RIS323457 Notitie overprogrammering programma 9

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de Rekeningencommissie

DSB/10948680 RIS323457 Contactpersoon

Stephanie Reevers Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB Algemene Zaken Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

16 oktober 2025

stephanie.reevers@denhaag.nl

Onderwerp

Notitie overprogrammering programma 9 (Buitenruimte)

Geachte voorzitter, Uw commissie heeft onderzoek gedaan naar de programmarekening 2024 van de gemeente Den Haag (RIS321975) en op 11 juni 2025 wethouders bevraagd (RIS322616). Hierbij heb ik toegezegd een notitie op te stellen waarin onder meer wordt ingegaan op overprogrammering. Met deze commissiebrief doe ik de toezegging gestand. Programma Buitenruimte Beheer en onderhoud van de buitenruimte vormen een kerntaak van de gemeente. De buitenruimte is immers het visitekaartje van de stad. Den Haag heeft circa 1.650 hectare wegen, 950 hectare aan grote groengebieden, 1.091 bruggen en viaducten, 13 km strand, 1.700 km riolering, 527 hectare water, meer dan 120.00 stadsbomen, 72.000 armaturen en 3 tunnels. Onderstaand volgt een selectie van enkele mijlpalen van programma Buitenruimte in 2024: • in totaal heeft de stad er 60.000 m² extra openbaar groen bijgekregen en daarnaast is 12.500 m² ontsteend; • in 2024 zijn de ontkluizing van het Piet Heinplein -inclusief de vervanging van twee brugdelen in de Elandstraat en Anna Paulownastraat- en renovatie van de Hemsterhuisbrug afgerond; • er is ca. 56.000 m² asfalt plus 55.000 m² bestrating vernieuwd en 3.500 m² asfalt door bestrating vervangen. Deze projecten zijn veelal door werk-met-werk gecombineerd; • in de stad zijn 7.000 armaturen versneld vervangen door duurzame ledverlichting.

Uitdagingen programma Buitenruimte We opereren in een complex fysiek domein, met achterstanden en structurele werkvoorraden op beheer. De middelen voor beheer en onderhoud zijn schaars. Recent is een geactualiseerde versie van de Staat van de Buitenruimte (RIS322275) met de raad gedeeld, waarin een overzicht van de werkvoorraad is opgenomen. Bovendien hebben we de laatste jaren te maken met bovenmatige prijsstijgingen. De naweeën van de coronacrisis zijn nog steeds voelbaar en ook de geopolitieke onrust zorgt voor prijsstijgingen en grondstoffentekorten waardoor we voor hetzelfde geld minder werk kunnen uitvoeren.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10948680

De gemeente is verantwoordelijk voor een goede en vooral veilige buitenruimte. Achterstallig onderhoud kan leiden tot gevaarlijke situaties met als gevolg spoedonderhoud of beperkingen in het gebruik van de openbare ruimte. Om dit te voorkomen zetten we ons in om zo veel als mogelijk wél te doen. Binnen het fysiek domein wordt overprogrammering daarom al jaren ingezet als instrument om onderbesteding tegen te gaan. Overprogrammering programma Buitenruimte Onder meer naar aanleiding van besprekingen in de Rekeningencommissie in eerdere jaren is overprogrammering ingezet om onderbesteding te beperken (zie onder meer RIS294726, RIS295797 en RIS299938). Bij overprogrammering worden bewust meer projecten voorbereid dan binnen het beschikbare jaarbudget realiseerbaar zijn. Hiermee anticiperen we op mogelijke vertragingen en verschuivingen in de uitvoering waardoor we hier flexibeler op in kunnen spelen. Omdat overprogrammering betrekking heeft op projecten die zijn opgenomen op reservelijsten waarvan de uitvoering onder meer afhankelijk is van beschikbare capaciteit en de op dat moment geldende contextuele omstandigheden laat het zich niet eenduidig kwantificeren.

Afwijkingen programma Buitenruimte Zoals ook is aangegeven in het Herstelplan negatieve programmareserve programma 9 (Buitenruimte) (RIS323337) worden binnen programma Buitenruimte al jaren grote, complexe en risicovolle projecten uitgevoerd en zijn de financiële afwijkingen beperkt. Dit beeld is bevestigd in het onderzoek naar grote projecten dat door de Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag (GAD) is uitgevoerd op verzoek van de Rekeningencommissie (RIS320218). Daarnaast blijkt uit het onderzoek Prognosekracht van de begroting (RIS319892) dat onderbesteding in dit programma als gevolg van laat beschikbare Rijksmiddelen en projectvertragingen moeilijk te voorkomen is. Bovendien zijn de looptijden van projecten niet afgestemd op kalenderjaren, terwijl de begrotingssystematiek uitgaat van jaarschijven. Op nul sturen binnen het programma is daarom een grote uitdaging, afwijkingen zijn onvermijdelijk. De afgelopen jaren deden zich vertragingen voor waardoor er sprake was van onderbesteding. In 2020 bedroegen de onderbestedingen 4,5%, in 2021 2,5%, in 2022 0,9% en in 2023 2,5%. In 2024 was sprake van een overschrijding van 3,2%. Financiële tegenvallers 2024 Eerdere jaren lieten, ondanks de toepassing van overprogrammering, een onderuitputting zien. In 2024 is ervoor gekozen om extra in te zetten op overprogrammering.

In 2024 was er echter - in tegenstelling tot voorgaande jaren- in mindere sprake van vertragingen waardoor zich minder onderbestedingen voordeden. Daarbovenop deden zich enkele grote financiële tegenvallers voor als gevolg van toegekende nadeelcompensatie bij diverse projecten, noodzakelijke nabetaling van toelagen voor onregelmatige diensten over de periode 2019–2023, een juridisch geschil inzake de verlegging van de 25kV-kabel ter hoogte van het Piet Heinplein en een noodzakelijke investering in de Haven. Monitoring en verbeteringen In 2024 is niet gekozen voor een tussentijdse begrotingsbijstelling omdat het beeld was dat de betreffende uitgaven binnen de bestaande beleidskaders en mandaten konden worden opgevangen. Achteraf bezien was een tussentijdse bijstelling op zijn plaats geweest. Deze bevinding wordt betrokken bij de verdere versterking van de financiële sturingsinstrumenten, met specifieke aandacht voor het tijdig signaleren van afwijkingen en het adequaat actualiseren van de begroting. Dit betreft een doorlopend proces van monitoring van de financiële prestaties en het tijdig bijsturen van de organisatie op basis van actuele inzichten. Daarbij geldt als uitgangspunt dat actief wordt gestuurd op het voorkomen van zowel over- als onderschrijdingen van het beschikbare budget.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10948680

Tot slot onderschrijft het college het belang van volledige en actuele informatie als basis voor de prognoses in zowel de voorjaarsnota als de najaarsnota (voorheen vier- en achtmaandsrapportages). Het college zal daarom inzetten op het versterken van de prognosekwaliteit. Aan de hand van de verbeterde prognoses kan bij tussentijdse dilemma’s of grote afwijkingen de raad eerder worden geïnformeerd. Ook in 2025 zet het college in op het realiseren van maximaal effect in het beheren en onderhouden van onze mooie stad. Overprogrammering, hoewel niet zonder risico, heeft ons de afgelopen jaren geholpen om de begroting zo optimaal mogelijk te benutten. Dit dient vanzelfsprekend verantwoord te gebeuren, de inzet op verbeterde prognoses en monitoring helpt hierbij. Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

3/3