RIS323571 Analyse miljoenennota 2026 en lobbyinzet gemeente Den Haag

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

BSD/10961734 RIS323571 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Sjoerd Robertson Dienst

Bestuursdienst Afdeling

BSD Bestuurszaken Datum

Telefoonnummer

4 november 2025

14070 E-mailadres

sjoerd.robertson@denhaag.nl

Onderwerp

Analyse miljoenennota 2026 en lobbyinzet gemeente Den Haag

Op Prinsjesdag presenteerde het demissionaire kabinet Schoof de Rijksbegroting 2026. Gezien de demissionaire status van het kabinet was het betrekkelijk beleidsarm. De afgelopen weken is de Rijksbegroting voor 2026 door een Haagse bril bekeken. Met deze brief delen wij de uitkomsten van deze analyse. Onderstaand is per thema aangegeven hoe, daar waar dat in een uitwerking al zichtbaar is, de kabinetsvoornemens de gemeente Den Haag raken, en welke mogelijkheden deze bieden in termen van kansen en bedreigingen. Deze bevindingen vormen ook de basis, samen met het Haagse coalitieakkoord, voor de lobbyinzet vanuit de gemeente Den Haag. De lobbyinzet is onder andere onderhevig aan de actualiteit en kan gedurende de tijd wijzigen. De opgenomen lobbyinzet is dan ook niet limitatief. Pas na de installatie van de Tweede Kamer beginnen de behandelingen van de departementale begrotingen. De meeste worden in het nieuwe jaar behandeld. Stemmingen over de begrotingen en amendementen vindt dus waarschijnlijk in februari of maart plaats. De aankomende kabinetsformatie loopt naar waarschijnlijkheid parallel met de behandelingen van de begrotingen in het voorjaar van 2026. Als college spannen wij ons in om de belangen van Den Haag zowel bij de behandelingen van de verschillende begrotingen, richting nieuwe Tweede Kamer als de formatie over het voetlicht te brengen.

Dat doen wij in eigen contacten, maar ook in samenwerking met de VNG, G4 en andere coalities. 1. Gemeentefinanciën Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Accres tranche 2026 Twee keer per jaar wordt het accres van het gemeentefonds geactualiseerd op basis van de meest recente CPB-ramingen van de BBP-ontwikkeling. De raming van het CPB aangaande de ontwikkeling van het BBP is neerwaarts bijgesteld ten opzichte van een half jaar geleden. Dit resulteert in een negatieve bijstelling van het accres dat gemeenten ontvangen over het gemeentefonds.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Hervormingsagenda Jeugd Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 mln. van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Verkiezingen in relatie tot het gemeentefonds voor het jaar 2025 Het kabinet stelt eenmalig € 60 mln. beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober 2025. Specifieke uitkeringen (SPUK’s) In het Regeerprogramma is opgenomen dat specifieke uitkeringen (SPUK’s) in 2026 moeten zijn omgezet in fondsuitkeringen, om autonomie van medeoverheden te vergroten en administratieve- en controlelasten te verminderen. Deze overheveling gaat gepaard met een korting van 10%. Op de korte termijn blijkt het om juridische en praktische redenen niet mogelijk of wenselijk om in 2026 alle specifieke uitkeringen over te hevelen. Wel wordt er op de iets langere termijn een behoorlijke afbouw van het aantal specifieke uitkeringen verwacht.

In de eerste plaats omdat nieuwe specifieke uitkeringen een besluit via de ministerraad vergen en in de tweede plaats omdat er met de te wijzigingen Financiële-verhoudingswet een alternatief komt voor de specifieke uitkering, namelijk de bijzondere fondsuitkering. Het streven is om dit wetsvoorstel in 2026 in te dienen bij de Tweede Kamer. Dat houdt in dat de BFU vanaf 2027 gehanteerd zou kunnen worden. Voor de specifieke uitkeringen die (nog) niet overgeheveld kunnen worden, geldt als uitgangspunt dat medeoverheden niet met minder budget dezelfde taken moeten uitvoeren. In deze miljoennota worden de eerste vijf specifieke uitkeringen toegevoegd aan het gemeentefonds. Het gaat om de middelen voor capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE), middelen voor de regeling heroïnebehandeling, middelen voor informatiepunten digitale overheid (IDO), middelen voor het bureau regioburgemeesters en tot slot middelen voor erfgoedregistratie. Deze laatste twee regelingen hebben betrekking op één specifieke gemeente: Den Haag respectievelijk Amsterdam. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Accres tranche 2026: Landelijk gaat het om een negatieve bijstelling van € 78 mln. in 2026, oplopend naar € 310 mln. in 2030. Het Haags aandeel hierin is ongeveer 4,25%, gelijk aan ruim € 3 mln. in 2026, oplopend naar € 13 mln. in 2030.

Over een half jaar raamt het CPB de BBP-ontwikkeling opnieuw; deze raming vormt de basis voor de gemeentebegroting. Als deze raming in lijn is met de raming die opgenomen is in de miljoenennota, dan betekent dit dan Den Haag minder geld van het Rijk krijgt dan waar nu in de begroting rekening mee gehouden is. Als hier geen meevallers tegenover staan, kan dit resulteren in bezuinigingen. Hervormingsagenda Jeugd: Het gaat om een bedrag landelijk: € 728 mln. incidenteel en voor Den Haag om circa € 23,5 mln. Met het bedrag van € 23,5 mln. dat Den Haag ontvangt, kan de negatieve programmareserve van ‘programma 8’ worden opgelost. Het restant van deze middelen wordt gereserveerd als risicobuffer voor eventuele toekomstige tekorten op de jeugdzorg. Dit is in lijn met hetgeen hierover is opgenomen in de programmabegroting 2026-2029. SPUK’s: Voor wat betreft de SPUK’s, gaat het landelijk om een bedrag van ongeveer € 696 mln. en voor Den Haag om circa € 20,7 mln. Het betreft twee incidentele overhevelingen en twee structureel. Door de overheveling ontvangt de gemeente het budget voor deze regelingen nu via het Gemeentefonds, waar dit eerst via een specifieke uitkering liep. Met uitzondering van de middelen voor het bureau regioburgemeesters is de aangekondigde korting van 10% toegepast.

2/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk SPUK’s in relatie tot het jaar 2026: De middelen uit de SPUK’s CDOKE en regeling heroïnebehandeling zijn alleen voor 2026 overgeheveld naar het Gemeentefonds. Van de middelen voor klimaat- en energiebeleid is al wel bekend dat deze tot en met 2030 doorlopen, maar over de uitkeringsvorm vanaf 2027 wordt nog gesproken. De middelen uit de SPUK IDO (nu DU Overheidsbrede Dienstverlening) en het bureau regioburgermeesters zijn structureel aan het Gemeentefonds toegevoegd. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Accres tranche 2026: De negatieve bijstelling van het accres, omdat de economie minder groeit dan waar aanvankelijk rekening mee is gehouden, is een gevolg van de afgesproken systematiek. De lobby blijft erop gericht om de balans tussen taken en middelen gezond te krijgen en te houden. Gemeenten moeten over voldoende middelen van het Rijk beschikken voor de taken die zij (wettelijk) uitvoeren. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) fungeert als trekker voor de lobby en is gesprekspartner voor het Rijk, in het bijzonder de wethouder Financiën van de gemeente Den Haag in haar hoedanigheid van voorzitter commissie Financiën en lid van het bestuur van de VNG. De aandacht voor de SPUK’s en de wijze hoe de overheveling naar het Gemeentefonds nu gestalte krijgen maakt deel uit van de VNG-lobby. 2.

