RIS323917 Bijlage 3
Tekst van het document
bomenbuurtberaad
Advies voor herinrichting Bomenbuurt
Aanbevelingen en verslaglegging aan de gemeente Den Haag
Inhoudsopgave Voorwoord
“Een dorp binnen de grote stad”
Inleiding
In het kort
samenvatting
colofon Dit zijn de aanbevelingen en het procesverslag van het Bomenbuurtberaad over de herinrichting van de wijk door de gemeente Den Haag. Het beraad bestond uit vier bijeenkomsten die begeleid zijn door Bureau EMMA, in opdracht van de gemeente Den Haag. Datum
April 2025
Bomenbuurtberaad Inwoners van de Bomenbuurt Schrijfgroep Cindy Koelman van Doornik, Cokky van der Venne, Daan Niens, Joke ter Harmsel, Maarten Buijs, Peter Mauser Vormgeving
Joke ter Harmsel, Ontwerpstudio COWBOYJO
Fotografie
Henriette Guest, Valerie van Niel
4
6
Adviezen Bomenbuurtberaad 1 - Bijzondere plekken 2 - Pleinen 3 - Brede straten met middenberm 4 - Brede woonstraten 5 - Smalle woonstraten 6 - Bomenbuurt breed
8 8 9 11 12 13 14
De bijeenkomsten van het beraad • Bijeenkomst 1 • Bijeenkomst 2 • Bijeenkomst 3 • Bijeenkomst 4
16 16 18 22 25
Samenstelling van het beraad
30
communicatie en overige zaken
32
Bijlage 1
34
Loting en communicatie Lotingscriteria
Uitgeschreven teksten videopitches
30 30
34
VOORWOORD
“Een dorp binnen de grote stad” ... een gevoel dat we onderling als Bomenbuurters meer dan eens uitwisselden tijdens het Bomenbuurtberaad. Voor u ligt het advies voor de herinrichting van de Bomenbuurt. Zorgvuldig en met veel plezier samengesteld tijdens vier intensieve en verbindende bijeenkomsten van het Bomenbuurtberaad. De Bomenbuurt is voor veel bewoners meer dan 29 straten en 4 pleinen. Veel bewoners wonen hier al jarenlang of keren na een aantal jaar toch weer terug naar deze buurt. Dat gevoel van een dorp binnen de grote stad wordt gevormd door de sociale samenhang in de buurt en de leefbaarheid met ‘alles bij de hand’ door een diversiteit aan voorzieningen en groen nabij. Maar er is meer. De Bomenbuurt heeft ook een eigen identiteit met het ontwerp van Berlage als onderligger, maar in de afgelopen eeuw door Bomenbuurters ingevuld. Dit zorgt voor bijzondere plekken in de wijk. Tijdens de buurtwandelingen die onderdeel waren van het programma, zagen we het met eigen ogen. Als beraad riepen we daarom - naast de werkgroepen ‘smalle straten’, ‘brede straten’, ‘brede straten met middenberm’ en ‘pleinen’ - ook de werkgroep ‘bijzondere plekken’ in het leven. Om in deze groep te bedenken hoe we juist díe plekken beter kunnen benutten, vooral voor spelen en ontmoeten zo bleek de wens.
Wat te denken van een ‘groene promenade’ door de wijk? Of een lineair park met ontmoetingsbrug bij de Valkenboskade? Ideeën die bijdragen aan nog meer samenhang en leefbaarheid.
40 jaar vooruit
De Bomenbuurt werd ontworpen voordat er auto’s waren. Parkeren en verkeersveiligheid waren destijds geen grote thema’s. Ook van hittestress en wateroverlast was nog geen sprake. Dat is tegenwoordig wel anders. Het zijn nu zeer relevante thema’s waarmee we rekening moeten houden. Zeker als we, zoals wethouder Robert Barker aangaf, met de herinrichting van de Bomenbuurt weer 40 jaar vooruit moeten kunnen.
Vooraf werd benoemd dat de Bomenbuurt nog weinig vrije openbare ruimte beschikbaar heeft. Dus dat er duidelijke keuzes gemaakt moesten worden in wat we als bewoners belangrijk vinden: groen of parkeren? Meer plek voor auto’s of juist voor fietsen? Als beraad zagen we vooral mogelijkheden voor verbetering en ook nog genoeg (bijzondere) plekken die beter gebruikt kunnen worden. Het was een mooi proces hoe we van grootse, ‘wilde’ plannen uiteindelijk kwamen op het advies dat u nu kunt lezen. Een advies dat aansluit bij de ambities van de gemeente om in elke straat minimaal één boom te hebben staan en zeven nieuwe plekken in de buurt te realiseren waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Fantastisch dat we wat dit betreft op één lijn zitten. Wel vragen we graag uw extra aandacht voor een aantal quick wins die in ons advies genoemd worden. U vindt deze vooral in het stuk ‘Bomenbuurt breed’ rondom parkeer vergunningen en maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid. We hopen dat deze snelle oplossingen eerder doorgevoerd kunnen worden dan de herinrichting van de buurt. Daarnaast zijn alle plannen natuurlijk prachtig, maar zullen de ambities alleen echt verwezenlijkt worden als er ook rekening gehouden wordt met adequaat onderhoud. Een overwoekerde ‘groene promenade’ nodigt niet uit om er te wandelen.
En een ingezakte fietsenstalling bemoeilijkt het prettig stallen van een fiets.
Vergezicht
Als leden van het Bomenbuurtberaad zien we onszelf, onze kinderen of zelfs onze kleinkinderen al wandelen in het park langs de Valkenboskade, kijkend naar sportieve buurtbewoners die zich wagen aan de urban gym. Dan via de Hanenburglaan naar de Europese school om daar een tussenstop te maken op de nieuwe speelplek en even bij te praten met buurt genoten of een balletje te trappen met tieners. Natuurlijk daarna even langs het Verversingskanaal waar de bloemen in bloei staan en vele bijen en vlinders rondvliegen. En vervolgens struinen over de promenade van de Ieplaan, even uitrusten op een bankje op het Valkenbosplein en
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
VOORWOORD
je weg vervolgen over de Thomsonlaan. Onderweg geen als schroothoop ogende fietsverzamelingen aan fietsnietjes, maar verzonken en overdekte stallingen met groene daken waar bewoners hun (bak) fietsen, scooters en motoren droog en enigszins aan het oog onttrokken stallen. Om te eindigen op het jaarlijkse buurt festival op het vernieuwde Thomsonplein waar Bomenbuurters toestromen vanuit alle straten. Straten waar natuurlijk bomen staan zoals je zou verwachten in een Bomenbuurt. Waar je soms een blokje om moet rijden voor een parkeerplek en wegens het eenrichtingsverkeer, maar waar je eigenlijk altijd je auto redelijk in de buurt van je woning kwijt kunt.
Wij zien het voor ons, en hopen u ook We nodigen u van harte uit om onze adviezen door te lezen en wensen u veel wijsheid.
De schrijfgroep: Cindy, Cokky, Daan, Joke, Maarten en Peter
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
INLEIDING
in het kort Dit document beschrijft het proces en de adviezen van het Bomenbuurtberaad in Den Haag, waar inwoners samen met de gemeente hebben gewerkt aan plannen voor de herinrichting van de wijk. Het verslag bevat de adviezen van de buurtbewoners voor verschillende straattypen en pleinen, een verslag van de bijeenkomsten en informatie over de samenstelling van het beraad.
De aanleiding
De gemeente Den Haag wil samen met inwoners van de Bomenbuurt de wijk vernieuwen. De riolering moet vervangen worden, dat is ingrijpend werk en een goed moment om ook de rest van de buurt aan te pakken. Het gaat om 29 straten en 4 pleinen. Via het buurtberaad geven de inwoners advies aan de gemeenteraad. In de Bomenbuurt is de ruimte op sommige plaatsen beperkt en op andere plekken is er juist veel ruimte. Dat betekent dat de deelnemers keuzes moeten maken over wat zij belangrijk vinden. Denk aan meer groen, speelplaatsen of parkeerplaatsen. Samen werkten de deelnemers toe naar een document dat de basis is voor het Programma van Eisen op buurtniveau. Daarin staat welke basisonderdelen en prioriteiten de buurt het belangrijkst vindt voor het opknappen van de wijk. Het Bomenbuurtberaad stelt een zogenoemd ‘zwaarwegend advies’ op voor de gemeente Den Haag. Dit betekent dat de gemeente in uiterste gevallen van het advies afwijkt om juridische, financiële of praktische redenen. Formeel neemt de gemeenteraad de uiteindelijke beslissing, maar de stem van de buurt krijgt hierbij dus een zeer belangrijke plek. Via loting is een groep van vijftig mensen samengesteld die zoveel mogelijk een afspiegeling vormde van de buurt op het gebied van leeftijd, gender, koop- en huurhuizen en manier van reizen.
