RIS323917 Bijlage 2

BIJLAGE

O P E R AT I E B O M E N B U U R T - P R O G R A M M A VA N E I S E N

september 2025

Colofon

Inhoud

Titel: Bijlage PVE Operatie Bomenbuurt

1. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8 1.9 1.10 1 . 11

Inleiding Aanleiding Doelstellingen project Projectafbakening Uitgangspunten en kaders Relatie met andere projecten Stakeholders Participatie Beheer Proces Leeswijzer Overzicht beleidsdocumenten

2.

Advies Bomenbuurtberaad

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

Algemene en Specifieke uitgangspunten Ondergrond Stedenbouw en openbare ruimte Mobiliteit Water & Klimaat Groen & Biodiversiteit Energietransitie Afvalverwerking & circulariteit

. •

Bijlagen Bijlage 1: conceptplanning Operatie Bomenbuurt

September 2025 opdrachtgever: DSO-Projecten projectnr.: 7006868 Ingenieursbureau Den Haag Postbus 12651 2500 DP Den Haag T: 14070 E: ingenieursbureau@denhaag.nl

2

1 Inleiding 1.1 Aanleiding In de Operatie Bomenbuurt werkt de gemeente samen met partners, waaronder bewoners en winkeliers, om na de rioolvervanging de wijk socialer, veiliger, groener en duurzamer te maken. De riolering van de Bomenbuurt is toe aan vervanging. Dit biedt kansen om de openbare ruimte opnieuw in te richten en toekomstbestendig te maken. Daarnaast biedt de herinrichting kans om meerwaarde te creëren door verschillende maatregelen ten behoeve van mobiliteitstransitie, energietransitie, klimaatadaptatie en verbetering van de leefomgevingskwaliteit te combineren met de geplande rioolvervanging in de Bomenbuurt. Op die manier zorgen we dat Bomenbuurt ook in de aankomende decennia een wijk blijft waar het fijn wonen, werken en verblijven is voor de huidige én toekomstige bewoners, ondernemers en bezoekers van de wijk. 1.2 Doelstelling project Doel van het project is om een toekomstbestendige openbare ruimte op te leveren die aansluit op de wensen en behoeften van huidige en toekomstige bewoners, ondernemers en bezoekers van de Bomenbuurt. Daarnaast dient de buitenruimte te voldoen aan de eisen uit het Handboek Openbare Ruimte van de gemeente Den Haag. Dit document stelt de belangrijkste kaders en randvoorwaarden voor de herinrichting van de Bomenbuurt vast. Dit om zorg te dragen dat het nieuwe ontwerp Ligging Bomenbuurt + Bloemenbuurt-oost

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

3

van de openbare ruimte aansluit en voldoet aan de eisen van flexibiliteit, leefbaarheid, gebruik en beheerbaarheid. Dit doet het document door in kaart te brengen welke beleidsstukken en bijbehorende eisen van toepassing zijn. In dit document zullen allereerst per thema de belangrijkste eisen vanuit gemeentelijk beleid worden meegegeven waarna de specifieke uitgangspunten voor de openbare ruimte in de wijk Bomenbuurt worden geformuleerd. 1.3 Projectafbakening Operatie Bomenbuurt heeft betrekking op het gebied zoals op de kaart hiernaast is aangegeven. Het gedeelte tussen de Valkenboskade en de Goudenregenstraat hoort formeel tot Bloemenbuurt-oost, maar wordt in dit PVE als één geheel gezien met de Bomenbuurt. In de meeste straten in de Bomenbuurt is het riool aan vervanging toe. De herinrichting gaat over 29 straten en 4 pleinen. Het winkelgebied, dat de recent heringerichte Fahrenheitstraat en het middelste deel van de Thomsonlaan omvat, valt buiten de rioleringsopgave. Dat geldt ook voor de hoofdwegen aan de randen van de wijk: de Valkenboskade, Laan van Meerdervoort, Groothertoginnenlaan, Beeklaan (waar die overloopt van de Groot Hertoginnenlaan) en de Segbroeklaan.

Voor het recent heringerichte middelste deel van de Thomsonlaan ligt een volledige nieuwe inrichting niet voor hand; wel kunnen hier kleine straatelementen zoals fietsnietjes, bankjes en beplanting aangebracht worden. Vandaar dat deze straat alsnog onderdeel van de Operatie Bomenbuurt is.

4

1.4 Uitgangspunten en kaders Het ‘Handboek Openbare Ruimte’ (HOR) is voor het werken in de openbare ruimte leidend. Overige eisen volgen uit bestaande beleidsstukken en wensen van de belangrijkste stakeholders. Bij afwijking is afstemming met ACOR en beheer altijd nodig. Voor de openbare ruimte is het uitgangspunt het inrichtingsniveau Residentiekwaliteit. In de Bomenbuurt gaan de meeste straten van gevel tot gevel open. Daarom willen we graag werk-metwerk maken en de openbare ruimte toekomstbestendig inrichten. In het openbare ruimtebeleid hebben de volgende doelen prioriteit: • Een inclusieve openbare ruimte om ontmoeting en verblijf te faciliteren. Een inclusieve openbare ruimte is toegankelijk, sociaal veilig en aantrekkelijk voor iedereen. • Een openbare ruimte die uitnodigt om te wandelen en uitdaagt tot bewegen en spelen. • Bij herinrichting geldt het uitgangspunt ‘Groen, tenzij’, bij elke project wordt er naar gestreefd 5% meer groen in de openbare ruimte te realiseren. • Klimaatadaptief maken van de openbare ruimte • Veilige en comfortabele ruimte voor voetgangers en fietsers. Bij de inrichting van de Bomenbuurt staan deze doelen voorop en wordt gezocht naar inrichtingskenmerken die hierbij passen.

In de Kadernota Openbare Ruimte geldt voor het gebied waarin de Bomenbuurt valt, specifiek: • Maak ruimte voor vergroening en klimaatadaptatie, het aandeel groen is erg laag. • Voldoende veilige en comfortabele ruimte voor voetganger en fietser. • Verminder de ruimtedruk van autoparkeren en fietsparkeren. Daar komen de volgende uitgangspunten bij die door de gemeenteraad bij de behandeling van het Plan van Aanpak zijn meegegeven: • In elke straat komen minimaal twee bomen. • Het creëren van een extra speelvoorziening voor kinderen • Werk-met-werk maken om hinder en overlast voor buurtbewoners te voorkomen. Omdat het tijd kan kosten om meer ruimte vrij te maken voor de bovenstaande doelen, kan gebruik worden gemaakt van tijdelijke inrichting, die op termijn gemakkelijk van functie kan veranderen. Bijvoorbeeld parkeerplekken, die op termijn ingezet kan worden voor vergroening. De ondergrondse situatie moet daar dan wel op worden voorbereid. 1.5 Relaties met andere projecten De rails van tramlijn 12 worden vervangen. De gemeente werkt aan een herinrichtingsplan voor die straten waar dit speelt. Het gaat onder meer om de Goudenregenstraat en delen van de Laan van Meer-

