RIS323412 Resultaten ETHOS-telling

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Co Engberts Wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10954310 RIS323412 Aan de voorzitters van de commissie Samenleving en de commissie Ruimte

Contactpersoon

Hanna Hekkert Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

Datum

14070

7 oktober 2025

E-mailadres

hanna.hekkert@denhaag.nl

Onderwerp

Resultaten ETHOS-telling

Geachte voorzitters, Op 8 april vond in de regio Den Haag de ETHOS-telling plaats. Er werden door zo'n 100 verschillende organisaties dak- en thuisloze mensen in beeld gebracht in de gemeenten Den Haag, LeidschendamVoorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer. Bij de telling wordt gewerkt met de ETHOS classificatie, waarbij mensen worden ingedeeld in zeven categorieën 1. In alle categorieën is sprake van een gebrek aan volwaardige huisvesting. In de bijgevoegde raadsmededeling waarmee de resultaten vandaag aan de gemeenteraden van de gemeenten van onze regio wordt verstuurd, treft u een nadere toelichting op de resultaten en het regionale beleid. Deze brief gaat specifiek over de situatie in de gemeente Den Haag2. We gaan in deze brief in op een aantal kwetsbare doelgroepen en wat we specifiek voor hen doen. Ook geven we een begin van een doorkijk naar hoe nu verder. Data en registratie De resultaten van de ETHOS-telling geven ons nuttige inzichten in de omvang en samenstelling van de groep mensen die te maken heeft met dak- en thuisloosheid. Goed zicht krijgen en houden op deze doelgroep is een belangrijke randvoorwaarde voor goed en doeltreffend beleid. De ETHOS-telling is een stap in de goede richting maar kent nog steeds beperkingen. Zo is de uitslag erg afhankelijk van het aantal en soort organisaties dat meetelt en blijven er nog steeds groepen onderbelicht.

Mede hierom bieden we uw commissie graag een technische briefing aan om een nadere toelichting bij de rapportage te geven. De technische briefing is nu ingepland op dinsdag 14 oktober 2025. Binnen de gemeentelijke organisatie en in de regio wordt op dit moment uitgezocht hoe we het zicht op de verschillende ETHOS-categorieën structureel kunnen verbeteren. Ook willen we de registratie van hulpvragen en aangeboden begeleiding beter bundelen en de inzichten uit het ETHOS-onderzoek daarbij gebruiken.

1

https://www.kansfonds.nl/programmas/telling/

2

De meeste cijfers uit de rapportage gaan over de gehele regio en worden niet verder uitgesplitst per gemeente. Waar mogelijk worden in

deze brief wel specifiek de cijfers voor de gemeente Den Haag genoemd.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10954310

De resultaten Uit de telling blijkt dat er in onze gemeente in totaal 6246 personen dak- of thuisloos zijn. Dat is 1.1% van het aantal inwoners. Van deze personen zijn er 945 jonger dan 18 jaar. Dat zijn hoge aantallen en de rapportage laat zien dat we hier te maken hebben met een even urgent als complex vraagstuk. De hoge aantallen passen bij trends die we al langer signaleren: meer mensen melden zich bij het daklozenloket, het aantal bezoekers van de dag- en winteropvang neemt toe en we vangen mensen noodgedwongen op in hotels omdat de maatschappelijke opvang vol zit. Ook speelt mee dat bij deze telling een bredere definitie van dakloosheid is gehanteerd dan bij bijvoorbeeld de schattingen die het CBS elk jaar maakt. Het college is geraakt door het hoge aantal getelde dak- en thuisloze mensen. Vooral het aantal getelde dak- en thuisloze kinderen en zwangere vrouwen doet ons beseffen hoe urgent het probleem van dakloosheid is. Evenwel is het goed dat we nu een completer beeld hebben van de dakloosheid in onze stad en dat hiermee onzichtbare dak- en thuisloze mensen zichtbaar worden. Dit complete beeld helpt ons bij het bijsturen van ons beleid en maakt dat we de noodklok luiden richting het Rijk. De resultaten laten zien dat de groep die met dak- en thuisloosheid te maken heeft veel groter en diverser is dan personen die in de openbare ruimte of de noodopvang verblijven.

