RIS323767 Voortgangsbrief INTHR

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10863408 RIS323767 Contactpersoon

Eline Korthof Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Mobiliteit Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

28 november 2025

Eline.korthof@denhaag.nl

Onderwerp

Voortgangsbrief INTHR

Geachte voorzitter, Hierbij ontvangt u de voortgangsrapportage van het programma Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR). Eind 2020 heeft de gemeenteraad het voorstel van het college inzake instroom nieuwe tram Haagse regio vastgesteld (RIS307080). Dit voorstel omvatte het programma om de lijnen 1, 6, 12 en 16 en enkele tussengelegen routes geschikt te maken voor de komst van nieuwe trams. Deze trams worden in exploitatie genomen door HTM en vervangen vanaf 2026 stapsgewijs de roodbeige GTL 8trams. Voor dit programma is in april 2021 een samenwerkingsovereenkomst (SOK) tussen de drie partijen ondertekend. Het programma is opgedeeld in verschillende onderdelen, namelijk de aanschaf en instroom van nieuwe voertuigen, infrastructurele aanpassingen, bijsturingsinfrastructuur, tractie tramnet en de (her)bouw van remises. Deze rapportage gaat enkel over de infrastructurele aanpassingen. De overige onderdelen worden opgepakt vanuit HTM. In de zomer van 2023 bent u met de voortgangsrapportage (RIS315928) geïnformeerd over de werkzaamheden rondom de aanpassingen van lijnen 1, 6, 12 en 16. In de voorliggende rapportage wordt een terugblik en een vooruitblik gegeven op de voortgang op deze lijnen. In deze brief komen de volgende onderwerpen aan bod: 1. Programma INTHR 2. Stand van zaken uitvoering lijn 1 (met Duinstraat) en lijn 16 3.

Stand van zaken voorbereidingen lijn 6, lijn 12 en Eisenhowerlaan 4. Raakvlakprojecten 5. Planning 6. Financiën van het programma 1. Programma INTHR Den Haag groeit. Steeds meer mensen komen naar Den Haag om te wonen, werken en zich te vermaken. Dat betekent dat meer mensen zich gaan verplaatsen en het steeds drukker wordt. Den Haag is nu al de meest dichtbevolkte stad van Nederland. Dagelijks maken bijna 300.000 mensen gebruik van de tram in Den Haag voor werk, school, bezoek en ontspanning. Om in de toekomst de stad bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig te houden investeren de gemeente, de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH) en HTM in nieuwe, toegankelijke en duurzamere trams.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10863408

Om de schaarse ruimte efficiënt te gebruiken zijn de nieuwe trams ruimer, duurzamer en - mede door de lage instap - prettiger om mee te reizen dan de huidige GTL8-voertuigen. Ook kunnen er meer reizigers mee. Op 12 september 2025 is de nieuwe TINA-tram (staat voor Total Integrierter Niederflur-Antrieb ofwel volledig geïntegreerde lagevloeraandrijving) onthuld. Er vindt nu en een uitgebreid testprogramma plaats. Eerst met één TINA-tram en uiteindelijk later dit jaar met vijf trams. Om deze nieuwe voertuigen te kunnen laten rijden is aanpassing aan de infrastructuur voor de lijnen 1, 6, 12 en 16 vereist. In sommige gevallen betekent dit dat straten moeten worden opengebroken. In de desbetreffende gevallen combineert de gemeente, waar mogelijk, dit werk met andere werkzaamheden. De werkzaamheden gaan bijvoorbeeld samen met het vervangen van oude riolering, het verbeteren van de verkeersveiligheid en het opnieuw inrichten van de straat. Goede doorstroming van het openbaarvervoer zorgt in straten waar een tram rijdt ook meteen voor goede doorstroming van het autoverkeer, omdat beide vaak de rijbaan delen. Naast de aanpassing voor het ruimere voertuig worden tegelijkertijd de haltes toegankelijk gemaakt voor mensen met een rolstoel, rollator of kinderwagen. De instap van de trams wordt gelijkvloers met de perrons van de haltes.