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

dervoort. We houden rekening met de effecten hiervan voor de Operatie Bomenbuurt en stemmen de werkzaamheden op elkaar af. Daarnaast wordt er door de gemeente gewerkt aan herinrichting het speelterreintje bij de Kastanjestraat, ook wel het Kastanjeplein genoemd. Om het spelen en goede groeiomstandigheden voor de daar aanwezige grote bomen beter op elkaar af te stemmen is, vooruitlopend op de herinrichting van de omringende straten, een herinrichting voorzien. 1.6 Stakeholders Periodiek vindt afstemming plaats met vertegenwoordigers van de belangrijkste stakeholders in het gebied. In de begeleidingsgroep zijn het Stadsdeel Segbroek, Stichting Bewonersorganisatie Bomenbuurt, BIZ Fahrenheitstraat Vastgoedeigenaren, BIZ Fahrenheitstraat Ondernemers en buurtcoöperatie Autodelen Bomenbuurt vertegenwoordigd. Daarnaast wordt contact gezocht met de in de wijk gevestigde primaire en secundaire schoolinstellingen. Het contact met de schoolinstellingen wordt komende jaren verder geïntensiveerd. 1.7 Participatie Voor de totstandkoming van dit raadsbesluit is een burgerberaad georganiseerd, het Bomenbuurtberaad De gemeente Den Haag wil samen met een buurtberaad keuzes maken over de herinrichting van de Bomenbuurt. In het buurtberaad hebben bewoners

5

de gemeente geholpen bij complexe besluiten. Het Bomenbuurtberaad heeft laten zien hoe mensen met verschillende standpunten tot een breed gedragen oplossing kunnen komen. Het Bomenbuurtberaad heeft een zogenoemd ‘zwaarwegend advies’ geschreven voor de gemeente. Deze is terug te vinden in bijlage 1. Dit betekent dat de gemeente in uiterste gevallen van het advies afwijkt om juridische, financiële of praktische redenen. Formeel neemt de gemeenteraad de uiteindelijke beslissing, maar de stem van de buurt krijgt hierbij dus een zeer belangrijke plek. Voorafgaand aan de participatie hebben deelnemers aan het beraad een informatieboekje ontvangen met de beleidskaders, zie bijlage 2. 1.8 Beheer De dienst Stadsbeheer (DSB) is het organisatieonderdeel dat verantwoordelijk is voor de (langjarige) staat van verschillende assets in de openbare ruimte van de gehele stad. Vanuit deze rol zien de beheerders van Stadsbeheer toe op een goede dimensionering, ligging en functioneren van objecten in de openbare ruimte. Ook zaken als materiaalgebruik, aanlegwijze en inpassing vallen onder hun verantwoordelijkheid. De beheerders van Dienst Publiekszaken (DPZ) toetsen vooral vanuit de lokale omstandigheden op het gemak waarmee het onderhoud kan plaatsvinden en zij zien toe op het op een juiste manier overdragen van nieuwe of vernieuwde openbare ruimte.

Het HOR vormt het kader voor de herinrichtingsplannen. Op die manier vindt kwaliteitsborging plaats.

6

Middenberm Ieplaan

1.9 Proces Een buitenruimteplan doorloopt verschillende stappen. Na vaststelling van het Programma van Eisen kan gestart worden met het ontwerpproces van de 29 straten en 4 pleinen. In het ontwerpproces worden in fases de schetsontwerpen (SO), voorlopige ontwerpen (VO) tot aan definitieve ontwerpen (DO) gemaakt. Het maken van de SO’s en VO’s zal in participatie met de buurt plaatsvinden. Voorafgaand aan de start van de participatie wordt het participatieplan gepubliceerd. De benodigde voorbereidingstijd van schetsontwerp tot aan uitvoering duurt circa 1,5 tot 2 jaar. Daarna gaan we uit van een gemiddelde uitvoeringsperiode van 2 jaar per fase. De totale voorbereiding en uitvoering van de herinrichting gaat zo’n 10 jaar duren. Zie bijlage 2 voor de conceptplanning. 1.10 Leeswijzer In dit hoofdstuk staat de scope van de opgave en de te hanteren uitgangspunten beschreven. Hoofdstuk 2 geeft de hoofdlijnen van het advies van het Bomenbuurtberaad weer. Hoofdstuk 3 geeft het overzicht van de gemeentelijke eisen en uitgangspunten per thema: Eerst vanuit beleid en daarna specifiek voor de openbare ruimte van de Bomenbuurt. Het laatste deel omvat de bijlagen.

1.11 Overzicht beleidsdocumenten Voor het uitwerken van de ontwerpopgaven worden de volgende kaders en leidraden gehanteerd.

• • • • • • • • • • • • • •

Coalitieakkoord 2023, RIS316672 Agenda Ruimte voor de stad RIS295016 Kadernota Openbare Ruimte RIS310884 Handboek openbare ruimte 2019 RIS303176 Rioleringsplan 2021- 2025 RIS306620 Regeling telecommunicatie DH 2021RIS309293 Nota Stadsnatuur RIS 305824 Transitievisie Warmte RIS310442 Strategie mobiliteitstransitie 2022 – 2040 RIS310664 Parkeerstrategie Den Haag 2021-2030 RIS308711 Visie op licht 2017 RIS298658 Verduurzamen openbare verlichting RIS309078 Nota duurzaamheid 2019 RIS301829 Wegwijzer DH klimaatbestendig 2021

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

• • • • • • • • • • •

RIS308744 Handreiking duurzame leefomgeving 2022 RIS 319141 Nota stadsbomen 2021 RIS307827 Vanzelfsprekend toegankelijk’ agenda voor een toegankelijk Den Haag 2020-2022 RIS306630 In Den Haag doet iedereen onbeperkt mee RIS318989 Commissiebrief Spelen in de stad RIS318516 Ruim Baan voor de fiets 2019 RIS302960 Nota Fietsparkeernormen 2016 RIS294386 Grondstoffenplan 2021 RIS310285 Actieplan Maatschappelijk en Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen Den Haag RIS319227 Wijkagenda Bomen en Bloemenbuurt 2020-2024 Strategie Deelmobiliteit (RIS319377)

7

2 Advies Bomenbuurtberaad In het najaar van 2024 hebben circa 50 ingelote buurtbewoners van de wijk en twee vertegenwoordigers van de winkeliers en vastgoedeigenaren van het winkelgebied zich gebogen over de vraag: ‘Wat vindt de Bomenbuurt belangrijk als de gemeente de straten en pleinen vervangt?’ Ter voorbereiding van de participatie hebben deelnemers aan het beraad een informatieboekje ontvangen met een overzicht van de belangrijkste beleidskaders. Vervolgens zijn de deelnemers uitgedaagd om voorstellen en aanbevelingen op wijkniveau te doen. Daarbij zijn door de deelnemers de bijzondere plekken in de wijk geïdentificeerd, een meekoppelkans. Ook zijn er door het burgerberaad aanbevelingen gedaan die betrekking hebben op de leefbaarheid van de wijk. Tot slot zijn voor de verschillende straatprofielen schetsen gemaakt en ideeën aangedragen voor de herinrichting. Met uitzondering van de wensen voor de plaatsing van overdekte half verzonken fietsparkeervoorzieningen in de openbare ruimte, en bijplaatsen en uitbreiding van historische verlichting wordt er positief gekeken tegen het advies van het Bomenbuurtberaad. Het merendeel van de voorstellen, wensen en aanbevelingen ligt in lijn met de vooraf meegegeven kaders. Deze kunnen vrijwel direct als basis voor de ontwerpfases meegenomen worden in de nadere uitwerking.

