RIS323967 Bijlage 2 Logboek Leyweg

DE LEY

PARTICIPATIELOGBOEK Februari 2025

2

INLEIDING Het gebouw op de kruising van de Leyweg en de Hengelolaan wordt vervangen door nieuwbouw: DE LEY. Om dit gebouw op een goede manier bij de omgeving aan te sluiten, willen we weten wat mensen uit de buurt belangrijk vinden. In dit logboek lees je hoe we dat hebben onderzocht en welke ideeën, aandachtspunten en wensen er zijn. Waarom dit project? Het huidige gebouw is oud. In overleg met de gemeente is bepaald dat dit een goede plek is voor woningen en voorzieningen. We willen ook de buitenruimte aanpakken: het wordt mooier, veiliger en schoner.

Participatie-aanpak In overleg met de gemeente Den Haag is vooraf een participatie-aanpak gemaakt. Die aanpak sluit aan bij de Haagse participatie-werkwijze. Doel van de participatie De gemeente vraagt om een zorgvuldig participatieproces te doorlopen. Doel daarvan is: • in beeld brengen en rekening houden met verschillende belangen in het gebied • kennis en ervaringen horen over het gebied • in contact komen met mogelijke ondernemers en kopers over specifieke wensen En op die manier tot een ontwikkeling te komen, die een meerwaarde is voor de wijk!

Doelgroepen We benaderen in elk geval de volgende doelgroepen: • Huidige en toekomstige bewoners/omwonenden • Huidige en toekomstige ondernemers • Gebruikers van de winkels/ openbare ruimte (o.a. scholieren) • Organisaties uit de buurt, zoals Hofwonen

3

Zo konden mensen meedenken Mensen konden op verschillende manieren meedenken. Zo hebben we veel verschillende mensen bereikt. Hieronder is een overzicht van de momenten te zien en het aantal mensen dat we bereikt hebben. Informatiemarkt Morgenstond 2023

Gesprekken met betrokkenen, ondernemers en stakeholders

Verschillende inwoners van Morgenstond

Diverse partijen

Inloopbijeenkomst in theater Dakota

Tijdelijk informatiecentrum

Circa 50 Mensen

Circa 25 Mensen

Straatinterviews

Online vragenlijst

Circa 50 Mensen

23 Mensen

Informatiemarkt Morgenstond 2024

Denk mee over

Circa 50 Mensen

Om mensen te informeren, hebben we huis-aan-huis brieven gestuurd naar direct omwonenden. Daarnaast hebben we posters opgehangen en e-mails verstuurd naar belangrijke organisaties in de wijk. Deze organisaties hebben het bericht ook verder verspreid via hun kanalen.

Inloopbijeenko mst op zaterdag 12 oktob er Wat? We organiseren een inloopmoment, waar ook de archite ct van DE LEY aanwezig is. Ook zijn er medewerkers van het projectteam en de gemeente. U kunt tussen 10:00 en 12:30 uur binnenlopen om het project te bekijken en vragen te stellen. Of uw aandachtspunten en ideeën te bespreken. Wanneer? Zaterdag 12 oktobe r, 10:00-

12:30

Waar? Theater Dakota (Zuidlarenstraat 57)

Online vragenlijst Wat?

U kunt ook online mee denken door het invullen van de vragenlijst op: www.de-ley.nl Wanneer? Van 14 oktober tot en met 1 november

Wanneer? Maandag 14 en 28 oktober, 14:00 - 17:00

Straatinterviews Wat? Op dinsdag 29 oktobe r staan we op straat om uw mening te horen. Wanneer? Dinsdag 29 oktobe r, 10:00-

13:00

Meer weten? Of heeft u vrage n?

Mail naar info@d -ley.n of kijk op www.de -ley.nl. We zijn benieuwd naar uw inbreng !

Waar?

Loop binnen: tijdel ijk informatiecentru m Wat? In ons tijdelijke informa tiecentrum kunt u tekeningen van het project bekijken. Medew erkers van het projectteam beantw oorden graag uw vragen.

U vindt ons in de omgeving van het kruispunt van de Leyweg en de Hengelolaan.

Waar? De Hypotheker (Henge

lolaan 175D)

Wat gebeurt er met de ideeën? Een verslag van alle meedenkmomenten hebben we opgeschreven in dit logboek. Alle informatie die we hebben verzameld, bundelen we in een buurtadvies. Dit buurtadvies geven we aan de ontwikkelaar en de gemeente. Zo weten zij wat de buurt belangrijk vindt en kunnen ze daar rekening mee houden in de plannen.

4

INHOUD

PLANNING

Planning

p.4

Waar gaan we over in gesprek?

p.5

Verslag eerste participatieronde

juni 2023-januari 2024

Informatiemarkt

p.6

Bijeenkomst VvE

p.7

Wijknet overleg

p.7

Bijeenkomst met huurders

p.8

Verslag tweede participatieronde

oktober-november 2024

Inloopbijeenkomst

p.9

Tijdelijk informatiecentrum

p.13

Gesprekken met betrokkenen

p.14

Straatinterviews

p.16

Online vragenlijst

p.19

Informatiemarkt Morgenstond

p.25

Projectspecificatie

Disclaimer

Projectnaam:

Dit logboek en participatietraject zijn opgesteld aan de hand van de Haagse participatiegids (2022)

DE LEY

Locatie:

STAP 1

2023-2025

Ontwerpen De ontwikkelaar maakt samen met de gemeente een ontwerp voor het nieuwe gebouw. Inwoners, ondernemers en belanghebbenden kunnen meedenken over het ontwerp.

STAP 2

2025-2026

Plannen maken De gemeente en ontwikkelaar maken plannen en vragen vergunningen aan. Bijvoorbeeld het bestemmingsplan, omgevingsvergunning en bouwvergunning.

STAP 3

2027-2029

Uitvoeren In de 2e helft van 2027 start de sloop van het oude gebouw. Daarna start de bouw. Dit duurt naar verwachting tot 2029.

