RIS323462 Bijlage Participatieverslag wijziging marktregelgeving

Participatieverslag Wijziging marktregelgeving

Oktober 2025

Participatieverslag

Inhoud Participatieverslag

3

Proces

3

Resultaten

4

Ervaringen

8

Aandachtspunten

8

Vervolg

9

2

Participatieverslag

1

Participatieverslag Proces Veel inwoners van Den Haag doen dagelijks hun boodschappen op de markten, veel ondernemers verdienen er hun boterham mee. De realiteit is ook dat algemene markten overal in Nederland, ook in Den Haag, worden geconfronteerd met teruglopende bezoekersaantallen en bestedingen. Ter illustratie: twintig jaar geleden trok de Haagse Markt nog zo’n 35 duizend dagelijkse, in juni 2025 warden dit er circa 17 duizend. Het college maakt daarom werk van toekomstbestendige markten. Daarvoor wordt gekeken naar promotie, branchering, geschikte ondernemers en wordt gewerkt aan een economisch perspectief voor de Haagse Markt. Ook de regelgeving wordt gemoderniseerd: deze is voor het laatst in 2016 aangepast en was op een aantal onderdelen aan herziening toe. De voorgestelde wijzigingen zijn in samenwerking met marktondernemers tot stand gekomen. Hieronder staat een beschrijving van hoe dit proces is verlopen en welke wijzigingen zijn voorzien. Er is vooraf geen participatieplan gemaakt. Reden hiervoor is dat dit participatieproces al is begonnen voordat is vastgelegd dat een participatieplan een vast onderdeel van de werkzaamheden is. Ondernemersbijeenkomst Haagse Markt 20 november 2024 Op 20 november 2024 is, na sluitingstijd, een bijeenkomst met ondernemers op de Haagse Markt gehouden. Hierbij waren naar schatting 150 ondernemers van de Haagse Markt aanwezig.

Het doel van de bijeenkomst was om: 1. De dialoog tussen ondernemers en gemeente te bevorderen: hiertoe waren ook de commercieel manager en de manager markten van de gemeente aanwezig. Zij werden door de moderator (dhr. Jörgen Raymann) op het podium geïnterviewd. 2. Ideeën te bespreken op het gebied van regelgeving en andere onderwerpen: hiertoe kregen alle ondernemers de mogelijkheid vragen te stellen aan de wethouder en voorstellen te doen. Aanvullend was er een ideeënbus geplaatst waar schriftelijk voorstellen konden worden gedaan. Wethouder Icar gaf tijdens de ondernemersbijeenkomst aan te willen luisteren naar zorgen en ideeën van ondernemers en hier in een volgende bijeenkomst op te reageren. Ondernemersbijeenkomst 14 april 2025 Conform toezegging op 20 november 2024 is een volgende ondernemersbijeenkomst georganiseerd waarin wethouder Icar inhoudelijk heeft gereageerd op de voorstellen van ondernemers. Het ging daarbij zowel om een reactie op voorgestelde wijzigingen in de regelgeving als om andere voorstellen. Deze ondernemersbijeenkomst is gehouden op 14 april 2025, wederom na sluitingstijd op de Haagse Markt. Voorafgaande aan de bijeenkomst zijn twee bestuurlijke overleggen gehouden waarin de voorstellen van ondernemers zijn besproken.

Deze bestuurlijke overleggen zijn gehouden met de Centrale Vereniging voor Ambulante Handel (CVAH), vertegenwoordigers van de Adviescommissie Haagse Markten en VNO/NCW West. De uitkomsten van zowel de bijeenkomst op 25 november 2024 als de bijeenkomst op 14 april 2025 zijn schriftelijke teruggekoppeld aan de ondernemers via de nieuwsbrief. Werkbezoeken weekmarkten Aanvullend aan de bijeenkomsten op de Haagse Markt zijn ook gesprekken gevoerd op de andere weekmarken. Deze gesprekken zijn gevoerd door medewerkers van de afdeling markten, onder leiding van de manager markten.