Dat geldt ook voor de gebruikte methodiek waarbij voor de verschillende typen straten profielen zijn getekend, en

8

voor de pleinen inspiratieschetsen zijn gemaakt.

Wijkoverstijgende aandachtpunten

Een ander goed bruikbaar advies is het hanteren van een ondergrens voor de vergroening van de straten, met daarbij de vrijheid om per straat meer groen toe te voegen als dat in de verdere uitwerking vanuit de participatie wenselijk is.

Verkeersveiligheid • De wijk kent een aantal verkeersknelpunten. In het ontwerpproces met de omwonenden zullen inrichtingsvoorstellen worden gedaan die verkeersonveilige situaties oplossen of overlast helpen verminderen. • Niet alle verkeersproblemen in de wijk kunnen met een fysieke ingreep opgelost worden. Het verkeersveilig maken en houden van de wijk vraagt om een aanpassing en gedragsverandering van iedereen. De effecten van het STOMP-beleid zullen pas op de middellange tot lange termijn echt zichtbaar zijn.

Het plaatsen van overdekte fietsenstallingen kent veel beperkingen in een overbezette openbare ruimte en is mede om die reden niet opgenomen in het Handboek Openbare Ruimte, ook niet in de vorm van halfverzonken fietsenstalling met een groen dak. Nader onderzoek naar beheerbaarheid en bestendigheid van het gewenste type stalling en overleg met DSB, DPZ en buurtbewoners zijn noodzakelijk. Op voorhand is dan ook nog geen toezegging over realisatie hiervan te doen. De behoefte om leegstaande winkelpanden in te zetten als inpandige fietsenstalling wordt voorgelegd aan de BIZ Fahrenheitstraat. Het creëren van extra voorziening voor het inpandig stallen van fietsen bij particulieren valt verder buiten de scope van het project. Het beleid ten aanzien van de plaatsing van historische verlichting is in paragraaf 3.2 toegelicht. Het advies van het beraad zal de basis vormen voor het verdere ontwerpproces van de herinrichting, de volgende fase in de operatie Bomenbuurt. Hierbij zullen ook de juridische, civieltechnische en financiële aspecten van de herinrichting bekeken worden.

Sociaal/Groen • Deelnemers hebben bijzondere plekken geïdentificeerd. Het gaat daarbij om plekken die kansrijk zijn voor verdere vergroening of om een bijzondere plek die kan uitgroeien tot sociaal ankerpunt in de wijk. In de vervolgfases zal voldoende aandacht komen voor deze plekken om dit soort meekoppelkansen verder uit te werken. • Vanuit de bewoners zijn suggesties gedaan voor de gewenste type beplanting, zoals de wens voor grote bomen in bepaalde straten en pleinen. De definitieve beplanting zal afhankelijk zijn van een aantal factoren waaronder de beschikbare ruimte in de ondergrond, de specifieke klimaatopgave in de straat, de bijdrage aan de biodiversiteit en tot slot de beheers- en kostenaspecten.

Stallen Bomenbuurt: fietsen en auto • Veel woningen in de wijk beschikken niet over een (fietsen-) berging. Een aantal particuliere stallingsvoorzieningen zijn komen te vervallen. Vanuit de buurt is een grote behoefte om alternatieve voorzieningen om fietsen, met name de elektrische types, droog en veilig op te kunnen bergen. Verschillende oplossingen voor het veilig kunnen stallen van fietsen worden verkend. Onderhoud en handhaving • Een straat mooi houden is net zo belangrijk als deze mooi inrichten. Voldoende dekking voor het onderhoud is een aandachtpunt. Buurtbewoners kunnen een bijdrage leveren door delen van het onderhoud over te nemen. Bijvoorbeeld rond specifieke pleinen. Bewoners en bezoekers hebben een belangrijk aandeel in het schoon en heel houden van straten en de buurt. Proces (en communicatie) • Buurtbewoners vinden het belangrijk om op de hoogte gehouden te worden van de herinrichting. • Periodiek worden buurtbewoners op de hoogte gehouden via de website en nieuwbrieven. Daarnaast wordt er een planning met verwacht doorlooptijden gedeeld zodat buurtbewoners een beter beeld hebben van de looptijd van het project. • Belangrijk aandachtpunt is managen van verwachting. De verwachte oplevertermijn van het project is 2035. Het kan dus lang duren voordat buurtbewoners daadwerkelijk de verbeteringen in hun straat zien.

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

Speelplek Beukplein

9

3 Uitgangspunten 3.1 Ondergrond Riolering en grondwater De gemeente heeft als taak om te zorgen voor een gezonde leefomgeving en wateroverlast te voorkomen. Dit bereikt de gemeente door afvalwater en regenwater op een gezonde en veilige manier af te voeren en de grondwaterstanden te bewaken. De Bomenbuurt is een vooroorlogse woonwijk. Het overgrote deel van de woningen in de Bomenbuurt hebben een gemengde rioolaansluiting. Bij gemengde riolering zit het afvalwater en hemelwater in één buis. Hierdoor is het aanbod van schoon hemelwater beperkt. In combinatie met de smalle straatprofielen zijn in de Bomenbuurt de mogelijkheden voor meer een ruimte vragend gescheiden stelsel daardoor beperkt Bij de rioolvervanging zal de gemeente daarom een gemengd stelsel blijven aanbieden. De Bomenbuurt is geen aandachtsgebied in het kader van te hoog of juist te laag grondwater. Door de beperkte hoeveelheid oppervlaktewater en de smalle straatprofielen zijn de mogelijkheden voor een gescheiden stelsel, afkoppelen of infiltreren in de Bomenbuurt beperkt. Vergroenen, ook van particuliere terreinen, is ook in de Bomenbuurt effectief. Waterpasserende bestratingen worden nog niet op grote schaal toegepast, onder meer vanwege de hoge kosten zowel in aanleg als voor het beheer. Deze kunnen in delen van de openbare ruimte in de wijk getest worden.

Met name op pleinen kan toepassing van halfverharding of waterpasserende bestrating wellicht een optie zijn.

