RIS323754 Update Renovatie Binnenhof

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

DSO/10965262 RIS323754 Contactpersoon

Katleen Van den Meerschaut Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Projecten Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 november 2025

katleen.vandenmeerschaut@denhaag.nl

Onderwerp

Update Renovatie Binnenhof

Geachte voorzitter, Op 17 november 2025 heeft demissionair minister Mona Keijzer de Tweede Kamer geïnformeerd over een aantal ontwikkelingen rond de renovatie van het Binnenhof (Kamerbrief met 14e Voortgangsrapportage). Dit betreft onder andere de actualisatie van de planning van de renovatie, het Staalcomplex en het onderzoek naar een warmte-koude opslag (WKO) voor het gehele Binnenhofcomplex. In de vorige brief aan uw commissie over de stand van zaken Renovatie Binnenhof in juni 2025 (RIS322862) is al melding gemaakt van het voornemen dit najaar een nieuwe geactualiseerde planning te publiceren. In deze brief breng ik u op de hoogte van de afspraken die wij als gemeente hebben gemaakt, en nog gaan maken, met het Rijksvastgoedbedrijf naar aanleiding van deze ontwikkelingen. Verder informeer ik u over de programmering en bezoekerscijfers rond het Binnenhof. Geactualiseerde planning In de 14e Voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer is opgenomen dat de laatste bouwschuttingen in de zomer van 2031 worden weggehaald, zodat omwonenden en bezoekers weer over het Binnenhof kunnen wandelen. De gebruikers van het Binnenhof treffen vanaf begin 2031 voorbereidingen voor het terug verhuizen. In april 2023 heeft het Rijksvastgoedbedrijf melding gemaakt van een herijkte planning met als indicatieve einddatum einde 2028.

Op basis van deze planning zijn vergunningen voor bijvoorbeeld tijdelijke huisvesting en ingebruikname van het openbaar gebied afgegeven. Dat geldt ook voor afspraken over de programmering en Bereikbaarheid, Verkeersveiligheid en Communicatie: het tijdvak van renoveren tot einde 2028, is tot op heden het uitgangspunt geweest. In de afgelopen twee jaar is duidelijk geworden dat de renovatie van het Binnenhof een veel complexere opgave is gebleken dan bij aanvang is aangenomen. Ik heb u daarover met regelmaat geïnformeerd en mijn zorgen geuit bij het Rijksvastgoedbedrijf.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10965262

Het voorbereidend onderzoek heeft meer tijd in beslag genomen en ook nu bij de uitvoering zijn de logistieke en technische uitdagingen erg groot. Het Rijksvastgoedbedrijf geeft aan dat vanwege opgetreden risico’s er lopende het project zeer begrijpelijke en wenselijke besluiten zijn genomen in de uitvoering, die qua impact nog niet verwerkt waren in de planning. De belangrijkste factoren die van invloed zijn op de planning betreffen de complexiteit van de werkzaamheden, bouwlogistieke beperkingen en de beschikbaarheid van specialistisch personeel. Ook de voorgenomen uitbreiding van de scope met de renovatie van de Grafelijke Zalen is van invloed op het verloop van de renovatie. Het besluit tot renovatie van de Grafelijke Zalen moet door het kabinet nog worden genomen, maar is al wel al in de geactualiseerde planning inzichtelijk gemaakt. De uitloop van de werkzaamheden van de renovatie betekent dat samen met het Rijksvastgoedbedrijf gekeken moet worden naar, en afspraken moeten worden gemaakt over, de impact op de omgeving en hoe deze zo veel als mogelijk te beperken. In de afgelopen jaren is samen met de omgeving, ondernemers en bewoners, succesvol ingezet op aanvullende programmering en het beperken van overlast. We vragen het Rijksvastgoedbedrijf om deze inzet minimaal te continueren voor de resterende duur van de renovatie.