Hoewel niet iedere situatie even schrijnend is, bevinden al deze mensen zich in een onvolwaardige huisvestingssituatie. Het dwingt ons om kritisch te kijken naar ons beleid: doen we het juiste om alle vormen van dak- en thuisloosheid aan te pakken? Weten deze mensen de juiste hulp en ondersteuning te vinden? En: op welke manier prioriteren we en zetten we onze middelen het meest efficiënt in? Want we moeten ook realistisch zijn over het feit dat we niet direct iedereen kunnen helpen. We zullen de komende tijd moeten prioriteren. Over hoe we dat doen en welke consequenties dit zal hebben voor de uitvoering van ons beleid wordt de gemeenteraad op een later moment geïnformeerd. Bovenal laat dit rapport zien dat we als gemeente en regio volop moeten blijven inzetten op het realiseren van meer sociale en lagemiddenhuurwoningen en het toevoegen van extra woonruimte door onder meer het verruimen van de mogelijkheden kamerbewoning, splitsing en optoppen. Veel mensen die in één van de hogere ETHOS-categorieën vallen hebben namelijk in de eerste plaats een woonvraag. Daarnaast is het belangrijk goed onderzoek te doen naar de oorzaken van dak- en thuisloosheid en op basis daarvan stevig in te blijven zetten op preventie en ervoor te zorgen dat mensen tijdig de weg weten naar beschikbare hulp en ondersteuning.

Wat we hier concreet aan doen leest u onder het kopje Hoe nu verder? Verborgen dak- en thuisloosheid Veruit de meeste personen in onze regio (61%) zijn geteld in de ETHOS-categorieën 5 of 6 en verblijven in een niet-conventionele woonruimte zoals een auto of vakantiewoning (23%) of bij familie, vrienden of derden3 (38%). We moeten de mensen die in deze categorieën vallen op tijd helpen, om te voorkomen dat hun situatie verder verslechtert en ze uiteindelijk toch in de opvang of op straat terechtkomen. We trekken hierin samen op met de gemeenten binnen onze regio. In bijgevoegde raadsmededeling die gaat over wat we doen in de regio wordt hier verder op ingegaan.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10954310

Kinderen en jongeren Er bevinden zich in onze regio 1112 kinderen (15% van het aantal getelde personen) en 1723 jongeren onder de 27 jaar (28%) in een situatie van dak- of thuisloosheid. 41 van die kinderen verblijven zonder hun ouder(s) in een situatie van dak- of thuisloosheid. Daarnaast zijn er 1682 kinderen geteld die zelf niet dak- of thuisloos zijn maar van wie één of beide ouders dat wel zijn. Dit zijn zorgwekkende cijfers. Kinderen en jongeren hebben hun hele leven nog voor zich en moeten tijdig een veilige en stabiele woonsituatie hebben, om te voorkomen dat hun situatie verslechtert en zij later in hun leven opnieuw in een situatie van dak- of thuisloosheid belanden. Wat betreft jongeren hebben we daarom ingezet op de mogelijkheid om hun daklozenuitkering te verhogen en hen een jongerenbriefadres te geven en is de inzet van jongerenregisseurs structureel gefinancierd en uitgebreid. Ook wordt er gewerkt aan het implementeren van het handelingskader BIG 5, dat jongeren die uitstromen uit de jeugdzorg een stevige basis moet bieden. Gezinnen Wat betreft gezinnen is de vraag naar opvang zoals bekend de afgelopen jaren flink toegenomen. Er is op dit moment te weinig plek in de reguliere maatschappelijke opvang. Waar dat nodig en in het belang van het kind is, vangen we deze gezinnen daarom tijdelijk op in hotels.