Bestaanszekerheid Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? In 2025 komt de mediane koopkrachtontwikkeling uit op +0,7% en in 2026 op +1,3%. Hiermee neemt naar verwachting het aantal mensen dat in armoede leeft af van 2,9% in 2025 naar 2,6% in 2026. Tegelijkertijd wordt met een koopkrachtplaatje niet op individueel niveau gerekend, maar per groep. Zo kunnen inwoners met een laag inkomen er op papier op vooruitgaan maar in de praktijk een slechtere financiële positie hebben. Het Rijk rekent sinds kort met een nieuwe armoededefinitie. Hierbij worden ook de uitgaven meegenomen (besteedbaar inkomen) maar schulden buiten beschouwing gelaten. Voor Den Haag in het bijzonder geldt dat voor de toekenning van de Ooievaarsregelingen de gemeente kijkt naar de hoogte van het inkomen. Hierbij wordt rekening gehouden met schulden, eventueel loonbeslag of andere redenen waarom het inkomen lager is. Daar komt bij dat de inkomensgrens voor de Ooievaarsregelingen op 150% zijn vastgesteld. Dit zorgt voor een grotere groep mensen in armoede dan volgens de landelijke definitie wordt toegepast. Het kabinet neemt geen nieuwe maatregelen om de bestaanszekerheid te bevorderen. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Koopkrachtberekeningen worden gedaan voor groepen. Op individuele basis kan de situatie verschillen.

Op dit moment kunnen wij niet exact de impact (omvang, intensiteit van armoede en langdurige armoede) kwantificeren voor Den Haag. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk In de begroting is aandacht voor zaken die al eerder zijn toegezegd. Hieronder de belangrijkste zaken, die we al wisten omdat ze eerder waren aangekondigd: Gemeenten maken implementatiekosten voor het wetsvoorstel Participatiewet in Balans. Middelen worden hiervoor overgeboekt naar het Gemeentefonds (landelijk budget 2025: € 36 mln., 2026: € 15 mln., 2027: € 4 mln., 2028: € 1 mln., 2029: € 1 mln., 2030: € 1 mln.). Voor de implementatie van het wetsvoorstel proactieve dienstverlening wordt 2,5 mln. euro van 2025 naar 2026 verschoven vanwege vertraging. Het wetsvoorstel proactieve dienstverlening kan de gegevensdeling tussen gemeenten, UWV en SVB mogelijk maken.

3/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Zo worden mensen bereikt die mogelijk rechten hebben en nu nog geen gebruik maken van regelingen. Helaas geldt het wetsvoorstel (nog) niet voor gegevensdeling met partijen als de Belastingdienst en DUO. Het Energienoodfonds wordt voortgezet met een toevoeging van € 50 mln. en middelen uit het Social Climate Fund (SCF). Zie Noodfonds onder Energietransitie. In het Nationaal Programma Armoede en Schulden zijn de doelstellingen voor het schuldenbeleid geformuleerd. Met de betrokken departementen en partijen wordt een voorstel uitgewerkt hoe de tot 2029 beschikbare middelen voor verschillende schuldenmaatregelen, zoals vroegsignalering en een landelijk schuldenregister, zo goed mogelijk kunnen worden ingezet. Sinds de voorjaarsbesluitvorming is er niet langer sprake van structureel budget voor deze maatregelen, die voortkomen uit het IBO Problematische Schulden. In 2026 komt er een nadere invulling van het Afsprakenkader Sociaal Incasseren met het verbeteren van het stelsel van publieke en private invordering. Landelijk wordt gewerkt aan betere borging van het bestaansminimum in geval van beslag, onder meer via de evaluatie van de beslagvrije voet en het wetsvoorstel Stroomlijning keten voor derdenbeslag.

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Den Haag pleit – overeenkomstig Commissie Sociaal Minimum – geruime tijd voor maatregelen om de bestaanszekerheid van inwoners te versterken, met op de eerste plaats het verhogen van het sociaal minimum. Daar is in deze begroting niet aan tegemoet gekomen. De Commissie Sociaal Minimum pleit naast een toereikend inkomen ook voor een voorspelbaar en toegankelijk stelsel dat uitvoerbaar en houdbaar is. Eerst moet de basis op orde, pas daarna kan aan gemeenten gevraagd worden om armoederegelingen meer te harmoniseren 3. Werk Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Sociaal Ontwikkelbedrijven & CAO Aan de Slag en CAO SW Voor de medewerkers van de sociaal ontwikkelbedrijven is er compensatie voor het inkomensverlies als gevolg van een combinatie van fiscale maatregelen en de indexatie van de inkomensbelasting. De Kamer heeft hiervoor bij de voorjaarsnota een amendement van het lid Van Kent aangenomen om € 40 mln. extra beschikbaar te stellen voor 2025. Met deze begroting worden er middelen beschikbaar gesteld voor compensatie in 2026 t/m 2028, € 24,5 mln. in 2026, € 23,7 mln. in 2027 en € 23 mln. in 2028. Deze middelen worden verstrekt via het Gemeentefonds.

Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Gemeente Den Haag ontvangt het geld middels een decentralisatie-uitkering, via ons werkontwikkelbedrijf, en zal deze uitkeren aan de medewerkers. Verwachting is dat de DU in december 2025 wordt ontvangen. Voor het jaar 2025 wordt in de DU ook rekening gehouden met beperkte uitvoeringslasten. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk In de begroting is aandacht voor zaken die al eerder zijn toegezegd. Hieronder de belangrijkste zaken, die we al wisten omdat ze eerder waren aangekondigd:

4/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

De maximale WW-duur wordt verkort van 24 maanden naar maximaal 18 maanden. Dit leidt in ieder geval in januari 2028 eenmalig tot een verhoogde instroom in bijstandsuitkeringen, en mogelijk ook structureel aangezien inwoners korter de tijd hebben om uit de WW te stromen. Voor 2027 zijn besparingen (als gevolg van het niet verkorten van de WW-duur) ingeboekt op de begroting van SZW. Het macrobudget BUIG wordt opwaarts bijgesteld met € 5 mln. in 2025, oplopend tot € 7 mln. in 2030. Tegelijkertijd: de uitkeringshoogte van de regelingen op de SZW-begroting wordt aangepast aan de loon- en prijsontwikkeling. Met deze mutaties worden deze regelingen overgezet naar prijspeil 2025. In 2026 wordt een wetstraject gestart om de IOAZ per 1 januari 2028 af te sluiten voor nieuwe instroom. Hierdoor kunnen oudere en arbeidsongeschikte zelfstandigen tot de AOW-leeftijd alleen een bijstandsuitkering krijgen, die minder vermogen toestaat en een sollicitatieplicht kent. Dit is ongunstig voor de inkomenspositie van onze inwoners. Er wordt rekening gehouden met jaarlijks hogere uitgaven voor loonkostensubsidie, omdat de doelgroep binnen Participatiewet toeneemt. De effecten van de financieringssystematiek worden op dit moment geëvalueerd. Er zijn middelen beschikbaar oplopend naar € 90 mln. structureel voor de invoering van een forfaitaire loonkostensubsidie voor nieuw beschut.

