RIS323412 Bijlage 1

Bijlage: regiobrief resultaten ETHOS-telling Op 8 april 2025 vond in de gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer de ETHOS-telling plaats. In deze brief informeren wij u over de resultaten en de vervolgstappen naar aanleiding hiervan. Gelijktijdig worden de gemeenteraden van de andere gemeenten in de regio geïnformeerd. De volledige rapportage is als bijlage toegevoegd. Wat is de ETHOS-telling? De ETHOS-telling is een onderzoek dat dak- en thuisloosheid in brede zin in kaart brengt. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van de ETHOS-Light definitie. Dat betekent dat niet alleen klassieke vormen van dakloosheid, zoals mensen die in de openbare ruimte of in de maatschappelijke opvang verblijven, maar ook verborgen dak- en thuisloosheid in beeld wordt gebracht. Hierbij kan het gaan om mensen die bij gebrek aan passende huisvesting bijvoorbeeld een beroep moeten doen op vrienden of bekenden of tijdelijk op een vakantiepark wonen. Bij de telling wordt uitgegaan van de feitelijke leefsituatie van iemand op dat moment. Ook moet het gaan om een onwenselijke situatie. Iemand die bewust inwoont bij familie en beide partijen zijn daar tevreden mee wordt niet meegeteld. Bij de ETHOS-telling wordt een bredere definitie van dak- en thuisloosheid gehanteerd dan bij bijvoorbeeld de schattingen die het CBS elk jaar maakt.

Het gaat dan met name om het inzichtelijk maken van verbogen dakloosheid, bijvoorbeeld in geval van tijdelijk verblijf bij familie of vrienden. Hierdoor valt de uitkomst van de ETHOS-telling hoger uit dan de cijfers waar we tot nu toe rekening mee hielden. De telling is dit jaar voor het eerst uitgevoerd in onze regio. Tegelijk is ook een telling uitgevoerd in acht andere regio’s, waaronder Amsterdam-Amstelland. Het doel van de ETHOS-telling is om inzicht te krijgen in verborgen dakloosheid en de doelgroepen die hier mee te maken hebben, zodat gemeenten en regio’s in beleid en aanpak hier beter op kunnen inspelen. Met ongeveer 100 verschillende partijen zijn op 8 april zo veel mogelijk (verborgen) dak- en thuisloze personen in onze regio in beeld gebracht. De resultaten van de ETHOS-telling Uit de telling blijkt dat er op 8 april 2025 in onze regio 7201 personen dak- of thuisloos waren, bijna 1% van het aantal inwoners. Hieronder worden de meest opvallende uitkomsten uit onze regio toegelicht. Grote diversiteit aan dak- en thuisloze personen in leefsituaties Het heersende beeld van dakloosheid is dat het voornamelijk gaat om mannen die zichtbaar in de openbare ruimte verblijven. De resultaten van de ETHOS-telling laten echter zien dat de werkelijkheid veel breder is. Er zijn uiteenlopende leefsituaties in kaart gebracht en de groep blijkt zeer divers.

Zo is één derde van het totale aantal vrouw en gaat het om mensen in verschillende leeftijdscategorieën. Verborgen dak- en thuisloosheid Veruit de meeste personen die in onze geteld zijn verblijven in een niet-conventionele woonruimte (23%) of bij familie, vrienden of derden (38%). Belangrijk hierbij te vermelden is dat personen die in het kader van noodopvang tijdelijk door de gemeenten in hotels worden opgevangen ook in categorie 5 (niet-conventionele woonruimte) zijn meegeteld, omdat de feitelijke leefsituatie leidend is bij het ETHOS-onderzoek. Die groep is dus niet verborgen dakloos en wel degelijk in beeld. Kinderen en jongeren Van de getelde dak- en thuisloze personen zijn 1112 kinderen jonger dan 18 jaar. Het aantal getelde kinderen is hoger dan waar we regionaal tot nu toe van uit zijn gegaan. Dat komt mogelijk omdat bij de ETHOS-telling voor het eerst ook verborgen dakloosheid in beeld is gebracht, bijvoorbeeld tijdelijk verblijf bij familie of vrienden. Dat is waarschijnlijk een situatie die vaak van toepassing is op minderjarige kinderen.