10

Netverzwaring Ook in de gemeente Den Haag wordt op steeds meer plaatsen elektriciteit opgewekt en verbruikt. Bewoners kiezen vaker voor een warmtepomp om het huis warm te houden. Het aantal zonnepanelen in de wijk neemt toe, net als het aantal elektrische auto’s. Stedin zorgt ervoor dat het elektriciteitsnet in de gemeente klaar is voor deze nieuwe energie. Dat doet Stedin in samenwerking met de gemeente, zodat haar bewoners volop mee kunnen in de energietransitie. Duidelijk is dat het

locaties E-stations van Stedin.

elektriciteitsnet in de meeste gevallen aangepast moet worden om klaar te zijn voor de toekomst. Als onderdeel van de energietransitie is Stedin met de gemeente Den Haag in overleg voor de realisatie van 11 aanvullende stations in de wijk Bomenbuurt. 8 bestaande E-stations worden verzwaard. Vanuit Stedin worden er twee type elektriciteitsstations geplaatst in de wijk Bomenbuurt. Deze zijn:

•

•

Betreedbaar – een station waar men naar binnen kan. o Perceel rond de 30 á 32m2 o Eén ingang m.b.t. kabels o Maatvoering LxBxH 2,7m – 4,3m – 2,9m Niet betreedbaar – een station waar men vanaf de openbare weg werkzaamheden moeten verrichten. o Perceel rond de 16 á 24m2 o Twee ingangen m.b.t. kabels o Maatvoering LxBxH 1.98m – 2,6m – 2,1m

De netverzwaring vindt plaats voorafgaand aan de rioolvervanging. Naast werkzaamheden in de omgeving waar een station geplaatst wordt zullen er ook werkzaamheden zijn in een aantal straten waar nieuwe kabels worden aangelegd.

relatief hoog. Veel woningen beschikken niet over een fietsenberging. Deze factoren maken dat de druk op de openbare ruimte hoog is. De openbare ruimte is fysiek niet groot genoeg om alle wensen en ambities te kunnen realiseren. Dit houdt in dat keuzes gemaakt dienen te worden. De uitdaging bij de rioolvervanging is om de openbare ruimte toekomstbestendig in te richten op een zodanige wijze dat deze bestand is tegen klimaatverandering en voldoet aan de behoefte van huidige en toekomstige inwoners.

3.2 Stedenbouw & openbare ruimte De Bomenbuurt en Bloembuurt-oost zijn vooroorlogse woonwijken die tussen 1911 en 1923 zijn gebouwd. De wijk kent meerdere bouwstijlen. Delen zijn volgens Plan Berlage aangelegd. Daarna volgen delen met de kenmerken van een tuinstad. In de jaren twintig is de wijk afgebouwd, met een aantal woonstraten, enkele scholen en een sportterrein. De bouwstijlen zijn gevarieerd, met architectuur volgens De Stijl, Nieuwe Haagse School, het expressionisme en mengvormen daarvan. De compacte wijk is relatief dichtbevolkt met veel drielaagse portiekwoningen. De bevolkingsdichtheid, gekoppeld aan het aantal adressen en het autobezit is

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

11

Speelplekken • Speelvoorzieningen (zoals: klimrek en glijbaan) kunnen worden ingepast in het groen (maar niet in de ecozone). Hierbij wordt uitgegaan van 40% dubbelgebruik. • Speelveldjes (zoals basketbalveldjes en cruyfcourts) zijn vaak verhard (kunstgras), in dat geval kan er niet van dubbelgebruik met groen worden uitgegaan. • De openbare ruimte en gebouwen dienen in samenhang groener en met een mix van schaduw en zon te worden ontworpen, zodat een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving ontstaat. In de Bomenbuurt zijn vier speelplekken. Er is behoefte aan meer speelgelegenheid voor kinderen. De speelplek op het Irisplein wordt intensief gebruikt. De toestellen en ondergrond vertonen slijtage. Vernieuwing moet de plek veilig en aantrekkelijk houden. De speelplek op het Beukplein is minder aantrekkelijk door slijtage van toestellen. Er zijn klachten van overlast. Een nieuwe inrichting in samenwerking met gebruikers en omwonenden is gewenst. In de Bomenbuurt zijn nu nog weinig voorzieningen voor de oudere jeugd. Er zijn kansen om extra speelmogelijkheden te creëren in de bermen van de brede straten. Het gaat dan om de Ieplaan en delen van de Thomsonlaan. Ontmoetingsplekken De openbare ruimte stimuleert de gezondheid en sociale interactie. Dit gebeurt door middel van een zorgvuldig ingerichte openbare ruimte die uitnodigt tot

12

verblijf en ontmoeting. Formelere ontmoetingsplekken kunnen gestimuleerd worden door voldoende aanbod en ruimte voor terrassen, zitplekken, speel- en sportaanleidingen. Cultuurhistorie Een beschermd stadsgezicht is een deel van een stad dat bijzonder is vanwege zijn geschiedenis of uitstraling. De gemeente zorgt ervoor dat dit gebied goed wordt onderhouden en dat er niets wordt veranderd dat het unieke karakter aantast. De volgende straten en pleinen binnen de projectgrens vallen onder beschermd stadsgezicht: • Valkenbosplein nummers 1 t/m 4 en nummers 12 t/m 19 • Valkenboskade 1 t/m 457 • Hanenburglaan oneven nummers • Larixstraat • De driehoek Beeklaan, Morsestraat en Groot Hertoginnelaan maakt deel uit van het beschermd stadsgezicht van de wijk Duinoord. In de meeste straten is er geen sprake van beschermd stadsgezicht. Wel is de Bomenbuurt een zogenoemde Berlagebuurt met veel cultuurhistorische waarde. Ook voor deze plekken geldt de plicht om het unieke karakter te bewaren en waar mogelijk te versterken Verlichting Bij de herinrichting van de wijk zal in principe de openbare verlichting gebruikt worden die hoort bij de wijk. Het meerendeel van de Bomenbuurt is niet aangewezen als beschermd stadsgezicht; dus wordt er ‘gewone straatverlichting’ geplaatst.

Visie op Licht (RIS 298658) geeft het wensbeeld voor het licht in de stad; zowel om het nachtbeeld (lichtkwaliteit/lichtniveau) als dagbeeld (aanzien van lichtmasten en armaturen). In Verduurzamen openbare verlichting (RIS 309078) is een verdiepingsslag gemaakt in het plaatsingsbeleid voor historische verlichting. Voor de herinrichting gelden de volgende richtlijnen: • Lichtmasten en armaturen worden in principe niet vervangen, tenzij einde levensduur; • Historische verlichting wordt uitsluitend toegepast in beschermde stadsgezichten, uitzonderingen zijn onder meer de aangewezen ‘parels’ en ‘ensembles’ in de stad. De Berlageverlichting in de Thomsonlaan is aangewezen als ‘ensemble’ van historische verlichting (RIS309078); • Op locaties die niet voldoen aan de voorwaarden voor historische verlichting blijft de bestaande historische verlichting behouden mits sprake is van minimaal 4 aaneengesloten lichtpunten (RIS309078); • De bestaande indeling in de Bomenbuurt met Berlageverlichting langs de Thomsonlaan en de ‘reguliere straatverlichting’ in de overige straten blijft behouden conform bovengenoemde richtlijnen.