Voor de toekomstbestendige inrichting van sociaal ontwikkelbedrijven ontvangen gemeenten vanaf 2025 een impulsbudget. Dit budget loopt door tot en met 2034 en loopt af naar € 19,8 mln. Er wordt ingezet op de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur met de bedoeling dat begin 2026 alle regio’s een Werkcentrum hebben. Daarnaast wordt ingezet op beleidsmaatregelen omtrent Leven Lang Ontwikkelen. Daarnaast is er aandacht voor extra ondersteuning voor jongeren met een arbeidsmarktrisico, zoals jongeren met een beperking, bij de stap van school naar duurzaam werk. De nieuwe wet Van School naar Duurzaam Werk treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking. En er wordt structureel € 12 miljoen uitgetrokken voor het starten van Individuele Plaatsing en Steuntrajecten (IPS). Hiermee kunnen ook in 2026 mensen met psychische problemen in de gemeentelijke doelgroep, starten met meerjarige ggz-trajecten gericht op werk. Met ingang van 2026 vallen de inburgeringsactiviteiten weer onder de begroting van het Ministerie van SZW. De middelen voor inburgering zijn overgeheveld van de begroting van Justitie en Veiligheid. Op dit moment zijn de middelen die we van het Rijk ontvangen onvoldoende om onze wettelijke taak te kunnen vervullen en heeft de G4 met de VNG meerdere malen bij de staatssecretaris erop aangedrongen zorg te dragen voor toereikende financiering.

De uitvoeringskosten van inburgering moeten meegroeien met het aantal op te vangen inburgeraars. Vanaf begin 2026 hebben werkende ouders met een gezamenlijk toetsingsinkomen tot ongeveer € 56.000,- recht op een vergoeding van 96%. Er zijn zorgen over de toenemende druk op kinderopvang die daarbij komt. Verder wordt de maatregel om de maximum uurprijzen in 2026 eenmalig niet te indexeren wordt teruggedraaid. En het recht op kinderopvangtoeslag wordt niet meer met terugwerkende kracht ingetrokken als bij een burger de verblijfstitel wordt ingetrokken. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Deze compensatiemaatregel was hard nodig, maar dit is een magere oplossing voor een groot probleem. Het toegezegde bedrag is niet voldoende compensatie. Vooral medewerkers beschut, die parttime werken zijn er door de belastingmatregelen dit jaar financieel flink op achter uitgegaan (tot € 40,- per maand). De geboden middelen bieden dus geen volledige compensatie.

5/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

4. Openbare orde, veiligheid en politie Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Op drie terreinen is extra geld beschikbaar gekomen: de sociale advocatuur krijgt structureel € 30 mln. extra; DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen) krijgt oplopend vanaf 2028 € 50 mln. structureel (bereikt in 2031) voor huisvestingsproblematiek; tot slot wordt er vanaf 2027 (reeds bekend bij de Voorjaarsnota) € 70 mln. structureel extra uitgetrokken voor het versterken van lokale en regionale weerbaarheid. De begroting staat verder volledig in het teken van het voortzetten van reeds bestaand beleid. Te denken valt aan onderwerpen als de aanpak van mensenhandel, seksuele misdrijven, antisemitisme, jeugdcriminaliteit, femicide, cybercrime, ondermijning, geweld en explosies. Ook voor de politie is er ondanks de financiële tekorten die reeds vanaf 2026 optreden geen oplossing gevonden binnen het kabinet, anders dan de door de minister reeds voor de zomer toegezegde incidentele € 10 mln. en € 15 mln. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Weerbaarheid: O.a. zal vanuit het Rijk ingezet worden op een publiekscampagne over weerbaarheid en zelfredzaamheid bij uitval. Ook wil het Rijk lokale steunpunten inrichten waar inwoners naartoe kunnen bij (hulp)vragen ten tijde van crisis.

Beiden hebben hun weerslag op Den Haag; wij zullen moeten aansluiten op de hulp die vanuit het Rijk georganiseerd wordt en hierop voortbouwen o.a. door extra (lokale) communicatie, netwerken in de wijken activeren en mobiliseren, etc. Het is niet bekend welke middelen beschikbaar zullen zijn voor de gemeente Den Haag. Politie: Vanaf 2026 krijgt de politie te maken met een fors (oplopend) financieel tekort. De politie neemt allerlei beheersmaatregelen intern om dit tekort te verkleinen. De minister stelt wel in 2026 en in 2027 respectievelijk € 15 en € 10 mln. beschikbaar door innovatiebudgetten uit het hoofdlijnenakkoord te temporiseren. Daardoor is de problematiek voor 2026 die direct de personele sterkte van de politie negatief gaat beïnvloeden € 76 mln. Dat bedrag staat ongeveer gelijk aan 600 fte. De exacte impact daarvan op Den Haag is nog niet duidelijk. Ten behoeve van de operationele sterkte wordt mogelijk de taakuitvoering voor aankomende jaren opnieuw geprioriteerd en wordt bekeken welke innovatieve mogelijkheden er zijn om operationele capaciteit vrij te spelen. Hierbij valt o.a. te denken aan de inzet van toegankelijke digitale zuilen om meldingen te maken i.p.v. fysieke contactpunten. Deze ambitie komt overeen met de Miljoenennota 2025.

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Het is nodig dat voldoende in politie geïnvesteerd wordt om onze wijken veiliger te maken. Den Haag wil bezuinigingen voorkomen op de capaciteit van de politie en wil dat het volledige tekort voor 2026 wordt gedekt. De middelen t.b.v. weerbaarheid zijn een eerste stap, om de publiekscampagne vanuit de NCTV mee te financieren en om op rijksniveau een infrastructuur op te zetten voor lokale noodsteunposten in de wijken. Daarnaast is echter ruimte voor inspraak door en expertise van gemeenten nodig om de inzet op maatschappelijke te laten slagen, plus financiering voor de uitvoering door gemeenten. Den Haag ziet de noodzaak om de politie te ontlasten in de verzorging van mensen met verward gedrag. Hiervoor vragen wij specifiek aandacht voor de financiering van de juiste zorg voor verwarde personen en versteviging van de rol van zorg- en veiligheidshuizen. Ook is het van belang dat geïnvesteerd wordt in voldoende verblijfsvoorzieningen in het land, zoals Skaeve Huse. Ten aanzien van digitale veiligheid bepleit Den Haag samen met VNG en G4 voor meer structurele financiering van gemeenten om zowel bewoners als organisaties daarbinnen veilig te houden. Ook pleit Den Haag met de G4 voor een wettelijke basis en bestuurlijk instrumentarium ten aanzien van online aangejaagde ordeverstoringen.

6/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Samen met o.a. de G4 maakt Den Haag zich hard voor structurele financiering voor de aanpak op ondermijning, om onze inzet te kunnen continueren en uit te breiden, om aanwas van jonge daders te voorkomen, door grenzen te stellen en hen perspectief te bieden. Den Haag spant zich om ondermijning in kleine zeehavens, waaronder Scheveningen, tegen te gaan. Dat doen wij via het Platform Ondermijning Kleine Zeehavens. Financiering vanuit het rijk wordt gevraagd om de aanpak te bestendigen. 5. Jeugd Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Compensatie financiële tekorten en Hervormingsagenda Jeugd Het kabinet heeft (n.a.v. de commissie - Van Ark en de Hervormingsagenda Jeugd) besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 mln. van het Rijk die ze volgens het Rijk kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het Rijk noemt daarbij ook enkele inhoudelijke doelen: het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. Voor Den Haag gaat dit om een bedrag van € 23,7 mln. Hiermee wordt de negatieve programmareserve van programma 8 van € 10,8 mln. (tekort 2024) opgelost.