De hoofdvraag was:
Wat vindt de Bomenbuurt belangrijk als de gemeente de straten en pleinen vernieuwt? De bijeenkomsten
Er vonden vier bijeenkomsten plaats in de Europese School aan de Houtrustweg in de Bomenbuurt. De eerste bijeenkomst stond in het teken van kennismaking, met elkaar en met het onderwerp. De tweede bijeenkomst draaide om informeren en verdiepen door met diverse deskundigen en experts in gesprek te gaan. Dit waren mensen van de gemeente, ondernemers en trekkers van de werkgroep van de buurtvereniging SBOB. Tijdens de derde bijeenkomst gingen deelnemers aan de slag met het uitwerken van adviezen tot een mooie poster met hun ideeën. In de middag kwamen maar liefst 108 buurtbewoners langs om te kijken en feedback te geven. Deze feedback is door de deelnemers verwerkt in de adviezen. Op de vierde en laatste dag werden de adviezen voor de laatste keer verbeterd en het gesprek gevoerd. Waar liggen nog lastige keuzes? Daarna was het tijd om de adviezen te presenteren door middel van een poster en presentatie. Dit gebeurde in de groepjes waarin de deelnemers gewerkt hadden: Smalle woonstraten, brede woonstraten, brede straten met middenberm, pleinen, bijzondere plekken en Bomenbuurt breed.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
Adviezen Bomenbuurtberaad
Concrete thema’s/uitgangspunten zijn:
De deelnemers hebben algemene adviezen gegeven, adviezen per type straat en adviezen voor het inrichten van de bijzondere plekken. Voor iedere set van adviezen is door de deelnemers een poster gemaakt met de adviezen in bullets en illustraties/schetsontwerpen van de gewenste situatie. Deze zijn hieronder uiteengezet.
1 - Bijzondere plekken
Het gaat hier over bijzondere, en het verbijzonderen van plekken in de buurt. We moeten plekken identiteit gaan geven. Voor wie maak je die plekken in de stad? Kun je de plekken bij de sluis maken voor rust en natuurbeleving? Kun je de plekken rondom de Europese school maken voor jeugd en educatie? Kun je een plein in het hart maken voor vermaak zoals met Koningsdag? Zou je een nieuw lineair park kunnen maken langs de Valkenboskade? Laat daarnaast in de straten de historie van de buurt tot uitdrukking komen, bijv. zoals in Rotterdam is gedaan met de brandlijn.
• Verversingskanaal: ecologie + park. • Europese school: sport + educatie. • Entree wijk Laan van Meerdervoort/Thomsonlaan: horeca + ontmoeten. • Thomsonplein: hart van de buurt alle leeftijden -> muziek, podium, evenementen, bios etc. • Kastanjeplein: sport + spel tot 12 jaar. • Hanenburglaan tot Laan van Meerdervoort: lineair park. • Iconografische verbinding tussen de bijzondere plekken (zoals bijvoorbeeld de brandgrens in R’dam) door middel van thema’s. • Sta ook stil bij de kleine bijzondere plekken. • Comfortabele wandelroute(s) voor ouderen, kinderen en mindervaliden.
Door deze aanpak breng je thema’s aan in de buurt en krijg je verdieping. Wat daar nog bij hoort, is organiseren. Op het moment dat wij plekken toewijzen aan buurtbewoners die ze gaan organiseren, wordt de plek ook echt van de Bomenbuurt en van ons.
Bijzond Pitch ere ple kken: Zie pag
ina 34 voor de hreven tekst.
uitgesc
> Plankaart met bijzondere plekken (l) en beoordeling van goede en minder goede plekken (r).
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
2 - Pleinen
De Bomenbuurt kent een aantal mooie pleinen. Met onderstaande uitgangspunten willen we de kwaliteit van deze pleinen verbeteren en hun functie voor de wijk vergroten.
> Ontwerpvoorstel Thomsonplein.
Het Valkenbosplein en Thomsonplein hebben hetzelfde probleem. Het zijn beide eilandjes omringd door wegen. Op het Thomsonplein werkt de brede stoep voor electronicawinkel Stadhouder en de andere winkels al heel goed, visueel en ook functioneel. In de oplossing die we zochten hebben we gekeken naar hoe we het centrum van de Bomenbuurt, want het Thomsonplein is in het midden van de wijk, een plek kunnen creëren zoals die al bestaat voor de deur bij Stadhouder. Dat kunnen we doen door de Thomsonlaan plaatselijk te versmallen van twee rijstroken in één twee richtingsverkeer weg en dan te vervolgen in twee rijbanen zoals ze er nu al liggen. Daardoor creëer je hier veel ruimte en heb je de kans om een plein te maken voor evenementen en heel duidelijk een hart van de wijk te maken.
Valkenbosplein Voor dit plein hebben we gekozen voor een eenduidige bestrating van gevel tot gevel zodat het leest als één groot oppervlak. Mooi aansluitend op de brede wegen met middenberm. We creëren hier de mogelijkheid
> Ontwerpvoorstel Valkenbosplein.
om de groene promenade die deze wegen in het midden hebben (zoveel mogelijk) door te laten lopen. De route de wijk in en uit bestaat uit de weg aan de Zuidwest zijde, die nog overblijft met een enkele weg naar links naar Thomsonlaan en een weg rechtdoor naar Ieplaan. De weg langs het gebouw Valkenbosplein 1 t/m 11 wordt in dit ontwerp een fietspad (met auto’s te gast).
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
Beukplein • Minder, maar grotere bomen. • Een haag om te voorkomen dat het metalen hek gebruikt wordt voor fiets parkeren.
Kastanjeplein • Houd de focus op spelen, incl.: balspel ruimte voor kleine kinderen en ping pong. • Behoud goede bankjes voor ouders om ontmoeting te stimuleren. • Creëer meer verbinding met het buurthuis. • De brede haag kan weg. Algemeen • Probeer op de pleinen niet te veel parkeerplekken weg te halen. Indien nodig kan de uitbreiding van de pleinen worden verminderd om parkeerplekken te houden. • Voorkeur voor klinkers i.p.v. asfalt. • Let op de laad/los ruimte voor winkels.
> Ontwerpvoorstel Beukplein.
Pitch P le
inen:
Zie pag
ina 34 voor de hreven tekst.
uitgesc
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
3 - Brede straten met middenberm
Deze straten bieden een unieke kans voor een ‘groene promenade’ door de wijk (samen met de Valkenboskade en evt. met Hanenburglaan). Een mooie wandelroute voor alle Bomenbuurters, waar ruimte is voor ontmoeting en ontspanning. Met onderstaande uitgangspunten willen we dit bereiken. Inrichting • Inrichting conform STOMP-principe, (Stappen, Trappen, Ov, Mobiliteit als dienst, Privéauto) dus op 1. de voetgangers, 2. de fietsers, 3. de auto’s. • Verbreed stoepen waar mogelijk met zoveel mogelijk groen (bijvoorbeeld Japanse vijgen). • Historische lantaarnpalen hebben de voorkeur. • In de Ieplaan kunnen de rijbanen smaller. • Klinkers hebben voorkeur boven asfalt. • Thomsonlaan moet eigenlijk twee verschillende profielen hebben, omdat het deel tussen de Valkenboskade en Goudenregenstraat bestaat uit etagewoningen en daar zijn meer auto’s dan in het deel tussen het Thomsonplein en Valkenbosplein. De Ieplaan behoeft ook een eigen profiel. Maatwerk is dus belangrijk. Middenberm/groen • Een groene middenberm met een schelpenpad. Daarbij ook aandacht voor wilde natuur i.p.v. alles aangeharkt. • Speel-/ontmoetingsplekken in middenberm (voor alle leeftijden). • Middenberm meer aaneengesloten maken door dichtzetten van diverse doorsteken voor auto’s, meer concreet: Thomsonlaan/Berkstraat, Thomsonlaan/Eikstraat, Ieplaan/Populierstraat, Ieplaan/Ahornstraat.
