RIS323739 Stand van zaken subsidies flexwonen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Co Engberts Wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10972324 RIS323739 Contactpersoon

Annemiek Stroosma Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Wonen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

11 november 2025

annemiek.stroosma@denhaag.nl

Onderwerp

Stand van zaken subsidies flexwonen

Geachte voorzitter, In deze brief informeer ik u, conform toezegging, over de stand van zaken van de verleende subsidies voor projecten met flexwoningen. 1. Aanleiding In oktober 2021 heeft het college het Doorbraakplan huisvesting zorgdoelgroepen en statushouders gepresenteerd (RIS310115), met als doel het realiseren van extra woonplekken voor deze doelgroepen. Daarnaast is de huisvesting van aandachtsgroepen zoals statushouders en zorgdoelgroepen één van de speerpunten van de Woonvisie Den Haag 2040 (RIS319812). In dat kader zijn er de afgelopen jaren meerdere projecten gestart om tijdelijke huisvesting voor deze doelgroepen te realiseren. Voor de realisatie van deze projecten is er vanaf 2020 tot en met 2023 in totaal € 11.260.500,- aan subsidies (voor een deel bestemd voor flexwoningen) van Ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), en € 50.000,- subsidie van de Provincie ZuidHolland (PZH) ontvangen voor het huisvesten van aandachtsgroepen. Na 2023 zijn er geen nieuwe subsidieaanvragen voor flexprojecten aangevraagd. In januari 2023 heeft het college naar buiten gebracht dat we in 2022 € 4.715.000,- aan rijkssubsidies hadden ontvangen voor flex- en transformatie woningen. Hier heeft het college de raad over geïnformeerd in de voortgangsrapportage Doorbraakplan update 2023 (RIS317012).

Over de stand van zaken omtrent flexprojecten bent u meest recentelijk geïnformeerd in de Voortgangsrapportage Doorbraakplan update 2023 (RIS317012), de Voortgangsrapportage Woningbouwproductie 2023 (RIS318912) en Voortgangsrapportage Woningbouwproductie 2024 (RIS321932). In deze brief informeert het college u over de besteding van de genoemde subsidies in relatie tot de voortgang van de flexprojecten. Hiertoe geven we eerst inzicht in het Rijksbeleid en de daarbij behorende subsidies ten aanzien van flexwonen (paragraaf 2 en 3). Het college maakt bij de terugkoppeling over de verlening en besteding van de subsidie onderscheid tussen projecten die al in

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10972324

voorbereiding waren toen de subsidie werd verleend (paragraaf 4.1) en potentiële locaties waarvoor subsidie is aangevraagd (en verleend) voordat er een haalbaarheidsanalyse had plaatsgevonden (4.2). 2. Flexwonen Het Rijk zet fors in op de realisatie van flexwoningen, snel produceerbare, modulaire woningen, om op korte termijn het tekort aan sociale huurwoningen te verlichten en een flexibele schil in de woningvoorraad te creëren. De praktijk blijkt echter, zoals ook een Kamerrapport (Kansen en risico's van tijdelijke woningen, januari 2023) al signaleerde, aanzienlijk weerbarstiger dan gehoopt. Ondanks substantiële landelijke investeringen, waaronder de proactieve inkoop van 2.000 woningen door het Rijksvastgoedbedrijf in 2022, verloopt de daadwerkelijke plaatsing uiterst stroef. Gemeenten en woningcorporaties tonen zich terughoudend in de afname, wat ertoe heeft geleid dat honderden reeds afgebouwde woningen in 2023 nog in de opslag stonden, wachtend op een bestemming. Deze stagnatie is geen exclusief Haags probleem; ook de andere G4-gemeenten kampen met significante obstakels die de haalbaarheid van projecten ondermijnen. Zo kwam eerder dit jaar naar buiten dat flexprojecten in Utrecht (station Lunetten) forse vertraging oplopen. In zowel Rotterdam (De Hef) als Amsterdam (Noord) stuiten plannen op fel juridisch verzet van omwonenden.

Bovendien haken corporaties, zoals in Amsterdam, af vanwege de financiële risico's van een tijdelijke exploitatie. Deze factoren, gecombineerd met de tijdrovende ruimtelijke procedures, de moeizame zoektocht naar geschikte locaties en een 'mismatch' tussen de door het Rijk aangeboden standaardwoningen en de lokale wensen, maken de realisatie van flexwoningen complex. 3. Verleende subsidies In de Voortgangsrapportage Doorbraakplan update 2023 (RIS317012) is een totaaloverzicht van verleende subsidies weergeven. Er zijn subsidies van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en van de Provincie Zuid-Holland ontvangen. In veel gevallen is slechts een deel van de verleende subsidie bedoeld voor het realiseren van flexwoningen. Het overige deel van de subsidies was bedoeld voor het huisvesten van aandachtsgroepen in transformatie projecten of in definitieve woningbouwprojecten. Alleen voor de BZK-subsidie Stimuleringsregeling Flex- en transformatiewoningen (2022), en de PZHsubsidie Flexwonen voor starters (2022) geldt dat het volledige beschikte bedrag bedoeld was voor het realiseren van flexwoningen. De Stimuleringsregeling Flex- en transformatiewoningen subsidie kan ook ingezet worden voor transformatiewoningen, echter heeft de gemeente Den Haag deze subsidie alleen voor flexwoningen aangevraagd. 4.