3

Participatieverslag

Deze bijeenkomsten hadden, net als de bijeenkomst op de Haagse Markt, twee doelen: de dialoog versterken en ideeën bespreken op het gebied van regelgeving en andere onderwerpen. Naast ideeën over wijziging van de regelgeving, hebben de bijeenkomsten in sommige gevallen ook bijgedragen aan wijzigingen in het instellingsbesluit van de betreffende markt, bijvoorbeeld voorstellen over het wijzigen van de omvang van standplaatsen en het wijzigen van openingstijden. De volgende gesprekken zijn gevoerd door de afdeling markten: • • • • • • • •

3 juni – Markt Leyweg 4 juni – Boerenmarkt 11 juni – Loosduinen 12 juni – Stevinstraat 13 juni – Markt Ypenburg 19 juni – Antiek- en Boekenmarkt (donderdag) 6 juli – Antiek- en Boekenmarkt (zondag) Op 11 september vindt een overleg plaats met de ondernemers van de markt op het Prins Hendrik Plein. Dit overleg was aanvankelijk op 12 juni gepland.

Bestuurlijk- en adviestraject Ook enkele bestuurlijke overleggen en het adviestraject met de Adviescommissie Haagse Markten zijn onderdeel van dit proces. De bestuurlijke overleggen hebben plaatsgevonden op 30 januari 2025 en op 27 maart 2025. Bij dit overleg waren vanuit de gemeente de wethouder, de manager markten, de commercieel manager en enkele overige medewerkers aanwezig. Genodigden waren MKB Den Haag, de Centrale Vereniging Ambulante Handel (CVAH), vertegenwoordigers van de Advies Commissie Haagse Marken en vertegenwoordiging vanuit de Marktkamer. Voorafgaande aan de bespreking van de voorgestelde wijzigingen van in het Marktreglement Den Haag 2016 is een adviestraject doorlopen met de Adviescommissie Haagse Markten. Dit adviestraject is een verplichte stap bij het wijzigen van marktregelgeving. De adviesaanvraag is verzonden op 16 juli 2025. De Adviescommissie Markten heeft op 4 augustus in het reguliere overleg met de manager markten laten weten positief tegenover de voorstellen te staan.

Resultaten Deelnemers Bij de bijeenkomsten op de Haagse Markt in november 2024 en april 2025 waren naar schatting beide keren 150 ondernemers aanwezig. Deze bijeenkomst was na sluitingstijd van de Haagse Markt. De bezoeken aan de weekmarkten zijn gehouden terwijl de markt open was. Bij deze werkbezoeken zijn telkens meerdere ondernemers gesproken. Inbreng I. Ideeën op het gebied van de regelgeving 1. Schaarse vergunningen Europees is bepaald dat vergunningen niet langer mogen worden uitgegeven voor onbepaalde tijd. Enkele ondernemers gaven aan het hier niet mee eens te zijn. Enkele andere ondernemers gaven aan dat de termijn voor tijdelijke vergunningen zo lang mogelijk moet worden. 2. Overschrijven vergunningen Ondernemers hebben aangegeven dat ze meer mogelijkheden willen om hun vergunning over te schrijven. Op dit moment kan een marktvergunning alleen worden overgeschreven naar een eerstegraads bloedverwant, echtgenoot of geregistreerd partner. 3. soepeler omgaan met teldagen

4

Participatieverslag

De oproep is gedaan soepeler met teldagen om te gaan. Het gaat hier om de verplichting van een vergunninghouder tenminste 50% van de tijd zijn standplaats in te nemen. De overige 50% van de tijd kan een vervanger worden aangewezen. Aanvullend heeft een ondernemer zogenaamde ‘teldagen’. Deze tellen niet mee voor de verplichte 50% aanwezigheid. Een teldag kan bijvoorbeeld voor vakantie worden ingezet. Bij de bijeenkomst is een aantal keren aangegeven dat de menselijke maat bij teldagen ontbreekt. De gemeente is opgeroepen hier soepeler mee om te gaan. 4. Afschaffen 50% regeling De 50% regel (zie hierboven) is ingevoerd om handel van vergunningen te bestrijden: de ondernemer moet nu 50% van de tijd op zijn kraam staan, uitgezonderd teldagen. 5. Standwerkers uitfaseren Met name in het bestuurlijk overleg is door de uitgenodigde partijen gepleit voor het uitfaseren van standwerkers. II. Overige onderwerpen Er zijn ook onderwerpen besproken die niet van invloed zijn op de regelgeving. 1. Economisch perspectief Haagse Markt Ondernemers hebben aangegeven graag de Haagse Markt verder te ontwikkelen: deze werd omschreven als een ‘verborgen parel’ waar nog veel meer uit te halen is. 2. Branchering Door ondernemers is opgemerkt dat de branchering al een tijd niet meer is herzien.

