RIS323704 Onderzoeksrapport Sumona aanpak en analyse suïcidegevallen

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Hilbert Bredemeijer Wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10957194 RIS323704 Contactpersoon

Saskia Oostrom Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

11 november 2025

saskia.oostrom@denhaag.nl

Onderwerp

Betreft toezegging 831: Het onderzoeksrapport inclusief appreciatie over de Sumona aanpak en indien mogelijk een analyse van de suïcidegevallen

Geachte voorzitter, Tijdens het behandelen van de schriftelijke vragen Stop suïcide onder jongeren nu (RIS320514) in de commissie Samenleving op 20 februari jl. zijn een aantal vragen gesteld en is toegezegd het onderzoeksrapport inclusief appreciatie over de Sumona aanpak in Q3 naar de raad te sturen en indien mogelijk een analyse van de suïcidegevallen (toezegging 831). In opdracht van de gemeente Den Haag heeft de GGD Haaglanden onderzoek gedaan naar de meerwaarde van de Sumona-aanpak voor cliënten en ketenpartners die cliënten aanmelden. In deze brief informeren wij de commissie over de uitkomsten van het onderzoek, licht het college toe op welke wijze wij de aanbevelingen zullen opvolgen en beantwoorden wij de vragen die naar aanleiding van de schriftelijke vragen zijn gesteld. Suïcidepreventie in Den Haag In juni 2024 heeft de Eerste Kamer de Wet Integrale suïcidepreventie aangenomen als onderdeel van de Wet publieke gezondheid, deze wet verplicht gemeenten om lokaal beleid te ontwikkelen voor suïcidepreventie en zal naar verwachting 1 januari 2026 in gaan (Staatsblad 2024, 189 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen. De gemeente Den Haag voert al geruime tijd actief beleid op het gebied van suïcidepreventie.

In 2008 startte bij Indigo Preventie in samenwerking met GGD Haaglanden het project SuNa (Suïcidepoging Nazorg), dat zich richtte op de ondersteuning na een suïcidepoging. In mei 2023 is deze aanpak uitgebreid naar de Sumona-aanpak (Suïcidepreventie, Monitoring en Nazorg). Waar de SuNa-aanpak zich primair richtte op nazorg na een suïcidepoging, biedt Sumona een bredere ondersteuning. Deze aanpak omvat zowel preventieve ondersteuning aan mensen die kampen met suïcidale gedachten als ondersteuning aan degenen die een poging tot suïcide hebben ondernomen. Inwoners worden aangemeld door aangesloten ketenpartners, dat zijn professionals van de spoedeisende hulp (SEH) van het HagaZiekenhuis, de SEH en Medisch Psychiatrische Unit (MPU) van het Haaglanden Medisch Centrum (HMC), de crisisdienst en huisartsenpraktijken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10957194

Het aantal ketenpartners wordt jaarlijks uitgebreid, in 2025 met de jeugdgezondheidszorg (JGZ) in 2026 met de samenwerkingsverbanden rondomJou en Kracht. Andere organisaties kunnen altijd contact opnemen met Sumona en een aanmelding bespreken. Casemanagers van Indigo Preventie benaderen inwoners proactief en op een laagdrempelige manier om ondersteuning te bieden. Inwoners worden gehoord, ondersteund en indien nodig toegeleid naar passende zorg en hulp in het medische en/of sociaal domein. Dit kan variëren van zwaardere hulp tot lichte en praktische ondersteuning. Casemanagers kijken samen met de inwoner hoe ze zowel de mentale als praktische problemen kunnen oplossen. In beantwoording van de schriftelijke vragen1 is reeds beschreven welke laagdrempelige hulp voor jongeren beschikbaar is om suïcide te voorkomen. Recent is dat aangevuld met een aantal organisaties die workshops en/of gesprekken aanbieden, zoals Expex vanuit het maatjesproject, stichting Door het geluid voor en door studenten en Haagsche Zin door geestelijk verzorgers. Uitkomsten en aanbevelingen van het onderzoek Omdat het een kwetsbare doelgroep betreft, is de selectie van cliënten voor deelname aan het onderzoek bepaald door de casemanagers.

