RIS323675 Onderzoek gendersensitieve buitenruimte Holland Spoor - Laakhavens

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10948509 RIS323675 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Harjanti Kertokarijo Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

21 november 2025

14070 E-mailadres

harjanti.kertokarijo@denhaag.nl

Onderwerp

Onderzoek gendersensitieve buitenruimte Holland Spoor - Laakhavens

Met deze raadsmededeling bieden wij u het onderzoeksrapport en de handreiking uit het pilotonderzoek ‘Voor iedereen een veilig en inclusief Hollands Spoor- en Campusgebied’ aan. In de commissiebrief ‘Gender mainstreaming’ (RIS322026) werd dit onderzoek eerder aangekondigd. Daarnaast past het binnen de kaders van de nota Inclusief Samenleven: allemaal anders, iedereen Haags (RIS318932). Het pilotonderzoek richt zich op de ervaringen van vrouwen en queerpersonen in en rondom station Hollands Spoor en het campusgebied van De Haagse Hogeschool in Laakhavens. Het laat zien welke factoren bijdragen aan gevoelens van (on)veiligheid en doet daar concrete aanbevelingen voor verbetering, maar vooral hoe de buitenruimte als fijner en meer verwelkomend kan worden ervaren door deze groepen. Het onderzoek is als pilot uitgevoerd en dient als aanzet voor een stadsbreed traject dat in deze raadsbrief wordt toegelicht. Daarbij zijn er enerzijds aanbevelingen gedaan voor de fysieke ruimte, anderzijds voor het uitvoeren van vervolgtrajecten, samenwerking met de doelgroep en het verzamelen van data rondom dit onderwerp. Aanleiding Uit eerder onderzoek van de gemeente Den Haag (RIS308243) blijkt, dat 46% van vrouwen en queerpersonen gevoelens van onveiligheid ervaart in de stad, tegenover 28% van de mannen.

De urgentie om aandacht te besteden aan de veiligheid van vrouwen (en queerpersonen) wordt extra benadrukt door de recente actualiteit. Uit eerder onderzoek uit Rotterdam bleek, dat de gebouwde omgeving, de openbare ruimte en plinten (begane grond verdiepingen), effect heeft op het veiligheidsgevoel van vrouwen. 1 Ook onderstreepte dit onderzoek het belang van het structureel en specifiek meenemen van het perspectief van vrouwen in het ontwerp van de openbare ruimte, omdat hun ervaringen en gebruikspatronen vaak verschillen van die van mannen, welke vaak gezien worden als ‘standaardgebruiker’. Door het perspectief van vrouwen en queerpersonen explicieter aandacht te geven in het ontwerpproces, kan Den Haag een stad zijn waar iedereen zich veilig kan bewegen. Het borgen van deze perspectieven is daarmee geen vrijblijvende opgave, maar een noodzakelijke randvoorwaarde om de stad toekomstbestendig, inclusief en veilig te maken voor alle inwoners.

1

Schram, K, et. Al. (2024). ‘Ruimte voor meiden op Zuid : Een ontwerpgericht onderzoek naar de veiligheidsbeleving van meiden in de

openbare ruimte’, Kenniswerkplaats Leefbare Wijken.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10948509

Resultaten, beperkingen en vervolgstappen voor Laakhavens De handreiking bij het onderzoek ‘Voor iedereen een veilig en inclusief Hollands Spoor- en Campusgebied’ biedt een aantal maatregelen en aanbevelingen die bijdragen aan een veiliger en meer uitnodigende stad voor vrouwen en queerpersonen. In Laakhavens wordt, naar aanleiding van het onderzoek, een aanpak langs drie lijnen opgenomen in het buitenruimteplan, dat momenteel wordt opgesteld: • rekening houden met diverse manieren van gebruik, bijvoorbeeld hoe vrouwen, ouderen en kinderen andere routes kiezen; • toepassen van ontwerpprincipes die bijdragen aan een inclusieve buitenruimte; • participatie van ondervertegenwoordigde groepen bij de vervolgontwerpen van de openbare ruimte betrekken. Daarnaast staat er in de handreiking een aantal aanbevelingen hoe vrouwen en queerpersonen beter ondersteund kunnen worden. Bijvoorbeeld door de fysieke ruimte te agenderen in veiligheidsoverleggen, de aanpak van straatintimidatie en het aanspreken en activeren van ‘betrouwbare groepen’ of omstanders. Deze aanbevelingen worden opgenomen in lopende activiteiten in het vrouwen- en queeremancipatiebeleid en/of de aanpak van straatintimidatie.

