RIS323924 Beantwoording SV Proportionele en zorgvuldige inzet traangas

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

27 januari 2026 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Holman en Butt, luidend: ‘Proportionele en zorgvuldige inzet traangas’

BSD/10984769 RIS323924

De raadsleden de dames Holman en Butt hebben op 17 november een brief met daarin 8 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 32 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. De Minister van Justitie en Veiligheid heeft in een recente Kamerbrief aangekondigd dat hij toestemming heeft verleend voor een proef van twee jaar waarbij traangas in het water van waterkanonnen wordt gemengd voor inzet bij demonstraties die uit de hand lopen door de ME. De Haagse PvdA en GroenLinks maken zich zorgen over de gevolgen van de inzet van dit zware middel voor mens, dier en natuur. 1.

Is het college bekend met de beslissing van de Minister van Justitie en Veiligheid om in een tweejarige proef de inzet van traangas in een waterkanon toe te staan? Is de gemeente Den Haag geconsulteerd over deze beslissing? Wat vindt het college van deze proef?

De minister van Justitie en Veiligheid heeft de regioburgemeesters van de tien regionale eenheden geïnformeerd over deze pilot op de dag dat de Tweede Kamer hierover is geïnformeerd. De minister heeft in het Landelijke Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) van 24 november 2025 de pilot nader toegelicht aan de regioburgemeesters. De politieke verantwoordelijkheid voor het beheer van de politie en een adequate uitrusting en bewapening van de politie ligt bij de minister. Tijdens het Tweede Kamerdebat over de ongeregeldheden van 20 september in Den Haag is er gesproken over de bewapening van de Mobiele Eenheid (ME). Aan het einde van dit debat zijn moties aangenomen waarin de minister is opgeroepen om op korte termijn tijdens de jaarwisseling een pilot met nieuwe geweldsmiddelen voor de ME mogelijk te maken. De politie en de politievakbonden hebben de minister verzocht om een pilot met traanverwekkende stoffen in de waterwerper, omdat het gat tussen de huidige geweldsmiddelen en het gebruik van het vuurwapen te groot is. Een proef met de waterwerper met traanverwekkende stof heeft tot doel om gewelddadige groepen op afstand te kunnen houden en/of hun gewelddadig gedrag te doen stoppen. Dit is ter afwending van direct gevaar. De minister heeft toestemming verleend voor de pilot van twee jaar; van 25 december 2025 tot en met 2 januari 2028.

De middelen zijn ter beschikking gesteld aan de ME van de regionale eenheden. De politie moet voor de uitvoering van de zware taak van de ordehandhaving adequaat zijn uitgerust. De minister is hier verantwoordelijk voor en laat onderzoeken welke middelen een aanvullende waarde kunnen hebben en dat dit in een pilot wordt beproefd. Wij hechten er groot belang aan dat de betrokken politiefunctionarissen adequaat worden opgeleid en begeleid in de zorgvuldige omgang met dit geweldsmiddel.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10984769

2.

Hoe is het college voornemens om om te gaan met deze proef? Wanneer vindt het college de inzet van dit middel proportioneel en hoe gaat het college waarborgen dat inzet altijd proportioneel plaatsvindt?

De burgemeester heeft het gezag over de politie voor de handhaving van de openbare orde. Als daar aanleiding voor is, kan de ME daarvoor worden ingezet. De politie moet de burgemeester altijd toestemming vragen voor het inzetten van geweldsmiddelen zoals de waterwerper. Daarbij is afgesproken dat de politie separate toestemming dient te vragen aan de burgemeester indien zij voornemens is de waterwerper in te zetten met gebruikmaking van de traanverwekkende stof. Voorwaarde voor inzet is dat deze tot doel heeft om gewelddadige groepen op afstand te kunnen houden en/of hun gewelddadig gedrag te doen stoppen. 3.

Op welke manier worden burgers die niet aan het demonstreren zijn maar zich wel in de omgeving bevinden gewaarschuwd wanneer dit middel wordt ingezet? Hoe wordt voorkomen dat omstanders en voorbijgangers per ongeluk worden blootgesteld aan traangas?

Voor de geweldsaanwending wordt er altijd door de politie gewaarschuwd op luide en duidelijke wijze dat personen zich dienen te verwijderen en dat indien niet aan de vordering wordt voldaan er geweld zal worden gebruikt. Deze waarschuwing wordt meerdere keren gedaan via de megafoon op de ME voertuigen. Omstanders en voorbijgangers worden daarmee in de gelegenheid gesteld om weg te gaan van de betrokken locatie. De waarschuwing gaat dus ook vooraf aan de inzet van de waterwerper zonder traanverwekkende stof en, als daar sprake van is, expliciet vooraf aan de inzet van de waterwerper mét traanverwekkende stof. In zeer uitzonderlijke gevallen waarbij er sprake is van een noodweersituatie kan het voorkomen dat de politie geen gelegenheid heeft om te waarschuwen. 4.