Parkeren • Groene parkeerplaatsen. • Ieplaan: behouden één rij parkeren per rijrichting. • Niet parkeren op de middenberm. • Onderzoek mogelijkheden voor extra buurtstallingen voor fietsen en verdiepte overdekte fietsenstallingen.
Pitc Brede h met mid straten denber m: Zie pag
ina 34 voor de hreven tekst.
uitgesc
> Brede woonstraten met middenberm met doorlopend wandelpad en met doorsteken voor fietsen, maar niet voor auto's.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
4 - Brede woonstraten
Dit type straat is nu erg versteend en kent veel doorgaand verkeer. Daarnaast staan er (te) veel fietsen verspreid over de stoepen geparkeerd. Met onderstaande uitgangspunten willen we dit aanpakken. Inrichting • Snelheidsbeperkende inrichting, dus bijvoorbeeld geen rechte wegen. • Asfalt eruit, vervangen door klinkers. • Drempels aan het begin, in het midden en aan het einde van de straat als verkeersremmende maatregel, zie tekening. • Historische lantaarnpalen terug in de straat. • Geen ontmoetingsplekken of bankjes (in overleg met bewoners particuliere bankjes neerzetten). • Verminderen verkeer en tegengaan sluipverkeer. Groen • Slimme groen combi oplossingen bv. fietsparkeren met groen dak. • Lage bomen dicht bij de huizen. Bomen aan de zonkant.
Parkeren • Maak parkeerplaatsen zo dat de straat/bewoners een parkeerplaats kunnen omvormen tot groen/fiets parkeren. • Waterdoorlatende inrichting van de parkeerplekken die groen zijn (zie Kijkduin). • Groene fiets parkeerplek (deels verzonken) op de parkeerplek voor de portieken plaatsen, eventueel met nietjes op de stoep. Als fiets parkeerplek niet mogelijk is dan nietjes op de stoep met duidelijke afbakening/ belijning zodat fietsen niet gaan zwerven. Dit kan sowieso voor scooters en bakfietsen.
P Brede itch woons traten: Zie pag
ina 35 voor de hreven tekst.
uitgesc
> Ontwerpvoorstel Brede woonstraten.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
5 - Smalle woonstraten
Dit type straat komt het meest voor in de buurt. De onderlinge verschillen zijn echter groot. Maatwerk per straat is daarom belangrijk. Doordat de ruimte beperkt is, verdient handhaving (bijv. v.w.b. fietsparkeren) en onderhoud (bijv. van geveltuintjes) extra aandacht. Inrichting • Eénrichtingsverkeer (ook voor bakfietsen) met het oog op doorstroming en het tegengaan van sluipverkeer. Versmallen rijbaan. • Goede toegankelijkheid stoepen voor mindervaliden. • Slim gebruikmaken van straathoeken voor diverse zaken, zoals ontmoeten. Groen • Ondergrens van 5 bomen per 100 meter; idee is om deze te laten verspringen (zie tekening). Afhankelijk van de oriëntatie van de straat. • Geveltuinen stimuleren.
Parkeren • Meer ruimtes voor fietsparkeren. • Een parkeeroptie is stoepparkeren (zoals op de Frederik Hendriklaan). Het voordeel hiervan is dat je makkelijker iets kan veranderen in de wijk. De stoeptegels kunnen eruit gehaald worden en dan kan er een boom in. • Vergunningenplafond voor bedrijfsauto’s.
> Smalle woonstraten Wel of niet verspringen van bomen is afhankelijk van de oriëntering van de straat.
Smalle Pitch woons traten: Zie pag
ina 35 voor de hreven tekst.
uitgesc
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
6 - Bomenbuurt breed
Uit de bijeenkomsten is gebleken dat er behoorlijk wat uitgangspunten zijn die Bomenbuurt breed belangrijk zijn. Deze hebben we hieronder kernachtig weergegeven. Verkeersveiligheid • Verbeter de verkeersveiligheid, in het bijzonder voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen, mindervaliden en buurtbewoners met een visuele beperking. • Maak stoepen beter toegankelijk. O.a. door: » Veilige stoep op- en afritten voor rolstoelen/rollators/kinderwagens. » Goede begaanbaarheid stoepen voor ouderen, mindervaliden, bewoners met kinderwagens. O.a. door actief beleid vanuit de gemeente om geen fietsen (willekeurig) op de stoep te zetten en hierop te handhaven. • Routes voor mensen met zichtproblemen. • Bredere stoepen. • Ga doorgaand verkeer zoveel mogelijk tegen. • Situatie Europese school/Beeklaan/Morsestraat -> vergroot de veiligheid, verlaag de snelheid en spreek ouders aan. • Eenrichtingsverkeer: kijk wat mogelijk is en bepaal dan of er één of tweerichtingsverkeer komt en zorg dat sluiproutes niet mogelijk zijn. • Rotonde Ieplaan/Segbroeklaan. • Makkelijk, betaalbaar deelvervoer. • Het advies is vooruitlopend op de herinrichting bij gevaarlijke punten tijdelijke maatregelen te nemen ter vergroting van de verkeersveiligheid. Bijvoorbeeld bij de kruising Pijnboomstraat – Ieplaan, op de Fahrenheit straat en rondom de scholen.
Sociaal/groen • Creëer plekken om te spelen en verblijven voor alle leeftijden, van peuters en kleuters tot middelbare scholieren en volwassenen. Dat kan met een muziekkiosk, ontmoetingsplekken, pleinen en meer. • (Kinder)boerderij -> groene plek Segbroeklaan. • Creëer een groene promenade. • Muziekplek (kiosk/pergola) met festival. • Valkenboskade bruikbaar voor flaneren. • Meer groen, geveltuintjes. • Groen/water doorlatende bestrating. Stallen Bomenbuurt breed • Fietsenstalling – groen dak, niveaus, bij blinde muren, op hoeken, betaald. • Vrijkomende (grote) bedrijfsruimtes gebruiken voor betaalde stalling fietsen en scooters. • Bedrijfsuitritten inspecteren voor fietsenstallingen, groen, etc. Dus is bedrijf nog actief? Zo niet, dan parkeerplek voor uitrit gebruiken voor fietsvlonders of groen. • Deelvervoer (fiets, scooter, auto) - hubs - afgebakend (met groen) zodat duidelijk is waar geparkeerd moet worden. • Fietsparkeren op straat. • Betaald parkeren overal altijd of vanaf 13.00 uur. • Duurdere 2e vergunning. • Aandacht voor verhouding parkeren/klimaatadaptatie. Bijvoorbeeld door toekomstbestendige parkeerplekken die op termijn eenvoudig een andere functie kunnen krijgen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENVATTING
Onderhoud & handhaving • Zorg dat de buurt en alle voorzieningen mooi blijven. Onder andere door: » Goed en regelmatig onderhoud. » Tegengaan zwerffietsen. » Aandacht voor handhaving (ook in speeltuinen). » Tegengaan hondenpoep op straat. • Betrek bewoners bij het onderhoud. • Kamerverhuur/appartementen splitsingbeleid.
P Bomen itch buurt b ree Zie pag
d:
ina 35 voor de hreven tekst.
uitgesc
Proces • Geef inzicht hoe de loting voor het Wijkberaad heeft plaatsgevonden. • Wees transparant over wat er tijdens de bijeenkomsten is besproken. • Wees transparant over de input die op 9 november 2024 is opgehaald bij de bewoners. • Maak bij communicatie aan bewoners duidelijk wat de status van documenten is, bijvoorbeeld een idee, een voorstel, een advies of een besluit. • Geef regelmatig updates over het verdere verloop van het proces. » Houd bewoners op de hoogte van de stand van zaken. » Communiceer de stappen die zijn gezet en wat het vervolg zal zijn. » Communiceer wanneer waar welke besluiten genomen worden. • Communiceer wat bewoners kunnen verwachten.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 1
De bijeenkomsten van het beraad Hieronder staan de verslagen van de vier bijeenkomsten die plaatsvonden op 21 en 26 oktober en 9 en 26 november 2024. Alle bijeenkomsten waren in de Europese School op de Houtrustweg, in de Bomenbuurt.
De hoofdvraag van dit beraad is:
Wat vind jij belangrijk als de gemeente de straten en pleinen vernieuwt?
Bijeenkomst 1
Dinsdag 21 oktober 2024
Hoe voeren we het gesprek? We vinden het belangrijk om te benoemen dat een buurtberaad in het teken staat van dialoog, niet van debat.