Daarom worden de perrons zo aangepast dat de trams hier goed op aansluiten. Het hoofddoel van het programma INTHR is het aanpassen van de bestaande infrastructuur zodat de nieuwe tram kan gaan rijden en het aanpassen van de haltes zodat het openbaarvervoer voor iedereen toegankelijk is. Zoals gebruikelijk bij dergelijke projecten wordt daarbij gekeken hoe deze infrastructuur in de openbare ruimte kan worden ingepast waarbij tegelijkertijd meerdere doelen vanuit het gemeentelijke beleid kunnen worden gerealiseerd. Hierbij valt te denken aan de mobiliteitstransitie, het vergroten van de verkeersveiligheid, het vergroenen en veraangenamen van de openbare ruimte et cetera. 2. Stand van zaken uitvoering lijn 1 (met Duinstraat) en lijn 16 Lijn 1 inclusief Duinstraat Op lijn 1 is gewerkt aan de rotonde Duinstraat, ter hoogte van de Scheveningseweg, Prins Willemstraat en Badhuisstraat. Ook de sporen in de Duinstraat, die worden gebruikt als in- en uitrukroute voor trams van remise Harstenhoek naar lijnen 11 en 17, zijn vernieuwd. Deze werkzaamheden zijn gestart in juli 2024 en begin 2025 succesvol afgerond. Gedurende deze periode was de tram tijdelijk buiten dienst. In december 2024 zijn lijn 1 en lijn 11 weer in gebruik genomen. Voor de halte Badhuiskade zijn de ontwerpwerkzaamheden DO-fase opgestart.

Deze halte met een centraal perron (een zogenoemde “middenhalte”) wordt eind 2026 klaargemaakt voor de instroom van de nieuwe trams. Lijn 16 De werkzaamheden van lijn 16 zijn afgerond. Het gaat om 16M (Moerwijk), 16S (Statenlaan), 16X (kruispunten op de Stadhouderslaan) en 16Z (Zeeheldenkwartier en Hofkwartier). De tram rijdt weer als lijn 16 tussen Wateringen en het Centraal Station en als lijn 17 tussen het Centraal Station en het Statenkwartier. De werkzaamheden voor lijndeel 16Z en andere projecten in het noorden van het centrum hebben geleid tot een aantal nadeelcompensatieclaims van ondernemers als gevolg van de werkzaamheden.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10863408

Hoewel er initieel veel weerstand was aangaande de introductie van de nieuwe trams en de daarmee gepaard gaande herinrichting in de buurten waar lijn 16 rijdt, heeft de gemeente na voltooiing van de werkzaamheden overwegend positieve geluiden ontvangen (onder meer over de herinrichting van de Torenstraat en de Vondelstraat). Mede op basis van de ervaringen rondom de werkzaamheden van lijn 16 wordt bij de uitvoering van werkzaamheden in de openbare ruimte voor de nieuwe tramlijnen alles in het werk gesteld om ondernemers zoveel als mogelijk bereikbaar te houden. Mochten ondernemers desondanks omzetderving lijden, kunnen zij een aanvraag om nadeelcompensatie indienen. Over deze optie wordt de buurt nu al bij de voorbereiding van het project nadrukkelijk geïnformeerd. 3. Stand van zaken voorbereiding lijn 6, lijn 12 en Eisenhowerlaan Lijn 6 en 12 zijn opgedeeld in deeltracés. In deze brief vindt u per deeltracé een korte voortgangsnotitie. Naast lijn 6 en 12 is ook de in-/uitrukroute Eisenhowerlaan een project onder het programma INTHR. Normaal gesproken zijn werkzaamheden in voorbereiding en uitvoering aan in/uitrukroutes onder verantwoordelijkheid van HTM. Vanwege de aard en omvang van de werkzaamheden, omgevingsmanagement en overleg in de buurt is er in samenspraak met HTM en MRDH voor gekozen om dit door de gemeente te laten oppakken.