3.3 Mobiliteit Algemene uitgangspunten Mobiliteitstransitie Den Haag staat voor grote opgaven met betrekking tot het toekomstbestendig en leefbaar houden van de stad. Een stadsvriendelijk mobiliteitssysteem hoort hierbij, dit is vormgegeven in de ‘Hoofdlijnenbrief Mobiliteitstransitie’ (RIS302361) en de ‘Strategie Mobiliteitstransitie Den Haag – 2022-2040’ (RIS310664). Eén van de uitganspunten binnen dit beleid is dat de openbare ruimte zoveel als mogelijk via het STOMP-principe moet worden ingericht. STOMP staat voor; Stappen, Trappen, OV, Mobility as a Service, Privéauto (zoals zichtbaar in de onderstaande afbeelding). Binnen de mobiliteitstransitie wordt gezocht naar een duurzame mobiliteitsoplossing afgestemd op de menselijke maat. Binnen dit project wordt ingezet op

innovatieve mobiliteitsdiensten die bijdragen aan een leefbaar, aantrekkelijk en bereikbare Bomenbuurt. Het ontwikkelen van deze diensten is aan de markt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan deelmobiliteit, zoals al is vormgegeven met de autodeel coöperatie van de Bomenbuurt. De autodeel-coöperatie Bomenbuurt Deel beschikt momenteel over 6 deelauto’s; Greenwheels biedt 6 deelauto’s in de wijk aan. Binnen Operatie Bomenbuurt wordt de samenwerking gezocht om hen te helpen door een goede spreiding deelauto’s over de wijk tot stand te brengen en het vergroten van de bekendheid van het aanbod onder inwoners. Tot slot wordt met inzet op mobiliteitstransitie ruimte vrijgemaakt voor de energietransitie, vergroening, klimaatadaptieve maatregelen en verblijfskwaliteit. Buurtmobiliteitshubs De gemeente is bezig om door de stad mobiliteitshubs te plaatsen. Dat zijn plekken in de buurt voor allerlei vormen van deelmobiliteit, zoals elektrische deelauto’s, de deelbakfiets, maar wellicht ook een pakketophaalpunt. De gemeente heeft een studie uitgevoerd naar geschikte locaties. In de wijk is plek voor 15 -20 hubs. De locaties worden in een volgende fase in participatie met de buurt bepaald. Komende jaren worden de mogelijkheden voor een pilot onderzocht. In het ontwerp van de openbare ruimte dient rekening te worden gehouden met het inperken van deelscooters door ‘geofencing’.

Dit wil zeggen dat het parkeren van deelscooters slechts mogelijk is in vaste (stallings) vakken.

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

Langzaam verkeer (voet en fiets) Binnen het STOMP-principe staan de voetgangers en fietsers bovenaan. Het is dus essentieel dat bij een herinrichting van de wijk er voldoende ruimte is voor deze verkeersdeelnemers. Zo moeten de belangrijke routes voor deze doelgroepen worden geoptimaliseerd en dient er worden ingezet op een verkeersveilig en aantrekkelijk netwerk door de wijk. Goed beloopbare trottoirs met voldoende ruimte om met meerdere mensen naast elkaar te lopen en voldoende ruimte bieden voor minder valide verkeersdeelnemers zijn daarvoor essentieel. Auto-/ logistiek verkeer Auto’s zijn nog steeds zeer bepalend in de indeling van de straat, en de tendens naar steeds bredere auto’s betekent dat in dezelfde straat nu minder past dan 40 jaar geleden. Voor de herinrichting gelden de volgende richtlijnen:

13

•

•

•

•

•

De woonstraten in de wijk worden ingericht als 30 km/u erftoegangswegen conform het HOR. Veel van de bestaande straten voldoen hier op dit moment niet aan. Zo zijn veel straten te smal voor de combinatie van tweezijdig parkeren én tweerichtingsverkeer. Voor deze straten is het instellen van éénrichtingsverkeer een goede optie, die geen extra druk op het aantal parkeerplaatsen legt. Niet-noodzakelijk autoverkeer wordt ontmoedigd door slimme keuzes met betrekking tot de verkeerscirculatie in het gebied, voldoende fietsenstallingen en ruimte voor deelmobiliteit bij winkels, scholen, etc. Het streven is om hinder van logistiek, afvalstromen en onderhoudsdiensten op de openbare ruimte te beperken. Met name gedurende de spitstijden kan het logistieke verkeer en het verkeer in de straten elkaar tegenkomen en tot extra druk op de beperkte openbare ruimte leiden. Door goed naar de verkeerscirculatie in de wijk te kijken voor dit soort stromen kunnen mogelijk goede alternatieve geboden worden. Er moet één of meerdere opstelruimte voor (kort) bezorgen, laden en lossen worden opgenomen in het ontwerp. Huidige in- en uitritten worden gehandhaafd.

Laadinfrastructuur De gemeente werkt aan een dekkend netwerk van laadpalen voor elektrische auto’s over de hele stad. Per jaar wil de gemeente 400 extra laadpalen aanleggen, rekeninghoudend met andere beleidsambities en met de belangen van inwoners, bedrijven en bezoekers.

14

Toegankelijkheid mindervaliden Voor minder valide verkeersdeelnemers dienen de wandelroutes obstakelvrij te zijn of voldoende breedte te hebben voor een veilige doorgang. Ongelijkmatige bestrating moet worden voorkomen. Tevens dient er rekening te worden gehouden te worden met de toegankelijkheid voor slechtzienden.

Nood- en hulpdiensten Binnen het plangebied liggen geen hoofdroutes voor de nood- en hulpldiensten. De wijk zelf moet toegankelijk zijn en blijven voor de nood- en hulpdiensten. De bluswagen van de brandweer is hiervoor maatgevend. De brandweer moet op een afstand van 40m alle woningen en voorzieningen kunnen bereiken binnen de Bomenbuurt. Opstelplaatsen voor nood- en hulpdiensten dienen zodanig gekozen te worden dat bij gebruikmaking

Laadpalen Bomenbuurt

hiervan nog voldoende vrije ruimte beschikbaar blijft om hier te kunnen passeren met andere voertuigen. In de woonstraten wil dit zeggen dat de weg voldoende breed moet zijn voor het uitstempelen van een eventuele bluswagen. In de wijk moeten enkele opstelplaatsen voor veiligheids- en nooddiensten gereserveerd worden.