Naast de gebiedspecifieke aanbevelingen, heeft de pilot ook aanbevelingen opgeleverd voor het toepassen van kwalitatief onderzoek en betrekken van de doelgroep, welke worden meegenomen in het vervolgtraject van dit onderzoek. Tegelijkertijd zien we ook de beperkingen van het pilotonderzoek, dat nadrukkelijk als aanzet voor het verkennen van dit onderwerp binnen de gemeente wordt gezien. De benadering van het onderzoek lag sterk op de sociale component, waardoor sommige ruimtelijk fysieke aanbevelingen uit de handreiking weliswaar richtinggevend zijn, maar niet direct technisch en organisatorisch uitvoerbaar zijn. Het vergroten van de vluchtroutes in de tunnel onder Holland Spoor is op dit moment niet mogelijk, omdat eigenaar ProRail hiervoor geen aanpassingen wil toestaan. We nemen de aanbevelingen wel mee in toekomstige afwegingen over de inrichting van de openbare ruimte en blijven hierover in gesprek met hen. Vervolgtraject Mede daarom is een stadsbreed vervolgtraject gestart, waarin drie nieuwe locaties worden geagendeerd waar het komend jaar concrete aanpassingen plaatsvinden. Dit traject wordt uitgevoerd door het team Inclusieve Buitenruimte dat sinds november 2025 is gestart bij het Ingenieursbureau Den Haag, naar aanleiding van bovengenoemd onderzoek.

Het doel van dit kennisteam is om zowel kennis op te doen als projecten te draaien over sociale vraagstukken in de buitenruimte. De aanbevelingen uit het pilotonderzoek op het gebied van fysieke en ruimtelijke inrichting zijn locatiespecifiek en kunnen niet één op één stadsbreed worden toegepast. Daarom is het noodzakelijk om samen met vrouwen en queerpersonen uit de stad gezamenlijke ontwerpprincipes te formuleren. Deze principes worden direct toegepast op de geselecteerde locaties. De aanpassingen worden uitgevoerd als onderdeel van het reguliere werk, binnen de bestaande financiële kaders van deze projecten.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10948509

Ook zullen we samen met bewoners, vrouwen- en queerorganisaties en -groepen een inclusieve kaart van Den Haag ontwikkelen. Deze kaart maakt zichtbaar waar kansen en knelpunten liggen, waar locaties zijn die al wel goed volgens deze principes werken, en waar er aanpassingen nodig zijn, en vormt een basis om toekomstige (her)inrichtingen structureel gendersensitiever te maken waar eerder genoemde ontwerpprincipes toegepast kunnen worden. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van bestaande data, zoals de kaart die gemaakt wordt als onderdeel van de Veiligheidsmonitor van plekken waar straatintimidatie wordt ervaren (zie denhaag.nl/straatintimidatie). Aanpak Veilig over Straat Aanvullend op de lopende aanpak op straatintimidatie, is in september jl. de ‘veilig over straat’ (VOS)aanpak gestart. De VOS-aanpak is gericht op veiligheid op straat voor iedereen. Hierbij gaat het vooral om aanpassingen in de fysieke buitenruimte teneinde het gevoel van veiligheid te vergroten. Als onderdeel hiervan is op vrijdag 14 november een nieuwe meldlijn geoperationaliseerd: Onveilige plek melden - Den Haag. Dit is een laagdrempelig meldpunt waar personen een melding kunnen maken als ze zich onveilig voelen op een locatie. Voor komend jaar is nu 200.000 euro extra beschikbaar, dankzij voorstellen van de PvdA en SP die door een meerderheid van de gemeenteraad zijn aangenomen.

Voor het kerstreces wordt de raad separaat geïnformeerd over deze aanpak. Met deze acties zetten we een volgende stap om inclusieve ruimtelijke inrichting structureel te verankeren in het gemeentelijk handelen. Over deze resultaten wordt de gemeenteraad via de voortgangsrapportage Inclusief Samenleven geïnformeerd in Q2 2026. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3