Participatie Voor de inpassing van de nieuwe tram in verschillende wijken in Den Haag wordt gewerkt met de participatiestrategie (RIS311778) die ontwikkeld is in het kader van de verkenning mobiliteit Transvaal en Schilderswijk-West (RIS307261) en het Haags Participatiekompas. Dit betekent dat er regelmatig informatieavonden en wijkwerkplaatsen worden georganiseerd. Hier worden bewoners en ondernemers geïnformeerd over de voortgang van de projecten en kunnen zij hun input en mening geven. Naast flyers, posters en animaties worden bij iedere fase in een project digitale middelen ingezet om bewoners op de hoogte te houden en te betrekken. Het gaat hierbij om een platform zoals de “Werk aan de Wijk” webpagina of “Doe Mee” en de gemeentelijke Social Mediakanalen, zoals Hopler, Instagram, Facebook en LinkedIn. Daarnaast worden scholen actief benaderd om mee te denken over de verkeersveiligheid. Wijkkramen en Buurtbakkies worden ingezet voor vragen, suggesties, ervaringen en om behoeften te inventariseren. De gemeente is regelmatig in de wijken te vinden en via e-mail of telefonisch laagdrempelig te bereiken. Er wordt gewerkt met een op maat gemaakte communicatieaanpak die rekening houdt met de diversiteit van de bewoners en ondernemers in de verschillende wijken. 30km/u Sinds de start van het programma INTHR in 2021 is het thema 30 km/u verder ontwikkeld en geconcretiseerd.

Het CROW is gekomen met een handreiking voor de inrichting van het wegtype gebiedsontsluitingsweg 30 km/u (GOW30). Het college heeft de ambitie om GOW30 toe te passen op Haagse gebiedsontsluitingswegen. Ook worden er na afstemming met HTM en NHD 110 Haagse straten terug gebracht naar 30km/uur (RIS320624). Lijn 6A - Dierenselaan, Steijnlaan en de Paul Krugerlaan Begin november 2024 is het voorontwerp vrijgegeven voor inspraak (RIS320303). De inspraakperiode liep tot 15 december 2024. Het voorontwerp inclusief de nota van beantwoording (RIS321716) is op 12 juni in de raad vastgesteld. Lijn 6 - Delftselaan, Hobbemaplein en -straat tot aan Vaillantlaan Het concept voorontwerp Herinrichting Hobbemaplein (RIS319874) is vrijgegeven voor inspraak op 30 mei 2024. Belanghebbenden konden tot 11 juli 2024 zienswijzen indienen.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10863408

Op 12 november 2024 is het voorontwerp herinrichting Hobbemaplein vastgesteld in het college. Op 9 januari 2025 is het voorontwerp (RIS319874) besproken in de Commissie Leefomgeving. Vanwege onvoldoende draagvlak in de omgeving en bij de raad is in een raadsmededeling (RIS321169) door het college verzocht het voorstel in te trekken. In juni 2025 is de raad nader geïnformeerd over de vervolgstappen Hobbemaplein en wordt in een raadsvoorstel verzocht akkoord te gaan met deze aanpak (RIS322602). Er wordt ondertussen gewerkt aan de noodzakelijke aanpassingen voor een tijdelijke situatie. Met enkele infrastructurele aanpassingen kan de tram op lijn 6 in 2028 over het plein rijden en veilig halteren op de halte Hobbemaplein. In de brief over de tijdelijke situatie Hobbemaplein (RIS322507) is uw raad hierover uitgebreider geïnformeerd. De voorbereidingen hiervoor lopen parallel aan de voorbereiding voor de herinrichting van het Hobbemaplein. Lijn 6B - Hobbemastraat vanaf de Vaillantlaan, Om en Bij, Brouwersgracht Het besluit om het plan vrij te geven voor de formele inspraakprocedure is 24 april 2024 gepubliceerd (RIS318705). Tot 17 juni 2024 kon men zienswijzen indienen. Het raadsvoorstel inclusief de Nota van beantwoording (RIS319991) is op 28 november 2024 vastgesteld door de raad.

