RIS323692 Toelichting vd svz rondom de transitie van de antidiscriminatievoorziening (ADV)

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10965992 RIS323692 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Marleen Hofhuis Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

4 november 2025

14070 E-mailadres

marleen.hofhuis@denhaag.nl

Onderwerp

Toelichting van de stand van zaken rondom de transitie van de antidiscriminatievoorziening (ADV)

Inleiding In Den Haag is de Antidiscriminatievoorziening (ADV) momenteel ondergebracht bij de gemeentelijke Ombudsman. Het college heeft gezamenlijk met de gemeentelijke Ombudsman het traject ingezet voor een transitie van de Haagse antidiscriminatievoorziening, waarbij de ADV losgekoppeld wordt van de Ombudsmanorganisatie. De huidige ADV opereert overigens onder de naam ‘Discriminatie.nl Den Haag’. In de raadsmededeling van 27 mei (RIS322270) bent u geïnformeerd over deze transitie. In deze voortgangsbrief informeren wij u over de voortgang. Toelichting De ADV is een wettelijk verplichte voorziening die discriminatieklachten behandelt en preventieve taken uitvoert, waarvoor de gemeente de opdrachtgever is. In de huidige constructie is de ADV ondergebracht bij de Ombudsman. Deze constructie bestaat in geen andere gemeente in Nederland. Om de taken van de ADV effectief te blijven uitvoeren, is een overdracht naar een nieuwe, geschikte partij ingezet. De transitie moet voor 31-12-2025 zijn afgerond. Deze transitie wordt begeleid door een externe kwartiermaker. In de inventarisatiefase heeft het college de mogelijkheden voor de ADV onderzocht. Naast de huidige opzet bij de Ombudsman zijn ook andere partijen als alternatief besproken.

Hierbij is gelet op aspecten zoals onafhankelijkheid, expertise, slagkracht en potentiële samenwerking met de gemeente, zoals ook toegelicht in eerdergenoemde raadsmededeling (RIS322270). Onafhankelijkheid (zoals voorgeschreven in het Besluit gemeentelijke ADV) en ervaring met klachtbehandeling zijn essentiële criteria. Een eventuele samenwerking met een welzijnsorganisatie werd als minder geschikt geacht, vanwege gebrek aan juridische kennis rondom discriminatiemeldingen. Een keuze voor een andere organisatie dan een ADV lag zodoende op geen enkele wijze voor de hand, gezien de eisen die gesteld worden in de Wet op de Gemeentelijke Antidiscriminatievoorzieningen (WGA). De zorgplicht die het college daarnaast heeft voor het aanbieden van een laagdrempelige ADV aan inwoners van Den Haag, maakt dat de keuze voor een ander type organisatie dan een ADV niet aan de orde is. Tenslotte worden in uw raadsverordening op de Antidiscriminatievoorziening eisen gesteld in artikel 3, 4, 5 en 6 om de kwaliteit te borgen. Deze artikelen hebben betrekking op inrichting van de ADV, het hanteren van een protocol, laagdrempeligheid en verslaglegging.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10965992

Geschiedenis ADV Den Haag De voorganger van de huidige ADV ‘Discriminatie.nl Den Haag’ was ‘Den Haag Meldt’. De gemeenteraad heeft op 16 juni 2017 het besluit genomen om de Verordening Inrichting Antidiscriminatievoorziening Wga te wijzigen. Hierbij is de ADV ondergebracht bij de Ombudsmanorganisatie, destijds met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2017. Vanwege financiële continuïteit is door uw raad destijds besloten de ADV onder te brengen bij de Ombudsmanorganisatie. Dat heeft een flink aantal jaren goed gefunctioneerd, maar in de praktijk bleek de combinatie toch te gaan knellen. Hieronder vindt u de bezwaren nogmaals uiteengezet. De Ombudsman heeft een onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente en moet onafhankelijk opereren zonder beïnvloeding van gemeentelijke belangen. De benoeming en beëdiging vindt plaats door de gemeenteraden. De Ombudsman legt in verband met de onafhankelijke positie alleen verantwoording af aan de gemeenteraden. Voor de ADV is de gemeente opdrachtgever van de ADV. Het bestedingsplan van de ADV wordt door het college van burgemeester en wethouders goedgekeurd. Door deze situatie ontstaat er spanning op de verantwoordingsverplichting voor de ADV taken. Het schuurt met de onafhankelijkheid van de Ombudsman. Er zijn dus meerdere redenen geweest om deze transitie op te starten.