Schoolzones Operatie Bomenbuurt De veiligheid van kinderen is in het geding rondom scholen. Met de aanpak Veilige Schoolomgeving wil de gemeente bereiken dat alle ouders en kinderen op veilige wijze naar school kunnen. In de Bomenbuurt hebben we te maken met meerdere basisscholen en enkele middelbare scholen. De aanpak veilige schoolomgevingen richt zich vooralsnog op het basisonderwijs. In

de Bomenbuurt zullen enkele straten met basisscholen aangewezen worden voor deze aanpak. Parkeerdruk Een parkeerdruk boven de 90% wordt volgens de Parkeerstrategie Den Haag 2021-2030 (RIS308711) als onwenselijk hoog gezien. Dit wil zeggen dat men vaak niet meer in de nabijheid van de bestemming een parkeerplaats kan vinden of langer aan het zoeken is naar een parkeerplaats. Het is dus van belang dat aanvullende beheersmaatregelen worden getroffen, zoals het stimuleren van autodelen, het invoeren van het nieuwe vergunningensysteem en het invoeren van een vergunningenplafond in de Bomenbuurt. Deze maatregelen zijn enkele voorbeelden uit de ‘Voortgangsbrief uitvoering Parkeerstrategie 2024’ (RIS319386) waarin beschreven staat welke beheersmaatregelen de gemeente Den Haag de komende jaren stad breed gaat uitvoeren om de parkeerdruk in de stad en dus ook de Bomenbuurt te verlagen. Zo kan op termijn ruimte worden gemaakt voor bijvoorbeeld meer ORAC’s, bomen, het stallen van fietsen en voor spelen/ontmoeten. Omdat de effecten van beheersmaatregelen niet per direct zichtbaar zijn, is het van belang dat in de ontwerpen de parkeersituatie zo wordt ingericht dat op termijn parkeervakken makkelijk kunnen worden omgebouwd naar ruimte voor deze andere gewenste voorzieningen. De mate van speling om nu veel parkeerplaatsen te verwijderen zonder de overlast voor de wijk te verhogen is minimaal.

Parkeerdruk Bomenbuurt

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

15

3.4 Water & Klimaat De aarde warmt op. De zomers worden heter, de winters zachter. Klimaatverandering zorgt ervoor dat de kans op extreme weersituaties toeneemt. De stad krijgt te maken met meer zware buien, meer tropische dagen en langdurige droogte. De ambitie is een groene, toekomstbestendige en leefbare stad die aantrekkelijk is voor bewoners, bezoekers en bedrijven. Dat betekent wijken, straten en gebouwen die zo zijn ingericht, dat ze geen CO2 uitstoten (energieneutraal), bestendig zijn tegen weersextremen (klimaatbestendig) en die daarbovenop vooral leefbaar zijn. Door een gerichte aanpassing van de riolering en de openbare ruimte kan de kans op schade als gevolg van klimaatverandering verminderd worden. Klimaatadaptatie is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle partijen in de stad. De gemeente bezit circa 40% van het grondgebied van de stad. De overige 60% is in eigendom van inwoners, bedrijven en instellingen. Alle partijen hebben op eigen grond de verantwoordelijkheid om schade door weersextremen te voorkomen of te beperken. Extreme neerslag Als algemene ambitie is het streven dat in 2050 in Den Haag bij een korte hevige bui van 70mm in 1 uur (eens in 100 jaar in 2050 volgens huidig klimaatscenario KNMI/STOWA): • er geen schade vanuit de openbare ruimte ontstaat aan gebouwen; • vitale infrastructuur en nutsvoorzieningen blijven

16

Risicokaart extreme neerslag Bomenbuurt, Klimaatatlas

•

functioneren; routes en locaties voor hulpdiensten beschikbaar blijven.

Voor nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen in de bestaande stad geldt daarbij dat de gemeente maatregelen treft om voor 2050 de bekende knelpunten in de openbare ruimte bij een bui van 70mm te verhelpen. De bijbehorende ontwerpprincipes zijn: • Vasthouden • Bergen en gebruiken • Afvoeren • Groen tenzij Hitte De ambitie is dat Den Haag in 2050 beter bestand is tegen hitte en dat: • De openbare ruimte en gebouwen hittebestendiger, en in samenhang groener en met een mix van schaduw en zon worden ontworpen, zodat een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving ontstaat; • De gezondheidsimpact op kwetsbare groepen wordt verkleind via voorlichting en meer koele plekken. Voor nieuwe ontwikkelingen en herinrichtingen is de ambitie is om 40% van de buitenruimte in te richten middels groen, warmtewerende materialen en/of water; bij verblijfsplekken hanteren we een zon/schaduwverhouding van 50% - 50% op de hoogste stand van de zon op 21 juni om 14 uur. Hittekaart Bomenbuurt, klimaatatlas

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

17

De bijbehorende ontwerpprincipes zijn: Zorg voor verkoeling door groen/water • Maak bereikbare, schaduwrijke plekken • Voorkom warmte accumulatie • Groen tenzij Droogte Algemene ambitie is in Den Haag dat droogte in 2050: • Wordt beperkt door maximale sponswerking in de stad via oplossingen in groen en bodembuffers en door wateraanvoer via het (stedelijke/regionale) oppervlaktewatersysteem; • Niet leidt tot onomkeerbare schade aan kwetsbare gebouwen, infrastructuur, groen en ecologische waarden

Specifieke uitgangspunten Voor de Bomenbuurt is met name hittestress een probleem. Het gebrek aan groen op straat zorgt voor weinig schaduw in de straten. Bebouwing warmt sneller op. De meest effectieve manier om dit tegen te gaan is door meer groen op straat, zoals bomen, struiken en gras. Na een meting in 2022 is gebleken dat de Bomenbuurt goed bestand is tegen extreme neerslag.

Maatregelen in de Bomenbuurt om klimaatproblemen tegen gaan zijn als volgt: • Herinrichting van de straten met zo min mogelijk verharding en een optimaal functionerend gemengd rioolstelsel. Op deze manier wordt de kans op schade bij grote regenbuiten verkleind. • Gezien de beperkte ruimte in de relatief smalle straten van de Bomenbuurt is de ambitie om 50%

Voor nieuwe ontwikkelingen/herinrichtingen geldt daarnaast • In het algemeen is het de ambitie om 50% (450 mm) van de jaarlijkse neerslag te infiltreren en/of te hergebruiken. Bij de herinrichting van de openbare ruimte in de bestaande stad treft de gemeente maatregelen om de gevolgen van droogte structureel te beperken. De bijbehorende ontwerpprincipes om extreme droogte tegen te gaan zijn: • Vasthouden/infiltreren • Bergen en gebruiken • Accepteren/adapteren • Groen tenzij

Droogtekaart Bomenbuurt, klimaatatlas

18

•

•

van de jaarlijkse neerslag te infiltreren hier geen harde eis. Vergroening door planten van planten en bomen in de buitenruimte. Zo komt er meer schaduw en daardoor verkoeling. Dit komt ook de gezondheid van mensen en de leefbaarheid in buurten ten goede Tijdelijk opvangen van regenwater in plaats van het water af te laten voeren door het riool. Een oplossing hiervoor is het aanbrengen van waterbuffers.