Kruispunt Leyweg & Hengelolaan, Den Haag

Betreft:

Participatietraject ontwikkeling DE LEY

Datum:

Februari 2025

Betrokkenen:

▪ Gemeente Den Haag ▪ Roma Investments bv ▪ Icoon Vastgoed bv ▪ Maakdestad

Op dit moment zitten we in stap 1. In deze stap gaan we in overleg met inwoners, ondernemers en organisaties over het ontwerp voor het nieuwe gebouw.

5

WAAR GINGEN WE OVER IN GESPREK? We gingen in gesprek over het gebouw en de omgeving: Project DE LEY In opdracht van Roma Investments en in samenwerking met Icoon Vastgoed wordt een nieuw gebouw ontwikkeld. In het gebouw komen circa 340 appartementen, in verschillende groottes en prijsklassen. Op de begane grond komen winkels en andere voorzieningen. Het project DE LEY staat niet los van de omgeving of de wijk In Den Haag Zuid-West en de wijk Morgenstond spelen verschillende ontwikkelingen. Daarom heeft de gemeente Den Haag de Structuurvisie Zuidwest en Wijkagenda Morgenstond gemaakt. Inwoners hebben hierover mee kunnen denken. Bij de ontwikkeling van De Ley houden we rekening met de toekomstplannen en aandachtspunten in Den Haag Zuidwest en Morgenstond. Wijkagenda Morgenstond

Wij gingen in gesprek over de volgende onderwerpen: Voorzieningen op de begange grond van het gebouw

Woningaanbod Voor meer informatie klik hier of kijk op: denhaag.nl/nl/stadsdelen/escamp/ wijken/morgenstond/

Beleving, architectuur/uitstraling

Structuurvisie Zuidwest Parkeren, laden en lossen

Bezonning, wind, inkijk

Inrichting van de openbare ruimte Voor meer informatie klik hier of kijk op: projecten.denhaag.nl/gebied/ ontwikkelingen-den-haag-zuidwest/structuurvisieden-haag-zuidwest/

Veiligheid en schoon

Eerste participatieronde

6

INFORMATIEMARKT Wanneer: 27 juni 2023 Wie: inwoners van de wijk Morgenstond Waar: buurthuis Morgenstond

Positief ontvangen project tijdens de informatiemarkt Op de informatiemarkt kregen inwoners van Morgenstond de kans om projecten in hun wijk te bekijken. Een van die projecten was ‘Kop Leyweg’ (later is deze naam verranderd in DE LEY). Veel mensen zijn blij dat er iets gaat gebeuren op deze locatie. Op dit moment vinden sommige mensen het een rommelige plek. Het is daarom goed dat er woningen en voorzieningen komen. Ook vonden mensen het fijn om te zien dat de verschillende plannen in de wijk goed op elkaar aansluiten. Ze merkten dat de gemeente de regie heeft en zorgt voor kwaliteit en goede voorzieningen.

Op deze informatiemarkt konden mensen de verschillende projecten bekijken die spelen in de wijk Morgenstond en daarop reageren. Zo ook op het plan DE LEY. Een korte samenvatting is hieronder te lezen.

7

BIJEENKOMST VvE LEYWEG 519-529L Wanneer: 24 oktober 2023 Wie: Vereniging van Eigenaren Leyweg 519-529L Waar: café Garden Het gebouw komt dicht tegen de bestaande appartementen te staan Het gaat om de appartementen Leyweg 519-529L. De zorg is vooral dat dit de waarde van de bestaande woningen kan verlagen. Mensen vragen zich af of er genoeg parkeren komt voor de nieuwe woningen Er komen veel nieuwe woningen bij, daarbij horen ook meer parkeerplekken. Er is daarom gevraagd of er genoeg ruimte voor parkeren komt.

Op verzoek van de Vereniging van Eigenaren vond een gesprek plaats over DE LEY. Tijdens deze bijeenkomst hebben we het project toegelicht. De aanwezigen konden hun zorgen en aandachtpunten delen. Dit is een beknopt verslag van ideeën die opkwamen tijdens dat gesprek.

Zorgen over verloedering van de huidige situatie Op dit moment is het bestaande gebouw verloederd, vinden sommige mensen. Dit zorgt vooral in de avonduren voor onrust in de omgeving. Een nieuw gebouw kan hieraan een positieve bijdrage leveren. Woningen en voorzieningen Inwoners vragen zich af of het aanbod van nieuwe woningen gaat passen bij de wensen van de toekomstige bewoners. Daarnaast is er behoefte aan meer groen in de omgeving.

Structuurvisie Den Haag Zuidwest Een van de vragen tijdens deze bijeenkomst: hoe verhoudt dit project zich tot de Structuurvisie Den Haag Zuidwest?

Op basis van deze bijeenkomst is het ontwerp aangepast zie op de pagina hiernaast (p. 8) de toelichting daarvan

WIJKNET OVERLEG Wanneer: 12 december 2023 Wie: Het Wijknet Waar: Staedion, Genemuidenstraat 44

Op 12 december 2023 lichtten we de aanpak van het project toe aan het Wijknet Morgenstond overleg, waarin verschillende partijen uit de wijk bij elkaar komen. We kondigden aan dat we de komende maanden met omwonenden en wijkbewoners over het project in gesprek zouden gaan.

De aanwezige partijen gaven aan het prettig te vinden om in zo’n vroeg stadium op de hoogte te worden gebracht van het project. Ze benoemden enkele partijen en aandachtspunten voor het vervolg. Zoals de wens om na te denken over een tijdelijke huiskamer. Het Wijknet blijft graag op de hoogte van de verdere ontwikkelingen.

8

BIJEENKOMST MET HUURDERS Wanneer: 25 januari 2024 Wie: huurders van commerciële ruimtes

Op 25 januari 2024 was er een overleg met huurders van commerciële ruimtes van het huidig gebouw. We informeerden ze over de planning en bespraken het ontwerp. Huidige reacties waren als volgt:

Waar: VCA lokaal

Positieve reacties op de planning Dat de sloop pas over een aantal jaar plaatsvindt, geeft de huurders houvast en rust. Ze hebben dan nog de tijd voordat het gebouw gesloopt wordt. Tegelijk heeft dit ook impact op de staat van het huidige gebouw. De verhuurder zal door de aankomende sloop namelijk beperkt in het gebouw investeren, is de verwachting van veel mensen.