Het gaat bij de branchering om het aantal branches dat op de markt wordt aangeboden en, daarbinnen, om de verdeling van het aantal standplaatsen tussen de verschillende branches. 3. VOG/BIBOB Gevraagd is of de VOG-verplichting en BIBOB kunnen vervallen. Dit werd gezien als overbodige administratieve handelingen. 4. Parkeren Gevraagd is of de openingstijden van de de Q-park parkeergarage verruimd kunnen worden, of bezoekers het eerste uur gratis kunnen parkeren en of speciale abonnementen voor ondernemers mogelijk zijn. 5. Meer promotie Door ondernemers is gepleit voor meer promotie van de Haagse markten, zowel in de stad als daarbuiten. 6. Beveiliging Geopperd is stagiairs van het Mondriaan in te schakelen als extra capaciteit in de beveiliging, zodat er meer ogen en horen zijn en een grote veiligheidsgevoel ontstaat bij bezoekers en ondernemers. 7. Zondagsopenstelling Geopperd is de Haagse Markt ook op zondag te openen, om zo meer en nieuwe consumenten naar de markt te trekken. Dit is meegenomen Ad 1. Schaarse vergunningen De Europese Dienstenrichtlijn bepaalt dat schaarse vergunningen niet voor onbepaalde termijn mogen worden uitgegeven. Op dit moment zijn alle marktvergunningen wel voor onbepaalde tijd. In de Dienstenrichtlijn is bepaald dat er sprake moet zijn van een ‘passende beperkte duur’ van de vergunning.

Daarbij is bepaald: ‘In het bijzonder moet de geldigheidsduur van de vergunning zodanig worden

5

Participatieverslag

vastgesteld dat de vrije mededinging niet in grotere mate wordt belemmerd of beperkt dan nodig is met het oog op de afschrijving van de investeringen en een billijke vergoeding van het geïnvesteerde kapitaal.’ Aan de wens om marktvergunningen voor bepaalde tijd niet in te voeren kan niet tegemoetgekomen worden: de Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat deze tijdelijk moeten zijn. Wel moet de looptijd van vergunningen door de gemeente worden bepaald. De VNG adviseert 9-12 jaar te hanteren. Deze termijn is gebaseerd op onderzoek van SEO uit 2021 dat recent door SEO is ge-update. In beide onderzoeken komt SEO uit op een termijn van 9-12 jaar.1 Bij de ondernemersbijeenkomsten en in de bestuurlijke overleggen is door ondernemers ingebracht dat de markten in Den Haag, specifiek de Haagse Markt, een ander karakter hebben dan de gemiddelde Nederlandse markt en dat derhalve een langere looptijd moet worden vastgesteld dan SEO adviseert. Om te beoordelen of dit klopt, heeft de gemeente opdracht gegeven aan onderzoeksbureau SEO om te toetsen of er inhoudelijke gronden zijn om te veronderstellen dat de aannames in hun onderzoek niet (geheel) van toepassing zijn op de Haagse Markt. Deze toets is opgeleverd op 17 september 2025. Uit deze toets blijkt dat de terugverdientijd voor vergunningen op de Haagse Markt niet significant afwijkt van die op andere markten in Nederland.

SEO adviseert de terugverdientijd vast te stellen tussen de 9 en 15 jaar. Bij de maximale termijn wordt rekening gehouden met een minimuminkomen en de introductie van zero-emissie zones. Op dit moment loopt een verkenning naar het economische perspectief van de Haagse Markt. Op basis van de scenario’s die worden gemaakt, kan een keuze worden gemaakt over de wijze waarop de Haagse Markt in de toekomst wordt ingericht. De keuze voor de looptijd van vergunningen wordt in samenhang hiermee bepaalt. Dit vergt aanpassing van de Marktverordening 2016. 2. Overschrijven vergunningen Ondernemers hebben aangegeven dat ze meer mogelijkheden willen om hun vergunning over te schrijven. Op dit moment kan een marktvergunning worden overgeschreven naar een eerstegraads bloedverwant, echtgenoot of geregistreerd partner. Deze regeling gaat uit van de marktonderneming als familiebedrijf. Dat is een ouderwets beeld dat vaak niet (meer) klopt. Een aanpassing van de regeling is daarom nodig. Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat er, net als in het verleden, handel in marktvergunningen ontstaat. Voorgesteld wordt daarom dat een vergunning óók kan worden overgeschreven naar: • • •

Een vennoot, die tenminste twee jaar staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en geen stille vennoot is. Een werknemer die aantoonbaar tenminste 5 jaar in dienst is. Voorwaarde daarbij is dat bij overschrijving van de vergunning de branchering nog twee jaar hetzelfde blijft, omdat anders feitelijk sprake is van een andere onderneming.