Om een goed beeld te krijgen van de ervaringen van aanmelders, is gekozen om de eerste hulp van de twee ziekenhuizen (HMC en Haga) en de crisisdienst te bevragen omdat zij tot de grote groep van melders behoren. Cliënten en zorgprofessionals zijn positief over de Sumona-aanpak omdat deze laagdrempelig, domein overstijgend en flexibel is. Uit het onderzoek blijkt dat de actieve houding van casemanagers drempelverlagend werkt en dat het al begint bij het eerste contact. Casemanagers nemen binnen vijf werkdagen na een aanmelding contact op, dit hoeft de inwoner niet zelf te doen. Inwoners geven aan dat casemanagers als gelijkwaardige gesprekspartners hulp bieden. Daarnaast wordt in het traject niet alleen gekeken naar mentale problemen maar naar alle leefgebieden en praktische problemen die tot suïcidaliteit kunnen leiden. Casemanagers hebben de ruimte en tijd om inwoners te helpen, de vorm van begeleiding kan variëren op basis van de behoefte van de cliënt. Doordat er geen strenge regels voor casemanagers zijn of behandelplannen opgesteld moeten worden, is de ondersteuning die aangeboden kan worden breed en flexibel en aanvullend op reguliere hulp. Ook geven melders aan gerustgesteld te zijn omdat er een vangnet is aansluitend aan de door melder afgeronde behandeling en dat er vertrouwen is in de casemanagers.

Het advies vanuit het onderzoek is om Sumona in bestaande en unieke vorm te behouden. Daarnaast doet het onderzoek een aantal aanbevelingen om de aanpak te verbeteren: 1. Behoud Sumona in de bestaande vorm en regel structurele financiering. 2. Geef Sumona meer bekendheid. 3. Maak duidelijk waarin de Sumona-aanpak uniek is. 4. Verbeter de (technische) aanmelding. 5. Verbeter de kennisuitwisseling. 6. Breid Sumona uit naar andere gemeenten. 7. Verbeter de interne registratie.

1

RIS320514 stop suïcide onder jongeren nu

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10957194

Reactie op het onderzoek Het rapport bevestigt het belang van de inzet van de Sumona-aanpak en dat deze aanvullend is op de reguliere hulp. Het college is positief over de Sumona-aanpak en de aanbevelingen en ziet hierin een bevestiging van de aanpak die al in gang is gezet en aansluit bij wat de Wet integrale Suïcide preventie vanaf 1 januari 2026 van gemeenten verwacht. De aanbevelingen worden meegenomen in de ontwikkelingen die reeds in gang zijn gezet. Aanbeveling 1 Behoud Sumona in de bestaande vorm en regel structurele financiering. Per 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidepreventie in werking. In het kader van deze wet wordt structurele financiering beschikbaar gesteld aan gemeenten. Financiering zal via het gemeentefonds aan de gemeenten worden uitgekeerd middels aankondiging in de septembercirculaire. Het college is voornemens om deze middelen in te zetten voor de Sumona-aanpak binnen onze gemeente. Hiermee kunnen we de continuïteit van de aanpak waarborgen. Aanbeveling 2 Geef Sumona meer bekendheid. Aanbeveling 3 Maak duidelijk waarin de Sumona-aanpak uniek is. Aanbeveling 5 Verbeter de kennisuitwisseling 113 Zelfmoordpreventie heeft in februari 2025 de landelijke campagne ‘Nooit meer hetzelfde’ gelanceerd, de campagne laat de impact van suïcide op nabestaanden zien. Wij kiezen er bewust voor om geen grootschalige campagne te voeren.

In plaats daarvan zetten we in op gerichte verspreiding binnen het bestaande netwerk en te blijven investeren in de uitbreiding daarvan. Onze uitvoeringspartner Indigo Preventie speelt hierin een actieve rol door de naamsbekendheid, de unieke aanpak en de kennisuitwisseling onder de aandacht te brengen bij relevante partners en professionals. Dit gebeurt onder meer door het aanbieden van gatekeeperstrainingen zodat de signalerings- en gespreksvaardigheden worden vergroot binnen reguliere hulp, scholen, huisartsen etc. De interviews in het rapport laten zien dat het zonder schaamte kunnen bespreken van suïcide geen vanzelfsprekendheid is. De inzet van trainingen door Sumona is daarom belangrijk om deze vaardigheden te vergroten bij aanmelders. Aanbeveling 4 Verbeter de (technische) aanmelding. Inmiddels is de aanmelding van cliënten nóg makkelijker gemaakt voor professionals. Verwijzingen kunnen binnen de gemeente Den Haag nu zowel via de mail als zorgdomein gedaan worden. Aanbeveling 6 Breid Sumona uit naar andere gemeenten. Binnen de H5 gemeenten (naast Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer)) zijn we actief in gesprek om suïcidepreventie integraal en regionaal op te pakken, de kennisuitwisseling in stand te houden en de samenwerking te versterken.