De A1 supermarkt vervult een belangrijke functie binnen de buurt Er wordt aangegeven dat de A1 supermarkt, die zich nu op deze locatie bevindt, een belangrijke rol speelt in het gebied. De supermarkt heeft een sociale functie. Veel mensen ontmoeten elkaar in deze supermarkt. Ook is deze supermarkt een belangrijke trekker van klanten voor het hele winkelcentrum Leyweg.

Wens tot terugkeer naar het gebied Verschillende huurders geven aan dat de huidige locatie erg bevalt. Zij willen daarom graag terugkeren en een plek krijgen in het nieuwe gebouw. Er moet wel een oplossing komen tijdens de periode van de sloop en bouw van het project.

Op basis van deze reacties is het ontwerp van de zijkant aangepast. Het staat verder van de huidige gebouwen af (eerst 13m en nu 21m) en heeft een groene gevel gekregen, die getrapt is.

Tweede participatieronde

9

INLOOPBIJEENKOMST Wanneer: 12 oktober 2024 Wie: circa 50 omwonenden Waar: theater Dakota

Op zaterdag 12 oktober organiseerden we een inloopbijeenkomst voor omwonenden van het project DE LEY. Deze bijeenkomst was in Theater Dakota. Hier informeerden we mensen over de plannen en konden ze meedenken over het gebouw en de omgeving. Tijdens de bijeenkomst zijn verschillende posters gebruikt. Hierop konden mensen hun mening achterlaten en meedenken over het project. Naast het projectteam van DE LEY waren er ook mensen van de gemeente Den Haag aanwezig. Zij wilden graag in gesprek over mogelijke ideeën en toekomstbeelden die inwoners hebben voor de wijk Morgenstond.

Mensen hebben over verschillende onderwerpen meegedacht zoals, voorzieningen, woningen, het ontwerp, groen, de omgeving, verkeer en parkeren en het proces. Hieronder lees je wat zij belangrijk vinden:

Verschillende voorzieningen kunnen een plek krijgen in het nieuwe plan Een deel van de deelnemers wil graag dat de huidige supermarkt en huidige dierenarts een plek krijgen in het nieuwe plan. Ook zien sommigen graag een sportvoorziening en een muziekstudio in het nieuwe plan verschijnen. Daarnaast zijn er mensen die kleine winkels willen, als aanvulling of vervanging van de supermarkt. Horeca wordt ook genoemd als een gewenste voorziening. Tot slot vroeg een inwoner om te kijken naar voorzieningen die goed bij de buurt passen.

In de gesprekken geven verschillende mensen aan interesse te hebben in een woning Verschillende mensen zijn enthousiast over het project en willen er graag van op de hoogte blijven. Een aantal mensen geeft aan interesse te hebben in een woning. Hiervan heeft een deel interesse in een grotere koopwoning.

Er zijn verschillende meningen en wensen voor het gebouw en doelgroep Sommige mensen willen graag dat er woningen komen voor gezinnen. Daarom zouden zij het leuk vinden als de woningen en buitenruimte aansluiten bij de wensen van gezinnen, zoals woningen met meerder kamers of speelvoorzieningen voor kinderen. Andere mensen denken dat de woningen (vanwege de

10

afmeting) beter geschikt zijn voor alleenstaanden of stellen. Een verdere suggestie is om gezamenlijke ruimtes te creëren om de sociale binding binnen het gebouw te verbeteren.

zijn enkele mensen bezorgd dat de komst van extra auto’s voor problemen gaat zorgen.

Voorbeelden die mensen geven van meer en beter groen zijn extra bomen en beter onderhoud van het bestaande groen. Sommige mensen denken dat dit de buitenruimte minder kaal maakt. Ook zijn er inwoners die hopen dat een groenere wijk mensen motiveert om de wijk schoon te houden.

Een deel van de omwonenden is niet blij met de hoogte van het gebouw Sommige mensen geven aan te verwachten dat ze minder licht en privacy in hun woning krijgen. Ook zijn er zorgen over schaduw en waardevermindering van omliggende woningen. Daarnaast voelt de groene gevel voor een enkeling als ‘een doekje voor het bloeden’. Volgens enkele mensen is de groene gevel geen oplossing voor het feit dat het nieuwe gebouw dicht op het bestaande gebouw komt te staan. Verder vinden sommige inwoners dat er op deze plek niet genoeg ruimte is voor zo’n hoge toren. Ze vrezen dat het te druk wordt en dat de bouw voor overlast zorgt. Ook

Verschillende inwoners vragen om meer groen in de wijk

Ook tevreden reacties op het plan Er zijn verschillende inwoners die blij zijn dat er eindelijk iets verandert. Zij vinden het huidige gebied verwaarloosd. Daarom zien ze de komst van het nieuwe gebouw als een positieve ontwikkeling, waardoor het gebied prettiger en veiliger wordt en meer waarde krijgt. Ook zijn mensen blij dat het achterterrein aangepakt wordt.

Veel inwoners vinden dat de wijk vies is en dat er vaak vuilnis op straat ligt De ondergrondse afvalcontainers zitten vaak vol, waardoor het probleem groter wordt. Daarom vragen mensen om betere vuilnisoplossingen, zoals vuilnisberging in gebouwen en goed afsluitbare afvalbakken. Ook moeten winkels beter opletten en hun spullen opruimen.

11

Een aantal inwoners wil meer handhaving om de veiligheid te verbeteren Sommige inwoners geven aan dat de buurt onveilig aanvoelt, bijvoorbeeld door zaken zoals drugshandel op straat en de grote hoeveelheid mensen die er woont. Eén persoon maakt zich zorgen over de veiligheid door het nieuwe gebouw, omdat dit meer mensen naar de buurt trekt. Dat kan mogelijk voor extra problemen zorgen. Meer handhaving wordt als oplossing voorgesteld.

verbeteren, vooral omdat het ‘s middags al druk is. Een betere inzet van openbaar vervoer kan ook helpen.