Zowel de Ombudsman als het college zijn van mening dat er na de transitie scherpe aandacht gegeven kan worden aan de uitvoering van de ADV taken. Randvoorwaarden transitie Voor het college is continuïteit van de dienstverlening van de ADV van belang. Onze inwoners moeten te allen tijde meldingen kunnen blijven maken van discriminatie en kunnen vragen om bijstand. Ook tijdens de transitie. Verder is als kader voor de transitie meegegeven dat huidige partnerschappen en samenwerking met ketenpartners behouden moeten blijven en een nieuwe locatie laagdrempelig toegankelijk en zichtbaar moet blijven. De overgang van de huidige ADV medewerkers bij het Ombudsmankantoor naar de nieuwe ADV is op basis van vrijwilligheid met dien verstande dat de salarislasten vanaf 1 januari 2026, na de transitie van de ADV taken naar de nieuwe ADV, niet meer gedragen worden door het kantoor van de ombudsman. En tenslotte moet de huidige juridische en inhoudelijke expertise behouden blijven na de transitie Traject keuze ADV Het college heeft een zorgvuldige afweging gemaakt bij het kiezen van een partij om de ADV over te nemen. De kwartiermaker heeft een projectgroep ingericht. Deze bestond naast de kwartiermaker uit de algemeen directeur OCW, de Ombudsman en een beleidsambtenaar. In de projectgroep is uitgebreid gesproken over randvoorwaarden en criteria voor de nieuwe ADV.

Er is een lijst met criteria vastgesteld en de eerdergenoemde randvoorwaarden vormden een belangrijk kader. Er zijn diverse gesprekken gevoerd met twee regionale ADV’s. Ter voorbereiding hebben de ADV’s een informatiepakket ontvangen. In de projectgroep is vervolgens de keuze gemaakt voor een advies om Stichting Radar voor te dragen aan het college en raad. Stichting Radar uit Rotterdam kwam uit deze verkenning als beste optie naar voren, omdat deze partij de combinatie biedt van specialistische kennis en een bewezen effectieve werkwijze. Daarmee is het een robuuste oplossing voor de toekomstige ADV-taken in de stad waarbij continuïteit is gegarandeerd. Zoals eerder betoogd is het voor de hand liggend dat een andere ADV deze werkzaamheden overneemt in plaats van een organisatie die geen expertise heeft op dit terrein. De keuze voor Stichting Radar is gebaseerd op een aantal belangrijke constateringen die uit de verkenning naar voren kwamen:

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10965992

1. Ervaring met grootstedelijke vraagstukken Grootstedelijke gebieden kennen vaak een complexe maatschappelijke dynamiek, diversiteit en sociale spanningen. Discriminatie kan zich hier op verschillende manieren manifesteren, zoals op basis van etniciteit, religie, seksuele geaardheid, en sociaaleconomische positie. Stichting Radar is al actief in verschillende grote steden in de regio, waaronder Rotterdam, en heeft daardoor uitgebreide ervaring met de specifieke problematiek die in stedelijke gebieden speelt. Deze expertise is cruciaal om effectief te kunnen reageren op de behoeften van een diverse bevolkingsgroep. 2. Ervaring met het opbouwen van capaciteit Een succesvolle ADV is meer dan alleen een loket voor klachten. Het vereist het opbouwen van capaciteit, zowel intern als extern. Stichting Radar heeft bewezen in staat te zijn om: • Een breed netwerk op te bouwen met maatschappelijke organisaties, scholen, politie en andere relevante partijen. Dit netwerk is essentieel voor vroeg-signalering en preventie van discriminatie. • Preventie en voorlichting te bieden aan de hand van trainingen en workshops om bewustzijn te creëren en discriminatie te voorkomen. • Interne expertise te versterken door te investeren in deskundige medewerkers die gespecialiseerd zijn in juridische en sociale aspecten van discriminatie. 3.