We zien dat die inspanning bijdraagt aan een aangename en aantrekkelijke omgeving rond het Binnenhof. Het uitzichtpunt en het informatiecentrum, de jaarlijkse open dagen; het zijn allemaal door het publiek en de ondernemers gewaardeerde onderdelen van de programmering. Daarnaast besteden we de komende tijd aandacht aan de benodigde formalisering van de gevraagde langere doorlooptijden: met het Rijksvastgoedbedrijf en de betrokken stakeholders zal moeten worden afgestemd over het verlengen van tijdelijke vergunningen en instemmingen. De belangen van de omgeving zullen daarbij worden betrokken, net als bij de aanvang van de renovatie. Het is goed te zien dat de minister en het Rijksvastgoedbedrijf zich de impact van deze uitloop realiseren en hun aandacht richten op degenen die de gevolgen ervan gaan merken. Er zijn meerdere gesprekken met de omgeving ingepland om de geactualiseerde planning en de gevolgen te bespreken. Op dinsdag 18 november 2025 zal ik aanwezig zijn bij een gesprek van de minister met enkele bewoners en ondernemers uit de omgeving van het Binnenhof. In de afgelopen periode is rond de renovatie van het Binnenhof een goede samenwerking ontstaan tussen Rijksvastgoedbedrijf, omgeving en gemeente.

De inzet van het Rijksvastgoedbedrijf voor de omgeving met acties zoals de kerstbomen, de mooiste bouwschuttingen van Nederland, het uitzichtpunt en het informatiecentrum, wordt breed gewaardeerd. De renovatie van het Binnenhof is ook een project waar we als Den Haag trots op kunnen zijn: het is een complexe opgave waarin echt vakwerk wordt geleverd. Ik heb er dan ook alle vertrouwen in dat, ondanks dat de renovatie langer duurt dan oorspronkelijk gepland, we na afloop met trots terugkijken op zowel de samenwerking als het gerenoveerde Binnenhof, de ziel van onze Haagse binnenstad. Staalcomplex Het Rijksvastgoedbedrijf heeft medio 2024 het Staalcomplex gekocht. Het Rijksvastgoedbedrijf geeft aan nog plannen te ontwikkelen hoe alle vierkante meters van het voor een deel monumentale Staalcomplex kunnen worden gebruikt, met aandacht voor de bijzondere geschiedenis van het complex en hoe het met de bestemming kan bijgedragen aan een aantrekkelijke, levendige Haagse Binnenstad. Dit is in lijn met de ambities die de gemeente aan het Rijksvastgoedbedrijf heeft meegegeven als nieuwe eigenaar van het Staalcomplex. Na vaststelling in maart 2022, is het PlanUitwerkingskader STAAL (RIS311855, hierna PUK STAAL), inmiddels verlopen.

Echter, de in het PUK STAAL opgenomen ambities voor verlevendiging van de Lange Houtstraat, het activeren van de plinten en het versterken van de verbinding tussen Plein en Museumkwartier zijn nog steeds actueel.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10965262

In de 14e Voortgangsrapportage wordt melding gemaakt van onderzoek naar aanvullende huisvesting van specifieke behoeften van de Tweede Kamer en haar ondersteuning, mogelijk in het Staalcomplex. De toevoeging van het Staalcomplex als dependance van het Binnenhof, maakt de meerwaarde van een gezamenlijke aanpak voor het verbeteren van de openbare ruimte rond het Binnenhof nog concreter. Specifieke vraagstukken die hierbij worden aangepakt zijn het fietsparkeren, zowel voor rijksmedewerkers als voor bezoekers, en de beveiligingsmaatregelen in het gebied. Aansluitend bij de uitgangspunten van het Binnenstadsplan 2033 (RIS316359) en het raadsinitiatief Haagse Lanen (RIS319142) wordt samen met het Rijksvastgoedbedrijf gewerkt aan oplossingen die bijdragen aan een kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. Op dit moment wordt het Staalcomplex tijdelijk gebruikt door onder andere de programmaorganisatie Binnenhof Renovatie van het Rijksvastgoedbedrijf, directie en medewerkers van het Haags Historisch Museum, en AnnA. We gaan met het Rijksvastgoedbedrijf nog in gesprek over het meerjarig (tijdelijk) in gebruik geven van leegstaande delen van het Staalcomplex aan organisaties zoals AnnA.