Lijn 6C - Laan van NOI t/m Hofzichtlaan In juni 2024 is het voorontwerp afgerond en heeft het college de plannen vrijgegeven voor inspraak (RIS319241). De inspraakperiode liep tot 20 september 2024. Het raadsvoorstel, inclusief de Nota van Beantwoording zienswijzen (RIS321525) is op 3 april 2025 door de raad vastgesteld. Lijn 12A - Markenseplein t/m kruising Goudenregenstraat - Laan van Meerdervoort. Het schetsontwerp is afgerond. Het project is daarna gestart met de uitwerking van het Voorlopig Ontwerp. Er heeft veel participatie plaatsgevonden, waaronder inloopbijeenkomsten en een klankbordgroep bijeenkomst. Opnieuw zijn er vragen en suggesties opgehaald. Ook is de website vernieuwd, waarbij meer informatie te vinden is en vragen van bewoners worden beantwoord. Op 15 juli 2024 is het voorontwerp afgerond en heeft het college de plannen vrijgegeven voor inspraak (RIS322981). De inspraakperiode loopt tot 12 oktober 2025. Vervolgens ontvangt de raad in principe nog dit jaar als gebruikelijk een Nota van beantwoording zienswijzen zal zij verzocht worden in te stemmen met een concept voorontwerp. Lijn 12B - Laan van Meerdervoort t/m Paul Krugerlaan Het schetsontwerp is afgerond. Het project is daarna gestart met de uitwerking van het Voorlopig Ontwerp.

In deze fase is tevens onderzocht of het mogelijk is om een herinrichting van de Edisonstraat op te nemen in de scope van INTHR lijn 12B. Vanwege de complexe herinrichtingsfase en druk op de planning van INTHR is dit helaas niet mogelijk gebleken. Wel wordt nog onderzocht of in een parallel project de openbare ruimte in deze straat verbeterd kan worden tijdens de uitvoeringsfase van INTHR. Denk hierbij aan meer groen en fietsparkeren. Het voorontwerp van lijn 12B is bij VOV en ACOR ingediend en akkoord bevonden. Op 15 juli 2024 is het voorontwerp afgerond en heeft het college de plannen vrijgegeven voor inspraak (RIS322981). De inspraakperiode loopt tot 12 oktober 2025. Vervolgens ontvangt de raad in principe nog dit jaar als gebruikelijk een Nota van beantwoording zienswijzen zal zij verzocht worden in te stemmen met een concept voorontwerp.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10863408

In-uitrukroute Eisenhowerlaan Op de Eisenhowerlaan, in gebruik als calamiteitenspoor, moeten de sporen vervangen worden omdat deze einde levensduur zijn én de sporen niet geschikt zijn voor het nieuwe materieel. Het calamiteitenspoor is noodzakelijk voor een goede uitvoering van de dienstregeling door de HTM. Daarbij is HTM gerechtigd om de sporen 1-op-1 te vervangen. Over de Eisenhowerlaan zijn vele discussies gevoerd omdat vereisten vanuit groen, verkeersveiligheid, ov en nood- en hulpdiensten (NHD) niet in één ontwerp te verenigen leken. De voorliggende oplossingsrichting is om de trambaan in de Eisenhowerlaan in eerste instantie te verharden. Hierdoor zou het ontwerp voldoen aan de vereisten vanuit verkeersveiligheid en het ov en NHD. Hierbij wordt tevens getracht het gras langs de trambaan (wat bij verharding komt te vervallen) te compenseren. Daarbij wordt er zowel binnen het plangebied van het project zelf gekeken als ook in de nabijheid van aanpalende straten. Daarnaast wordt in het ontwerp voorgesorteerd op een toekomstige hervergroening van de trambaan. Hervergroening is mogelijk op het moment dat er voor de bus en voor hulpvoertuigen een geschikt alternatief voor de Eisenhowerlaan is. In het gebied gaat de komende decennia veel veranderen. Dit wordt onder meer onderzocht in de Ruimtelijke Verkenning Internationale Zone.

Die ontwikkelingen bieden kansen om de eisen vanuit ov en NHD op een andere manier in te vullen, en daarmee speelruimte te krijgen voor een hervergroening op (korte) termijn. 4. Raakvlakprojecten Tramremises Scheveningen (Harstenhoekplein) Het slagen van het totale programma INTHR en daarmee de kwaliteit van het Haagse ov-netwerk hangt één op één samen met de voortgang bij de HTM voor de levering van de nieuwe tramvoertuigen. Ook hangt dit samen met de (voorbereiding van de) (ver)bouw van de benodigde tramremises. De aanbesteding van de nieuwe trams is afgerond en de gunning heeft in 2022 plaatsgevonden aan Stadler. Begin 2024 is gestart met de verbouwing van remise Scheveningen. In deze remise kunnen vanaf september 2025 39 trams gestald worden. GAVI 1a -Guldenlaan (Ypenburg/ GAVI) Op 21 april 2022 is de nota van uitgangspunten voor de realisatie van een tramremise Ypenburg op een deel van de GAVI-kavel (fase 1a) door de raad vastgesteld (RIS 312403). De nota van uitgangspunten biedt het toetsingskader waarbinnen gewerkt wordt. Voor de tramremise is de rol van de gemeente beperkt tot het voeren van de grondexploitatie (o.a. bouwrijp maken en gronduitgifte). De HTM maakt het ontwerp voor de remise en realiseert deze (na de gronduitgifte). Voor de toeleidende infra maakt de gemeente samen met de HTM het ontwerp en doet zij de uitvoering.