Omvang en slagkracht van de organisatie Door de grotere slagkracht en de centrale aansturing kan Stichting Radar zeer efficiënt te werk gaan. Hierdoor kan de organisatie flexibel reageren op de wisselende vraag en overal dezelfde hoge kwaliteit van dienstverlening garanderen. Deze combinatie van expertise, capaciteit en slagkracht maakt Stichting Radar de meest geschikte en enige partner in de regio om de taken van de ADV effectief uit te voeren en te versterken. Geldstromen Op dit moment wordt de ADV gefinancierd uit de middelen, die ter beschikking worden gesteld aan de Ombudsmanorganisatie. Uit deze middelen wordt ook het zittende ADV personeel gefinancierd. Deze middelen verschuiven naar de nieuwe partner, zodat de continuïteit van de ADV dienstverlening gewaarborgd wordt. Daarbij dient echter rekening te worden gehouden met de vraag of het huidige ADV personeel daadwerkelijk overgaat naar de nieuwe ADV. Op ons verzoek is de kwartiermaker gevraagd dit najaar nog een begroting op te stellen voor mogelijke frictiekosten. Behoud medewerkers voor de overgang naar Radar Zoals hierboven al toegelicht is een belangrijk uitgangspunt bij deze transitie de vrijwillige overgang van personeel van de Ombudsmanorganisaties naar de nieuwe drager van de ADV.

Voor een goed functionerende Haagse ADV binnen Radar is het essentieel dat de waardevolle kennis en expertise van de huidige ADV medewerkers zoveel mogelijk blijft behouden. Zij hebben immers het netwerk in Den Haag en kennis van de huidige ADV. Wij zetten zodoende steeds in op behoud van kennis en netwerk van de huidige ADV. In de gesprekken met de gemeente Den Haag heeft Stichting Radar ook duidelijk gemaakt dat men maximaal behoud van de huidige medewerkers wil. Dit is voor het college een heel belangrijk uitgangspunt. Om de overstap goed te kunnen maken, wordt nu zorgvuldig uitgewerkt wat de meest passende manier is om deze overgang te organiseren. Hier zijn M&O Businesspartners bij betrokken en waar nodig wordt externe expertise ingeschakeld. In dit proces staat goed werkgeverschap vanuit de gemeente richting de ADV medewerkers voorop. In dat kader zal er nauw contact zijn met de medewerkers.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10965992

Samenwerking andere partners In de inventarisatiefase is tevens gesproken met het bestuur van de Haagse Hogeschool om de samenwerking verder uit te breiden. Er zijn namelijk veel raakvlakken tussen hun activiteiten op het gebied van inclusie en diversiteit en de doelstellingen van de gemeente op dit terrein. De HHS is op dit moment al een partner van de ADV en is zeer actief met een aanpak op het gebied van stagediscriminatie. Er is afgesproken de samenwerking verder uit te diepen, bijvoorbeeld op het gebied van een inloopspreekuur en de aanpak stagediscriminatie. Tijdpad Na de zomer zijn de voorbereidingen voor implementatie opgestart, dit is fase II van de transitie. De tijdslijn voor fase I die eerder in de raadsmededeling van mei werd vermeld is succesvol behaald. De kwartiermaker heeft een Implementatiegroep ingesteld die dit proces begeleidt. Aan deze Implementatiegroep wordt deelgenomen door de Ombudsman en Stichting Radar. Het tijdpad is 1 januari 2026 om te zorgen voor een succesvolle overgang. Voor de HR zaken zijn er ook M&O Businesspartners betrokken bij de overgang en waar nodig wordt externe expertise ingeschakeld. Vanzelfsprekend moet dit proces zorgvuldig verlopen.

Raadsvoorstel aanpassing verordening Het is aan uw raad om te beslissen op het raadsvoorstel van het college tot vaststelling van de Verordening tot wijziging van de Verordening Inrichting Antidiscriminatievoorziening Wet Gemeentelijke Antidiscriminatievoorzieningen. Bij akkoordbevinding van de aanpassing van de verordening zal de implementatie van de ADV plaatsvinden, waarbij de verantwoordelijkheid verschuift van de Ombudsman naar de nieuwe uitvoerder per 1-1-2026. Tot slot: de landelijke wetswijziging In onze eerdere brief maakten wij al melding van de landelijke stelsel- en wetswijziging met betrekking tot de WGA. Alle ADV’s gaan in de toekomst op in één landelijke organisatie. De voorgenomen datum van 1-1-2027 wordt vermoedelijk uitgesteld vanwege vertraging door het demissionair worden van het kabinet. Door de huidige transitie wordt onze ADV al ‘toekomst-proof’ gemaakt, vooruitlopend op deze landelijke ontwikkeling waarin alle ADV’s opgaan in één landelijke ADV met regionale steunpunten. Met al deze wijzigingen zijn wij van mening dat de huidige ADV vanaf 2026 onder de vleugels van Stichting Radar scherp blijft functioneren en dat onze inwoners worden geholpen bij discriminatieklachten, hulp en advies. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4