Heeft het college inzicht in de mogelijke gezondheidseffecten en eventuele milieugevolgen van de inzet van traangas in een waterkanon? Bijvoorbeeld restverontreiniging van straten en groen? Is het college van plan hierover advies in te winnen bij bijvoorbeeld de GGD of het RIVM?

Uit informatie van de politie blijkt dat de traanverwekkende stof (Oleoresin Capsicum) acute, maar tijdelijke irritatie op ogen, huid en luchtwegen kan veroorzaken. De concentratie traanverwekkende stof, de duur van de blootstelling en de individuele gevoeligheid zijn van invloed op het effect. In de reeds verdunde concentratie en brede spreiding uit de waterwerper, zal de traanverwekkende stof nog sneller verdunnen en de irriterende werking aanzienlijk worden verkort. De stof is gemaakt uit natuurlijk extract en is biologisch afbreekbaar. Het kent geen schadelijke toxische effecten op mens, flora en fauna. 5.

Worden alle incidenten en ontstane gezondheidsklachten geregistreerd en geëvalueerd? Worden deze gegevens gedeeld met de raad?

De politieke verantwoordelijkheid voor het beheer van de politie en een adequate uitrusting en bewapening van de politie ligt bij de minister. De uitvoering en evaluatie van de pilot is een verantwoordelijkheid van de (nationale) politie. De politie voert na afloop van de pilotperiode een evaluatie uit op grond waarvan aanpassingen kunnen worden gedaan in de te beproeven middelen, dan wel dat er besluitvorming kan plaatsvinden over het vervolg van de beproevingen of over opname van het beproefde middel in de standaard bewapening van de Mobiele Eenheid. Onderdeel van de evaluatie is het meten van de effecten van en incidenten bij de beproefde middelen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10984769

Er wordt hierbij ook gekeken naar de nazorgmeldingen bij de politie na inzet van de waterwerper met traanverwekkende stof. De evaluatie zal na de evaluatieperiode (die loopt tot 2 januari 2028) allereerst met de minister van Justitie en Veiligheid worden gedeeld en vervolgens met de regioburgemeesters worden besproken in het LOVP. Na afloop van de pilot zal de minister in een brief de Tweede Kamer hierover informeren. De Kamerbrief is openbaar en voor iedereen raadpleegbaar. 6.

Overweegt het college de inzet van traangas in een waterkanon op bepaalde plekken te verbieden? Zoals bijvoorbeeld in de buurt van scholen, ziekenhuizen, woonwijken, natuurgebieden en parken? Zo niet, is het college bereid om hier alsnog zones voor aan te wijzen?

7.

Kan het college uitsluiten dat dit middel wordt ingezet tegen vreedzame demonstranten en nietgewelddadige groepen?

Antwoord bij vraag 6 en 7 De burgemeester geeft toestemming voor de inzet van geweldsmiddelen zoals de waterwerper al dan niet in combinatie met de traanverwekkende stof. Het doel van de inzet van de waterwerper met traanverwekkende stof is om gewelddadige groepen op afstand te kunnen houden en/of hun gewelddadig gedrag te doen stoppen. De inzet is dus gericht op gewelddadige groepen. Bij de afweging voor een eventuele inzet van de waterwerper met traanverwekkende stof, houdt de politie rekening met feiten en omstandigheden zoals bijvoorbeeld de locatie en omgeving. Dat vraagt echter maatwerk per situatie. Het op voorhand uitsluiten van specifieke gebieden of locaties is daarmee ongewenst omdat feiten en omstandigheden per situatie anders kunnen zijn dan op voorhand wordt aangenomen. 8.

Op dit moment wordt er onderzoek gedaan naar een proef met luchtdrukwapens en de inzet van verf in een waterkanon. Ziet het college de risico's van de inzet van deze middelen? Wordt de Gemeente Den Haag geconsulteerd in dit onderzoek en welke stelling neemt het college in ten opzichte van deze wens van de politie?

De politie doet een verkenning naar de inzet van deze middelen. Met deze middelen is het mogelijk om individuele personen op afstand een pijnprikkel toe te brengen en/of met een kleurstof te markeren, om ze later ter aanhouding te kunnen herkennen. Afhankelijk van de uitkomst van deze verkenningen kunnen technische proeven uitgevoerd worden, wat betekent dat dergelijke middelen in een gecontroleerde afgeschermde omgeving worden beproefd. Hiervoor zal de politie te zijner tijd een separaat toestemmingsverzoek bij de minister indienen. De regioburgemeesters wachten de uitkomsten van deze verkenningen af en worden over de voortgang hiervoor door de minister geïnformeerd via het LOVP. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3