Opmerkingen over het proces

Zorgen over wind Sommige inwoners vragen zich af wat de invloed van het nieuwe gebouw is op de wind rondom de Lumière-toren en de directe omgeving.

Sommige inwoners vragen om duidelijke communicatie met eigenaren, vooral tijdens de bouw. Sommigen geven aan geen informatiebrief te hebben ontvangen (het gaat hier om de omwonenden die verder van het gebouw af wonen). Ook is er iemand die vindt dat het participatieproces eerder in het proces had moeten starten.

Parkeren werkt goed, maar er zijn verbeterpunten

Idee en zorgen over de omgeving Een inwoner stelde voor om op de fietsenstalling aan de achterkant van het gebouw een speelvoorziening voor nieuwe kinderen te plaatsen. Het dak van de stalling kan zo een nuttige toevoeging worden voor de buurt. Verder meldt een ondernemer dat het Chinees restaurant zich zorgen maakt over hun bevoorrading met de komst van het nieuwe gebouw. Andere inwoners geven aan dat het achterterrein slecht verlicht is en dat de bestrating nu in slechte staat verkeert.

De parkeerplaats voor het gebouw functioneert op dit moment goed, maar kan overzichtelijker ingericht worden. Ook wordt verwacht dat het drukker op straat wordt door de komst van het nieuwe gebouw. Sommigen stellen voor om verkeerslichten terug te brengen om de doorstroom van auto’s te

Wat vindt u van de uitstraling van het gebouw? 3

Het spreekt me erg aan Het spreekt me niet aan

14

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

12

Bij de inloopbijeenkomst stelden we ook verschillende vragen aan de aanwezigen. De antwoorden hiervan zijn hieronder te zien: Vragen over voorzieningen

Wat voor winkels of voorzieningen ziet u graag op de begane grond?

Zou u gebruik maken van een (tijdelijke) huiskamer voor de buurt?

6 5

Supermarkt

4

Sportvoorzieningen

3

Maatschappelijk, zoals zorg

2

Horeca

1

Dienstverlening (zoals Hypotheker)

0

Dierenarts

1

4

Ja Nee

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Vragen over woningen

Naar wat voor woning bent u opzoek? 5 4 3

Koopwoning (3 slaapkamers)

2

Sociale huurwoning

1

Huurwoning (3 slaapkamers)

0

Huurwoning (2 slaapkamers)

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Voor welke doelgroep moeten we vooral bouwen? 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Vragen over de omgeving

Wat kunnen we doen om het gebied schoner te houden? 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Door het mooier en groener te maken Vuilnisberging in het gebouw Goed sluitbare afvalbakken

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Gezinnen Ouderen Alleenstaanden

13

TIJDELIJK INFORMATIECENTRUM Wanneer: 14 & 28 oktober 2024 Wie: circa 25 geïnteresseerden Waar: de Hypotheker

Sommige mensen kwamen alleen even kijken Verschillende mensen waren nieuwsgierig naar het project. We legden alles aan hen uit. De meesten reageerden positief. Een paar mensen vroegen of ze zich al kunnen inschrijven voor een woning of bedrijfsruimte.

Inwoners hebben ook ideeën om de buurt te verbeteren Eén idee is een huiskamer of ontmoetingsplek. Zo leren mensen elkaar beter kennen, en dat kan helpen tegen criminaliteit. Verder vraagt een inwoner om aandacht voor verkeer, omdat een groot gebouw waarschijnlijk meer mensen en auto’s aantrekt.

Op maandagmiddag 14 en 28 oktober was het tijdelijk informatiecentrum geopend. Dit bevond zich in een zaaltje bij de Hypotheker aan de Hengelolaan. Wijkbewoners en geïnteresseerden konden hier binnenlopen om vragen te stellen of opmerkingen te delen over het project. Ongeveer 25 mensen maakten hiervan gebruik. Hieronder volgt een samenvatting van de gesprekken.

Enkele inwoners vinden de huidige verkeerssituatie niet goed. Ze willen betere stoplichten, veilige oversteekplaatsen en meer parkeerplekken. Tot slot vroeg een inwoner om meer speelplekken voor kinderen en meer groen in de buurt.

Verschillende mensen maken zich zorgen over de invloed van het nieuwe gebouw op hun woning Deze zorgen gaan vooral over de grootte en de hoogte van het gebouw. Mensen zijn bang dat hun woning minder daglicht en uitzicht krijgt en dat het gebouw in hun zichtlijn komt. Daarnaast maken sommige omwonenden zich zorgen over hun privacy door nieuwe “overburen” in de hoge toren. Er zijn ook zorgen dat de bouw schade kan veroorzaken aan woningen en dat de waarde van hun woning zal dalen. Verder vroegen enkele ondernemers uit de buurt naar de afmetingen van het gebouw, omdat dit invloed kan hebben op hun onderneming in een aangrenzend pand.

Er klinken positieve en minder positieve geluiden over DE LEY Een deel van de aanwezigen is niet positief over het plan. Zij zeggen dat hoogbouw niet past op deze plek. Het gebouw zou de buurt een minder mooie uitstraling geven. Enkele mensen stellen voor om hoogbouw op een andere plek te plaatsen, zoals aan de Loevesteinlaan. Er zijn ook mensen die het plan goed en positief vinden. Zij zijn blij dat er eindelijk iets met deze plek gebeurt. Ze vinden het fijn dat er nieuwe woningen komen, omdat er nu veel woningnood is.

14

GESPREKKEN MET BETROKKENEN Wanneer: oktober & december 2024 Wie: Verschillende betrokken in de wijk

Om beter te begrijpen wat er leeft in de buurt, spraken we met de community builder van Escamp en de sociaal beheerder van Hof Wonen. Zij kennen de wijk goed en deelden waardevolle tips, aandachtspunten en ideeën voor DE LEY. In deze gesprekken kregen we een goed beeld van de wensen en zorgen van inwoners. Lees hier een verslag van hun inzichten!