Dit heeft een forse stijging van de kosten voor maatschappelijke opvang tot gevolg. Dit is verre van ideaal en vraagt om een landelijke oplossing, want dit probleem speelt niet alleen in Den Haag. Samen met collega’s uit de G4 hebben wij hier dan ook recent opnieuw aandacht voor gevraagd bij de Tweede Kamer en de staatssecretaris voor Langdurige en Maatschappelijke Zorg. We werken ook voor deze groep aan meer beschikbare woningen en kijken in de tussentijd naar mogelijkheden voor tijdelijke opvang in leegstaand vastgoed of multifunctionele opvanglocaties zoals Sportlaan en SoZa. Vrouwen Veel van de getelde personen zijn vrouw, namelijk 34%. Dit is in lijn met eerdere ETHOS-tellingen in andere regio’s, waaruit ook bleek dat het aandeel vrouwen hoger ligt dan wat uit bijvoorbeeld de schattingen van het CBS komt3. Dit komt onder meer omdat vrouwen zich doorgaans langer handhaven in hun sociale netwerk en minder snel om hulp vragen. Ook voelen ze zich vaak niet veilig in de noodopvang en verblijven ze vaker bij familie, vrienden of derden of in niet-conventionele woonruimten. We onderzoeken momenteel hoe we de maatschappelijke opvang beter geschikt kunnen maken voor vrouwen en hoe we vrouwen beter kunnen ondersteunen in hun netwerk. Er zijn ook 57 zwangere vrouwen geteld.

We zijn bezig om voor deze kwetsbare groep een aparte opvangvoorziening te openen, waar ze naast medische zorg indien nodig begeleid kunnen worden naar passende ondersteuning en een eigen woning. Nationaliteit en verblijfsstatus In totaal zijn er in onze regio 93 verschillende nationaliteiten geteld, passend bij een internationale stad als Den Haag. Wat betreft nationaliteit is de onderverdeling binnen het totaal aantal getelde volwassenen (6089 personen) als volgt: • 2820 personen met de Nederlandse nationaliteit (46%) • 1986 personen niet ingevuld (33%) • 640 personen met een nationaliteit van een ander EU-land (11%) • 616 personen met een nationaliteit van buiten de EU (10%) • 23 personen ingeschreven in het Register Niet-Ingezetenen (<1%) • 4 personen staatloos (<1%)

3

17% volgens de schatting van het CBS (2024).

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10954310

Van de groep van in totaal 2606 personen die een nationaliteit hebben van buiten de EU, staatloos zijn of van wie de nationaliteit onbekend is: • is bij 791 personen (30%) de verblijfsstatus onbekend; • zijn 1127 personen (43%) in procedure of hebben geen geldige verblijfstitel; • hebben 478 personen (18%) tijdelijk verblijfsrecht; en • hebben 210 personen (8%) permanent verblijfsrecht. Voor een visuele weergave van deze cijfers verwijzen we graag naar pagina 16 van de rapportage. De groepen mensen met een nationaliteit van buiten de EU, die staatloos zijn of van wie de nationaliteit onbekend is, zijn vaak extra kwetsbaar: mensen weten lang niet altijd de weg naar de juiste hulp en voorzieningen, bevinden zich vaak in zeer kwetsbare situaties en hebben soms weinig of geen toegang tot hulp en ondersteuning vanwege het ontbreken van een geldige verblijfstitel. Dat de opvang voor Oekraïense ontheemden vol zit en de opvang van derdelanders uit Oekraïne is gestopt, zal deze groep naar verwachting verder doen toenemen. We betrekken de resultaten van de telling dan ook bij ons beleid ten aanzien van nieuwkomers. Ook kijken we of het nodig is om op korte termijn extra dag- en/of nachtopvang te realiseren voor de mensen die in de openbare ruimte verblijven.