Met deze wijziging wordt bevorderd dat een onderneming voortgezet kan worden als de vergunninghouder zich hieruit terugtrekt. Tegelijkertijd wordt voorkomen dat er handel kan ontstaan in vergunningen met willekeurige derden. 3. Soepeler omgaan met teldagen Er kwamen bij de bijeenkomsten veel klachten over het ontbreken van de menselijke maat bij de aanwezigheidsplicht van vergunninghouders. Dit kon schrijnende situaties opleveren waarbij de vergunninghouders, al dan niet terecht, in de veronderstelling waren dat zij ondanks ingrijpende persoonlijke omstandigheden toch hun standplaats moesten innemen. De gemeente is hieraan tegemoetgekomen aan de wens om meer flexibiliteit in te bouwen in het systeem van teldagen. Het aantal teldagen is daarom uitgebreid van 6 naar 8. Dit biedt ondernemers meer mogelijkheden verlof op te nemen. Ook is geëxpliciteerd dat persoonlijke omstandigheden een reden kunnen zijn om afwezig te kunnen zijn, zonder dat dit ten koste gaat van de teldagen van een vergunninghouder. Ook is het college tegemoet 1 Het meest recente rapport is gepubliceerd op 6 juni 2025 en is hier te vinden Terugverdientijd in de

ambulante handel - SEO Economisch Onderzoek

6

Participatieverslag

gekomen aan de wens om dagplaatshouders een vergelijkbare regeling aan te bieden voor afwezigheid. Daartoe wordt een loyaliteitsregister ingesteld. Eén en ander is omschreven in artikel 1.1. 4. Afschaffen 50% regeling De 50% regel (zie hierboven) is ingevoerd om handel van vergunningen te bestrijden: de ondernemer moet nu 50% van de tijd op zijn kraam staan. Het nadeel van deze regeling is dat grote ondernemingen met meerdere vestigingen effectief geen toegang hebben tot markten: de vergunninghouder kan niet op meerdere plaatsen tegelijkertijd zijn. Dit is een ongewenst effect van deze regel, mede omdat grote ondernemingen mogelijk een positieve bijdrage kunnen leveren aan de Haagse markten. Deze regel wordt daarom zo gewijzigd dat grote ondernemingen in het handelsregister van de Kamer van Koophandel een gevolmachtigde kan inschrijven van een vergunninghouder met meerdere vestigingen op dezelfde (markt)dag, die namens de vergunninghouder optreedt onder de titel ‘bedrijfsleider’ De 50% regeling als zodanig blijft gehandhaafd voor kleine ondernemers om terugkeer naar grootschalige doorverhuur te voorkomen. 5. Standwerkers uitfaseren Het verzoek standwerken uit te faseren wordt goed begrepen.

Omdat in de praktijk geen sprake meer is van echt standwerken: een werkwijze waarin ondernemers hun producten verkopen door consumenten met een verhaal over hun product proberen te verleiden. Het voornemen is daarom conform verzoek van de ondernemers het standwerken uit te faseren. Dit vergt aanpassing van de Marktverordening 2016. Deze wijziging wordt meegenomen bij het de voorziene wijziging in 2026, wanneer ook over de termijn voor schaarse vergunningen kan worden besloten. II. Overige onderwerpen Er zijn ook onderwerpen besproken die niet van invloed zijn op de regelgeving. 1. Economisch perspectief Haagse Markt Overeenkomstig het verzoek van ondernemers wordt op dit moment door een extern bureau gewerkt aan drie economische scenario’s voor de Haagse Markt. Het houden van dit onderzoek was reeds een voornemen vanuit de gemeente. De verwachting is dat dit onderzoek eind 2025 wordt opgeleverd. 2. Branchering Naar aanleiding van de signalen van ondernemers wordt de branchering voor de Haagse markten herzien. Dit gebeurd in de regel iedere twee jaar, maar was nu al langere tijd niet meer gebeurd. De afdeling markten heeft op 24 maart een met vertegenwoordigers van de Centrale Vereniging voor Ambulante Handel (CVAH) en een groep van 9 marktondernemers vanuit verschillende branches gehouden.