COMMUNITY BUILDER IN ESCAMP

oktober 2024

De community builder is vanuit de gemeente verantwoordelijk voor samenwerking en verbinding tussen bewoners. Haar kijk op de wijk is voor dit project waardevol. Lees hieronder een samenvatting van het gesprek. Schoon, veilig en groener De community builder geeft aan dat het achterterrein (parkeerplaats achter het huidige gebouw) overlast veroorzaakt. Het is vervuild, er zijn ratten en jongeren zorgen voor hinder. Ook de politie ziet dit gebied als een kwetsbare plek waar drugs gedeald wordt. Zij pleit daarom voor een groener en overzichtelijker gebied, zodat de wijk veiliger en prettiger wordt. Het nieuwe gebouw kan daar positieve bijdrage aan leveren. Ruimte voor ondernemers en activiteiten Veel huidige ondernemers willen terugkeren in het nieuwe gebouw. Dit roept de vraag op waar zij tijdelijk terecht kunnen tijdens de bouw. Daarnaast vindt de community builder het belangrijk dat er ruimte komt activiteiten, om de buurt levendiger te maken en ontmoeting en talentontwikkeling te stimuleren. Participatie: tips en ideeën De community builder denkt mee over hoe bewoners het beste betrokken kunnen worden. Ze geeft namen door van relevante contactpersonen en platforms voor communicatie. Ook benadrukt ze het belang van duidelijke informatie. Deze inzichten zijn meegenomen tijdens de uitvoering van het participatieplan.

15

SOCIAAL BEHEERDER, HOF WONEN

december 2024

De sociaal beheerder bij woningcorporatie Hof Wonen, heeft veel inzicht in de wijk. Hoewel Hof Wonen geen woningen in de directe omgeving van DE LEY heeft, kan haar ervaring helpen bij het opstellen van een goed advies voor dit project. Het plein heeft veel kansen voor verbetering Het plein wordt nu gezien als een plek met verschillende uitdagingen. Het gebied is niet heel schoon, bekend als hangplek van jongeren en wordt ook gebruikt als een drugsdeal plek. Vanuit Hof wonen wordt geadviseerd om het plein en kruispunt als één geheel te ontwikkelen, zodat deze problemen worden aangepakt en de sociale samenhang in de wijk verbeterd. De sociaal beheerder benadrukt dat de gemeente nu de kans kan pakken om het hele gebied te ontwikkelen en niet alleen de directe omgeving van DE LEY. Dit komt ook de kwaliteit van DE LEY ten goede. Meer voorzieningen voor zorg en ontmoeting Hof wonen ziet kansen voor zorgfuncties in de plint, zoals een huisarts of ggz-praktijk, omdat die in de wijk ontbreken. Ook zijn er extra maatschappelijke ontmoetingsplekken nodig. Hof Wonen zoekt bijvoorbeeld een locatie voor een buurtplek, mogelijk samen met Haags Ontmoeten en Wijkz. Bestaande plekken kunnen ook beter benut worden, bijvoorbeeld door een terras bij de visboer te plaatsen. Daarnaast vraagt de sociaal beheerder aandacht voor de openbare ruimte.

Straatmeubilair moet zo worden ontworpen dat het niet uitnodigt tot overlast door hangjongeren. Ontwerptip: scheiding tussen sociale huur en particulieren woningen Tot slot geeft de sociaal beheerder een tip mee: het mengen van sociale huur en particuliere woningen in één gebouw is vaak ingewikkeld. Daarom adviseert ze om enigzins apart van elkaar te realiseren.

16

STRAATINTERVIEWS Wanneer: 29 oktober 2024 Wie: circa 50 inwoners Waar: dinsdagmarkt Leyweg

Fijn dat er iets wordt gedaan aan het gebouw Verschillende inwoners zijn erg enthousiast over het plan. Ze vinden het huidige gebouw verloederd is. Daarom zijn ze blij dat er een nieuw gebouw komt. Ook hebben we van verschillende mensen gehoord dat het fijn is dat de inwoners mogen meedenken over het plan.

Een aantal inwoners vindt het belangrijk dat het gebouw er mooi uitziet Wat inwoners mooi vinden, loopt uiteen. Een aantal inwoners heeft een voorkeur voor een donker gebouw. In de schets is het gebouw licht van kleur. Volgens sommige inwoners wordt het gebouw daardoor snel vies. Een aantal inwoners geeft aan graag meer groen te zien om het gebouw heen. De rest van de wijk heeft namelijk ook veel groen. Er zijn ook inwoners die aangeven dat zij het plan mooi vinden zoals het nu is.

Op 29 oktober 2024 hielden we straatgesprekken bij winkelcentrum Leyweg. Omwonenden werden geïnformeerd over de planning, en het ontwerp van het gebouw en omgeving. Ook konden mensen meedenken over de invulling van het gebouw en ideeën delen voor de omgeving. De reacties waren als volgt:

De hoogte is voor sommigen positief en anderen negatief Sommige inwoners vinden het gebouw erg hoog. Er moet daarom aandacht komen voor de gevolgen die deze toren heeft op omliggende gebouwen, zoals schaduw of privacy. Anderen hebben geen probleem met de hoogte van het gebouw. Deze groep zegt dat het belangrijk is dat het gebouw veel woningen krijgt. Die woningen zijn hard nodig in de buurt. Sommige inwoners zeggen dat het gebouw de wijk een goede impuls kan geven.

Eén inwoner geeft aan dat de nieuwe toren kan werken als “eyecatcher”. Zeker in combinatie met de hoge toren ernaast.

Wat vindt u van de uitstraling van het gebouw? 1

1 Het spreekt me erg aan Gemiddeld

13

Het spreekt me niet aan

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

17

hebben ook een plek nodig in de buurt. Op deze plek kan ook een maatschappelijk loket komen. Zo wordt het een plek voor de hele wijk. Ook mist een hippe koffietent op de Leyweg. Een aantal omwonenden liet weten dat ze wel wat zien in zo’n plek. Hier kunnen ze dan “thuiswerken”. Ook dit kan als een extra soort ontmoetingsplek dienen.