Op dit moment is de gemeente Wassenaar de enige naast de gemeente Den Haag die de Sumona-aanpak gebruikt, uitsluitend voor volwassenen die 16 jaar en ouder zijn, maar zij ontwikkelen door naar een aanpak voor alle leeftijden.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10957194

Aanbeveling 7 Verbeter de interne registratie. Waar mogelijk en waar nodig wordt gewerkt aan een meer eenduidige registratie, met als doel om ook effectiever te kunnen monitoren. Daarbij blijft het waarborgen van de anonimiteit van de cliënt een essentieel uitgangspunt. GGD Haaglanden, Indigo Preventie en de gemeente trekken hier samen in op. Cijfers Cijfers over suïcide, preventie of suïcidale gedachten zijn moeilijk verkrijgbaar. Er is op dit moment geen registratieplicht. 113 werkt samen met het ministerie van VWS aan een verplichte dataset, zodat in de toekomst meer uit cijfers kan worden afgeleid. In 2023 werden in Den Haag 63 gevallen van suïcide geregistreerd2, dit is een min of meer stabiel aantal over de afgelopen 5 jaar. Opvallend is dat in de recente cijfers over 2024 voor het eerst een afwijkend aantal te zien is, er zijn namelijk in Den Haag 44 gevallen van suïcide geregistreerd. Omdat dit slechts een daling is over één jaar zijn daar nog geen conclusies aan te verbinden. Om toch iets van duiding te geven aan deze daling is een vergelijking met de G4 gemaakt. Deze laat zien dat in Rotterdam het aantal afgelopen jaren vergelijkbaar is met Den Haag, maar geen daling in 2024 laat zien. In Amsterdam fluctueert het aantal over de laatste vijf jaar (van 85 tot 125 per jaar) met 94 suïcides in 2024.

In Utrecht zijn het aantal suïcides meestal rond de 30 met een stijging in 2024 naar 45 suïcides. Deze cijfers laten zien dat alleen in Den Haag een daling in 2024 zichtbaar is. De Sumona-aanpak heeft vanaf mei 2023 tot en met oktober 2024 een totaal van 599 aanmeldingen ontvangen. Tijdens de lopende trajecten zijn er geen meldingen van suïcide gedaan. In de bespreking van de schriftelijke vragen van 20 februari 2025 is gevraagd hoeveel jeugdigen bereikt worden met de inzet van rondomJou en Kracht. Dit wordt gerapporteerd in de jaarrapportage jeugd 2024 (RIS322734). Er wordt niet apart gerapporteerd of geregistreerd hoeveel jongeren jeugdhulp krijgen en te maken hebben met suïcidale gedachten en/of gedrag. Tijdens de behandeling van de schriftelijke vragen is gevraagd hoeveel jongeren met suïcidale gedachten en/of gedrag niet in beeld zijn van zorg of op een wachtlijst staan. Deze cijfers zijn moeilijk te verkrijgen, maar het volgende geeft een indicatie. Landelijk was circa 60% van de personen die overleden zijn door suïcide op dat moment niet in zorg bij een hulpverlenende instantie. Het Crisis Interventie Team, dat bij crisis, bijvoorbeeld na een suïcidepoging, een beoordeling kan doen, herkent dit beeld bij Haagse jongeren.

Naar aanleiding van dit onderzoek en in lijn met de aanbevelingen zal het college zich blijven inzetten voor de aanpak suïcidepreventie in de gemeente Den Haag en de borging en doorontwikkeling van de Sumona-aanpak. Het college beschouwt toezegging 831 hiermee als afgedaan, Met vriendelijke groet, de wethouder van Onderwijs, Jeugd, Sport en Dienstverlening Hilbert Bredemeijer

2

StatLine - Overledenen; belangrijke doodsoorzaken (korte lijst), regio

4/4