RIS323912 Europees bid huisvesting European Customs Authority

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de gemeenteraad

BSD/10977231 RIS323912 Contactpersoon

Hildemarij Fortanier Mesker Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Internationaal Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

27 november 2025

Hildemarij.mesker@denhaag.nl

Onderwerp

Europees bid huisvesting European Customs Authority

Op dit moment loopt de Europese besluitvorming over de oprichting van een nieuw Europees Douaneagentschap (EUCA). Nederland stelt zich kandidaat als vestigingsland hiervoor en draagt in haar bid Den Haag voor als vestigingslocatie. Met deze brief brengen wij u op de hoogte van dit bid, het proces tot op heden en verder, en de voordelen voor Den Haag en omgeving. Wat is EUCA? De Europese Unie zal naar verwachting in 2026 een nieuwe autoriteit oprichten op het terrein van de Douane: de European Customs Agency (EUCA). EUCA zal de modernisering van de douane-unie voor zijn rekening nemen, met een sterke focus op de aanpak van de groei in e-commerce en weerbaarheid die volgen uit nieuwe (geopolitieke) dreigingen. De hervorming moet het douanekader geschikt maken voor een groener, digitale tijdperk en een veiligere en concurrerendere EU-interne markt faciliteren via een betere douanesamenwerking tussen EU-lidstaten. De belangrijkste taak wordt het ontwikkelen en beheren van de EU Customs Data Hub, een digitaal platform dat nationale IT-systemen gaat vervangen. De verwachting is dat EUCA na oprichting gefaseerd doorgroeit naar een organisatie met zo’n 250 tot 450 banen.

Het proces tot nu toe Omdat het nog op te richten agentschap een belangrijke bijdrage kan leveren aan de werkgelegenheid, de economie en het internationale aanzien van de vestigingsstad en -land, hebben meerdere Europese lidstaten al in 2024 aangegeven geïnteresseerd te zijn in de mogelijkheid van vestiging bij hen. De EU is daarop eind 2024 een procedure gestart om een vestigingsland te kiezen voor het nieuwe douaneagentschap. Onderdeel daarvan is een competitie waaraan meerdere landen kunnen deelnemen: wie het beste scoort op de voorwaarden zal in januari 2026 door de Europese Commissie worden aangewezen als winnaar. Ook Nederland heeft destijds haar belangstelling kenbaar gemaakt en op 11 november 2024 heeft de ministerraad ingestemd met het voorbereiden van een eventueel Nederlands bod. Het ministerie van Financiën heeft geïnventariseerd of regio’s of gemeenten belangstelling hebben om het agentschap te huisvesten.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10977231

Den Haag was één van deze gemeenten en op 21 januari 2025 is akkoord gegeven door het college van burgemeester en wethouders op het indienen van een kandidaatstelling voor de vestiging van EUCA in Den Haag. Bij brief d.d. 10 februari 2025 van de staatssecretaris van Financiën is de keuze vervolgens bepaald op Den Haag om een gezamenlijk bid uit te werken en in te dienen. Op basis daarvan heeft het kabinet besloten op 12 september 2025 dat Nederland zich daadwerkelijk kandidaat stelt. Het verdere proces Op 11 september 2025 heeft het Ministerie van Financiën het definitieve programma van eisen ontvangen van de Europese Commissie voor het EUCA bidbook. Het ministerie heeft tot uiterlijk op 28 november 2025 om de vragenlijst in te dienen. Vervolgens vindt er januari 2026 een presentatie plaats in het Europees Parlement en Europese Raad. De stemming vindt in maart 2026 plaats. Op 2 december wordt de Nederlandse kandidatuur en lancering van de campagne en bidboek in Brussel op het kantoor van de Permanente vertegenwoordiging gepresenteerd voor EU vertegenwoordigers, Nederlandse- en Belgische pers. De burgemeester van Den Haag, Staatssecretaris Financiën, Directeur-Generaal Douane en Permanente Vertegenwoordiger zijn gevraagd voor de lancering en pitch.