Het programma van vandaag:
Daarom spreken we met elkaar af:
• Inloop en diner. • Opening. • Kennismakingsbingo. • Woord van de wethouder. • Woord van bewonersorganisatie Bomenbuurt (SBOB). • Presentatie over de Bomenbuurt van Klaas Hilverda. • Gedachtespin.
• Ieders inbreng doet ertoe. • Luister naar de ander. • Kijk of iedereen aan de beurt is gekomen. • Spreek over jouw eigen ervaring, niet ‘in het algemeen’. • Zoek naar overeenstemming.
Dagvoorzitter Jonneke Stans heet de groep welkom. Deze eerste bijeenkomst staat in het teken van kennismaken en de vraag verkennen. Tijdens de tweede bijeenkomst, op zaterdag 26 oktober, gaat de groep op excursie door de wijk. Het is fijn als zoveel mogelijk deelnemers een fiets mee kunnen nemen, zodat we ook naar plekken verder weg kunnen.
Informatieboekje Om de deelnemers van het beraad te ondersteunen is een informatie boekje gemaakt. In dit boekje vind je een opsomming van de belangrijkste gemeentelijke ambities en kaders. In de presentatie van Klaas Hilverda van de gemeente volgt meer informatie over het gemeentelijk beleid en de rol van het beraad. Een aantal exemplaren van het boekje met achtergrondinformatie is uitgedeeld. Online is het boekje te vinden op platform Publieke Dialogen waarbij het mogelijk is om door te klikken naar de relevante beleids documenten. In het fysieke exemplaar is dat niet mogelijk. De volgende bijeenkomst zorgen we ervoor dat iedereen die dat wil een fysiek exemplaar kan krijgen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 1 Aftrap Wethouder Robert Barker Wethouder Robert Barker, Buitenruimte, dierenwelzijn en milieu is aanwezig om de deelnemers toe te spreken en de opdracht aan het burgerberaad toe te lichten. De wethouder meldt dat de vervanging van het riool een moment is om de inrichting van de Bomenbuurt nog mooier te maken. De buurt is uitgenodigd om met de gemeente hierover mee te denken. Hoe maak je de wijk kindvriendelijker? Groener? En hoe gaan we om met verkeer? De meningen verschillen hierover. De Bomenbuurt is meer dan 100 jaar oud en komt dus uit een tijd dat er nog geen auto’s rondreden. We moeten keuzes gaan maken in de openbare ruimte. De bedoeling is om een programma van eisen samen te stellen dat in 10 jaar te realiseren is en waar we 40 jaar mee vooruit kunnen. Daarna is er gelegenheid voor enkele vragen van de deelnemers. Voorstelronde en bingo In elk groepje krijgt iedereen 1 minuut de tijd om zichzelf voor te stellen. Hoe heet je? Hoe lang woon je hier al? En wat maakt jou een bijzondere bomenbuur? Daarna maakt iedereen met elkaar kennis in de vorm van een bingo.
Toelichting op de voorgeschiedenis van Stichting BewonersOrganisatie Bomenbuurt (SBOB) Maria Angenent, voorzitter van SBOB, is met collega Johan van Arragon aanwezig. De SBOB is actief betrokken bij Operatie Bomenbuurt. Er wordt op verschillende manieren en niveaus samengewerkt. Enkele leden uit de werkgroepen van de SBOB zullen als expert aansluiten op de tweede bijeenkomst van het burgerberaad. Daarnaast is er periodiek overleg over de voortgang en proces van de herinrichting. Presentatie Klaas Hilverda: landschapsarchitect gemeente Den Haag Klaas licht toe welke zaken er spelen in de wijk rondom verschillende thema’s: hittestress, verkeersveiligheid, parkeerplekken, groen en wateroverlast. De wijk is opgebouwd op basis van het ontwerp van de architect Berlage. Dit is terug te zien in het stratenplan. Er zijn hierin verschillende straattypes te onderscheiden; de smalle straten -met en zonder voortuin-, de brede straten, woonstraten met middenberm en de pleinen. De hele presentatie is terug te vinden op het platform Publieke Dialogen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 2 Gedachtespin Het beraad gaat in groepjes aan de slag om rondom de kaart van de Bomenbuurt aan te geven welke plek een voorbeeldplek is, en welke plek een verbeterplek. Deze input wordt gebruikt voor de excursie op zaterdag.
Bijeenkomst 2
Zaterdag 26 oktober 2024 Programma van vandaag: • Opening. • Toelichting thema’s. • Excursies door de wijk. • Lunchpauze. • Opbrengsten en excursies. • Aan de slag met straatprofielen. Opening Voorzitter Jonneke opent de bijeenkomst. Hopelijk laten de microfoons ons deze keer niet in de steek! Vandaag gaan we de wijk in, en in de middag maken jullie de eerste schetsen van hoe jullie denken dat die er na de vervanging van het riool eruit moet zien. Denk daarbij opnieuw aan de gespreksregels. Inleiding van de thema’s Door landschapsarchitect Klaas Hilverda, ingenieursbureau Gemeente Den Haag. De wandelingen door de wijk zijn aan de hand van verschillende onderwerpen waar Klaas in het kort wat over vertelt met als doel dat iedereen goed geïnformeerd een keuze kan maken over de groep waarin men mee wil wandelen. Deze onderwerpen, of thema’s, staan ook in de ‘Visie herinrichting Bomenbuurt’ uit 2021, die is samengesteld door bewoners en de gemeente (zie het online platform Publieke Dialogen). Hierin zijn verschillende kaarten gemaakt die gaan over deze thema’s.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 2 Kaart 1: bijzondere plekken. Dit zijn plekken in de buurt waar ruimte lijkt te zijn voor het realiseren van plannen, bijvoorbeeld een grote boom of een bankje, of een evenementenplein. Hierop staan onder anderen het Thomsonplein, de middenberm van de Ieplaan en het Valkenbosplein. Kaart 2: identiteit. De opzet van de wijk is bedacht door de architect Berlage. Deze kaart benadrukt de plekken waar in de buurt verbeteringen doorgevoerd kunnen worden om deze architectuur beter tot z’n recht te laten komen.
Kaart 6: verkeersveiligheid. Op deze kaart wordt aangegeven op welke plekken de verkeersveiligheid verbeterd kan worden. Plekken die speciale aandacht vragen, zijn aangegeven met een cirkel. Hieronder vallen de kruisingen van de Thomsonlaan met de Goudenregenstraat en van de Thomsonlaan met de Ieplaan. Kaart 7: mobiliteit. Op deze kaart staat aangegeven waar ruimte voor fiets -parkeren gemaakt kan worden. Dit staat aangegeven met het fietsicoontje. Onder andere het Thomsonplein en Valkenbosplein lijken hiervoor geschikt.
Kaart 3: groen. Hier wordt weergeven welke straten structureel vergroend kunnen worden en welke plekken meer groen kunnen gebruiken. De ambitie van de gemeente is namelijk om in elke straat minimaal één boom te hebben staan. Hierbij wordt vergroenen belangrijker gevonden dan het behouden van alle parkeerruimte. Op de kaart zijn onder andere de Pijnboomstraat, de Cypresstraat en het plein van de Europese School aangegeven hiervoor.
Kaart 8: toekomstbestendigheid. In welke straten is de temperatuur hoger dan in omringende straten? En in welke straten is de waterafvoer niet optimaal, waardoor er gevaar is voor overstroming? Dit staat aangegeven in het kaartje voor klimaatadaptatie. Straten die hittestress (kunnen gaan) ervaren zijn bijvoorbeeld de Esdoornstraat, de Cederstraat en de Hanenburg laan. De Acaciastraat en Egelantiersstraat kunnen te maken krijgen met wateroverlast.
Kaart 4: verblijven en ontmoeten. De ambitie van de gemeente is om in de Bomenbuurt 7 nieuwe plekken te realiseren waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Denk daarbij aan het plaatsen van bankjes en eventueel speeltoestellen. Met sterren zijn deze plekken op de kaart aangegeven.
Kaart 9: samenvattende visiekaart. Dit is eigenlijk het verlanglijstje voor de buurt. Elke straat heeft een eigen kleur, die een bepaalde focus aangeeft. In de Thomsonlaan en de Ieplaan is dit bijvoorbeeld vergroenen. Bij de Pijnboomstraat speelt spelen en ontmoeten een rol.
Kaart 5: activiteiten (spelen en evenementen). Deze kaart weergeeft plekken waar ruimte gemaakt kan worden voor spelen en evenementen. Sommige plekken zijn daar al voor bedoeld maar kunnen verbeterd worden, andere moeten nog worden aangelegd. Zo wordt op de kaart het Thomsonplein aangewezen als eventueel evenementenplein en het Beukplein als plek die opgeknapt kan worden. Mogelijke verbeteringen om het spelen te bevorderen zijn het aanleggen van bredere stoepen en watertappunten.