• •

•

sortimentslijst. Lange lijnen inzetten als groen/blauwe dragers van het gebied. We kappen bomen alleen als het aantoonbaar is dat niet anders kan. Standaard wordt hier een bomenbalans voor opgemaakt. Alle bomen in staan in de volle grond. Uitzondering zijn de straten waar dit vanwege de aanwezigheid van kabels en leidingen niet mogelijk is.

De openbare ruimte wordt biodivers en natuurinclusief ingericht en beheerd. Minimaal 40% van ingericht groen levert een bijdrage aan biodiversiteit en beperking van opwarming van de aarde. Ontwerp en inrichting conform de vuistregels voor biotopen (klasse 1 t/m 3) uit de Nota Stadsnatuur. Dit is de toegekende classificering voor wijk- en buurtgroen. Aanbeveling is om binnen de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH) zorgvuldig rekening te houden met de (potentiële) natuurwaarden. De hoofdboomstructuren

3.5 Groen & Biodiversiteit Natuur is een belangrijk onderdeel van de stad. Een stad met een vitale stadsnatuur is een gezonde stad. Het doel is om de basis die al aanwezig is te behouden, waar mogelijk te versterken en in te zetten op een gezond stadsecosysteem met meer biodiversiteit. De ambitie hierbij is toepassing van de 3-30-300 regel. Dit betekent 3 bomen zichtbaar vanuit elke woning, Elke wijk ten minste 30% groenoppervlak en 300 meter van elke woning tot aan een park. Algemene uitgangspunten Groen • Groen tenzij principe toepassen. Als ruimte niet vanuit de functie verhard moet zijn, dan hoort deze groen te worden ingevuld. • 5% meer kroonoppervlak. Biodiversiteit staat bij boomkeuze voorop. Randvoorwaarden t.a.v. bomen conform de uitgangspunten uit de Nota Stadsbomen. Uitgaande van het principe ecologisch passend (categorie 3 en 4) a.d.h.v. de Haagse

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

Vuistregels voor biotopen uit Nota Stadsnatuur

19

dragen bij aan het verbinden van belangrijke groengebieden met elkaar, het begeleiden van hoofdwegen en mede bepaling van de identiteit van het straatprofiel. Voor de groeiplaatsen van bomen gelden de volgende richtlijnen: 1. Voldoende ondergrondse ruimte bij groeiplaatsen bomen. 1e orde: min. 20 m3, 2e orde: min. 15 m3, 3e orde: min. 7,5 m3. Hou rekening met grondwaterstand. 2. Er moet voldoende gronddekking zijn voor kwalitatieve vergroening (min. 1m voor 1e en 2e orde bomen, min. 0,8m voor 3e orde bomen, min 0,3m voor vaste lage beplanting) (BKD). 3. In het handboek openbare ruimte staan regels betreft, o.a. afstandregels (afhankelijk van ordegrootte):bomen onderling: 12-15/8-10/6-8m, tot gevel: 7/5/2,5m, tot k&l: 1,75/1,25/1m 4. Plantvakken dienen verdiept en waar mogelijk als wadi te worden uitgevoerd t.o.v. maaiveld. 5. Afwateren van bestrating naar beplantingsvakken toe (oppervlakafwatering moet in verhouding staan met groen; meenemen in de berekeningen voor riolering). 6. Biodiversiteit: bomenbestand verbeteren. Sortimentskeuze 1. Een gevarieerde leeftijdsopbouw is noodzakelijk om nu, maar ook in de toekomst, de ecosysteemdiensten optimaal te leveren. De leeftijdsopbouw van het stadsbomenbestand is evenwichtig. 27% is jong, 29% is halfwas en 44% is volwassen. 2. Grootschalige uitval voorkomen door te kiezen

20

voor diversiteit in geslacht, soort en cultivars i.p.v. monoculturen. 3. De beplantingskeuze is bestand tegen hoge temperaturen en droogte, wind of neerslagen. Specifieke uitgangspunten Langs de Bomenbuurt loopt in het Rode Kruisplantsoen de Stedelijke Groene Hoofdstructuur (SGH). De bomen aan de Segbroeklaan maken deel uit van de eco-

zone Haagse Beek. Over de Beeklaan, de Segbroeklaan en Laan van Meerdervoort loopt de Hoofdboomstructuur (HBS). In de Bomenbuurt is o.a. de Ieplaan onderdeel van de Hoofdboomstructuur. Aan de Laan van Meerdervoort tussen de Valkenboskade en Goudenregenstraat is de ambitie de HBS te versterken. Het Valkenbosplein verdient bijzondere aandacht. Op dit plein komen de verschillende boomstructuren namelijk samen.

Stedelijke Groene Hoofdstructuur Bomenbuurt

Andere kansen betreffen: • Verbetering verblijfsklimaat Valkenboskade • Opwaardering en verbetering van de groene oevers van het verversingskanaal • Aansluiting zoeken bij het ontwerpproces voor het ‘Kastanjeplein’ 3.6 Energietransitie Vooroorlogse buurten zoals de Bomenbuurt waar huizen en gebouwen dicht op elkaar staan, hebben weinig ruimte in de grond voor nieuwe kabels en leidingen. Daarom is in de Transitievisie Warmte voor de Bomenbuurt in 2030 de toepassing van hybride warmtepompen voorgesteld. Verwarming vindt dan plaats met een combinatie van een warmtepomp en een bestaande cv ketel op aardgas, die bijspringt op de zeer koude dagen. Om op langere termijn het gebruik van aardgas volledig te beëindigen moet een alternatief komen voor de hybride warmtepomp. Als opvolger van de Transitievisie Warmte werkt de gemeente momenteel aan het verplichte Warmteprogramma, dat in 2026 wordt vastgesteld en daarna elke vijf jaar wordt geactualiseerd. Het eerste Warmteprogramma loopt tot 2035 en geeft aan in welke wijken wordt gestart met het realiseren van het alternatief voor aardgas, bijvoorbeeld een warmtenet. Naar verwachting zal in de Bomenbuurt niet voor 2035 worden gestart met de realisatie van het alternatief voor aardgas. Dat betekent dat voorlopig het verder isoleren van woningen en het toepassen van hybride

warmtepompen blijft gelden als aanbeveling voor het verduurzamen van de woningen conform de Transitievisie Warmte. Voor de inrichting van de toekomstbestendige openbare ruimte in de Bomenbuurt is het wenselijk om bij dit programma van eisen nu al een inschatting te maken van het toekomstige energiesysteem in de wijk. Bij het opstellen van een Warmteprogramma moet de gemeente verplicht het alternatief voor aardgas meewegen met de laagste nationale kosten. Als hulpmiddel voor gemeenten heeft het Planbureau van de Leefomgeving (PBL) hiervoor per wijk een Startanalyse gemaakt.