Projecten en potentiële locaties voor flexwoningen 4.1 Projecten die in voorbereiding waren Over de voortgang van flexprojecten die in voorbereiding waren, waar subsidie uit verschillende subsidieregelingen voor is verleend, is uw raad geïnformeerd. Het gaat om deze projecten: • Henri Faasdreef 2e fase, (Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023, RIS317012); • Leeghwaterplein, dit project is Stamkartstraat geworden, hier staan momenteel 122 flexunits (Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023, RIS317012 & Voortgangsrapportage Woningbouw 2023, RIS318912); • Loosduinse kade 725 (Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023, RIS317012 & Voortgangsrapportage Woningbouw 2024, RIS321932); • Jaap Edenweg (Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023, RIS317012 & Voortgangsrapportage Woningbouw 2024, RIS321932);

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10972324

• •

Genemuidenstraat 208 (Stand van zaken Genemuidenstraat 208 in het Doorbraakplan, 2024, RIS320308); Zeerust (Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023, RIS317012).

Tabel 1. Subsidies projecten in voorbereiding Project Verleende subsidies flexwonen Henri Faasdreef 2e € 245.000,- (BZK) fase Leeghwaterplein € 1.500.100,(BZK) + € 50.000,(PZH) Genemuidenstraat 208 € 180.000,- (BZK) Loosduinse kade 725

€ 140.000,- (BZK)

Jaap Edenweg

€ 91.000,- (BZK)

Zeerust

€ 60.000,- (BZK)

Totaal

€ 2.266.100,-

Behouden

Verschuiven

€ 245.000,(BZK) € 50.000,(PZH)

€ 1.500.100,(BZK)

Terugstorten

€ 180.000,(BZK)

€ 475.000,-

€ 1.500.100,-

€ 140.000,(BZK) € 91.000,(BZK) € 60.000,(BZK) € 291.000,-

Van de benoemde projecten is de Henri Faasdreef 2e fase gerealiseerd. Het project Genemuidenstraat bevindt zich momenteel in planvorming. In plaats van het Leeghwaterplein wordt nu het plan ontwikkeld om de huidige flexwoningen aan de Stamkaartstraat op te knappen. Voor deze drie projecten is in totaal € 1.975.100,- aan subsidie ontvangen, waarvan het grootste deel van het Rijk, en € 50.000,- van de provincie. De benoemde projecten Jaap Edenweg en Loosduinse kade 725 zijn dit jaar geannuleerd, hierover wordt u ook in de jaarlijkse Voortgangsrapportage Woningbouw 2025 geïnformeerd. Over de annulering van het project Zeerust bent u al geïnformeerd via de Voortgangsrapportage Doorbraakplan 2023. Door annulering van deze flexprojecten konden subsidies niet worden gebruikt. De subsidies zijn conform de regels uit de subsidieregeling teruggestort of worden nog teruggestort. Reden van annuleren Voor de flexprojecten geldt dat deze om verschillende redenen niet door zijn gegaan. Er is weinig grond beschikbaar, en wanneer er wel grond beschikbaar is, dan is vaak de periode van beschikbaarheid te kort om de investeringskosten (voorbereiding van de grond, de aanschaf van kwalitatief goede units etc.) voldoende te dekken, zelfs met subsidies. Ook de beheerkosten spelen een rol bij het moeilijk financieel haalbaar krijgen van dit soort projecten.

Daarnaast speelt kwaliteit en leefbaarheid een rol. Soms leidt een financieel haalbaar plan tot een onacceptabele woonkwaliteit, die ook afstraalt op de omgeving, of zorgt een kwalitatief goed plan juist voor een onhaalbare businesscase. Daarnaast zijn er natuurlijk allerlei wettelijke voorwaarden voor woningbouwontwikkelingen, ook wanneer deze tijdelijk zijn. Hierdoor kan de vergunningsprocedure lang duren. Denk aan onderzoeken naar flora en fauna, stikstofdepositie, geluid, parkeren, bereikbaarheid, participatie. Ook randvoorwaarden als nutsaansluitingen en bodemgeschiktheid spelen een rol.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10972324