Themawandeling Na het plenaire gedeelte wordt de groep verdeeld in 4 groepen. Iedereen kiest een thema dat hij of zij interessant vindt. Groen, verkeersveiligheid, parkeren of spelen & ontmoeten. Elk groepje krijgt een inleiding door een expert en gaat vervolgens samen met deze expert door de buurt wandelen. Daarbij worden foto’s gemaakt van plekken die als goed ervaren worden, en er worden notities gemaakt van leuke weetjes en knelpunten die de groepen tegenkomen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 2 Hieronder staan de experts die het beraad van informatie hebben voorzien. Onderwerp Verkeersveiligheid* Parkeren
Naam Teun Dekker Ernst Steigenga Lauri de Boer
Organisatie SBOB Coöperatie Bomenbuurt DEELt DEELt, Landelijke coöperatie
Rol/functie Werkgroeptrekker Voorzitter Bomenbuurt DEELt coöperatie Voorzitter Bezuidenhout DEEL coöperatie
Groen Spelen, ontmoeten activiteiten
Maarten Buijs Mariska Thieme Schrever
SBOB BureauRIS
Spelen, ontmoeten Spelen, ontmoeten
Beate Begon** Nicoline de Bruin**
Gemeente DH Gemeente DH
Werkgroeptrekker Landschapsontwerper Specialist groen-blauwe schoolpleinen en speelnatuur Beleidsadviseur Stedenbouw Stedenbouwkundige/planoloog
* Bij deze groep zijn twee filmpjes vertoond van de gemeente Den Haag; over de strategie mobiliteitstransitie en verkeersveiligheid. Deze filmpjes zijn terug te kijken via het platform. ** Deze experts hebben een videoboodschap opgenomen die is vertoond aan de deelnemers voor vertrek.
> De wandelroutes zijn te vinden in de bibliotheek van Publieke Dialogen. Hier staan ook de aandachtspunten die de groepen tegenkwamen tijdens de wandeling.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 2 Naar de tekentafel Na de pauze verdelen deelnemers zich in vier groepen; brede woonstraat, smalle woonstraat, straat met middenberm en pleinen. Zo komen er in alle groepen weer mensen die een andere wandelroute hebben gelopen. Elke straat-typegroep splitst zich weer in twee. Zo gaan er per thema 2 kleine groepjes aan de slag. Elk met een uitsnede van de straat van bovenaf en een straatprofiel van de voorkant; de groep ‘pleinen’ met een overzichtskaart van de wijk. Op doorzichtig papier tekenen zij hoe de ideale straat indeling eruitziet. Tot slot voegen de 2 kleine groepjes zich samen tot één groep binnen dat straatprofiel. Welke ideeën kwamen hierin overeen, en waarin zitten nog verschillen en discussiepunten voor de volgende keer?
Vragen Eén van de deelnemers vraagt of we wel allerlei plannen over groen aan de buurt moeten gaan presenteren, als nog niet duidelijk is wat de consequenties van deze plannen zijn. Veel van de plannen gaan namelijk ten koste van parkeerplekken. Jonneke merkt op dat dit inderdaad goed is om te benoemen als de buurtbewoners langskomen. Ook kan het een goed moment zijn om te peilen hoe de buurt aankijkt tegen deze kwestie.
Afsluiting Jonneke sluit bijeenkomst 2 af. Ze vertelt dat er op dit moment 4 voorstellen liggen, en dat tijdens de volgende bijeenkomst op zaterdag 9 november dezelfde groepjes met deze voorstellen verdergaan.
Een andere deelnemer zou het fijn vinden als er een enquête komt over autogebruik. Hierin kunnen buurtbewoners het aangeven of ze bereid zijn om zijn of haar auto weg te doen, als daar een passend alternatief voor is.
Die dag zijn buurtbewoners ook welkom om een kijkje te komen nemen en te horen waar het buurtberaad tot nu toe aan gewerkt heeft ‘als een soort open atelier’. Die buurtbewoners mogen ook feedback geven op de plannen. In de middag kunnen we met die feedback verder. Het is dus belangrijk om in gedachten te houden dat de plannen op het moment dat de buurt komt kijken nog niet af zijn.
Eén van de deelnemers merkt op dat het belangrijk is om niet alleen budget te reserveren voor de aanleg van nieuwe voorzieningen, maar ook voor het onderhouden van deze voorzieningen.
Als afsluiter vraagt één van de deelnemers zich af wat precies het eind product is dat we gaan opleveren. Jonneke antwoordt dat we niet met één ding hoeven te eindigen. Het kunnen een aantal uitgangspunten zijn bijvoorbeeld. Ook wordt gevraagd wat er gebeurt als het beraad het gevoel heeft nog niet klaar te zijn bij de laatste bijeenkomst. Als dat het geval is, wordt er met z’n allen gekeken hoe we dat gaan oplossen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 3
Bijeenkomst 3
Zaterdag 9 november 2024 Programma van de dag: • Korte terugblik vorige keer. • Presentaties maken. • 11.30-12.30 uur bezoek van de buurt & raadsleden. • 12.30-13.15 uur lunchpauze. • Rode draden (plenair gesprek). • Aan de slag met feedback. • Presentaties & stemmen met de voeten. Opening Het is een bijzondere bijeenkomst, want vanmiddag om 11.30 uur komt de buurt langs. De buurtbewoners komen kijken hoe de plannen eruitzien en mogen feedback achterlaten. Tot 11.30 gaat het beraad aan de gang in dezelfde vijf groepen als de vorige keer: smalle straten, brede straten, straten met middenberm, pleinen en bijzondere plekken. Om de ideeën presentabel te maken, maken de groepen: • Een schets van hoe het plan eruit zou komen te zien. • Een korte samenvatting van wat er met de plannen bedoeld wordt. • Dilemma’s en discussiepunten. Vanuit de gemeente zijn ambtenaren aanwezig die vragen beantwoorden van deelnemers. Dit zijn Tjitte de Jong (landschapsarchitect), Klaas Hilverda (landschapsarchitect), Beate Begon (beleidsadviseur stedenbouw) en Bob Brekelmans (mobiliteitsadviseur).
Vragen vooraf Vanuit het beraad wordt gevraagd of het niet slimmer is om toe te werken naar een visie. Dus dat het beraad bepaalt hoe ze de wijk graag voor zich zien en dat de gemeente dat uitwerkt in concrete plannen. Enkele deel nemers stemmen in. De zorg bestaat dat de uitkomst van het beraad een wensenplaatje wordt, maar dat het later in de raad afgeserveerd wordt omdat het niet haalbaar is. Klaas beantwoordt dat een visie vaak bij woorden blijft. Hij heeft geleerd dat het uittekenen helpt om te kijken waar het schuurt. Klaas: “Het is een proces waarbij je nadenkt, uittekent, het idee test en dan weer teruggaat. Het helpt om de visie aan te scherpen.” Ook verzekert hij dat Bob en hij rondlopen om ervoor te zorgen dat er geen plannen gemaakt worden die in strijd zijn met gemeentelijk beleid. Presentatie maken Het verzoek is aan de groep om zich weer te verdelen over de thema’s. Er is 1 nieuw onderwerp ten opzichte van vorige keer; namelijk ‘bijzondere plekken’. De deelnemers die niet in dat groepje gaan, wordt gevraagd verder te gaan met de groep waar ze vorige keer aan hebben gewerkt. De groepjes gaan aan de slag met het uitwerken van de plannen. Waar zijn ze het over eens? En welke vragen en discussiepunten willen ze straks voorleggen aan de buurtbewoners? Bezoek van de buurt & raadsleden Om 11.30 uur is het tijd voor de buurt om langs te komen.
Maar liefst 108 buurtbewoners kwamen langs om de voorlopige ontwerpen te bekijken! Bij de ingang worden de Bomenbuurters ontvangen met informatie over de loting en selectie en konden ze alvast kijken naar de posters die tijdens de eerste bijeenkomst gemaakt zijn. Daarna krijgen de bewoners postkaarten waarop ze feedback of opmerkingen kunnen schrijven en ophangen bij het betreffende thema aan een waslijn. Hiermee gaat het beraad na de pauze aan de slag. Er zijn geen raadsleden geweest.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 3 Hieronder lees je de opmerkingen die gegeven werden. Sommige buurtbewoners:
> Op deze kaart konden mensen met een stip aangeven waar ze wonen. De blauwe stippen zijn deelnemers van het beraad, de groene stippen zijn van (een deel van) de bezoekers van de derde bijeenkomst op 9 november.