Hieruit bleek dat de huidige branchering inderdaad gedateerd is en onvoldoende aansluit bij de wensen van consumenten. Op dit moment wordt aan een passende branchering voor de Haagse markten. Voor wat betreft de Haagse Markt geldt dat er een samenhang is met het bovengenoemde economisch perspectief. 3. Parkeren Er loopt inmiddels overleg met Q-park. Daarbij is van belang op te merken dat Q-park een particuliere partij is die zelf besluit over deze vraagstukken. Resultaat van het lopende overleg is dat Q-park de openingstijden van de parkeergarage bij de Haagse Markt per 1 april heeft verruimd tot 19.00 uur. Q-park heeft aangegeven dat het gratis maken van het eerste uur parkeren niet mogelijk is, aangezien dit een fors aandeel van de omzet betreft. 4. Meer promotie Conform de wens van ondernemers wordt geïnvesteerd in promotie van de Haagse markten. Hiervoor is budget vanuit de Vijf Winkelstraten Aanpak beschikbaar gesteld. 5. Stagiairs inzetten voor beveiliging

7

Participatieverslag

Conform het voorstel van ondernemer worden vanaf half oktober 2025 op vrijdagen stagiairs ingezet op de markten. Bij succes kan dit experiment dit worden uitgebreid.

Dit is niet meegenomen Zoals uit bovenstaande blijkt, kan niet tegemoet gekomen worden aan de wens om in Den Haag géén tijdelijke vergunningen in te voeren, aangezien dit gaat om de implementatie van Europese regelgeving. Een besluit over de termijn voor schaarse vergunningen kan in 2026 worden genomen, in samenhang met een keuze voor het economisch perspectief van de Haagse Markt. Tevens blijkt uit bovenstaande dat van het afschaffen van de zogenaamde 50% regeling geen sprake kan zijn aangezien het verleden heeft uitgewezen dat dit handel in vergunningen in de hand werkt: dat is ook de reden dat deze regel in iz gevoegd in 2016. Wel wordt de regeling aangepast. De verplichting voor een VOG en de BIBOB-toets bij de aanvraag van een marktvergunning worden gehandhaafd. Het is van groot belang dat er integere ondernemers op de markt staan. Bij een ondernemer die niet door de BIBOB of VOG komt is van die integriteit geen sprake. Ook aan het voorstel om de Haagse Markt op zondag te openen wordt geen navolging gegeven. Uit een eerdere pilot die in 2016 is gehouden, bleek dat er voor de opening op zondag geen draagvlak is onder ondernemers en omwonenden. Bij de bijeenkomsten met ondernemers op de Haagse Markt en uit overleg met de Marktkamer van de Haagse Markt blijkt dat dit draagvlak er nog altijd niet is.

Ervaringen Ondernemers hebben aangegeven blij te zijn met het feit dat het contact tussen gemeente en marktondernemers versterkt is via reguliere overleggen. Dit is ook een belangrijke conclusie die is getrokken in de hierboven genoemde bestuurlijke overleggen. Deelnemers (externe evaluatie, indien uitgevoerd) Zie boven: ervaringen zijn wel besproken, maar een externe evaluatie is niet uitgevoerd. Gemeente (interne evaluatie) Binnen de afdeling Markten van de gemeente zijn de ervaringen positief. Het is al lange tijd staande praktijk dat voorgenomen wijzigingen in regelgeving of instellingsbesluiten worden besproken met de betrokken ondernemers en eventueel omwonenden. De aanpak van het houden van grote participatiebijeenkomsten is hierop een aanvulling. Het intensievere contact dat nu is georganiseerd leidt ertoe dat voorstellen voor wijzigingen in de regelgeving over en weer beter worden begrepen én dat door de gemeente gedane voorstellen beter aansluiten bij de dagelijkse praktijk op de markt. Bevestigd is dat het van belang is om vroeg in het proces in overleg te treden met ondernemers. Dit heeft geresulteerd in een actieve participatie van ondernemers in het proces om te komen tot nieuwe economische perspectieven voor de Haagse Markt. Dit perspectief wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 opgeleverd.

Aanvullend is besloten om iedere jaar op iedere weekmarkt tenminste één ondernemersbijeenkomst te organiseren, aanvullend aan de reguliere bezoeken van medewerkers van de gemeente aan deze markten. Aandachtspunten Geen.

8

Participatieverslag

Vervolg Zie ook boven: besloten is de ondernemersbijeenkomsten op de weekmarkten tenminste eens per jaar te houden. Dit is in de reguliere werkprocessen van de betreffende werknemers van de gemeente Den Haag opgenomen.

9