RIS323424 Beantwoording SV Bezetting Den Haag Centraal Station

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

9 december 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van het raadsleden mevrouw Van Basten Batenburg en mevrouw Peeck, luidend: 'Bezetting Den Haag Centraal Station'

BSD/10962477 RIS323424

De raadsleden mevrouw Van Basten Batenburg en mevrouw Peeck hebben op 5 oktober 2025 een brief met daarin acht vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 32 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op donderdag 2 oktober jl. liep een demonstratie bij het ministerie van Buitenlandse Zaken volledig uit de hand. Het ministerie werd belaagd, er werd geprobeerd de hal te bezetten en mensen werden belet om weg te gaan. Het tramperron werd bezet, waardoor veel trams niet konden rijden. Een grote groep mensen trok naar het Centraal Station en zorgde daar voor chaos, waarbij men over de poortjes sprong en ook het spoor op ging. Door deze levensgevaarlijke actie moest het treinverkeer 3,5 uur worden stilgelegd. Volgens de NS konden 110 tot 120 treinen hierdoor niet rijden. Op het station werden leuzen geroepen en er was sprake van vernieling en bekladding. Duizenden mensen ondervonden ernstige hindernissen om thuis te komen door deze actie. Een politieagent werd mishandeld. Er werden 205 mensen aangehouden. 1.

Kan het college aangeven of de demonstratie bij het ministerie van Buitenlandse Zaken gemeld was? Zo ja, graag een toelichting op de inhoud van de melding en een toelichting of de burgemeester beperkingen heeft opgelegd?

Nee, deze demonstratie was niet vooraf gemeld bij de gemeente. Ook was er vooraf geen informatie beschikbaar dat deze demonstratie zou plaatsvinden. Op de dag zelf (2 oktober) ontving de politie signalen dat groepen naar Den Haag zouden komen om te demonstreren. Naar aanleiding daarvan is direct opgeschaald en is een Staf Grootschalig Bijzonder Optreden (SGBO) ingericht. Omdat de demonstratie niet vooraf bekend was, zijn er geen beperkingen opgelegd. 2.

Kan het college toelichten welke voorbereidingen getroffen zijn door de driehoek voor de demonstratie? Op welke wijze is rekening gehouden met een mogelijke ontsporing en een bezetting van het Centraal Station?

Zoals hier aangegeven, betrof dit geen aangemelde demonstratie en was er dus ook geen sprake van geplande inzet van de politie. De politie-inzet betrof een zogeheten spoedinzet, waarbij de politie in de preparatie moet handelen naar omstandigheden met de capaciteit die op dat moment voorhanden is. Bij de eerste signalen heeft de politie opgeschaald met politie-bikers en de mobiele eenheid. Omdat het aantal demonstranten toenam, heeft de politie gefaseerd verder opgeschaald naar twee pelotons mobiele eenheid.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10962477

De politie heeft rekening gehouden met het scenario van een eventuele bezetting van het Centraal Station. Het Centraal Station bevindt zich echter naast de locatie Rijnstraat en moest gepasseerd worden bij het verplaatsen van de demonstranten naar de toegewezen demonstratielocatie aan de Laan van Reagan en Gorbatsjov. Op dat moment (donderdagavond) was er al veel forensenverkeer dat zich vermengde met een groeiend aantal demonstranten, wat het bemoeilijkte om onderscheid te maken tussen forensen en demonstranten en het Centraal Station af te sluiten voor de demonstranten. 3.

Kan het college aangeven of het klopt dat 205 mensen zijn beboet? Zal er verdere vervolging plaatsvinden? Zo nee, waarom niet?

Ja, 205 personen zijn aangehouden en hebben een boete van €290 gekregen op grond van de Wet personenvervoer. Begin augustus liepen ook al eens anti-Israël ‘demonstranten’ het spoor op. 4.

Welke maatregelen heeft het college genomen na deze eerdere actie? Graag een uitsplitsing tussen maatregelen van ProRail, NS, HTM en de gemeente en een uitsplitsing tussen doorlopende maatregelen en maatregelen rond aangekondigde demonstraties en onaangekondigde demonstraties.

NS heeft als doorlopende maatregel de inzet van veiligheidspersoneel aangescherpt en werkt nauwer samen met de gemeente en ProRail om risico’s vroegtijdig te identificeren. Bij aangekondigde demonstraties zet NS extra veiligheidspersoneel in, waarbij de inzet wordt afgestemd op de specifieke kenmerken van de demonstratie. ProRail geeft aan dat zodra een demonstratie bij hen bekend is, de afdeling Incidentenbestrijding en de Verkeersleiding direct in paraatheid worden gebracht om snel te kunnen schakelen wanneer dat nodig is. Dit betekent dat ProRail, afhankelijk van de situatie, maatregelen kan nemen zoals het stilleggen van het treinverkeer om de veiligheid te waarborgen. Deze werkwijze geldt zowel als doorlopende maatregel als bij demonstraties die zeer kort van tevoren of geheel onaangekondigd plaatsvinden. Demonstraties worden getoetst aan de doelcriteria van de Wet Openbare Manifestaties: het voorkomen of bestrijden van wanordelijkheden, het belang van het verkeer en de bescherming van de gezondheid. De politie werkt hierbij altijd informatiegestuurd en op basis van risicobeheersing. In beginsel is de inzet erop gericht een demonstratie te faciliteren en veilig te laten verlopen.