Voordelen voor Den Haag Zoals gezegd is de verwachting internationaal dat het nog op te richten agentschap een belangrijke bijdrage kan leveren aan de werkgelegenheid, de economie en het internationale aanzien van de vestigingsstad en -land. Dat geldt zeker voor Nederland en Den Haag. EUCA past bij het profiel van de Internationale Stad van Vrede en Recht, zoals dat nu heeft vorm gekregen en geformuleerd in het Beleidskader Internationale Zaken (RIS322999). Het verdiept dit profiel op het gebied van veiligheid en versterkt de positie van Den Haag als vestigingsplek voor Europese instellingen. Ook qua directe en indirecte werkgelegenheid, bestedingen en totale toegevoegde waarde levert vestiging van EUCA in Den Haag een aanzienlijke impuls op. De afgelopen 10 jaar heeft iedere baan bij een Internationale Organisatie in Den Haag ten minste één baan in de indirecte werkgelegenheid opgeleverd, zo weten we uit onderzoek (Decisio 2023, RIS316044). Vestiging van EUCA in Den Haag zou daarmee een groei in werkgelegenheid opleveren van 500 tot 900 banen in Den Haag. Dit betreft directe- en indirecte werkgelegenheid. Hiervan is ten minste de helft lokale werkgelegenheid, gelijk verdeeld over praktisch en theoretisch opgeleiden.

Bovendien zijn de reeds gevestigde Europese agentschappen verantwoordelijk voor bijna de helft (met € 781 miljoen goed voor 48%) van het totaal aantal bestedingen in de internationale non-profitsector. Dit aandeel zal verder groeien door de vestiging van EUCA in Den Haag. De reeds in Den Haag gevestigde Europese agentschappen staan zeer positief tegenover een eventuele vestiging van EUCA in de Haagse regio. Zo zien Eurojust en Europol de komst van EUCA als een versterking en ondersteuning van hun eigen werkzaamheden: men spreekt zelfs van de ‘gouden driehoek’. Ook bestaat enthousiasme vanuit het veiligheidscluster op het gebied van dataprotectie en cybersecurity omdat EUCA een versterking van zowel het Europese profiel, als het veiligheidsprofiel betekent. Daarnaast biedt de komst van EUCA kansen voor de ontwikkeling van talent. Zo kent de Campus Den Haag (Universiteit Delft en Leiden) inmiddels meer dan 8.000 leerlingen met opleidingen op het snijvlak veiligheid, tech en governance. Ook de Haagse hogescholen bieden opleidingen op dit punt. Verwacht wordt dat EUCA een partner in onderzoek en innovatie kan worden voor de onderwijs- en kennisinstellingen in Den Haag.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10977231

Geschikte huisvesting Er zijn in het kader van de kandidatuur diverse locaties overwogen voor de huisvesting van EUCA. Na een grondige analyse is geconcludeerd dat Churchillplein 1 (CP1) het beste voldoet aan de eisen en wensen die voortvloeien uit de uitvraag van de Europese Commissie. Dit betreft met name de beschikbare ruimte, de aantrekkelijke omgeving en de haalbaarheid binnen de gestelde tijdslijn. Combinatie van functies In 2023 is een studie uitgevoerd waarbij bleek dat zware veiligheidsmaatregelen in de openbare ruimte rond CP1 minder goed inpasbaar zijn, zowel stedenbouwkundig als gegeven de historische waarde van de locatie. Een mogelijke kandidaat voor het gebouw viel daarmee af. Het gebouw is tegelijkertijd beschikbaar gebleven voor andere internationale of nationale functies. CP1 is nu de meest passende locatie voor EUCA op basis van het programma van eisen gesteld door Brussel. De gemeente meent dat daarbij ook de belangrijke cultureel-historische waarde van CP1 behouden kan blijven. Het gebouw is in gebruik geweest voor het Joegoslavië Tribunaal en nog steeds in gebruik bij de rechtsopvolger, het United Nations International Residual Mechanism for Criminal Tribunals (IRMCT). De iconische status van het gebouw, uniek in de context van internationaal recht, zal integraal onderdeel van de planvorming moeten zijn.