Daarnaast is Den Haag een stad die constant in ontwikkeling is. Soms blijkt een locatie die was gereserveerd voor flexwoningen, op korte termijn toch nodig te zijn voor de start van een definitieve, grootschalige gebiedsontwikkeling. Dat was bijvoorbeeld het geval bij het Leeghwaterplein in het CID. De subsidies zijn in principe gekoppeld aan specifieke projecten en de realisatie daarvan. Besteding van het budget dient binnen een bepaalde termijn plaats te vinden, onder verschillende vereisten. Wanneer echter met voldoende zekerheid kan worden aangetoond dat de besteding van een budget ook tot zijn recht kan komen bij een ander, soortgelijk project, met hetzelfde doel, kan er na akkoord van de desbetreffende instantie (BZK of PZH) tussen projecten geschoven worden met middelen. Een voorbeeld hiervan vormt de subsidie voor het Leeghwaterplein. Er ligt een voorstel bij het Rijk om de subsidie die hiervoor is verstrekt te verdelen over soortgelijke projecten met hetzelfde doel, waaronder het opknappen van de bestaande flexunits aan de Stamkartstraat en de tijdelijke huisvesting van aandachtsgroepen aan de Sportlaan 600, het voormalige Haga Ziekenhuis. Voor alle andere projecten die na onderzoek zijn geannuleerd, geldt dat de gemeente de subsidie niet heeft gebruikt. Conform de regels uit de subsidieregeling zijn of worden deze subsidiebedragen teruggestort.

4.2 Locaties die nog niet geanalyseerd waren Naast projecten die al in voorbereiding waren, zijn er subsidies verleend voor een aantal potentiële locaties die nog onderzocht moesten worden op geschiktheid, beschikbaarheid en haalbaarheid. In 2022 werd de Stimuleringsregeling Flex- en transformatiewoningen opengesteld. De periode waarbinnen de aanvragen gedaan konden worden was beperkt. Om die reden is de subsidie aangevraagd voor locaties waarvoor nog een analyse moest worden gemaakt met betrekking tot de beschikbaarheid, conflicterende ruimteclaims, hindercirkels, financiële haalbaarheid et cetera. De keuze is toen gemaakt om toch alvast subsidie aan te vragen die later terugbetaald zou moeten worden wanneer de locaties toch niet geschikt zouden blijken. Zonder subsidie zouden deze projecten bij voorbaat al kansloos zijn. Daarom is voor deze projecten in een vroeg, en daardoor zeer onzeker stadium een subsidieaanvraag gedaan. Dit geldt ook voor een locatie waar subsidie uit de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen (RHA 2022) voor is verleend. Na nader onderzoek is gebleken dat geen van deze locaties geschikt was en tot realisatie gebracht kon worden. Deze locaties zijn dan ook niet aan uw raad voorgelegd, omdat ze in een pril stadium gesneuveld zijn. Aangezien deze locaties niet haalbaar bleken en termijnen verstreken zijn, zijn of worden deze subsidiebedragen teruggestort.

Het gaat om het volledig toegekende bedrag van € 3.945.000,-. 5. Conclusie Het streven om flexwonen op grote schaal in Den Haag te realiseren is in de praktijk uiterst complex gebleken en heeft niet altijd tot de gewenste resultaten geleid. Zoals toegelicht, stuit de realisatie op verschillende barrières: financiële onhaalbaarheid (door hoge kosten en te korte exploitatietermijnen), concurrentie met andere ruimteclaims en complexe vergunningstrajecten. Van de € 2.266.100,- aan verleende subsidies voor flexwonen in voorbereiding moet € 291.000,- worden teruggestort aan het Rijk. Daarnaast wordt € 3.945.000,- teruggestort. De aangevraagde bedragen waren voor nog te verkennen locaties en bleken niet tot besteding te kunnen komen. Het college heeft geconcludeerd dat het initiëren van flexprojecten veel financiële en planologische obstakels kent. Er zijn daarom sinds 2023 geen nieuwe subsidies meer voor flexprojecten aangevraagd en de prioriteit ligt nu bij het realiseren van permanente woningbouw en tijdelijke woonvormen via

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10972324

transformatie. Wel werkt het college door aan de reeds lopende flexprojecten. Concreet betreft dit de planvorming over de 36 flexunits aan de Genemuidenstraat 208, het onderzoeken van mogelijkheden voor het opnieuw inzetten van de flexunits van de Henri Faasdreef en het onderzoek naar het opknappen van de 122 flexunits aan de Stamkartstraat. Als er zich kansen voordoen voor flexwoningen, zullen we daar uiteraard op inspelen. Wij informeren uw commissie opnieuw over de stand van zaken van de lopende projecten en de afwikkeling van de subsidies in de Voortgangsrapportage Woningbouw 2025 (Q2 2026). Met vriendelijke groet, de wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest Co Engberts

5/5