Wanneer echter de vrees bestaat dat een aangekondigde demonstratie bijvoorbeeld zou kunnen leiden tot betreden van trein-, of tramsporen dan kunnen hier zowel in juridische - (beperking van de demonstratie), als in praktische zin (inzet politie om de gevreesde ordeverstoringen te voorkomen) maatregelen tegen worden getroffen. De invulling hiervan is altijd afhankelijk van de precieze feiten en omstandigheden van het geval. Hierbij worden eerdere ervaringen betrokken. Bij een niet aangekondigde demonstratie is er geen sprake van een geplande inzet van de politie. De politie-inzet betreft dan een zogeheten spoedinzet, waarbij de politie in de preparatie moet handelen naar omstandigheden met de capaciteit die op dat moment voorhanden is. Er bestaan korte lijnen met de NS, zodat eventuele signalen of zorgen snel met elkaar gedeeld kunnen worden. Indien de informatie aanleiding geeft om te vrezen voor bijvoorbeeld wanordelijkheden, of verkeersproblematiek dan wordt hier met elkaar zo goed mogelijk op ingespeeld.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10962477

Ook dit kan bestaan uit juridische maatregelen (het geven van een aanwijzing aan demonstranten, het beëindigen van de demonstratie of de inzet van andere openbare orde bevoegdheden zoals een noodbevel) en uit praktische maatregelen (denk bijvoorbeeld aan de inzet van politieagenten en/of materieel). De Haagse VVD is het er volstrekt mee eens dat het betreden van het spoor onacceptabel en levensgevaarlijk is. Het is ook strafbaar. Het versperren of betreden van een (snel)weg is dat echter ook, vastgelegd o.a. in artikel 162 van het wetboek van strafrecht. 5.

Kan het college toelichten waarom de bezetting van het spoor anders wordt behandeld dan de bezetting van de A12, waar mensen doorgaans zonder boete naar huis worden gezonden? Wat is hiervoor het wettelijk kader?

Als het strafrechtelijk verwijt bestaat uit het overtreden van de Wom (zoals bij bezettingen van de A12), dan is het optreden van de politie gericht op het beëindigen van de strafbare situatie. Overtreders worden dan aangehouden en weggevoerd, en de weg wordt vrijgemaakt. Er vindt dan in beginsel geen verdere strafvervolging plaats. Als sprake is van misdrijven of overtredingen met een groot gevaarzettend of verstorend element, beoordeelt het Openbaar Ministerie per geval of strafrechtelijk wordt vervolgd. De bezetting van het Centraal Station en de sporen op 2 oktober jl. hebben een zodanig grote verstoring van de bedrijfsvoering van de NS opgeleverd dat de politie, in afstemming met het OM, aan overtreders een boete heeft opgelegd op grond van de Wet personenvervoer. Het verschil in feitelijk politieoptreden heeft onder meer te maken met de veiligheidsrisico’s en de aard van de locatie. Voor iedere situatie wordt een afweging gemaakt over de wijze van optreden. Maatregelen die geschikt zijn voor een wegblokkade, zoals op de A12, zijn vanuit operationeel oogpunt en directe veiligheidsrisico's niet één-op-één toepasbaar bij een spoorbezetting. 6.

Is het college het met de Haagse VVD eens dat bezetting van een weg, net als bezetting van het spoor, volstrekt onacceptabel is? Zo ja, waarom wordt er dan anders gehandeld?

Ja, het college onderschrijft dat zowel spoor- als wegbezetting onacceptabel zijn. Het verschil in optreden hangt af van meerdere factoren zoals veiligheidsrisico’s en de van toepassing zijnde wettelijke kaders, die op het moment van de bezetting spelen. 7.

Hoeveel schade is aangericht, zowel door bekladding als de financiële schade van de HTM, NS en ProRail door het blokkeren van het tram- en treinverkeer? Is het college bereid deze bedrijven te verzoeken om de schade te inventariseren en aangifte te doen, zodat de schade kan worden verhaald op de daders?

De financiële schade door het stilleggen van trein- en tramverkeer is aanzienlijk. NS en ProRail hebben daarnaast te maken met materiële schade door bekladding. De betrokken partijen inventariseren de omvang van de schade en beoordelen de haalbaarheid om deze op de daders te verhalen. NS en ProRail hebben op 3 oktober jl. aangifte gedaan tegen de actievoerders vanwege de gevaarlijke situatie die zij hebben gecreëerd.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10962477

8.

Kan het college aangeven hoeveel reizigers een schadeclaim hebben ingediend omdat ze hun reis niet konden maken? Worden deze reizigers gecompenseerd en, zo ja, door wie?

Exacte aantallen zijn niet bekend. NS en de HTM hanteren een compensatieregeling voor gedupeerde reizigers. Claims kunnen tot drie maanden na de verstoring worden ingediend. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4