Het restant van € 13 mln. wordt gereserveerd ter dekking van tekorten in 2026 en 2027. Gesloten Jeugdhulp Om de transformatie van de gesloten jeugdhulp te versnellen hebben de ministeries van VWS, JenV en OCW met gemeenten en aanbieders bestuurlijke afspraken gemaakt en een plan van aanpak opgesteld. Om aan deze transformatie van de gesloten jeugdhulp een impuls te geven is er een regeling ter dekking van de frictiekosten (€ 54 mln.) in werking getreden. Daarnaast worden de landsdelen vanuit het landelijke ondersteund in deze transformatie. Voor de regeling en de ondersteuning is circa € 180 mln. beschikbaar. Onderdeel hiervan is een landelijk ondersteuningsprogramma voor gemeenten en aanbieders Kind- en gezinsbescherming Het Rijk, de VNG en partnerorganisaties werken aan een beter stelsel van kind- en gezinsbescherming: integrale ondersteuning en afschaffen van het ‘estafette-model’. Hiervoor zijn geen aanvullende middelen voor beschikbaar gesteld. Ook werkt het ministerie in 2026 aan hernieuwde inzet op deskundigheidsbevordering voor het gebruik van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Hervormingsagenda Jeugd: Het Rijk benoemt een aantal doelen voor de compensatie € 728 mln. van de jeugdhulp.

De praktijk is echter dat deze middelen niet zomaar voor nieuwe doelen ingezet kunnen worden, omdat deze middelen conform het rapport Van Ark nodig zijn ter dekking van bestaande tekorten Kind- en gezinsbescherming: In de begroting van VWS wordt ook tussen de regels door enigszins op gezinspeeld dat de incidentele middelen ter compensatie van de tekorten in 2023 en 2024 aangewend zouden kunnen worden voor het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Dit betekent; hetzelfde budget twee keer voor verschillende doeleinden uitgeven.

7/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Als Den Haag, maar ook als G4, zijn we er blijvend alert op in gesprekken met het Rijk dat voor het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming ook de daarvoor benodigde middelen beschikbaar worden gesteld. 6. Onderwijs Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Onderwijskansenregeling Het kabinet heeft de bezuiniging op de Onderwijskansenregeling teruggedraaid. De regeling kan hiermee ook na 2026 doorgang vinden. Hiervoor is structureel landelijk een bedrag van € 185,9 mln. beschikbaar. Doorstroompunt mbo-hbo Het kabinet heeft landelijk € 12 mln. structureel beschikbaar voor de voortzetting van het doorstroompunt mbo-hbo, gericht op een betere aansluiting tussen mbo en hbo. Internationale studenten De Miljoenennota meldt de invoering en implementatie van de instrumenten uit het Wetsvoorstel internationalisering in balans (WIB) in 2026 met inzet van zelfregie universiteiten en hogescholen. Het gaat om verdere uitvoering van een eerdere maatregel van het kabinet. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Onderwijskansenregeling Het is afhankelijk van de verdeelsleutel wat de voortzetting van deze regeling voor Den Haag financieel betekent. Doorstroompunt mbo-hbo Het landelijk budget van € 12 mln.

biedt kansen om extra middelen te genereren voor grootstedelijke mbo–hbo verbindingen in het algemeen en voor Den Haag in het bijzonder. Internationale studenten De WIB raakt Den Haag en de hier gevestigde universiteiten en hogescholen mogelijk vanwege het internationale profiel van de stad en lokale arbeidsmarkt en het deels hierop afgestemde studieaanbod. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Begrotingsdiscipline/prijs- en loonbijtellingen In de Miljoenennota is terug te lezen dat vanaf 2028 een deel van de prijsbijstelling 2026 wordt ingehouden. Dat betekent dat niet alle instellingen volledige compensatie krijgen. Dat kan leiden tot druk op budgetten van Haagse instellingen met hoge kosten. Het gaat om € 380 mln. landelijk. Onderwijs-arbeidsmarkt/Leven Lang Ontwikkelen (LLO) Via het Nationaal Groeifonds komt incidenteel € 36,6 mln. beschikbaar voor 39 projecten gericht op Leven Lang Ontwikkelen. Het gaat bijvoorbeeld om regionale infrastructuur, skillsontwikkeling en hybride leeromgevingen. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Voor de onderwijskansenregeling is het van belang dit aspect te monitoren en eventueel te pleiten voor een grootstedelijke weging, waar Den Haag onder valt waardoor als gevolg van de weging meer middelen worden toebedeeld aan Den Haag.

8/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Een intensieve lobby in een brede alliantie gevoerd tegen de WIB heeft geleid tot ruimte voor zelfregie bij de instellingen. Den Haag bekijkt opnieuw de mogelijkheden voor een eventuele lobby richting nieuw kabinet en Tweede Kamer. 7. Cultuur Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Panorama Mesdag Rijksmuseum Vanaf 2026 wordt Museum Panorama Mesdag een museale instelling met een wettelijke taak. De structurele vergoeding die het Museum Panorama Mesdag hiervoor ontvangt, is door het Rijk ingepast in het budget voor museale instellingen met een wettelijke taak. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Btw-verhoging Hoewel het kabinet dit al eerder heeft besloten is de Btw-verhoging op cultuur (en media en sport) definitief teruggedraaid. 8. Volksgezondheid/zorg Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Lokale steunpunten Laagdrempelige steunpunten zijn fysieke locaties in gemeenten waar iedereen, maar specifiek mensen met Ernstige Psychiatrische Aandoeningen (EPA), zonder verwijzing of beschikking binnen kunnen lopen. In de steunpunten is ruimte voor persoonlijk en maatschappelijk herstel op eigen tempo en in wederkerigheid met anderen.

In het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord) zijn de laagdrempelige steunpunten opgenomen als één van de basisfunctionaliteiten met structurele financiering. Weerbare zorg Het op orde brengen van de basisnoodzorg om crisissituaties op orde te brengen (waaronder de pandemische paraatheid) is een belangrijke stap voor de weerbaarheid van de zorg. De basisnoodzorg is uitgewerkt aan de hand van vijf thema’s: medische voorraden; zorgcapaciteit; IT, data en faciliteiten; bevoegdheden bij crises; en civiel-militaire samenwerking. Er is hiervoor in 2026 eenmalig € 250 mln. beschikbaar. Inclusieve samenleving In de begrotingen van JenV, OCW, VWS en IenW worden onderwerpen genoemd die raken aan een inclusieve samenleving; vrouwenopvang, het wegnemen van grondoorzaken van femicide, sociale veiligheid in het OV en het programma Veilige Steden. Van het programma Veilige Steden (een programma dat zich richt op het verbeteren van de veiligheid van vrouwen en meisjes in de openbare ruimte en tijdens het uitgaan) is onduidelijk of en zo ja hoe dit na 2026 doorloopt. Daarnaast zet het Rijk in op een Nationale Dialoog en actieagenda met als doel het stimuleren van dialoogactiviteiten, versterken van participatie en het verkleinen van scheidslijnen via gesprekken, voorlichting en lokale projecten.

