RIS323626 Verkenning Internationale Zone World Forumgebied

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert van Asten Wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Ruimte

DSO/10859553 RIS323626 Contactpersoon

Paul Jansen Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

Gebiedsontwikkeling en Projecten Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

4 november 2025

paul.jansen@denhaag.nl

Onderwerp

Verkenning Internationale Zone World Forumgebied

Geachte voorzitter, Ik bied u hierbij ter informatie aan de Ruimtelijk Programmatische Verkenning Internationale Zone, deelgebied World Forum (hierna RPV), bijlage bij deze brief. De RPV is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met het Rijk. De gemeente Den Haag en het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) zijn vaste partners voor het realiseren van onder andere huisvesting voor internationale organisaties in de stad Den Haag. Het RVB handelt daarbij in opdracht van de ministeries van Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid. In deze brief wordt ingegaan op de belangrijkste bevindingen van de RPV, het mobiliteitsonderzoek over de bereikbaarheid van het gebied en de globale financiële doorrekening van verschillende varianten. De RPV is de aanzet om te komen tot een gebiedsprogramma (feitelijk een “gebiedsgericht omgevingsprogramma”) als basis voor de verdere ontwikkeling van dit deelgebied van de Internationale Zone. De brief zal dit nader toelichten. Aanleiding en context Ruimtelijk Programmatische Verkenning Internationale Zone De vestiging van internationale organisaties in Den Haag levert de nodige vragen op over strategie, ontwikkelingslocaties en mogelijke investeringen. Centraal staat daarbij de actuele vraag op welke wijze de groei van deze IO’s kan worden gefaciliteerd.

Met de RPV is vooral gekeken naar de mogelijkheden van het deelgebied van de Internationale Zone, het World Forum gebied voor de vestiging van internationale organisaties. Het college heeft in het ‘Haags Akkoord 2023-2026’ aangegeven de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 (RIS304182) verder te willen uitwerken in een toekomstvisie en ‘tot een perspectief te komen om de internationale organisaties en omliggende wijken goed en veilig met elkaar te verbinden’. In deze RPV vindt de gewenste verdieping van de Gebiedsvisie plaats voor het deelgebied World Forum. Concrete aanleiding is de toenemende huisvestingsvraag voor internationale organisaties en de hoge eisen die worden gesteld aan onder meer de veiligheid van deze organisaties. Dit bleek onlangs bij het onderzoek naar de huisvesting van een internationale organisatie in Churchillplein 1 (CP1).

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10859553

De verwachting is dat de huisvestingsvraag en ook de uitbreiding van internationale organisaties de komende jaren zal toenemen. Het doel van de RPV is het onderzoeken van de ontwikkelingspotentie binnen het World Forumgebied voor deze internationale organisaties. Daarvoor zijn verschillende ruimtelijke varianten onderzocht. Deze varianten geven inzicht in de ontwikkelmogelijkheden, ambities, kansen en beperkingen voor de ontwikkeling van het World Forumgebied. Het vormt de basis voor het vervolggesprek over kansen en mogelijkheden van het gebied. Als onderliggend deelonderzoek van de RPV is een mobiliteitsonderzoek uitgevoerd (Bijlage 2: Verkenning Bereikbaarheid World Forumgebied). Daarin is een aantal actuele mobiliteitsopgaven inen rondom het gebied in samenhang met de ontwikkelingspotentie voor internationale organisaties onderzocht: inpassing van de Koningscorridorverbinding (ov) via het Telderstracé, een onderdoorgang/tunnel van de S200 ter plaatse van de Scheveningseweg, en het verbeteren van voetgangers- en fietsverbindingen door het gebied. Daarnaast is een eerste inschatting gemaakt van de kosten en baten van de plannen, zowel voor de grond- en vastgoedexploitatie als voor de infrastructurele ingrepen. Het haalbaarheidsonderzoek doet expliciet nog geen uitspraak over de maatschappelijke effecten van de verschillende scenario’s.