In de huidige plannen zijn de balkonnen bij de sociale huurwoningen niet goed zichtbaar op de tekeningen Omdat mensen de aanwezige balkons niet goed op de tekening zien, willen ze graag benadrukken dat het goed is dat de sociale huurwoningen een buitenruimte hebben. Daarom denken inwoners mee over hoe dit gerealiseerd kan worden. Zo stelt een inwoner voor om een gezamenlijke tuin op het dak te maken.

Een groep inwoners erg gehecht aan de winkels in het bestaande gebouw Winkels zoals de multiculturele supermarkt A1, de visboetiek, en tabakspeciaalzaak Paleis kwamen aan bod. Sommige mensen zien het multiculturele aanbod aan winkels graag terugkeren. Tijdens de bouw moeten deze winkels zich tijdelijk kunnen vestigen in de buurt.

Meerdere inwoners melden de behoefte aan een ontmoetingsplek Bijvoorbeeld een buurthuis waar iedereen welkom is. Deze plek moet ook toegankelijk zijn voor de (iets oudere) jeugd. Zij

Verschillende wensen voor voorzieningen in het nieuwe gebouw Een groep inwoners geeft aan een behoefte te hebben aan speciaalzaken zoals bakker, groenteboer of hengelsportzaak. Andere hebben behoefte aan een hobbywinkel, muziekwinkel of een fourniturenwinkel. Ook geven sommigen aan meer speelruimte te willen voor kinderen. Er is ook een behoefte aan zorgen sportvoorzieningen zoals fysiotherapeut, verpleegtehuis en (buiten) sportvoorziening. Overige ideeën zijn een lunchroom en openbare wc.

De meningen lopen uiteen over voor wie we moeten bouwen Onder de deelnemers is ongeveer evenveel vraag naar woningen voor starters, gezinnen, alleenstaanden en ouderen. De deelnemers hadden wel hetzelfde beeld bij de prijsklasse van deze woningen: sociale en middenhuur/koop. Volgens verschillende inwoners is het aanbod voor de middenprijsklasse woningen klein rondom de Leyweg. Inwoners willen graag doorstromen maar dat is lastig door het beperkte aanbod.

Parkeren: de huidige situatie en wensen Inwoners geven aan dat de parkeerplekken bij het blok veel gebruikt worden, zowel door klanten van de winkels als door omwonenden. Ze zijn blij dat parkeren hier gratis is en hopen dat dit zo blijft. Tegelijkertijd is er behoefte aan verbetering. Sommige inwoners vinden het belangrijk dat de nieuwe woongebouw voldoende

Voor wie moeten we bouwen? 4

3

Jongeren Alleenstaanden Gezinnen

2

Ouderen

2

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

18

parkeerplaatsen krijgt, zodat de nieuwe bewoners geen extra parkeeroverlast veroorzaken. Daarnaast ervaren inwoners dat het nu lastig is om een parkeerplek te vinden op de Leyweg. Er zijn te weinig parkeerplekken, en auto’s staan vaak verspreid of op ongewenste plekken. Een inwoner merkt op dat mensen soms parkeerplekken claimen, wat het nog moeilijker maakt om overzicht te houden.

Een paar mensen op straat geven aan zich niet altijd veilig te voelen

De buurt oogt nu niet goed onderhouden

Volgens sommige inwoners zijn de winkels in het huidige blok niet goed verbonden met het winkelcentrum. De straat wordt als een barrière ervaren. Ertussen voelt het dat de winkels op de plek waar het nieuwe gebouw komt, geen onderdeel zijn van het winkelcentrum. Sommige mensen willen daarom graag dat er in het nieuwe plan aandacht voor komt. Het zou volgens deze inwoners leuk zijn wanneer de winkels een onderdeel worden van het winkelcentrum.

Sommige inwoners lieten weten de Leyweg “verpauperd” te vinden. De gebouwen, en vooral de sociale huurwoningen, in de buurt zijn niet goed onderhouden. Ook mogen er meer ondergrondse vuilnisbakken komen. Als dit opgelost is komt de buurt beter over op iedereen.

Volgens hen mist sociale controle. Er zijn verdachte figuren in de buurt. Vooral op de plek waar het woongebouw gaat komen. Andere inwoners geven aan deze onveiligheid niet te voelen.

Betere verbinding tussen de winkels in het nieuwe blok en het winkelcentrum

19

ONLINE VRAGENLIJST Wanneer: 14 oktober t/m 1 november 2024 Wie: 23 inwoners en geïnteresseerden Waar: Via de website www. de-ley.nl

Naast participatiemomenten op verschillende locaties, kregen inwoners ook de mogelijkheid om online mee te denken via een vragenlijst. Deze vragenlijst bood inwoners, geïnteresseerden in een woning en in een commerciële ruimte de kans om mee te denken. Hieronder zijn de uitkomsten van deze drie groepen te zien.

Vragen aan iedereen

Vragen aan: geïnteresseerden in een winkelruimte

Wat is uw reden om deze vragenlijst in te vullen?

1

12 10

Ik heb interesse in een woonappartement

Kunt u aangeven wat uw wensen zijn bij het huren van een winkelruimte? 1

Ik woon of werk in de omgeving Ik heb interesse in de huur van winkelruimte

Horecaruimte

Hoe oud bent u?

1 1

19-30 jaar

5

31-50 jaar

9

51-65 jaar 66-80 jaar 80 jaar of ouder

7

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Er is 1 persoon geïnteresseerd in het huren van een commerciële ruimte. Zoals hierboven te zien geeft deze persoon aan een horecaruimte te willen huren.

20

Vragen aan: geïnteresseerden in een woonappartement

Woont u nu in de wijk Morgenstond? 4

Hoe groot is het appartement dat u zoekt?

3

Ja

2 slaapkamers vanaf circa 70 m2

Nee

7

8

3 slaapkamers vanaf circa 100 m2 1 slaapkamer vanaf circa 50m2 (dit hebben 0 mensen ingevuld)

Wat is uw huidige woonsituatie? 5

Welke woonverdieping heeft uw voorkeur?