De planning van de remise Guldenlaan en de aansluiting lopen op dit moment niet in lijn met elkaar, waardoor de toeleidende infra mogelijk niet tijdig gereed is. Onderzocht wordt of de planning versneld kan worden. Indien de remise niet tijdig klaar dan wel bereikbaar is, zullen de nieuwe trams tijdelijk op een andere locatie gestald moeten worden. 5. Planning De uitvoering van lijn 6 staat gepland vanaf de tweede helft van 2026. De uitvoering van lijn 12 in 2028. Ten opzichte van de oorspronkelijke planning loopt het programma 5 kwartalen uit. Deze vertraging wordt grotendeels veroorzaakt door de complexiteit van de opgave. Deze complexiteit zit in de inpassing in de smalle straten zoals eerder in dit stuk omschreven. De noodzakelijke aanpassingen in de openbare ruimte vragen lastige keuzes, waarbij het ruimtelijke beleid en wensen vanuit de omgeving soms haaks op elkaar staan. Brede voetpaden, vrijliggende fietspaden, groen, parkeerplaatsen, laad- en losgelegenheden, doorstroming i.p.v. opstopping zal niet overal mogelijk zijn.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10863408

Vanaf 2026 stromen de nieuwe trams in om stapsgewijs de oude trams te vervangen. Dit is al mogelijk op lijn 1 en 16, omdat deze lijnen reeds geschikt zijn gemaakt voor de lagevloertram. Op lijn 6 en 12 is dit pas mogelijk als de lijnen volledig geschikt gemaakt zijn. 6. Financiën Voor dit programma is in april 2021 een samenwerkingsovereenkomst ondertekend tussen Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), HTM en de gemeente Den Haag. Voor de gezamenlijke opgave van het wijzigen van de infrastructuur is in totaal € 192,7 mln. beschikbaar. De dekking van dit bedrag komt deels bij de gemeente Den Haag vandaan, een deel bij HTM uit vervangingswerken en het grootste deel bij MRDH (RIS307080). De initiële gemeentelijke bijdrage bedraagt € 35,3 mln. los van de werk met werk gerelateerde activiteiten, exclusief BTW en prijspeil 2019. Dekking hiervoor komt uit de middelen Duurzame Mobiliteit (RIS307106). Aanvullend budget Het initiële budget van € 192,7 mln. voor het wijzigen van de infrastructuur is prijspeil 2019, was exclusief scopewijzigingen, exclusief wijzigingen in wet- en regelgeving en had nog een P.M. post. Met name de inflatie (en dus indexatie) van afgelopen jaren in de bouw en civieltechnische werkzaamheden is erg hoog (21% o.b.v. GWW-index, de Grond Weg en Waterbouw index van het CBS).

Het budget is tot op heden nog niet gecorrigeerd voor deze factoren en daardoor is er momenteel een tekort ontstaan van € 57,4 miljoen voor het infradeel. Hierbij gaan we uit van een prijspeil van het jaar van uitvoering. Voor het wijzigen van de infrastructuur betaalt de gemeente Den Haag een deel (25%) en MRDH een deel (75%), volgens de in de Samenwerkingsovereenkomst (‘SOK’) afgesproken verdeelsleutel. Het aanvullend budget dat (conform verdeelsleutel) vanuit gemeente Den Haag nodig is, is reeds geregeld en in de begroting 2024 en 2025 vastgelegd. Het overige te financieren deel komt vanuit de MRDH en hiermee is de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit (BcVa) akkoord gegaan. Hierin zal de MRDH niet het volledig bedrag direct vrijgeven, maar de budgetten (waar relevant) jaarlijks indexeren. Erop vertrouwende u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

6/6