Er zijn in Den Haag ook vijf kinderen in de openbare ruimte geteld. In alle vijf de gevallen ging het om kinderen in een gezin, ze waren dus niet alleenstaand. Zodra wij dit signaal ontvingen hebben we hier actie op ondernomen en bij onze eigen diensten en onze maatschappelijke partners nagevraagd of ze weet hebben van gezinnen die op straat verblijven. Er zijn hiervan geen concrete signalen bekend. Omdat het bij de telling ging om de situatie tijdens één specifieke nacht, is het goed mogelijk dat deze gezinnen direct daarna elders onderdak hebben gevonden. Ook zou het gezien de lengte van de vragenlijst en de grote hoeveelheid lijsten die door sommige telorganisaties zijn ingevuld kunnen dat er fouten zijn gemaakt bij het tellen. Dit neemt natuurlijk niet weg dat we dit signaal heel serieus nemen en hier extra alert op zullen zijn. Verdeling over de regio Uit de rapportage blijkt duidelijk dat in onze hele regio sprake is van dak- en thuisloosheid. De overgrote meerderheid van de dak- of thuisloze mensen verblijft in de gemeente Den Haag.

Dit heeft onder meer te maken met het feit dat Den Haag als centrumgemeente fungeert voor maatschappelijke opvang, Den Haag in de regio een grote stad is die te maken heeft met bijbehorende grootstedelijke problematiek en de meeste voorzieningen zich in Den Haag bevinden en veel dak- en thuisloze mensen uit de regio hiervoor naar Den Haag komen. Niettemin zijn er ook (verborgen) dak- en thuisloze personen in de regiogemeenten geteld en dragen zij ook hier de verantwoordelijkheid om dak- en thuisloosheid in de regio terug te dringen. Nationaliteit en verblijfsstatus In totaal zijn er in onze regio 93 verschillende nationaliteiten geteld. De onderverdeling binnen het totaal aantal getelde volwassenen (6089 personen) is als volgt: • 2820 personen met de Nederlandse nationaliteit (46%) • 1986 personen niet ingevuld (33%) • 640 personen met een nationaliteit van een ander EU-land (11%) • 616 personen met een nationaliteit van buiten de EU (10%) • 23 personen ingeschreven in het Register Niet-Ingezetenen (<1%) • 4 personen staatloos (<1%) Wat doen we regionaal Gemeenten in onze regio werken al samen om dak- en thuisloosheid te voorkomen en om dak- en thuisloze mensen passende opvang te bieden. De uitkomst van de ETHOS-telling geeft handvatten om kritisch te kijken naar het huidige beleid, zowel regionaal als lokaal.

Het is belangrijk om de mensen in de verschillende categorieën tijdig passend te ondersteunen, om te voorkomen dat hun situatie verder verslechtert en ze uiteindelijk in de opvang of op straat terechtkomen. Een belangrijk deel van de problematiek van dak- en thuisloosheid is het tekort aan passende en betaalbare woonruimte. Dat is een landelijk probleem en geldt niet alleen voor dak- en thuisloze mensen; ook andere groepen hebben het moeilijk op de woningmarkt. Dit probleem is niet eenvoudig op te lossen en de invloed van de gemeenten hierin is beperkt. Om deze doelgroep passend te ondersteunen moeten we creatief kijken naar wat wél kan. Daarvoor werken we regionaal aan een nieuwe woonzorgvisie, met daarin acties voor alle ‘aandachtsgroepen’ die het moeilijk hebben op de woningmarkt. Ook zijn we op dit moment als regio bezig met een geactualiseerd uitvoeringsplan op basis van de regiovisie Beschermd wonen en maatschappelijke opvang ‘Samen bouwen aan maatschappelijk herstel’. In dit uitvoeringsplan wordt gewerkt aan concrete maatregelen om dakloosheid te voorkomen en het verbeteren van de ondersteuning als mensen toch dakloos worden. Dat doen we binnen vier thema’s: data op orde, preventie, spreiding van voorzieningen en uitstroommogelijkheden.