3

Huur 7

Koop

6

2

15 t/m 23

Beschikt u over een auto? 2 Ja 7

4

Nee

2 fietsen 3 fietsen

2

7

Hoeveel fietsen heeft u voor in de fietsenstalling? 1 fiets

2

5

6 t/m 10 11 t/m 15

1

4

1 t/m 5

Zoekt u een woonappartement voor huur of koop?

2

6 4

Huur Koop

meer dan 3 fietsen

Wenst u een parkeerplaats bij een woonappartement? Ja, een parkeerplaats om te kopen Ja, een parkeerplaats om te huren Nee

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

21

Vragen aan: geïnteresseerden in een woonappartement

Welke gemeenschappelijke voorzieningen voor bewoners ziet u graag in DE LEY? 6 5 4 3 2 1 0

Welke voorzieningen / winkels ziet u graag op de begane grond DE LEY? 8 7 6 5 4 3 2 1 0

Fietsenstalling Deelmobiliteit als auto’s en fietsen Daktuin Gemeenschappelijke ontmoetingsruimte Logeerruimte Overig;Garage

Sportvoorzieningen Maatschappelijk (zoals zorg) Supermarkt Horeca Dienstverlening (zoals Hypotheker) Kantoren School

Welke ideeën heeft u voor de inrichting van het plein op de hoek Hengelolaan-Leyweg? 8 7 6 5 4 3 2 1 0 Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Meer groen en minder asfalt Parkeerterrein Parkje Speeltuin Groen en parkeren samen

22

Vragen aan: inwoners en werkenden van Morgenstond

2 6

2

Voor welke doelgroep moet er volgens u vooral gebouwd worden op deze plek? Jongeren of starters Alleenstaanden Ouderen

5 5

1

Gezinnen Overig; alles en niks

Zou u hier willen wonen?

1

Ja Nee

Zou u gebruik willen maken van een deelauto als die bij DE LEY staat? Ja

9

Nee

9

Welke voorzieningen of winkels ziet u graag op de begane grond van DE LEY?

8 7 6 5 4 3 2 1 0 Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

Dienstverlening (zoals hypotheker) Maatschappelijk (zoals zorg) Kantoren Sportvoorzieningen Horeca School Supermarkt Overig; niks, hobbywinkel, dierenkliniek en OV

23

Vragen aan: inwoners en werkenden van Morgenstond

Wat wilt u verbeteren aan de inrichting van de straten en stoepen rondom het gebouw?

8 7 6 5 4 3 2 1 0

Meer groen Betere stoepen Meer fietsparkeren Meer autoparkeren Speelplek Overig; geen hoogbouw, achterzijde ook aantrekkelijk maken

Wat vindt u van de uitstraling van het gebouw? (op schaal 0-5)

Voelt u zich nu veilig in dit gebied? (op schaal 0-5)

Deze tabel geeft de hoeveelheid mensen weer die 0-5 punten geven voor de uitstraling

Deze tabel geeft de hoeveelheid mensen weer die 0-5 punten geven voor de veiligheid

3

3

0 2

2

niet goed

1 2

1

1

3 4

0

0

5

heel goed

Redenen waarom mensen minder positief zijn over dit gebouw:

Redenen waarom mensen positief zijn over dit gebouw:

Verschillende mensen geven aan dat zij een hoge toren niet vinden passen in de omgeving. Ook zeggen mensen dat het gebouw te hoog en te groot is voor de beschikbare ruimte. Daarnaast heeft de hoge toren voor sommige mensen een negatieve invloed op het gevoel van veiligheid en privacy. Ook geeft iemand aan dat het jammer is dat er weinig groene elementen zijn in het ontwerp.

Een persoon geeft aan hij/zij de uitstraling van het gebouw als vrolijk ervaart. Een ander persoon is blij dat het geen ‘saaie bedoeling‘ is.

Het cijfer geeft weer hoeveel mensen dit antwoord hebben gegeven

24

Vragen voor: inwoners en werkenden van Morgenstond

Wat kunnen we doen om het gebied veiliger en schoner te maken? Mensen geven verschillende manier aan om het gebied veiliger en schoner te maken. Zo stellen verschillende mensen voor om meer handhaving in te zetten. Volgens sommigen kan dit helpen met het beperken van zwerfafval en hangjongeren. Ook het type bedrijven in de buurt kan helpen bij het verbeteren van de sfeer. Zo stelt een inwoner voor om geen bedrijven te plaatsen die hangjongeren aantrekken. Plaats meer afvalbakken om de buurt schoon te houden.Daarnaast zouden meer bankjes, groen en verlichting kunnen helpen om de sfeer te verbeteren.

De nieuwe bewoners van DE LEY parkeren hun auto of fiets straks in het gebouw. Voor de winkels blijft het parkeerterrein langs de Leyweg. Wat kan er beter aan de inrichting van het parkeerterrein langs de Leyweg? Er zijn verschillende mensen die aangeven dat het parkeerterrein groener mag. Daarnaast willen mensen dat het terrein groter wordt of dat de parkeerplaatsen ruimer worden. Anderen geven aan dat er een veilige oversteekplaats moet komen waar auto’s niet snel kunnen rijden. Ook pleiten mensen om het parkeerterrein minder chaotisch te maken door bijvoorbeeld een duidelijke in- en uitrit te maken, betaald parkeren in te voeren of een ondergronds parkeerterrein te maken om de druk op het bestaande terrein te verlagen.

Het nieuwe gebouw heeft invloed op de omgeving. We doen daarom onderzoek naar wind, schaduw en privacy. Wat zijn uw aandachtspunten hiervoor? De aandachtspunten van mensen hebben vooral te maken met de grote hoogte van het gebouw. Mensen zijn bang dat het gebouw voor windoverlast zal zorgen. Verder geven mensen aan dat schaduw (vooral op bestaande woningen) een grote zorg vormt. Mensen geven hier verschillende redenen voor. Zo zegt iemand dat het daglicht en zicht ontnomen wordt, waardoor mensen zich opgesloten gaan voelen in hun eigen woning. Vooral in de winter zien mensen dit als een probleem. Ook zal de privacy door het gebouw beinvloed worden. Iemand anders geeft aan zich zorgen te maken over de prestatie van de zonnepanelen. Schaduw zal de huidige zonnepanelen niet ten goede komen. Ook geeft iemand aan graag meer maatregelen tegen hittestress te zien, zodat de buurt beter voorbereid is op de toekomst.