WKO in de Hofvijver Op basis van een eerste haalbaarheidsstudie van Energierijk Den Haag is nader onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om het Binnenhofcomplex en ander rijksbezit in de omgeving, aan te sluiten op een installatie met warmte-koude opslag (WKO). De bronpunten daarvoor kunnen in de bodem van de Hofvijver worden gerealiseerd. Het gaat om een duurzame en kostenbesparende energievoorziening. Zoals in de 14e Voortgangsrapportage gemeld onderzoeken gemeente en Rijksvastgoedbedrijf de technische haalbaarheid en zal nog overleg met de omgeving worden gevoerd. Indien de onderzoeken een positieve haalbaarheid laten zien, zal het vergunningsproces voor het realiseren van een WKO worden gestart. De gemeente onderzoekt daarbij de mogelijkheid om ‘werk met werk’ te maken en het onderzoek naar kadeherstel en de ecologie van de Hofvijver te combineren met de werkzaamheden voor deze WKO. Bezoekerscijfers en programmering Het aantal unieke bezoekers in de omgeving van het Binnenhof laat over de jaren een stijgende lijn zien. Bron is de Ruimtemonitor: Mensen die in een of meerdere apps op hun telefoon hebben aangegeven hun gegevens te willen delen voor commerciële doeleinden, geven toestemming voor passantentellingen. Die aantallen worden anoniem verwerkt en geëxtrapoleerd door een commerciële partij (RESONO), waar vrijwel alle steden tegenwoordig gebruik van maken.

The Hague & Partners beheert deze gegevens in een digitale tool, de Ruimtemonitor. Het tweede en derde kwartaal is een ruime stijging te zien van het aantal unieke bezoekers in het gebied. We zien dat vooral evenementen in de omgeving van het Binnenhof en de koopavonden zorgen voor pieken in het aantal unieke bezoekers.

2022 2023 2024 2025

Q1 2,0 miljoen 2,3 miljoen 2,4 miljoen 2,4 miljoen

Q2 2,7 miljoen 2,6 miljoen 2,7 miljoen 3,4 miljoen

Q3 2,5 miljoen 2,7 miljoen 2,9 miljoen 3,4 miljoen

Q4 2,6 miljoen 2,6 miljoen 2,7 miljoen

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10965262

Van 10 mei 2025 tot en met 11 juni 2025 heeft de vierde editie plaatsgevonden van BlowUp Art Den Haag. De belangrijkste resultaten van dit evenement: • Er zijn in totaal 84 publicaties over dit evenement verschenen, waarmee een AdvertentiewaardeEquivalent (AVE-waarde) van € 628.904,- gegenereerd is. De campagne op de digitale schermen op stations in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht en in The Mall of the Netherlands heeft een bereik van € 1,6 miljoen contacten bereikt. • Verder heeft er een online campagne plaatsgevonden met een bereik van 1,7 miljoen impressies. • BlowUp Art 2025 trok 20.000 extra bezoekers ten opzichte van de tentoonstelling van 2024. • Er is ook samengewerkt met lokale horeca en musea, waarbij een BlowUpcino verkrijgbaar was bij Pulchri Studio, Hotel des Indes, Escher in Het Paleis, Brasserie Mauritshuis, Gallery61, Dudok en de Koninklijke Schouwburg. • In 2026 vindt de jubileumeditie van BlowUpArt plaats, waarin nog grootser zal worden uitgepakt dan in de voorgaande jaren. In de zomerperiode heeft het informatiecentrum Binnenhof Renovatie ruim meer bezoekers ontvangen dan in 2024. In de periode juni tot en met september heeft het informatiecentrum ruim 11.000 bezoekers ontvangen, ten opzichte van circa 7.000 bezoekers in dezelfde periode in 2024.

Van 4 oktober 2025 tot en met 2 november 2025 zijn drie glazen vitrines geplaatst aan de Lange Vijverberg waar Haagse kunstenaars van Billytown, Trixie en WEST END hun werk hebben getoond. Ter afsluiting De komende tijd zullen de gesprekken met het Rijksvastgoedbedrijf zich vooral richten op het maken van afspraken die nodig zijn om het tempo van de renovatie te borgen en waar mogelijk nog te versnellen, evenals het voortzetten van de afspraken met het Rijksvastgoedbedrijf om de impact op de omgeving zoveel als mogelijk te beperken. In een volgende brief, naar verwachting in Q2 2026, zullen we u berichten over de voortgang van een aantal technische aspecten zoals de WKO, Spuipoort en de gebiedsaanpak voor het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte rond het Binnenhof. Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

4/4