Dit is onderdeel van het vervolgtraject, waar verder in deze brief op wordt teruggekomen. (De financiële haalbaarheidsstudie is geheim om zo de (toekomstige) financiële positie van de gemeente niet te schaden (overeenkomstig artikel 87 Gem. wet juncto art. 5.1, lid 1 sub c, lid 2 sub b f i Woo). Ruimtelijk Programmatische verkenning (RPV) In de RPV is aan de hand van vier varianten onderzocht welke ontwikkelmogelijkheden er zijn en welke daarvan het meest aansluiten bij de ambities over verdichten, vergroenen, verbinden en veiligheid. Deze varianten kenmerken zich door een eigen ruimtelijke opzet en bieden daardoor in verschillende mate oplossingen voor de toekomstontwikkelingen in het gebied. De varianten zijn opgebouwd uit een aantal specifieke ingrepen en een aantal bouwstenen. Deze bouwstenen zijn (ruimtelijke/programmatische) ingrepen die onafhankelijk van de varianten uitgevoerd kunnen worden. Door de verkenning op deze wijze uit te werken wordt een aantal kwaliteiten, mogelijkheden en aandachtspunten inzichtelijk. Een proefverkaveling heeft de verdichtingsmogelijkheden van de varianten kwantificeerbaar gemaakt. Variant ‘Laan’ Variant ‘Schakel’

Variant ‘Hart’

Variant ‘Campus’

Bijzonder aan deze variant is dat de historische laanstructuur van de Scheveningseweg door een korte tunnel hersteld wordt. Kenmerk van deze variant is dat een nieuwe groene pleinruimte door een verlengde ondertunneling een schakel vormt tussen het Statenkwartier en de Scheveningse Bosjes. Het herstellen van de oorspronkelijke villawijkstructuur door een lange ondertunneling, versterkt de verbindingen tussen het Statenkwartier en de Scheveningse Bosjes en verbetert ook de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities. Een aaneengesloten gebied met een meer groen karakter verbetert de ontwikkelingsmogelijkheden en vestigingscondities nog verder t.o.v. variant ‘Hart’.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10859553

Vier varianten De ontwikkelpotentie is in de twee eerste varianten (1. ‘Laan’ en 2. ‘Schakel’) beperkt. Beide varianten dragen minimaal bij aan de ambitie om meer ontwikkelingsruimte te creëren. De twee varianten dragen wel bij aan de aansluiting bij het stedelijk weefsel door een aantal infrastructurele verbeteringen (HOV Koningscorridor, ongelijkvloerse kruising S200 en ecologische verbinding met voet-/fietsverbinding). Ook verbinden en vergroenen deze twee varianten het gebied en haar omgeving, passend bij de gemeentelijke ambities. In de twee andere varianten (3. ‘Hart’ en 4. ‘Campus’) is er juist wel een flinke ontwikkelpotentie om internationale organisaties te huisvesten, het World Forum congresgebouw uit te breiden en zijn er kansen om het gebied in een groene omgeving meer met elkaar te verweven. Dit gaat echter gepaard met verschuivingen van een aantal huidige functies en de daarbij behorende (des)investeringen. Naast de ontwikkelmogelijkheden en verdichting is het bij beide varianten ook goed mogelijk om de gewenste veiligheidsmaatregelen op een kwalitatieve wenselijke wijze in te passen. Verkenning Bereikbaarheid World Forumgebied Voor het thema mobiliteit is een Verkenning Bereikbaarheid World Forumgebied (bijlage 2) uitgevoerd.

