RIS323620 Toezeggingen burgemeester aan de commissie Bestuur 24 september 2025

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10962543 RIS323620 Contactpersoon

Thari Esser Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Veiligheid Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

28 oktober 2025

thari.esser@denhaag.nl

Onderwerp

Toezeggingen burgemeester aan de commissie Bestuur 24 september 2025

Geachte voorzitter, Tijdens uw commissievergadering van 24 september jl. is de toezegging gedaan om de raad te informeren over de maatregelen die, indien nodig, kunnen worden getroffen om de binnenstad te beschermen bij (dreigende) ongeregeldheden. Hierover heb ik met de politie gesproken. Hieruit is het volgende naar voren gekomen. De politie werkt altijd informatiegestuurd en op basis van risicobeheersing. Afhankelijk van de situatie wordt een gedifferentieerde werkwijze toegepast, waarbij gekozen kan worden voor lichtere of meer robuuste maatregelen. Deze aanpak stelt de politie in staat om flexibel en proportioneel te reageren op de specifieke context van een demonstratie of (dreigende) wanordelijkheid, met name in de omgeving van het Malieveld, de Laan van Reagan en Gorbatsjov, de Bezuidenhoutseweg, of het Centraal Station. Daarnaast surveilleert de politie, vooral indien daartoe aanleiding bestaat, op dynamische wijze belangrijke plekken in de stad. Dit maakt het mogelijk om snel op te schakelen naar meer robuuste maatregelen wanneer de situatie daarom vraagt. Het doel van deze werkwijze is om een evenwicht te vinden tussen het waarborgen van de openbare orde, het respecteren van het demonstratierecht en het minimaliseren van overlast.

Het afsluiten van de binnenstad kan immers nadelige gevolgen hebben voor inwoners, ondernemers, bezoekers en gebruikers van de binnenstad. Het volledig afsluiten van de binnenstad vanuit de Malieveld-omgeving is praktisch gezien een welhaast onhaalbare opgave, zowel logistiek als qua middelen. Afzettingen door politiepersoneel zijn inherent kostbaar en worden daarom altijd gebaseerd op een gedegen informatiebeeld en risicoanalyse. Hierbij worden nut en noodzaak zorgvuldig afgewogen: alleen wanneer er concrete aanwijzingen zijn voor mogelijke escalatie, worden zwaardere maatregelen getroffen. Lichtere maatregelen, zoals verhoogde surveillance of gerichte aanwezigheid op strategische punten, worden ingezet bij een lager risicoprofiel. Deze gedifferentieerde aanpak voorkomt onnodige druk op de schaarse politiecapaciteit en zorgt voor een proportionele respons.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10962543

Hieronder wordt de werkwijze nader toegelicht, met oog voor de nuances die in de praktijk een rol spelen. Bij grootschalige, of risicovolle optredens, zoals grote demonstraties of andere risicovolle samenkomsten in het genoemde gebied, wordt rekening gehouden met een inzetscenario waarbij strategische toegangswegen naar de binnenstad, zoals de Dierentuinbrug, de Bosbrug en de Herenbrug, kunnen worden afgezet door politiepersoneel. Afhankelijk van de context en locatie kunnen ook de Dr. Kuyperbrug, de Zwartebrug of de brug bij het Parnassusplein worden afgesloten. Het doel is een ongecontroleerde massale beweging richting de binnenstad te voorkomen. Het kernwinkelgebied wordt binnen deze werkwijze altijd aangemerkt als aandachtsgebied waar grotere groepen demonstranten in beginsel niet worden toegelaten, om de veiligheid en toegankelijkheid te garanderen. Een vergelijkbare aanpak gold voor het Binnenhof, dat momenteel echter fysiek is afgesloten vanwege de lopende renovatie. Deze standaardbenadering is niet rigide en wordt aangepast aan de locatie, context en het risicoprofiel van de situatie. Daarnaast voert de politie, vooral bij een verhoogd risico, dynamische surveillance uit op belangrijke plekken zoals bruggen, toegangswegen en het kernwinkelgebied.

Deze surveillance stelt de politie in staat om snel te reageren en, indien nodig, op te schakelen naar zwaardere maatregelen, zoals personele afzettingen of fysieke barrières. Dit dynamische karakter zorgt ervoor dat de politie flexibel kan inspelen op veranderende omstandigheden en middelen efficiënt worden ingezet. Tijdens de ongeregeldheden op het Malieveld op 20 september is het inzetscenario voor afsluiting van de binnenstad aanvankelijk actief geweest. Vanwege een acute noodsituatie moest de positie op de Bosbrug helaas echter noodgedwongen worden opgegeven, waardoor een deel van de relschoppers alsnog de binnenstad kon bereiken. Een belangrijke nuance betreft het Plein. Hoewel dit momenteel feitelijk onmogelijk is door de renovatie van het Binnenhof en de beperkte ruimte, was het Plein vóór deze werkzaamheden regelmatig in gebruik als demonstratielocatie. Na afronding van de renovatie verwachten we dat het Plein weer geschikt zal zijn voor dergelijke doeleinden, met dien verstande dat per geval een risicoafweging gemaakt zal moeten worden. Dit illustreert hoe binnen de werkwijze rekening wordt gehouden met de dynamiek van de stedelijke omgeving en het belang van het faciliteren van demonstraties, zonder af te doen aan de prioriteit van veiligheid.

In extreme situaties, zoals bij dreigende grootschalige verstoringen van de openbare orde gericht op de binnenstad, kan ten slotte worden overgeschakeld op een aangepaste werkwijze die prioriteit geeft aan directe dreigingsreductie. Hierbij kan het nodig zijn om posities tijdelijk op te geven of alternatieve tactieken in te zetten, altijd met het oog op de veiligheid van alle betrokkenen. Als alternatief voor personele afzettingen kunnen in dergelijke situaties dynamische fysieke maatregelen in de stedelijke inrichting worden overwogen, zoals tijdelijke fysieke barrières op bruggen of toegangswegen. In het verleden zijn bij protestacties van boeren bijvoorbeeld legervoertuigen ingezet ter bescherming van de binnenstad. Dergelijke fysieke maatregelen kunnen in (zeer) uitzonderlijke situaties een waardevolle aanvulling vormen op de bestaande aanpak en verdienen nader onderzoek in samenwerking met de politie. Ofschoon, zoals uit het vorenstaande blijkt, er een doordacht opschalingsmodel wordt gehanteerd, wordt niet gewerkt met volledig vastomlijnde plannen (Plan A, B, C etc.). Omdat de feiten en omstandigheden van geval tot geval sterk kunnen verschillen, bestaat bij rigide planvorming het risico dat deze plannen onvoldoende aansluiten op de situatie en dat de flexibiliteit ontbreekt om de (dreigende) ongeregeldheden effectief het hoofd te bieden.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10962543

In plaats daarvan wordt daarom een meer fluïde opschalingsmodel gehanteerd, zodat steeds het benodigde maatwerk kan worden geleverd en flexibel kan worden ingespeeld op veranderende omstandigheden. Binnen dit model wordt ook rekening gehouden met eerdere ervaringen, zoals de ervaringen op 20 september jl. Ik hoop dat bovenstaande toelichting een helder beeld geeft van de gedifferentieerde en dynamische werkwijzen om in uiteenlopende scenario’s de binnenstad te beschermen. met vriendelijke groet, Jan van Zanen

3/3