Vrouwenopvang De vrouwenopvang is een belangrijke voorziening voor slachtoffers die de thuissituatie moeten verlaten als gevolg van onveiligheid. De vrouwenopvang biedt een veilige plek, met de juiste begeleiding gericht op herstel. Voor de realisatie van extra opvangplaatsen stelt het kabinet structureel € 12 mln. beschikbaar per 2026. Den Haag heeft de wens om minimaal 13 extra plekken te realiseren. Over de verdeling van het geld vindt nog afstemming plaats tussen kabinet en gemeenten. Het is op dit moment nog onduidelijk of de middelen die Den Haag gaat ontvangen toereikend zullen zijn.

9/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welzijn/sociale basis Sociale basis wordt genoemd in relatie tot kansrijke start, de hervormingsagenda jeugd, inclusieve samenleving en de Brede Specifieke Uitkering (SPUK) en staat separaat beschreven in de introductie van het begrotingsprogramma van het ministerie van VWS. Het kabinet zet in op: • het versterken van de sociale basis en samenwerking met mantelzorgers en vrijwilligers. Met zowel het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) als het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) wordt dit concreet gemaakt. • het versterken via de AZWA van onder meer de “beweging van zorg naar preventie’’. Het sociaal en publieke gezondheidsdomein en de sociale basis hebben een grote intrinsieke waarde voor een gezonde, vitale en veerkrachtige samenleving in brede zin (kort gezegd de gezonde samenleving). • een investering middels AZWA van bijna € 400 mln. structureel in voorzieningen en samenwerking op het snijvlak van het sociaal en medisch domein. Deze financiële impuls zorgt voor een sterke sociale basis en draagt bij aan dat (hulp)vragen zoveel mogelijk in het “gewone” leven (de alledaagse context) worden opgelost, waardoor het preventief werkt. • het verstevigen van de verbinding met andere beleidsterreinen, zoals de leefomgeving, armoede, hervormingsagenda jeugd en de koppeling sociale basis en stevige lokale teams.

Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Het is vooralsnog onduidelijk hoe de € 250 mln. voor weerbare zorg financieel uitpakt voor Den Haag en of deze middelen toereikend zijn voor de concrete invulling van de weerbare zorg voor Den Haag. Er zijn ook grote zorgen dat conform het Hoofdlijnenakkoord van het kabinet Schoof de beschikbare structurele middelen voor pandemische paraatheid (t.b.v. versterken van de publieke gezondheidsstructuur in diensten als GGD en RIVM) geleidelijk afgebouwd worden tot nul in 2029. Hierdoor dreigt Nederland en Den Haag onvoldoende voorbereid te zijn op een nieuwe (mondiale) uitbraak van een infectieziekte zoals COVID-19. Ook is het niet duidelijk hoe de € 70 mln. in reguliere medische preventie, zoals vaccinaties en bevolkingsonderzoeken naar gemeenten gaat. Er leven zorgen bij het streven van het kabinet om de sociale basis en samenwerking met mantelzorgers en vrijwilligers te versterken. Mogelijk zijn er onrealistische verwachtingen van de sociale basis, vrijwilligers en mantelzorgers. Onduidelijk is ook hoe de € 400 mln. voor de AZWA besteed worden. Het is vooralsnog onduidelijk hoe het structurele budget van € 12 mln. voor de vrouwenopvang wordt verdeeld over de gemeenten. We zullen bij het Rijk erop aandringen om hier spoedig duidelijkheid over te geven. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v.

inzet van het Rijk Toekomstbestendige Zorg Versterken van een integrale, regio-specifieke aanpak in Den Haag d0or toepassing van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO). Het IZA faciliteert passende, preventiegerichte en gedigitaliseerde zorg met meer zeggenschap voor regionale partijen, terwijl het HLO specifiek inzet op versterking van ouderenzorg binnen de regio, met focus op vroeg signalering, mantelzorgondersteuning en integrale wijkgerichte zorg. De Rijksbegroting focust op het versneld doorvoeren van het IZA in samenwerking met gemeenten en zorgaanbieders, waarbij regio’s verantwoordelijk zijn voor integrale zorgplannen die aansluiten op lokale behoeften. Aansluitend stimuleert het HLO een betere, meer betaalbare woon- en zorgomgeving voor ouderen met inzet op innovatie, mantelzorgondersteuning, preventie en een duurzaam personeelsbestand.

10/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Wonen en Zorg In de begroting Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening wordt ingegaan op wonen in relatie tot aandachtsgroepen waaronder de doelgroepen binnen de maatschappelijke opvang zoals gezinnen. Met de beoogde inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting worden de belangrijkste pijlers van het programma gecodificeerd. Voorts slaat de wet een brug tussen het fysieke en sociale domein. Van gemeenten wordt verlangd dat ze de woonbehoefte van aandachtsgroepen in beeld brengen, alsmede de behoefte aan zorg en ondersteuning. De reeds bestaande woonzorgvisies worden onderdeel van de gemeentelijke volkshuisvestingsprogramma’s. In 2026 worden de bestuurlijke afspraken (woondeals) verrijkt met de opgave om aandachtsgroepen te huisvesten en woningen voor deze groepen (met uitzondeling van ouderen) te realiseren via nieuwbouw, of via de bestaande voorraad. Daarin dienen de doelgroepen binnen de maatschappelijke opvang zoals gezinnen een prominente plaats te krijgen. Publieke gezondheid en de aandacht voor preventie Om het zorgstelsel ook in de toekomst toegankelijk te houden, wordt ingezet op preventie en het bieden van passende ondersteuning vanuit het sociaal domein aan inwoners met een hulpvraag.

Dit houdt in dat gemeenten in 2026 activiteiten uit het GALA, die tot en met 2025 tijdelijk bekostigd werden via de Brede Specifieke Uitkering, kunnen voortzetten. Daarnaast worden in 2026, samen met de VNG en Zorgverzekeraars Nederland, de afspraken uit het AZWA verder uitgewerkt. Er is € 60 mln. beschikbaar gesteld voor de onderwerpen gezond gewicht, genotmiddelen en seksuele gezondheid. Voor de wet suïcidepreventie ontvangen gemeenten elk jaar € 10 mln. voor de taken om de wet uit te kunnen voeren. Tegelijkertijd komt er een structurele investering van € 70 mln. in medische preventie, zoals vaccinaties en bevolkingsonderzoeken. Medische preventie gaat echter over preventie binnen het zorgstelsel, onder verantwoordelijkheid van het Ministerie van VWS en zorgverzekeraars. Het is niet duidelijk hoeveel hiervan naar gemeenten gaat. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? De VNG en de gemeente Den Haag hebben zich eerder hard gemaakt om de bezuinigingen op de pandemische paraatheid te voorkomen. Het is en blijft een groot risico als Nederland zich niet of onvoldoende heeft voorbereid en blijft zich dus inspannen richting (nieuw) kabinet en Tweede Kamer om aandacht en structurele middelen om de pandemische paraatheid adequaat op peil te houden. 9.

Sport Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Er is geen sprake van significante beleidswijzigingen in de Miljoenennota 2026 voor sport. De Brede SPUK (voor de Brede regeling combinatiefunctionarissen) gaat op in de AZWA. Ook de sport blijft nu definitief verschoond van de Btw-verhoging. 10. Asiel en migratie Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Nieuwkomers & opvang Oekraïners Het kabinet blijft inzetten op de implementatie van de asielnoodmaatregelenwet en het tweestatusstelsel. De bezuinigingen zijn niet teruggedraaid: het kabinet wil de komende jaren nog altijd fors snijden in de uitgaven van het ministerie van Asiel en Migratie. Vanaf 2027 wordt er fors bezuinigd, vooral omdat het kabinet ervan uitgaat dat de asielinstroom flink zal dalen. Het ministerie bekostigt nu ook nog de opvang voor Oekraïners. Er staat daarvoor nu tot en met 2027 een bedrag begroot, omdat de Europese beschermingsmaatregel in dat jaar afloopt.