In dit onderzoek is onderzocht hoe een hoogwaardige tramverbinding en ongelijkvloerse kruising van de S200 ter plaatse van de Scheveningseweg de bereikbaarheid en oversteekbaarheid van het World Forumgebied kunnen verbeteren. Uit het mobiliteitsonderzoek en de RPV volgt dat de mobiliteitsmaatregelen ruimte kunnen maken voor de ontwikkeling van het gebied. Deze ingrepen vragen wel een forse investering. Een dergelijke investering valt alleen te motiveren op basis van een breed gedragen visie op de gebiedsontwikkeling en het bijbehorende stedelijk en regionaal netwerk. Relatie met gebiedsvisie ‘Breng Romantiek Terug’ In de RPV zijn de verschillende aanbevelingen, zoals uit de gebiedsvisie ‘Breng Romantiek Terug – visie op Westbroekpark en Scheveningse Bosjes met de Waterpartij’ en het daarna uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek (RIS308408, 12 mei 2021), vertaald in de scenario’s: beperkte maatregelen met een ecologische onderdoorgang ter hoogte van de Ver-Huëllweg in de ‘Laan-variant’, een ‘ecoduct’ in de Schakel-variant en een volledige ondertunneling in de twee overige varianten. In alle varianten wordt, mede vanwege de uitgangspunten voor de Koningscorridor, wel uitgegaan van een tramtracé op maaiveld.

Bij verdere uitwerking van de verkenning moet nog nader onderzoek worden gedaan naar de barrière werking van een tramtracé op de ecologische structuur en voetgangers/fietsverbindingen in het gebied. Financieel haalbaarheidsonderzoek Om een beeld te krijgen van de financiële impact van de vier scenario’s is een globaal haalbaarheidsonderzoek gedaan op basis van kengetallen. De kosten per scenario stijgen naarmate de complexiteit en omvang toenemen. Dit komt door hogere investeringen in infrastructuur en vastgoed. Tegelijkertijd nemen ook de vastgoedopbrengsten per scenario toe. Uit het haalbaarheidsonderzoek wordt zonder meer duidelijk dat elke variant grote financiële consequenties heeft. De RPV is dan ook niet bedoeld om nu al definitieve keuzes te maken, maar vooral de aanzet te geven om de baten van de verschillende varianten af te zetten tegen de mogelijke kosten. Deze baten zijn niet alleen de directe financiële opbrengsten, maar ook de maatschappelijke effecten en opbrengsten.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10859553

Geen van de varianten is door de gemeente Den Haag volledig te bekostigen. De varianten met beperkte infrastructurele ingrepen leveren te weinig ontwikkelruimte voor internationale organisaties en een toekomstbestendige congreslocatie (met internationale congressen) ten behoeve van een sterke positionering van Den Haag als internationale stad van Vrede en Recht. Onder voorwaarden leveren de meer ingrijpende varianten wel een goede bijdrage, maar deze vereisen een grote investering in de infrastructuur. Ten behoeve van het haalbaarheidsonderzoek naar de stedenbouwkundige varianten zijn in 2024 op hoofdlijnen ook de (her)ontwikkelingsmogelijkheden van het congresgebouw World Forum onderzocht. De aannames die daarvoor in deze RPV zijn gedaan voor renovatie/uitbreiding van het congresgebouw World Forum, zijn op dit moment niet meer in lijn met de kaders van het tweede gewijzigd initiatiefvoorstel ‘Investeren in het World Forum’ (RIS319709), dat van latere datum is (op 22 mei 2025 vastgesteld door de raad). Deze eerste verkenning wordt verder uitgewerkt, mede naar aanleiding van dit initiatiefvoorstel. De aangenomen motie ‘Breng alle kosten en baten in kaart’ (RIS322322) wordt hierbij betrokken. Vervolgstappen De RPV heeft daarmee geleid tot de volgende resultaten: 1.