25

INFORMATIEMARKT MORGENSTOND Wanneer: 30 november 2024 Wie: 50 inwoners van de wijk Morgenstond (bij onze kraam) Waar: Morgenstond Ontmoetingcentrum

Reacties op het ontwerp van DE LEY Veel mensen zeggen dat het ontwerp van DE LEY hen aanspreekt. Toch zijn er ook kritische opmerkingen en ideeën om het ontwerp te verbeteren. Zo vindt iemand dat het ontwerp meer variatie nodig heeft. Het mag minder rechtlijnig zijn als het nu lijkt. Een andere persoon vindt het materiaal van het gebouw te wit. In combinatie met de rechthoekige ramen spreekt het deze persoon niet zo aan.

Op zaterdag 30 november organiseerde de gemeente Den Haag een informatiemarkt over alle lopende projecten en initiatieven in de wijk Morgenstond. Ook project DE LEY had een kraam. Inwoners konden hier meer te weten komen over het project, vragen stellen en hun ideeën delen. De informatiemarkt werd goed bezocht, en ongeveer 50 mensen namen de tijd om bij onze kraam langs te komen. Zij gingen met ons in gesprek of stelden vragen over het project. Hieronder vindt u een samenvatting van deze gesprekken.

Inrichting van de ruimte Veel aanwezigen vinden dit plan een grote verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Daarom zijn ze blij met het ontwerp. Eén persoon geeft aan dat duidelijk winkelbeheer en regels de uitstraling van het gebied kunnen verbeteren. Bijvoorbeeld regels over waar en hoeveel rekken buiten mogen staan, of wat voor reclameborden er mogen komen.

Ideeën voor de woningen Enkele mensen geven ook ideeën voor de woningen. Eén persoon zei dat er ruimte in de badkamer moet komen voor een wasmachine, zodat die niet in de berging hoeft te staan. Een ander benadrukte het belang van goede geluidsisolatie. Het zou vervelend zijn om last te hebben van buren of liftschachten. Ook zei iemand dat het belangrijk is dat de ramen in de woningen open kunnen.

Supermarkt in DE LEY Sommige mensen vinden dat er een supermarkt in DE LEY moet komen. Eén inwoner merkt op dat er al genoeg supermarkten in de buurt zijn, maar dat een

extra supermarkt handig kan zijn met 340 nieuwe woningen erbij. Een ander stelt voor om een Albert Heijn in het gebouw te plaatsen. Veel mensen willen ook de A1 supermarkt terug. Deze trekt klanten uit heel Den Haag vanwege de goede prijzen en het bijzondere aanbod. De A1 is bovendien een sociale ontmoetingsplek.

Functies op de begane grond Aanwezigen geven verschillende ideeën voor de begane grond. Ze willen bijvoorbeeld dienstverlening (zoals de Hypotheker), maatschappelijke functies (zoals een zorgvoorziening), een bioscoop, een zorgwinkel of een verloskundige kliniek. Eén persoon stelt voor dat DE LEY een unieke functie moet krijgen

26

om mensen uit de omgeving aan te trekken. Dit zou de buurt kunnen verbeteren. Een andere suggestie is dat er functies voor de bewoners moeten komen, zoals kleine winkeltjes. Er is ook een idee om geen afhaalhoreca toe te voegen, omdat dit geen levendigheid brengt.

Schoonhouden van de wijk Er is een mentaliteitsverandering nodig om de wijk schoon te houden. Inwoners moeten beter hun afval opruimen en meer zorg dragen voor de buurt. Nu wordt bijvoorbeeld vuil naast lege afvalcontainers gezet of wordt er geen contact opgenomen om grofvuil op te laten halen. Verschillende aanwezigen zeggen dat het vroeger beter was. Om verandering te stimuleren, moet de wijk aantrekkelijker worden. Betere straatverlichting, meer groen en duidelijker en beter sluitbare afvalcontainers kunnen helpen. Strengere handhaving kan ook bijdragen aan een schone wijk.

Parkeerterrein verbeteren Een aanwezige stelt voor het parkeerterrein veiliger in te richten, vooral ‘s avonds is het daar niet prettig. Betere verlichting kan helpen. Een ander idee is om het parkeren ondergronds te maken, zodat er meer ruimte komt voor bijvoorbeeld een park. Dit zou het gebied gezelliger maken om doorheen te lopen.

Meningen over de doelgroep voor de nieuwe woningen Mensen hebben verschillende meningen over wie in de nieuwe woningen moet komen. Sommigen vinden dat de woningen voor ouderen moeten zijn, anderen willen woningen voor gezinnen. Er zijn ook mensen die willen dat ouderen en jongeren samen in de buurt wonen, zodat ze elkaar kunnen

helpen. Iemand anders zegt dat er sociale huurwoningen moeten komen. Het is belangrijk om naar de behoeften van verschillende groepen te kijken, omdat mensen in sociale huurwoningen andere wensen hebben dan mensen in dure woningen. Verschillende mensen geven aan dat ze zelf graag in de nieuwe woningen zouden willen wonen.

Interesse in koop- of huurwoningen Verschillende mensen vragen of de woningen koop- of huurwoningen worden. Sommige mensen zijn blij dat er sociale huurwoningen komen, omdat ze zich zorgen maken over de betaalbaarheid. Anderen vinden het jammer dat het alleen huurwoningen zijn, omdat zij of hun kinderen graag een koopwoning willen. Veel mensen vragen ook naar de prijzen van de woningen en vinden het jammer dat die nog niet bekend zijn.

27

Ontwikkelaar

Opdrachtgever & eigenaar

Architect

Dit logboek is gemaakt door:

Gemeente