11/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

De tijdelijke bescherming op basis van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) voor Oekraïense ontheemden loopt af per maart 2027. In de Miljoenennota geeft aan dat de middelen voor de RTB aflopen per maart 2027 en stoppen per maart 2028. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? De maatschappelijke en bestuurlijke druk op asiel en migratie neemt verder toe. Gemeenten bevinden zich steeds vaker in een lastige positie. Enerzijds vanwege de wettelijke verplichtingen en daar tegenover de onduidelijkheid (of het ontbreken daarvan) over voorgenomen beleid en de uitvoeringsrealiteit waaronder de bekostiging vanuit het Rijk voor de opvang. De gemeentelijke zorg richt zich met name op de asielopvang en de opvang van Oekraïners die zich al in Nederland bevinden. De structurele financiering van de huidige plekken ontbreekt en het kabinet wil fors snijden in de uitgaven op Asiel en Migratie terwijl de verwachting is dat toestroom van Oekraïners niet zal afnemen gezien de aanhoudende oorlog. Dit is zorgelijk aangezien we als gemeente niet kunnen garanderen dat de opvanglocaties niet meer nodig zijn na 2027, wanneer de bekostiging stopt. Daarbij ontbreekt de regie vanuit het Rijk op de opvang van Oekraïners en is er geen eenduidig beleid waardoor gemeenten gedwongen blijven zelf oplossingen te zoeken.

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? De wens is dat het nieuwe kabinet de bezuiniging op Asiel en Migratie (omvang: € 4 miljard) volledig of deels zal terugdraaien, aangezien deze onuitvoerbaar. De VNG is hoofdaannemer in de lobby richting Rijk en heeft al diverse malen aangegeven dat het de gemeenten over de voeten loopt omdat de bekostiging voor de opvang niet in overeenstemming is met de werkelijke uitgaven die de gemeenten maken. 11. Mobiliteit Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? BDU De eerder voorgenomen 10% korting op de Brede Doeluitkering (BDU) voor vervoerregio’s, ter hoogte van circa € 110 mln. is in 2026 volledig teruggedraaid. Voor 2027 blijft echter nog een korting van twee derde van kracht. Vanaf 2028 staat de korting weer volledig ingeboekt. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Dat de bezuiniging in 2026 voorlopig van de baan is, biedt lucht en stelt hogere tarieven of verschraling van het OV-aanbod in de regio uit. Er ontstaat daarmee tijd en ruimte om het gesprek met het Rijk over het definitief terug draaien te blijven voeren, ook met een straks nieuwe Tweede Kamer. Het neemt de structurele onzekerheid echter niet weg. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v.

inzet van het Rijk In de Miljoenennota staat dat dit kabinet werkt aan een ontwikkelstrategie voor grootschalige infrastructuur die de ontwikkeling van Nederland faciliteert. Het kabinet ziet dat het de laatste jaren steeds moeilijker is om grote (infra)structuurversterkende projecten op te starten en te onderhouden. Dit is het gevolg van verschillende factoren: structureel tekort aan investeringsmiddelen, een grote onderhoudsopgave die ook veel middelen vraagt, de aanhoudende krappe arbeidsmarkt, schaarse fysieke ruimte, beperkte vergunningverlening en netcongestie. Volgend jaar wordt de vrachtwagenheffing van kracht. Deze heffing heeft tot doel de gebruiker te laten betalen voor het gebruik van de infrastructuur. Hoe lichter het voertuig en hoe minder uitstoot van CO2, hoe lager de heffing. De opbrengsten worden teruggebracht naar de sector, voor begroting heeft het dus per saldo geen effect.

12/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? De bezuiniging op de Brede Doel Uitkering (BDU) moet ook na 2026 volledig van tafel. Daarnaast blijft Den Haag bij het Rijk aandringen op een forse investeringsimpuls voor het Mobiliteitsfonds en zetten wij ons in om tot investeringsafspraken te komen binnen het MIRT. 12. Woningbouw en Volkshuisvesting Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Woningbouw In 2026 komen voor het eerst middelen vrij uit de Realisatiestimulans (€ 361,9 mln.). De woningbouwmiddelen (totaal 5 mld.) volgen het reeds bekende kasritme zoals vastgelegd in de voorjaarsnota en de begroting 2025. In 2026 wil het kabinet het Besluit Bouwwerken Leefomgeving wijzigen, regels schrappen en innovatie stimuleren. De ambitie van het kabinet is om de doorlooptijd van planvorming tot realisatie in 2030 met 25% te verkorten en op te schalen naar 50% industriële nieuwbouw per 2030. Ook wordt gewerkt aan digitalisering van gebiedsontwikkeling en bouwketen. Flex- en transformatiewoningen Nieuw in de begroting is een extra reservering van € 79 mln. voor onzelfstandige flexwoningen en transformatieprojecten. Daarmee komt het totale budget op € 179 mln. De middelen zijn bedoeld voor tijdelijke huisvesting, waarbij ten minste 30% van de woningen wordt bestemd voor statushouders en/of Oekraïense ontheemden.

Beter benutten In de begroting staan een aantal verkenningen opgenomen op het beter benutten van de bestaande woningvoorraad: zo wordt onderzocht welke gevolgen het aanpassen of afschaffen van de kostendelersnorm heeft voor woningdelen en de uitvoering van de huurtoeslag, wordt verkend hoe landelijke regelgeving kan worden aangepast om woningdelen en woningsplitsing te stimuleren, en wordt gekeken hoe hospitaverhuur beter kan worden ondersteund. Fonds Duurzaam Funderingsherstel Het kabinet werkt samen met publieke en private partners aan een nationale aanpak voor funderingsschade. Deze richt zich op betere informatievoorziening en gebiedsgerichte ondersteuning van woningeigenaren met onderzoek, advies en begeleiding in gebieden met urgente problemen. Voor de periode 2025–2028 is hiervoor € 56 miljoen beschikbaar, in de begroting 2026 is aanvullend € 20 miljoen beschikbaar gesteld om het Fonds Duurzaam Funderingsherstel landelijk werkend te maken. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Dit kabinet maakt geen aanvullende keuzes die de huisvestingsopgave van Den Haag wezenlijk verbeteren. De beschikbare middelen bevestigen vooral eerder gemaakte afspraken, zonder nieuwe impulsen.

Het uitblijven van zicht op een structurele oplossing voor de stikstofopgave blijft daarbij een belemmering voor de realisatie van Haagse woningbouwprojecten (zie ook stikstof onder duurzaamheid). Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Een rode draad in de begroting is het besef dat de fysieke ruimte in Nederland schaars is en dat dit harde keuzes vergt. Het kabinet benoemt het woningtekort nadrukkelijk als prioriteit, maar dit vertaalt zich niet in nieuwe of aanvullende beleidskeuzes.