Voorts geven professionals aan, dat een aanzienlijk deel van de mensen met een nationaliteit van een ander EU-land, die op straat verblijven, arbeidsmigrant is. De resultaten worden dan ook betrokken bij de aanpak arbeidsmigratie. Hoe nu verder? In Den Haag werken we sinds twee jaar met het beleidskader Den Haag Geeft Thuis aan de aanpak van dak- en thuisloosheid (RIS316085). Uw commissie heeft hiervan op 31 juli jl. de voortgangsrapportage over 2024 ontvangen (RIS 322995). We zijn met het beleidskader onder meer bezig het ondersteuningsaanbod uit te breiden en beter te stroomlijnen, onze informatievoorziening te verbeteren en te zorgen dat we mensen die thuisloos dreigen te raken in een vroeg stadium bereiken met laagdrempelige ondersteuning en begeleiding. Goede communicatie en, waar nodig, warme overdracht tussen gemeenten, hoort daar ook bij. Daarnaast zorgen we dat hulpverleners beter inzicht krijgen in welke vormen van hulp en ondersteuning er zijn binnen onze gemeente en wie hiervoor in aanmerking komen. In veel gevallen van dak- of thuisloosheid gaat het om mensen die niet zozeer een zorgvraag of Wmoindicatie hebben, maar primair hulp nodig hebben bij het vinden van een passende eigen woning.

Zolang die niet beschikbaar zijn verblijven deze mensen in een situatie van dak- of thuisloosheid, wat onder meer leidt tot een gebrek aan uitstroom uit de maatschappelijke opvang. Om meer woningen te creëren zetten we in op het versnellen van de nieuwbouw4, het beter benutten van de bestaande woningvoorraad door bijvoorbeeld de regels voor bouwkundig splitsen, kamerbewoning en hospitaverhuur te verruimen5 en het realiseren van meer woningen voor aandachtsgroepen, bijvoorbeeld door het vergroten van het aantal convenantwoningen 6. Dit zijn trajecten die tijd vergen, dus zetten we voor de korte en middellange termijn in op extra vormen van opvang. Zo gaan we leegstaand vastgoed benutten voor tijdelijk verblijf en vangen we o.a. gezinnen op in diverse multifunctionele opvanglocaties.

4

Actie Agenda Woningbouw in Den Haag 2025 – 2027, RIS321746.

5

Ontwerp Nota Woningvoorraad, RIS322733.

6

Ontwerp Woonzorgvisie 2040, RIS321928.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10954310

Binnen de maatschappelijke opvang maken we de komende periode een kwaliteitsslag. Er zijn locaties waar we door middel van de juiste inzet van zorg de zelfredzaamheid van mensen kunnen vergroten en door- of uitstroom naar beschermd wonen of een zelfstandige woning kunnen verbeteren. Op die locaties bouwen we beveiliging af en vervangen we deze door begeleiding en sociaal beheer. Op de langere termijn heeft de maatschappelijke opvang een beweging te maken, die onder meer leidt tot meer ondersteuning in de wijk. Die beweging sluit aan bij het Nationaal Actieplan Dakloosheid en het beleidskader Den Haag Geeft Thuis. Daarom zijn we in 2024 een traject gestart met onze ketenpartners om te komen tot een gedeeld uitvoeringsplan over hoe de maatschappelijke opvang er in de toekomst uit zal zien. We kijken hierbij naar begeleiding, preventie, opvang en wonen en de manieren waarop dit gefinancierd zal worden. Tot slot De resultaten van de ETHOS-telling laten zien dat de groep mensen die te maken heeft met dak- en thuisloosheid niet alleen groeit, maar ook zeer divers is. Het kan iedereen overkomen. Wij voelen een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat deze mensen waar nodig de juiste hulp en ondersteuning kunnen krijgen.

We moeten daarbij wel realistisch en eerlijk zijn: we kunnen niet iedereen direct helpen, ook omdat een deel van de problematiek in de eerste plaats vraagt om landelijke oplossingen. We zullen dus moeten bepalen hoe we onze middelen zo efficiënt mogelijk inzetten. Bovenal onderstreept het rapport voor ons de noodzaak voor meer beschikbare woningen in onze regio, een stevige inzet op preventie en een ondersteuningsaanbod dat goed toegankelijk is. Hier werken we als gemeente Den Haag iedere dag aan, samen met de gemeenten in de regio en onze partners in de stad. Wij willen tot slot via deze weg onze grote dank uitspreken aan de bijna 100 partijen die in april hebben meegedaan aan de ETHOS-telling en de enorme betrokkenheid die zij dagelijks tonen voor dit thema en de doelgroep. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier de wethouder van Volkshuisvesting, Welzijn, Wijken en Zuidwest Co Engberts

5/5