Verdieping van de Gebiedsvisie Internationale Zone 2019 voor het deelgebied World Forum: wat zou mogelijk kunnen zijn; 2. We hebben verschillende stedenbouwkundige ontwikkelingsvarianten in beeld; 3. We hebben een globaal inzicht in de verkeerskundige en financiële consequenties. Het RPV maakt duidelijk dat er keuzes gemaakt dienen te worden in de mate waarin dit gebied geschikt is voor de verdere huisvesting van IO’s. De RPV heeft als zelfstandig planproduct, nog geen juridisch-planologische status. Zij dient vertaald te worden in het scope- of ambitiedocument dat de basis is om te komen tot een go/no-go voor het opstellen van een gebiedsprogramma. In het gebiedsprogramma worden de stedelijke opgaven opgenomen vanuit de omgevingsvisie (en/of gebiedsvisie), de lokale opgaven en wensen, de keuze afbakening van het plangebied, tijdshorizon en inzicht in afhankelijkheden en onzekerheden. Voor het vaststellen van het scope- en ambitiedocument voor het World Forumgebied is nog een aantal vervolgstappen nodig, die in de periode 2025/2026 zullen worden gezet. Deze zijn: 1.

Uitwerking toekomststrategie World Forum congresgebouw In het vervolgonderzoek bekijken we welke variant de voorkeur heeft om het World Forum congresgebouw in de toekomst exploitabel te houden en zo de congresfunctie van Den Haag te blijven borgen. De keuze voor een voorkeursvariant heeft invloed op de financiële haalbaarheid van de totale gebiedsontwikkeling. De gemeente heeft naast het maatschappelijk belang, vanuit haar grondpositie en eigendom van het World Forum ook een eigenstandig financieel belang. We kijken in dit vervolgonderzoek naar renovatie en/of sloop-nieuwbouw en de mogelijkheid om het World Forum uit te breiden met een multifunctionele evenementenruimte.

2.

Maatschappelijke baten in kaart In de RPV heeft in deze fase de nadruk gelegen op de ruimte die kan worden geboden aan de vestiging van internationale organisaties en de financiële haalbaarheid van de verschillende varianten.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10859553

Naast deze gekende kosten moeten ook de maatschappelijke baten van de verschillende varianten in kaart gebracht worden. Dit zijn lokale baten voor bijvoorbeeld groen en gezondheid, maar ook baten voor de internationale gemeenschap: de bijdrage aan vrede, recht en veiligheid. We koppelen aan de uitkomsten van de RPV een maatschappelijke kosten-baten analyse (MKBA-verkenning) en milieu-effect-toets. Onderdeel daarvan is ook de vraag wat de maatschappelijke baten zijn van infrastructurele investeringen aan het ruimte maken in het gebied. Tot slot zal daarbij worden meegenomen de impact op wonen en voorzieningen expats binnen de bestaande visie op wonen en voorzieningen. 3.

Participatie en inzet maatschappelijke organisaties De uitkomsten van de MKBA en milieueffect-toets kunnen samen met de RPV worden gebruikt voor een participatietraject met de voornaamste stakeholders en met name met de bewoners van het Statenkwartier en Zorgvliet over de belangrijkste waarden, uitgangspunten en ambities die ten grondslag liggen aan de mogelijke varianten en het afwegingskader. Voor het vervolg zullen we een participatietraject starten, waarin actieve betrokkenheid en inspraak van diverse belanghebbenden een plek hebben. Hierbij wordt de vastgestelde participatieverordening (d.d. 1 maart 2025) als leidraad gehanteerd. Ons voorstel is om samen met relevante stakeholders een participatieplan op te stellen. Voordat dit plan wordt uitgewerkt, zal de gemeente inventariseren wie bij dit traject betrokken dienen te worden. Hierbij wordt specifiek gekeken naar wijkverenigingen Statenkwartier en Zorgvliet, evenals bewoners in bredere zin, zodat we een representatief proces waarborgen. Daarnaast zullen we bedrijven en omliggende organisaties betrekken, aangezien zij een belangrijke rol spelen in de leefomgeving en economie van het gebied. Verder wordt onderzocht welke middelen en methoden ingezet gaan worden voor de participatie, zoals bijvoorbeeld (interactieve) bijeenkomsten, digitale platforms (website) en enquêtes.