13/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Regie en aanvullende investeringen in zowel de kwaliteitsverbetering van de bestaande woningvoorraad als in de versnelling van nieuwbouw. Daarbij is het van belang dat ook de bijbehorende randvoorwaarden, zoals groen, openbare ruimte en voorzieningen, volwaardig worden meegenomen. Ook vraagt dit om een structurele oplossing voor stikstof en netcongestie. 13. Energietransitie Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Warmtetransitie Voor 2026 wordt eenmalig € 195 mln. beschikbaar gesteld uit het Klimaatfonds om de financiële tegenvaller voor de aanleg van WarmtelinQ op te vangen. Daarnaast wordt voor 2026 € 175 mln. beschikbaar gesteld uit het Klimaatfonds voor een nader uit te werken garantieregeling warmtenetten. De stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH) wordt niet verlengd en de vervangende regeling (SWIK) wordt een jaar uitgesteld. Voor 2026 worden geen middelen beschikbaar gesteld voor de lokale aanpak vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. Aanvullend wordt het budget voor de warmtenetinvesteringssubsidie (WIS) cumulatief met € 200 miljoen naar beneden bijgesteld vanwege een lagere doelstelling. Warmtefonds Vooruitlopend op toekenning uit het Social Climate Fund (FSC) wordt het Warmtefonds in 2026 opgehoogd met € 47,2 mln.

als voorfinanciering van het Social Climate Fund (SCF). Deze middelen worden tijdelijk gedekt uit de subsidieregeling DUMAVA. Bij de Voorjaarsnota 2026 wordt bezien of deze middelen teruggeboekt kunnen worden zodra SCF-middelen beschikbaar komen. Noodfonds Energie De door de Kamer via amendement op de Voorjaarsnota beschikbaar gestelde € 50 mln. om het Noodfonds Energie in 2026 voort te zetten, wordt door het kabinet niet in 2026 ingezet maar doorgeschoven naar 2027. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget dat het kabinet vanuit het Sociaal Klimaatfonds (SCF) wil onderbrengen in een publiek energiefonds. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Het openstellen van een waarborgfonds kan een belangrijke impuls geven aan de aanleg van warmtenetten in Den Haag. Daarnaast draagt de rijksbijdrage van € 195 mln. aan de tegenvallers bij WarmtelinQ ertoe dat de warmtetransportleiding WarmtelinQ Rijswijk-Leiden kan worden aangelegd en dat deze extra aanlegkosten niet worden afgewenteld op de eindgebruiker. Onzeker blijft nog wat de gevolgen zijn van het doorschuiven van het Noodfonds Energie naar 2027 voor de betaalbaarheid van de energierekening. Door het vroegtijdig eindigen van de SAH-regeling komen projecten als de inloopoplossing voor financiële uitdagingen te staan.

Op de langere termijn zal het zonder SAH ook voor toekomstige projecten van het in voorbereiding zijnde (gemeentelijk) publiek integraal warmtebedrijf moeilijk worden om tot een haalbare businesscase te komen. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Zoals reeds bekend zijn de Uitvoeringsmiddelen klimaatakkoord (CDOKE) overgeheveld (€ 694 mln. in 2026) naar het Gemeentefonds (zie ook gemeentefinanciën). De CDOKE-middelen zijn ook beschikbaar na 2026, maar de uitkeringsvorm vanaf 2027 is nog niet bepaald

14/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Door o.a. de hogere projectkosten van WarmtelinQ, achterblijvende volloop en hoge bronkosten zal de reeds toegezegde exploitatiesubsidie van € 427 mln. eerder zijn uitgeput dan aanvankelijk beoogd. De ingeboekte €195 mln., die het mogelijk maakt om de warmtetransportleiding WarmtelinQ RijswijkLeiden aan te leggen is aanzienlijk minder dan de door Gasunie/WTS b.v. gevraagde € 500 mln. Over de resterende subsidie-claim van € 300 mln., in de vorm van een SDE++ subsidie zullen vervolggesprekken gaan plaatsvinden tussen Rijk en de Gasunie /WTS b.v. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Om de warmtetransitie tot een succes te maken zet Den Haag zich in voor een robuust financieel en beleidsmatig kader vanuit het Rijk met gerichte subsidies, flankerend beleid en een eerlijke kostenverdeling. Gemeenten hebben instrumenten nodig die investeringen aan de voorkant mogelijk maken en leiden tot een aantrekkelijk en betaalbaar warmteaanbod voor inwoners, dus ook voor restwarmte uit WarmtelinQ. Alleen met krachtige overheidsinzet kunnen warmtenetten uitgroeien tot een betaalbare, duurzame en betrouwbare oplossing, juist voor kwetsbare huishoudens in stedelijke gebieden. Daarnaast pleit Den Haag ervoor dat het kabinet ook voor dit jaar en voor 2026 middelen beschikbaar stelt voor de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen (SAH).

Tot slot blijft Den Haag zich inspannen om te waarborgen dat de middelen uit het Social Climate Fund ten goede komen aan inwoners met een laag inkomen ter ondersteuning van structurele maatregelen die hun energielasten verlagen. 14. Duurzaamheid, natuur en milieu Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Subsidies voor emissieloze voertuigen De subsidies SEPP (particuliere elektrische auto’s) en SEBA (elektrische bestelauto’s) lopen per eind 2025 af en zijn in de begroting 2026 niet verlengd, waardoor er vanaf 2026 geen nieuwe middelen beschikbaar komen. Tegelijkertijd wordt de motorrijtuigenbelasting (MRB) voor elektrische voertuigen vanaf 2026 stapsgewijs verhoogd: waar tot en met 2025 volledige vrijstelling gold, geldt in 2026–2028 nog een korting van 30%, waarna deze richting 2030 volledig vervalt. Ook de bijtelling voor elektrische auto’s stijgt geleidelijk; in 2026 geldt een tarief van 17% tot een cataloguswaarde van € 30.000,- oplopend tot 22% in 2030. Afval De voorgenomen plasticheffing wordt niet ingevoerd en is daarmee definitief geschrapt. De CO₂heffing voor afvalverbrandingsinstallaties wordt daarentegen verhoogd, wat leidt tot hogere opbrengsten voor het Rijk vanaf 2026. Dit is een structurele fiscale maatregel. Stikstof Er komen middelen vrij voor de aanpak van de stikstofproblematiek: € 2,6 mld.

incidenteel extra en € 287,5 mln. structureel. Het impulspakket borduurt voort op bestaande maatregelen; structurele keuzes en juridische helderheid blijven uit Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Subsidies voor emissieloze voertuigen: de afbouw van subsidies op zero-emissie vervoer zal de transitie naar uitstootvrije mobiliteit vertragen. Afval: de verhoging van de CO2-heffing op afvalverbrandingsinstallaties leidt op korte termijn toe dat de FNV wellicht opnieuw gaat staken waardoor de afvalinzameling tijdelijk stilligt. Op lange termijn zal het leiden tot een verhoging van de afvalstoffenheffing.