Rode draden We voeren een plenair gesprek over de vraag is: “Wat heb je veel gehoord tijdens het bezoek?”. Degene die iets wil zeggen stapt naar voren, zegt wat die heeft gehoord, en wie dat ook heeft gehoord, komt erbij staan. Zo krijgen we een indruk wat belangrijke punten waren die de buurt heeft ingebracht met de gesprekken.
• Denken dat het mobiliteitsplan al vastligt en schrikken daarvan. • Hechten veel waarde aan de huidige structuren en willen dit graag behouden. Ze laten veel afhangen van het parkeren. • Hebben de zorg dat mensen die hier niet wonen, toch komen parkeren in de Bomenbuurt. • Vinden dat een tweede parkeervergunning duurder mag worden. • Ervaren dat de opgave vooral ligt in groen vs. parkeren. • Vragen zich af of er wel genoeg ruimte komt voor spelen en ontmoeten. • Maken zich zorgen over het beheer en onderhoud. • Maken zich zorgen over de hoeveelheid zwerffietsen. • Maken zich zorgen over veiligheid, bijvoorbeeld als het gaat om gaten in het wegdek. • Vragen zich af in hoeverre het advies van het beraad ook echt overgenomen wordt. • Maken zich zorgen om hangjongeren. • Vinden dat sluipverkeer een te groot thema is, omdat ze hier zelf niet veel van merken. • Maken zich zorgen over verkeersveiligheid en te hard rijden. • Zijn bang dat bij het creëren van eenrichtingsverkeer in smalle straten de straten niet meer goed toegankelijk zijn bij bijvoorbeeld verhuizingen. • Ervaren lawaai van spelende kinderen op pleinen. • Vinden dat er wel speelplekken zijn, maar dat die lang niet altijd fijn zijn om te spelen vanwege zwerfafval en daklozen. • Waren erg enthousiast over een plan om door middel van een wandelroute verschillende straten met elkaar te verbinden.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 3 Feedback verwerken Voor de feedback wordt verwerkt wordt er opnieuw een nieuwe groep toegevoegd die zich bezig gaat houden met zaken die voor de hele buurt gelden: “Bomenbuurt breed”. Het beraad verdeelt zich over deze 6 groepen. Dan is het weer tijd om met de profielen aan de slag te gaan. Iedereen mag een ander thema kiezen dan voor de pauze. In deze nieuwe groepjes gaat het beraad aan de slag met het sorteren van de feedback. Dat begint bij clusteren welke feedback bij elkaar hoort. Dan: welke feedback kan meteen worden opgelost? En over welke feedback moet verder nagedacht worden? Pitches en bezwaren Uit elk groepje houdt 1 persoon een pitch van 2 minuten. Deze pitches zijn gefilmd en zijn terug te zien op het platform Publieke Dialogen onder ‘bijeenkomst 3’. Alle deelnemers hadden een formulier voor zich waar ze bezwaren en aanvullingen kwijt konden. Na elke pitch was er even de tijd om hierover na te denken. Deze bezwaren en aanvullingen zijn ook te vinden op Publieke Dialogen.
Kunnen we niet in het wijkblad van de Bomenbuurt uitlichten hoe het programma van eisen tot stand is gekomen? Twee jaar geleden hebben mensen namelijk ook meegepraat over dit onderwerp, en het is hen niet altijd duidelijk wat er nou met hun input is gebeurd. Goed idee om uiteen te zetten welke bouwstenen hebben geleid tot het programma van eisen. Afspraak: De organisatie geeft dit door aan het wijkblad van de Bomenbuurt. Kunnen we meer informatie krijgen over de parkeerdruk? Mobiliteitsadviseur Bob Brekelmans is volgende bijeenkomst weer aanwezig en kan meer vertellen over de huidige parkeerdruk, en de verwachtingen van het invoeren van bepaalde parkeerrestricties. Dit gaat op de agenda voor komende bijeenkomst. Dan wordt iedereen bedankt voor het harde werk en de derde bijeenkomst afgesloten.
Afsluiting Na een dag hard werken is om 15.00 het einde in zicht. Maar eerst is er nog tijd voor een rondje vragen en opmerkingen. Wordt het beraad ook uitgenodigd als de voorstellen in de gemeenteraad worden behandeld? Dat is inderdaad een heel goed idee. Bij dit soort processen zie je dat het echt iets met een raadsbespreking doet als de betrokken inwoners ook aanwezig zijn. Afspraak: Deelnemers van het beraad krijgen tegen die tijd een uitnodiging. Ook legt de gemeente het programma van eisen aan deelnemers voor als er voor 80/90 procent -versie ligt. > Buurtbewoners komen kijken en worden te woord gestaan door voorzitter Jonneke Stans.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 4
Bijeenkomst 4
Zaterdag 26 november 2024 Programma van de avond: • Welkomstwoord en check-in • Praktische zaken (Schrijfgroep) • Vragen aan mobiliteitsadviseur Bob Brekelmans • Toelichting van landschapsarchitect Klaas Hilverda • Aan de slag met de adviezen • Presenteren van de adviezen • Het eindresultaat: de adviezen • We beginnen dit verslag met het belangrijkste nieuws: de adviezen die uit het Bomenbuurtberaad zijn gekomen. 39 deelnemers zijn deze dinsdagavond 26 november bij elkaar gekomen om de laatste hand te leggen aan de adviezen en deze te presenteren. De avond begint met een gezamenlijk diner. Daarna volgt een welkomstwoordje van dagvoorzitter Jonneke en een kleine check-in. Die bestaat uit een kort gesprekje met een mede-Bomenbuurtberader waarmee je nog niet zo veel hebt gesproken. Hoe is het om hier vanavond weer te zijn? Wat is je stemming? En wat wil je vanavond graag doen of bereiken? Hoe verder? Jonneke begint met een kleine blik op de toekomst. Wat gaat er gebeuren nadat de deelnemers vanavond de Europese School verlaten? In januari 2025 wordt het eindadvies opgeleverd. In het voorjaar van 2025 stuurt het college de plannen naar de gemeenteraad. De raad beslist welke plannen uiteindelijk doorgevoerd gaan worden. Medio 2025 worden de plannen omgezet in ontwerpen en in 2027 is het zo ver. Dan worden de riolen aangepakt en gaat de grote herinrichting beginnen.
Vanuit de deelnemers wordt gevraagd in welke vorm het eindadvies opgeleverd gaat worden. Dit is meteen een mooi bruggetje naar het volgende punt: de schrijfgroep. Schrijfgroep De schrijfgroep zorgt dat de adviezen worden voorzien van een voorwoord en wellicht nog wat redactioneel werk zodat het verslag van het beraad is en compleet is. Bureau EMMA zorgt dat de groep een keer samenkomt en begeleidt de bijeenkomst. Meestal zijn dat er 2; een keer om de aanpak af te spreken en een keer om het af te stemmen en af te maken. Voor de schrijfgroep hebben zich opgegeven: Maarten, Peter, Cindy, Cokky, Daan en Joke. Laatste toelichting over mobiliteit door Bob Brekelmans Bij de vorige bijeenkomst kwamen er veel vragen over mobiliteit, Jonneke stelt daarom een paar vragen uit vorige bijeenkomsten direct aan mobiliteitsadviseur Bob Brekelmans. Heeft de gemeente Den Haag inzicht in het aandeel wijkvreemde parkeerders? En wat kunnen we zeggen over andere parkeermotieven? Overdag, wanneer er geen betaald parkeren is, wordt er tussen de 20 en 30 procent van de bezette parkeerplekken in de Bomenbuurt bezet door mensen die niet uit de wijk komen. Het gaat hierbij dus om winkelend publiek en werknemers. Op het moment dat de parkeerdruk het hoogst is in de Bomenbuurt, namelijk de doordeweekse nacht, blijkt dat 0 procent van de geparkeerde auto’s afkomstig is van buiten de wijk.