Aanvullend hierop zal een werkgroep worden opgericht met vertegenwoordigers uit diverse doelgroepen en sectoren, om een breed gedragen participatieproces te realiseren.

4.

Een portefeuillestrategie voor de voornaamste gebouwen in de Internationale Zone Bij de huisvesting van internationale organisaties ligt de nadruk veelal op het per organisatie vinden van een losse locatie. We streven ernaar om meer vanuit een gebiedsperspectief op een eerder moment mogelijke locaties voor internationale organisaties vast te stellen. We zien bijvoorbeeld in het World Forumgebied dat er een spanning bestaat tussen meer ruimte voor internationale organisaties en het behoud van een toekomstbestendige congreslocatie inclusief een multifunctionele evenementenruimte. Een goede afweging valt daarbij niet te beperken tot het World Forumgebied. Gegeven deze noodzaak om meer vanuit een gebiedsperspectief te werken, zijn afspraken nodig met de ministeries en het RVB over een tweetal aanvullende onderzoeken: Een portefeuillestrategie waarbij gekeken wordt naar de toekomstige vraag van nieuwe internationale organisaties, groei van bestaande internationale organisaties en de noodzakelijke vernieuwing van bestaande kantoren. Een onderzoek naar vestigingsplaatsmogelijkheden voor internationale organisaties in de overige deelgebieden van de Internationale Zone. Daarbij wordt met name gekeken naar het gebied grenzend aan de gemeente Wassenaar.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10859553

In de portefeuillestrategie en het onderzoek naar vestigingsplaatsmogelijkheden nemen we de visie en wensen mee van zowel de betrokken ministeries, het Rijksvastgoedbedrijf als belangrijke vastgoedbezitter in het gebied en de Europese instanties die bijvoorbeeld verantwoordelijkheid dragen voor de Europese uitvoeringsorganisaties als Europol en Eurojust. In bredere zin gaat het hierbij ook om de vraag wat de positie van Den Haag als stad van Vrede en Recht betekent voor de gebiedsontwikkeling van dit deel van de stad. Gebiedsprogramma Het hier voorgestelde vervolgproces leidt tot een scope- en ambitiedocument. Op basis daarvan kan een gebiedsprogramma worden opgesteld. Dat betekent dat in de huidige voorgestelde fase, er nog geen strategische keuzes worden gemaakt. De gewenste scope-/ambitiebepaling is richtinggevend voor het uiteindelijke gebiedsprogramma, dat bestaat uit een ontwikkelvisie en ontwikkelstrategie. De ontwikkelvisie geeft verder inzicht in het toekomstperspectief en concretiseert de programmatische ambities, te versterken bestaande kwaliteiten en te ontwikkelen nieuwe kwaliteiten. Het opstellen van een ontwikkelvisie in een gebiedsprogramma, is gekoppeld aan een PlanMER. In de ontwikkelstrategie komt tot uitdrukking hoe de gemeente tot uitvoering van het gekozen scenario denkt te komen.

Strategische keuzes worden in deze volgende fase gemaakt: kaders, rollen van partijen, financiële middelen en een realistisch stappenplan richting uitvoering. Vragen met wie wordt samengewerkt en welke afspraken nodig zijn, komen hier aan de orde. Op basis van het gebiedsprogramma (de ontwikkelvisie plus ontwikkelstrategie), kan worden doorgewerkt aan aanvullende beleidsstukken, zoals een stedenbouwkundig plan, beeldkwaliteitsplan en een openbare ruimteplan. Zo kan de stap gemaakt worden naar een planologisch kader passend binnen de nieuwe Omgevingswet. Met vriendelijke groet, de wethouder van Stedelijke Ontwikkeling, Bibliotheken en Europa Robert van Asten

6/6