De keuze tussen de drie genoemde opties kan nu nog niet worden gemaakt. De keuze is afhankelijk van de beschikbare warmtebronnen, de capaciteit van het elektranet en de uitkomst van het participatieproces met de bewoners van de wijk. Voor de toekomstbestendige inrichting van de openbare ruimte wordt in het programma van eisen als no regret maatregel opgenomen, dat bij de uitwerking van het rioolvervangingsprogramma en (her-)inrichting van de ondergrond rekening wordt gehouden met de inpassing van een MT-net

Volgens de Startanalyse is een warmtenet op 70 °C (zogenaamd MT net) voor de Bomenbuurt de oplossing met de laagste nationale kosten. Als tweede optie kan worden gekozen voor een lage temperatuur warmtebron, die vervolgens collectief wordt opgewaardeerd naar 70 °C. In beide gevallen moet in de ondergrond dus rekening worden gehouden met een warmtenet op 70 °C met geïsoleerde leidingen. Als derde optie kan een bronnet op lage temperatuur worden overwogen met individuele opwaardering per woning naar 70 °C. Deze oplossing heeft als voordeel, dat de leidingen niet geïsoleerd hoeven te worden en gemakkelijker inpasbaar zijn in de ondergrond. Wel vraagt deze oplossing meer ruimte in de woningen zelf vanwege extra installaties en veroorzaakt een grotere belasting op het elektranet.

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

21

3.7 Afvalverwerking en Circulariteit Algemene uitgangspunten De Openbare ruimte doet een zo klein mogelijk beslag op grondstoffen en is ontworpen vanuit een toekomstbestendige en circulaire benadering. Het gebruik van nieuwe materialen wordt zoveel mogelijk beperkt en hergebruik wordt gemaximaliseerd. Bij nieuwe materialen wordt ruimte geboden voor de toepassing van hernieuwbare, biobased materialen. Ten behoeve van de uitvoering van het werk wordt daarbij de toepassing van duurzaam materieel gestimuleerd Er wordt aandacht besteed aan zo veel mogelijk levensduurverlenging van de inrichting mede door bestendige materiaalkeuze en losmaakbaarheid/ uitneembaarheid te garanderen. Ondergrondse afvalcontainers De Bomenbuurt is bijna volledig voorzien van ondergrondse afvalcontainers (ORACS). De huidige locaties van de orac’s worden in de ontwerpen in principe gehandhaafd. Bij de herinrichting zullen de orac’s indien nodig tijdelijk verplaatst worden. In de Bomenbuurt staan op enkele plekken nog containers boven de grond. Bij de herinrichting kan worden gezocht naar een plek voor ondergrondse plaatsing. Daarbij werken we samen met het ORAC- team.

Bestaande oracs in de Cypresstraat

22

Bijlage 1: conceptplanning Operatie Bomenbuurt ĐŽŶĐĞƉƚͲ,ŽŽĨĚůŝũŶĞŶKƉĞƌĂƚŝĞŽŵĞŶďƵƵƌƚ ϭϯͲϯͲϮϬϮϱ

ϮϬϮϰ ϮϬϮϱ : & DD: : ^ KE : & D D : :  ^ K E  :

ϮϬϮϲ & D  D :

:

 ^ K E  :

ϮϬϮϳ & D  D : :  ^ K E  :

ϮϬϮϴ & D  D : :  ^ K E 

ϮϬϮϵͲϮϬϯϱ ϮϬϮϵ ϮϬϯϬ ϮϬϯϭ ϮϬϯϮ ϮϬϯϯ ϮϬϯϰ ϮϬϯϱ

sŽŽƌŽŶĚĞƌnjŽĞŬĞŶ

ŽŶĐĞƉƚƐƚƵĚŝĞŵŽďŝůŝƚĞŝƚ sŝƐŝĞŽƉĚĞŚĞƌŝŶƌŝĐŚƚŝŶŐŽŵĞŶďƵƵƌƚ ZĂĂĚƐǀŽŽƌƐƚĞůWůĂŶǀĂŶĂŶƉĂŬKƉĞƌĂƚŝĞŽŵĞŶďƵƵƌƚ

WƌŽŐƌĂŵŵĂǀĂŶŝƐĞŶ;ǁŝũŬŶŝǀĞĂƵͿ

ĚǀŝĞƐŽŵĞŶďƵƵƌƚďĞƌĂĂĚ ZĂĂĚƐǀŽŽƌƐƚĞůWǀKƉĞƌĂƚŝĞŽŵĞŶďƵƵƌƚ

sŽŽƌůŽƉŝŐĞŽŶƚǁĞƌƉĞŶƉĞƌĚĞĞůĨĂƐĞŝŶĐůƚĞƌ ŝŶnjĂŐĞůĞŐŐŝŶŐĞŶǀĂƐƚƐƚĞůůŝŶŐsK;ƐƚƌĂĂƚŶŝǀĞĂƵͿ

ϭĞĨĂƐĞ ϮĞĨĂƐĞ ϯĞĨĂƐĞ ϰĞĨĂƐĞ

ϭĞĨĂƐĞ

d/> ϮĞĨĂƐĞ

d/>

d/>

ϯĞĨĂƐĞ

d/>

ϰĞĨĂƐĞ

KͲĂĂŶďĞƐƚĞĚŝŶŐͲǀŽŽƌďĞƌĞŝĚŝŶŐ

ϭĞĨĂƐĞ ϮĞĨĂƐĞ ϯĞĨĂƐĞ ϰĞĨĂƐĞ

ϭĞĨĂƐĞ ϮĞĨĂƐĞ ϯĞĨĂƐĞ ϰĞĨĂƐĞ

hŝƚǀŽĞƌŝŶŐ

ϭĞĨĂƐĞ ϮĞĨĂƐĞ ϯĞĨĂƐĞ ϰĞĨĂƐĞ ƵŝƚůŽŽƉ

ƵŝƚǀŽĞƌŝŶŐϭĞĨĂƐĞ ϮĞĨĂƐĞ ϯĞĨĂƐĞ ϰĞĨĂƐĞ

>ĞŐĞŶĚĂ ďĞƐůƵŝƚǀŽƌŵŝŶŐ ŝĞŶƐƚ^ƚĞĚĞůŝũŬĞŽŶƚǁŝŬŬĞůŝŶŐ;^KͿ

ĚĞŚĞƌŝŶƌŝĐŚƚŝŶŐďĞŚĞůƐƚŚĞƚŵĂŬĞŶ

ŝĞŶƐƚ^ƚĂĚƐďĞŚĞĞƌ;^Ϳ d/> ƚĞƌŝŶnjĂŐĞůĞŐŐŝŶŐ Gemeente Den Haag Directie GO&P ĐŽŶĐĞƉƚϬ͘ϴ

Operatie Bomenbuurt - Programma van Eisen

EW>EE/E'<hEEE'EZ,dEtKZEKEd>E͘/ddZ&&E/E/d/sKKZ>KKWd/:E͊

23