Dit wil zeggen dat de parkeerdruk ‘s nachts voornamelijk door bewoners zelf wordt veroorzaakt. Parkeerdruk Hoewel overdag 20 tot 30 procent van de bezette parkeerplekken in gebruik is door bezoekers en werknemers, is dit op zich geen groot probleem, aangezien de hoogste parkeerdruk op de doordeweekse
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 4 nachten wordt gemeten. Uit het recente parkeerdrukonderzoek van 2024 is een hoge parkeerdruk van 87 procent gemeten. Wanneer de parkeerdruk boven de 90 procent komt, ontstaat een niet wenselijke situatie in overeenstemming met het huidige parkeerbeleid van de gemeente Den Haag. In zo’n geval moeten bewoners vaak meerdere rondjes rijden voor ze een parkeerplek vinden of verder weg parkeren dan gebruikelijk. In het deel van de Bomenbuurt dat met de rioolvervanging wordt opgepakt zijn in totaal 2749 parkeerplekken aanwezig, dit is exclusief straten zoals de Fahrenheitstraat, Segbroeklaan, Groot Hertoginnelaan, Goudenregenstraat en Laan van Meerdervoort. Op het drukste moment, de doordeweekse nacht, was bij de laatste parkeerdrukmeting 87 procent van de parkeerplekken bezet. In de huidige situatie is er dus 3% over tot de bovengrens van 90%. Dit staat gelijk aan +/- 82 parkeervakken. Nieuw parkeerbeleid De gemeente werkt aan een nieuw parkeerbeleid voor de stad. Het nieuwe parkeerbeleid gaat het mogelijk maken om de parkeerdruk in de Bomenbuurt te verlichten. Zo kan bijvoorbeeld een vergunningenplafond worden geïmplementeerd. Zie ook RIS319386 ‘Voortgangsbrief uitvoering Parkeerstrategie 2024’ voor meer informatie. In deze brief staat de werking van het vergunningenplafond en wat met de parkeerstrategie mogelijk wordt gemaakt verder toegelicht.
Helaas kunnen we de effecten van de beschreven maatregelen nog niet volledig voorspellen. Klaas gaf aan dat 5 tot 8 procent van de parkeerplekken zou verdwijnen in de plannen. Is dat voldoende voor mobiliteit? Vanuit mobiliteit is het niet het doel om zoveel mogelijk parkeerplekken te verwijderen. Het doel van Operatie Bomenbuurt is om de straat terug te geven aan de wijk. Als inwoners wensen om parkeervakken om te zetten naar groen of speelruimte, wordt gekeken naar de mogelijkheden, maar dit heeft wel gevolgen voor bijvoorbeeld de parkeerdruk.
Wat gebeurt er als je de grens van 90 procent overschrijdt? Als meer dan 90 procent van de parkeerplekken bezet is, kan het moeilijker worden om een parkeerplek te vinden. In dat geval is het wenselijk om maatregelen te treffen zoals een vergunningenplafond om verdere parkeerdruk tegen te gaan. Mogen wij als beraad kiezen voor meer groen ten koste van die 90 procent? Parkeren kan geen beperkende factor zijn met betrekking tot wat inwoners graag terug willen zien in hun straat/wijk. Echter, het is wel van belang om de consequenties van zo’n keuze mee te krijgen. Als ons advies is om meer ruimte aan groen te geven, kunnen we dan ook iets zeggen over het gewenste parkeerbeleid? Of staat mobiliteit hier los van? Het nieuwe parkeerbeleid met hierbij het vergunningenplafond en andere aanvullende maatregelen valt breder dan de Bomenbuurt. Dit is een afweging die door de stad en politiek moet worden gemaakt. Het advies kan wel expliciet worden gemaakt, maar de uitvoering ligt bij de politiek. Naar welke afdeling gaat het advies wat het burgerberaad geeft over de Bomenbuurt? Jullie advies gaat naar de betrokken wethouders, zoals Robert Barker van openbare ruimte en Arjen Kapteijns van mobiliteit. Als het zwart op wit staat, moet de gemeente een antwoord formuleren.
Hoeveel sluipverkeer is er in de wijk? De meldingen die de gemeente ontvangen heeft met betrekking tot sluipverkeer in de Bomenbuurt zijn met name gecentreerd rondom de Fahrenheitstraat, Ieplaan, Valkenboskade en Thomsonlaan. Dit kwam tot uiting in het traject met de klankbordgroep tijdens het opstellen van het mobiliteitsplan. Het enige onderzoek dat heeft plaatsgevonden met betrekking tot sluipverkeer is gebaseerd op een berekening in het
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 4 verkeersmodel. Hierin is te zien (berekend) dat met het instellen van verplichte rijrichtingen een deel van de verkeersdruk in de wijk zich manifesteert op de wegen rondom de Bomenbuurt. Dit is dus voor een deel verkeer wat de wijk gebruikt als sluiproute om in eerste instantie drukke bottlenecks zoals een Goudenregenplein of Laan van Meerdervoort (deels) te ontlopen. Sluipverkeer is toch een probleem van de hele stad? Als ergens iets is opengebroken merk je dat meteen. Verkeer is net als water! Het vindt altijd een weg. Hoe zit het met de Beeklaan? De bewoners die hier kwamen kijken gaven aan veel last te hebben van sluipverkeer. De Beeklaan heeft vooral last van verkeer van ouders die hun kinderen op school afzetten en ophalen. De drukte die hier ontstaat rondom deze schoolspitsen leidt tot overlast in de straat. Wat is de status van het circulatieplan van een paar jaar geleden? Het circulatieplan is niet naar de raad en het college gestuurd, en heeft dus geen officiële status.
Er werd toen ook gepraat over eenrichtingsverkeer. Gaat dat ook door? Het is zeker een advies om in straten waar tweerichtingsverkeer niet past volgens het gemeentelijk beleid, eenrichtingsverkeer in te stellen. In welke richting en hoe dient op een later moment verder uitgewerkt te worden. Het kan immers niet zo zijn dat hele straten onbereikbaar worden. Wat zijn de effecten van deelmobiliteit in de wijk? Uit een eerdere enquête (400+ deelnemers) blijkt dat men erg positief staat tegenover het toevoegen van deelmobiliteit (43%), echter blijkt dat maar een erg klein deel van de inwoners van de Bomenbuurt (14%) zou overwegen de auto weg te doen als er voldoende aanbod deelmobiliteit zou zijn. Wanneer deelmobiliteit goedkoper zou zijn dan de auto, is een kleine 21% bereid de auto weg te doen. Toelichting van landschapsarchitect Klaas Hilverda Klaas heeft gekeken welke adviezen er tot nu toe liggen en welke feedback er is gekomen van de buurt en het beraad. Op basis daarvan heeft hij een aantal aandachtspunten opgeschreven. Waar zijn nog keuzes te maken? En waar mogen de adviezen aangescherpt worden?
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 4 Aan de slag met de adviezen Tijd om de laatste hand te leggen aan de adviezen. Deelnemers kiezen een straatprofiel om aan te werken, dat hoeft niet eentje te zijn waar ze al eerder aan hebben gewerkt. Wat vinden ze goed aan het voorstel? En wat minder? De deelnemers kunnen voorstellen doen om op de poster te zetten. Het eindproduct komt op een grote poster waar de adviezen uitgeschreven op komen te staan. Elke groepje wijst iemand aan om de poster in drie minuten te presenteren.
buurthuis Bolster. Behoud goede bankjes voor ouders ontmoeten. Balspel ruimte voor kleine kinderen. Behoud ping pong. • Valkenbosplein: zoals de tekening. Verbinding maken, tussen promenade Thomsonlaan, Ieplaan, weg tussen Valkenbosplein 1 t/m 11 veiliger maken, auto’s te gast. • Parkeren: probeer niet te veel parkeerplekken weg te halen. Indien nodig kan de uitbreiding pleinen worden verminderd om meer parkeerplekken te houden. Voorkeur voor klinkers ipv asfalt.
Onderstaand de uitgeschreven teksten van de posters:
3 - Brede straten met middenberm
• Zorg voor een duidelijke bestemming en daarmee een duidelijke routing door de bijzondere plekken te identificeren en te thematiseren. Dit zorgt voor een duidelijke herkenning. • Verversingskanaal: ecologie + park. Europese school: sport + educatie. Entree wijk Laan van Meerdervoort/Thomsonlaan: horeca + ontmoeten. Thomsonplein: hart van de buurt alle leeftijden -> muziek, podium, evenementen, bios etc. Kastanjeplein: sport + spel tot 12 jaar. Hanenburg laan tot Laan van Meerdervoort: lineair park. • Iconografische verbinding tussen de bijzondere plekken (zoals bijvoorbeeld de brandgrens in R’dam) door middel van thema’s. • Sta ook stil bij de kleine bijzondere plekken. • Fysieke wandelroute voor ouderen, kinderen en mindervaliden.