15/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? De afgelopen jaren is fors bezuinigd op de budgetten voor de stikstofaanpak. De huidige middelen voor bestaande maatregelen zijn onvoldoende voor een structurele oplossing. Den Haag zet zich dan ook in voor een krachtige inzet van het Rijk, zodat de natuur hersteld kan worden en de Haagse woningbouwopgave niet in de knel komt. Den Haag zet zich daarnaast in op een ambitieus rijksbeleid om het verduurzamen van bestaande mobiliteit te stimuleren. Den Haag blijft zich daarnaast inzetten voor een alternatief voor de CO2-heffing op afvalverbrandingsinstallaties dat niet leidt tot een doorbelasting aan onze inwoners. 15. Economie Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Innovatie en onderzoek In 2026 wordt een bedrag van € 60 mln. overgeheveld vanuit de begroting BZK naar EZK voor de cofinanciering van de Europese EuroHPC-aanvraag. Hiermee wordt de oprichting van een nationale AI-fabriek mogelijk gemaakt. Daarnaast krijgt de Seed Capital-regeling in 2026 een versterking met een specifieke defensiecomponent. Hiervoor wordt € 24,5 mln. vrijgemaakt, bedoeld om private investeringen in defensiegerelateerde startups te stimuleren. Ook de Thematische Technology Transfer-regeling (TTT) wordt uitgebreid met een defensiefocus. Hiervoor wordt in 2026 een bedrag van € 10 mln.

beschikbaar gesteld. Verder ontvangt TNO in 2026 een extra bijdrage van € 20 mln., die naar EZK is overgeheveld om de kennis- en innovatiecapaciteit van de TO2-instelling structureel te versterken. Het kabinet zet sterk in op scholing en ontwikkeling als sleutel voor arbeidsmarktkrapte en productiviteitsverbetering. Daarvoor worden via verschillende begrotingen middelen vrijgemaakt (bijv. de SLIM regeling voor ondernemers). Tot slot wordt vermeld dat het Rijswijk Centre for Sustainable Geo-energy (RCSG) en het onderzoeksprogramma Waterstof op Zee middelen ontvangen vanuit het Klimaatfonds. Deze middelen zijn bestemd om onderzoek en pilots op het gebied van diepe geothermie en grootschalige waterstofproductie op de Noordzee te versnellen. Echter blijven exacte bedragen verder onbenoemd. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Deze aangekondigde investeringen biedt directe kansen voor een aantal Haagse economische clusters en bedrijven (AI campus, havenvisie, HSD, TPY). Dit kan verder worden uitgewerkt in de versnellingsagenda die opgesteld wordt door de EBZ, waarin regionale collectieve investeringskansen in beeld worden gebracht welke kunne worden gebruikt in de lobby richting het Rijk en de toewijzing van middelen. Binnen het programma Onderwijs Arbeidsmarkt kan ingespeeld worden op de beschikbaarheid van de middelen voor Leven Lang Ontwikkelen.

Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Het kabinet trekt meer middelen uit voor innovatie, in totaal oplopend tot circa € 0,5 miljard, waarbij de Miljoenennota innovatie nadrukkelijk koppelt aan de internationale concurrentiepositie en het aantrekken van bedrijven en kenniswerkers, dit biedt verdere kansen voor Den Haag als vestigingsplaats voor internationale scale-ups en als proeftuin voor samenwerking op terreinen als cyber, recht-tech en energie. Het kabinet benadrukt regionale innovatiesystemen en betere samenwerking tussen onderwijs en bedrijven. In Den Haag sluit dit aan op de uitgangspunten van de Werken, Leren, Innoveren strategie en het programma Onderwijs, Arbeidsmarkt, Bedrijfsleven.

16/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Belangrijk om duidelijkheid te krijgen op de toegezegde middelen voor het Rijswijk Centre for Sustainable Geo-energy (RCSG) en het onderzoeksprogramma Waterstof op Zee en of en hoe dit kan aansluiten op de Haagse bedrijvigheid rondom energietransitie. Er is nu geen financiële vertaling rondom de productiviteitsagenda. Den Haag wil graag dat deze snel komt. 16. Verkiezingen Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Voor het organiseren van de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen wordt eenmalig € 63,8 mln. via verschillende financieringsbronnen voor 2025 beschikbaar gesteld. De verdeling is als volgt: - € 60,0 mln. wordt aan het gemeentefonds toegevoegd voor compensatie voor gemeenten; - € 1,1 mln. wordt aan het gemeentefonds toegevoegd voor de gemeente Den Haag om de verkiezingen voor kiezers in het buitenland te organiseren; - € 0,1 mln. is toegevoegd aan het BES-fonds voor het organiseren van de verkiezingen. Daarnaast wordt € 2,6 mln. gerealloceerd binnen de begroting van BZK voor het organiseren van de verkiezingen. Wat is de mogelijke impact daarvan op Den Haag? Het gaat landelijk om een bedrag incidenteel om € 60 mln. Voor Den Haag om ca. 4% van het totaal, +/- € 1,9 mln. + € 1,1 mln. voor kiezers buiten Nederland.

We weten dat het bedrag niet voldoende is om de onvoorziene kosten die de verkiezing met zich mee brengen te dekken. Welke aanpassing van de begroting/het beleid wenst Den Haag? Kosten verkiezingen: Den Haag voert samen met de G4 al geruime tijd een lobby voor een compensatie voor de hogere kosten dat de G4 heeft voor het organiseren van de verkiezingen. Een structurele oplossing blijft wenselijk, met extra aandacht voor de hogere kosten die door de G4 worden gemaakt. Kiezers buiten Nederland: Den Haag is als enige gemeente in Nederland verantwoordelijk voor faciliteren van het stemmen van kiezers buiten Nederland. Hiervoor ontvangt Den Haag middelen vanuit het Rijk. Voor het organiseren van de vervroegde verkiezingen is € 3 mln. extra nodig. Dit gaat alleen om de verkiezingen voor de inwoners van Den Haag en is exclusief de kosten voor de kiezers buiten Nederland. In de programmabegroting 2026-2029 is reeds € 1 mln. gereserveerd, in afwachting van mogelijke tegemoetkoming in de kosten door het Rijk. Met deze middelen uit de Miljoenennota, is het benodigde budget voor het organiseren van de verkiezingen beschikbaar. Andere opvallende ontwikkelingen t.a.v. inzet van het Rijk Het ministerie zet in op het versterken van de rechtstaat. Landelijke initiatieven raken ook in Den Haag.

Onder andere door de veranderende rol van de Kiesraad en instelling Kiesauthoriteit voor de gemeenteraadsverkiezing. Deze krijgt een grotere rol in het verkiezingsproces, wat ook voor de gemeente Den Haag veranderingen betekent in de verkiezingsorganisatie. Over hoe dit vorm krijgt zijn BZK, de Kiesraad en de gemeenten in gesprek. Het experiment met een nieuw stembiljet wordt voortgezet. Wanneer dit na de experimentenfase positief geëvalueerd is, kan een nieuw stembiljet landelijk worden ingevoerd. In dat geval betekent het dat ook in Den Haag met een ander stembiljet gestemd wordt dan nu gebruikelijk. Vooralsnog moet het experiment nog worden uitgelopen en is niks te zeggen over de uitkomst.

17/18

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10961734

17. Openbaar Bestuur Welke mutatie – financieel of beleidsmatig – wordt in de begroting voorgesteld? Weerbaar bestuur Het programma Weerbaar Bestuur versterkt de weerbaarheid en veiligheid van politieke ambtsdragers en ambtenaren. In 2026 ligt, in het kader van dit programma, de focus op decentrale weerbaarheid, veilige raadsvergaderingen, nazorg, uitbreiding naar waterschappen en extra ondersteuning voor kleinere gemeenten. Woo In 2026 wordt de vervroegde wetsevaluatie van de Woo afgerond. Op basis hiervan zal het kabinet beslissen welke maatregelen nodig zijn om de Woo beter uitvoerbaar te maken. Wet op de Politieke Partijen De Wet op de politieke Partijen (Wpp) maakt de mogelijk subsidiëring van decentrale partijen (€ 8,15 mln. per jaar). Ter voorbereiding op de (mogelijke) inwerkingtreding van Wpp zal in 2026 de oprichting van de Nederlandse Autoriteit politieke partijen worden voorbereid. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

18/18