Hoe het gebouw ook in de toekomst ingevuld wordt, voor de gemeente is het essentieel dat er ruimte is en blijft voor het herdenken van de gebeurtenissen in het voormalige Joegoslavië. Een multi-tenant model past daarbij. Het toekomstig gebruik door het Europees Douaneagentschap kan de meervoudige betekenis van het gebouw versterken (VN, Srebrenica, Balkanconflicten, internationaal recht). De Europese organisatie voegt een extra laag toe, gericht op de cruciale noodzaak van voortgaande Europese samenwerking en vergroot tegelijkertijd de kans op realisatie van een blijvend herinneringscentrum in het gebouw. Tijdelijke locatie Het Ministerie van Financiën en het Rijksvastgoedbedrijf dragen zorg voor een tijdelijke locatie in de buurt van CP1 voor EUCA gedurende de periode dat CP1 gereed wordt gemaakt voor haar gebruik. Tijdelijke huisvesting van EUCA is mogelijk in het Forumgebouw (onderdeel van het stadhuiscomplex). Hiervoor zal huur worden gerekend. Met deze verhuuropbrengst van het Forumgebouw (etages 10 en 11) wordt mede invulling gegeven aan het huisvestingsdeel van de taakstelling op de gemeentelijke organisatie. Voorzieningen Doordat EUCA uitgaat van een ingroeimodel is de verwachting dat de druk op voorzieningen over het algemeen gespreid opgevangen kan worden in de regio. In relatie tot de cijfers van algemene groei van de stad is de impact op voorzieningen zeer beperkt.

De voorlopige planning gaat uit van 7 banen per 2026, 90 banen per 2030 en 250 tot 450 banen per 2034. Het initiatief zal genomen worden om in de regio Haaglanden met andere gemeenten het gesprek aan te gaan over de ruimtelijke spreiding van voorzieningen. Dit gesprek is niet alleen voor EUCA, maar dient een breder belang op het gebied van huisvesting, kantoren, bereikbaarheid en voorzieningen zoals(internationale) scholen en gemeentelijke dienstverlening voor nieuwkomers. Kenniswerkers en woningmarkt De afgelopen jaren laten een trend zien waarin de groei van internationale kenniswerkers afneemt ten opzichte van andere bevolkingsgroepen. Dat neemt niet weg dat Nederland en ook Den Haag grote zorgen hebben over de krapte op de woningmarkt.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10977231

De vestiging van medewerkers van EUCA vindt gefaseerd plaats over een tijdsbestek van tien jaar en spreidt zich over de regio. In Haaglanden worden tot 2030 circa 74.500 woningen gerealiseerd en in Zuid-Holland in dezelfde periode 235.000 woningen. Huisvestingsvergunningen met inkomensgrenzen beschermen de sociale- en middenhuur sector. Ondersteunende functies worden veelal lokaal geworven, waardoor het wel banen oplevert maar de extra druk op lagere segmenten beperkt blijft. Capaciteit en wervingsbijdrage De kosten voor de huisvesting van de EUCA zullen worden gedragen door het Rijk als gastland. De kosten van het wervingstraject vallen binnen de reguliere ambtelijke capaciteit en middelen. De aangeboden capaciteit van The Hague International Centre en het acquisitieteam om mee te werken aan een Nationaal bid is onderdeel van bestaande takenpakketten. Voor een wervingsbijdrage wordt ook aanspraak gemaakt op het wervingsfonds Bestemmingsreserve Internationale Werving (BRIW) voor een bijdrage van maximaal € 500.000,- voor initiële operationele kosten gerelateerd aan de vestiging van EUCA in Den Haag. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4