• Groene parkeerplaatsen. • Alternatief voor overdekte fietsstalling: meer buurtstallingen (aansluiten bij bestaand initiatief ). • Speel-/ontmoetingsplekken in middenberm ook voor tieners (bijvoorbeeld urban gym). • Ieplaan en Thomsonlaan onderdeel van ‘groene promenade’ samen met Hanenburglaan & Valkenboskade (focus op Ieplaan en Thomsonlaan). • Verbreden stoepen waar mogelijk voor zoveel mogelijk groen (bijvoorbeeld Japanse vijgen). • Historische lantaarnpalen hebben de voorkeur. • Ieplaan twee rijen parkeren houden (1 per rijrichting) • Ieplaan van rijbaan smaller. • Klinkers voorkeur boven asfalt. • Ook aandacht voor wilde natuur i.p.v. alles aangeharkt.
2 - Pleinen
4 - Brede woonstraten
1 - Bijzondere plekken
• Thomsonplein: zoals de tekening (zie foto in Publieke Dialogen) (1 straat weg, vergroot evenement ruimte, wel met laad/los ruimte voor winkels). • Gemeente te bevestigen optimale verkeersflow. Aandacht voor behoud parkeerplaatsen. • Beukplein: zoals de tekening. Houd wel rekening met alle punten van de reacties van buurtbewoners. • Kastanjeplein: brede haag weg. Houd de focus op spelen. Verbind met
• Groene fiets parkeerplek (deels verzonken) op de parkeerplek voor de portieken plaatsen eventueel met nietjes op de stoep. Als fietsparkeerplek niet mogelijk is dan nietjes op de stoep met duidelijke afbakening/ belijning zodat fietsen niet gaan zwerven. Dit kan sowieso voor scooters en bakfietsen. • Bomen aan de zonkant. • Asfalt eruit, vervangen door klinkers. Drempels aan het begin en einde
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
BIJEENKOMSTEN
bijeenkomst 4 van de straat als verkeersremmende maatregel (er is nu te veel doorgaand verkeer). • Zie poster (staat in de bibliotheek van Publieke Dialogen). • Geen ontmoetingsplekken of bankjes (in overleg met bewoners particuliere bankjes neerzetten). • Antieke lantaarnpalen terug in de straat.
Afsluiting Tot slot was het tijd om te proosten op het mooie werk dat is verricht. Wie wil mag een toast uitbrengen, en wie zich daarin herkent proost mee. Er werd geproost op de Bomenbuurt, op de democratie en op een Bomenbuurtberaadborrel appgroep!
5 - Smalle woonstraten
• Eenrichtingsverkeer voor alle smalle straten. • Parkeeroptie is stoepparkeren. Het voordeel hiervan is dat je makkelijker iets kan veranderen in de wijk. De stoeptegels kunnen eruit gehaald worden en dan kan er een boom in. • Bomen verspringen. • Ondergrens van 5 bomen per 100 meter en maatwerk per straat mogelijk • Geveltuinen stimuleren en handhaven. • Meer ruimtes voor fietsparkeren. Wel ervoor waken dat volle fietsnietjes niet de doorgang voor mensen met een rollator beperken. • Vergunningenplafond voor bedrijfsauto’s. • Alles valt of staat bij handhaving.
6 - Bomenbuurt breed
• Bedrijfsuitritten, bedrijfsruimte inspecteren voor fietsenstallingen, groen, etc. Dus is bedrijf nog actief? Zo niet, dan parkeerplek voor uitrit gebruiken voor fietsvlonders of groen. • Vrijkomen grote bedrijfsruimtes gebruiken voor opzetten tot fietsen stalling/scooters. • Voor ouderen, minder validen, kinderwagens bewoners. Gemeente actief stimuleren geen fietsen op de stoep te zetten en op handhaven. • Klimaatadaptatie- parkeren in straten zonder bomen goed op elkaar afstemmen. • Bedrijfsbussen? Het advies is vooruitlopend op de herinrichting om tijdelijke verkeersmaatregelen te nemen. Bijvoorbeeld kruising Pijnboomstraat – Ieplaan en de situatie rondom scholen.
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENSTELLING
de Samenstelling van het beraad
Naast inwoners van de Bomenbuurt heeft de gemeente ervoor gekozen om de stem van ondernemers te laten vertegenwoordigen met 2 vaste plekken in het beraad voor vertegenwoordigers van de ondernemersvereniging.
Loting en communicatie
Loting Bomenbuurtberaad
Het doel voor de groepsgrootte van het Bomenbuurtberaad was 50 mensen. Er is gekozen om 60 mensen in te loten, rekeninghoudend met uitval. Alle huishoudens van de Bomenbuurt kregen een uitnodigingsbrief. Dit waren 4120 brieven in totaal. In deze brieven stond een unieke aanmeldcode waarmee mensen op een website zich konden aanmelden. Per code konden maximaal 6 mensen inschrijven.
Aantal uitnodigingen
4120
163
Aantal aanmeldingen
223
39
Ingeloot
60
19
Deelname bevestigd
41
12
Totaal aantal
41
53
Toen bleek dat het aantal aanmeldingen wat tegenviel, met name van jongeren, is nog eens een flyer gestuurd met een algemene code. Ook hebben projectleden van de gemeente een dagdeel (rondom lunchtijd) met een koffiekar op de Fahrenheitstraat gestaan vlakbij de supermarkt om mensen de flyer te geven en te vragen zich aan te melden.
Eerste ronde per brief
Extra ronde per mail aan eerder aangemelden
Deelnemers uit de loting inclusief 2 vaste plekken BIZ en ondernemersvereniging
55
lotingscriteria Leeftijd
Vraag: wat is je leeftijd?
De loting vond plaats via een speciale rekentool; te vinden op https://www.inwonerberaad.nl.
Leeftijdscategorie
Werkelijke populatie
Gerealiseerd bij de 1e loting
ma 21.10
za 26.10
za 09.11
di 26.11
60 mensen kregen een bevestiging per mail dat zij waren ingeloot om deel te nemen. Daarvan bevestigden 40 personen hun deelname. Dit was onder het streefaantal van 50.
16 tot 17
3%*
0%
0%
0%
0%
0%
Om dit aantal naar 60 te brengen, is er een mail verzonden naar de mensen die bij de eerste loting niet waren ingeloot. Aan hen is gevraagd of ze nog steeds interesse hadden en zich in dat geval opnieuw wilden aanmelden. Aan de hand van de criteria die waren gesteld is het beraad zo aangevuld dat deze opnieuw zo goed mogelijk een afspiegeling vormt van de wijk.
18 tot 24
9%
0%
0%
0%
0%
0%
25- 34
24%
23%
23%
20%
22%
12%
35-49
28%
30%
30%
34%
34%
35%
50-64
18%
23%
25%
23%
22%
21%
65+
20%
23%
23%
23%
22%
32%
60
40
36
32
34
Totaal in absolute getallen
* Schatting o.b.v. vergelijkbare CBS gegevens
Bomenbuurtberaad advies voor herinrichting bomenbuurt
SAMENSTELLING
Gender
Vervoermiddel
Vraag: wat is je gender?
Vraag:welk vervoermiddel gebruik je het meest?
Gender
Werkelijke populatie
Gerealiseerd bij de 1e loting
ma 21.10
za 26.10
za 09.11
di 26.11
Type woning
Werkelijke populatie
Gerealiseerd bij de 1e loting
ma 21.10
za 26.10
za 09.11
di 26.11
Vrouw
48%
47%
50%
51%
37%
44%
14 %
20%
15%
11%
9%
9%
Man
48%
52%
50%
49%
63%
56%
Openbaar vervoer
Non-binair
4%
0%
0%
0%
0%
0%
27 %
23%
50%
57%
47%
44%
Overig
0%
2%
0%
0%
0%
0%
Fiets (ook elektrisch) Te voet
23 %
10%
13%
14%
16%
12%
60
40
36
32
34
Eigen auto
32 %
28%
20%
17%
25%
29%
Anders (brommer, motor, deelauto, overig)
4%
5%
3%
0%
3%
3%
60
40
36
32
34
Totaal in absolute getallen
Type woning
Vraag: in wat voor type woning woon je? Gerealiseerd bij de 1e loting
ma 21.10
69 %
75%
83%
88%
93%
79%
Vrije sector 24 % huurwoning
15%
10%
6%
6%
9%
Sociale 6% huurwoning