RIS323385 Conclusies en opvolging onderzoek duurzame warmteoplossingen op de bedrijventerreinen Zichtenburg Kerketuinen en Dekkershoek (ZKD) en Forepark

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Arjen Kapteijns Wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSO/10931260 RIS323385 Contactpersoon

Martin Hulsebosch Dienst

Dienst Stedelijke Ontwikkeling Afdeling

DSO Energietransitie Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

7 oktober 2025

martin.hulsebosch@denhaag.nl

Onderwerp

Conclusies en opvolging onderzoek duurzame warmteoplossingen op de bedrijventerreinen Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek (ZKD) en Forepark

Geachte voorzitter, Op 19 maart 2025 is het ‘Programma Verduurzamen Haags MKB’ (RIS321510) met de raad gedeeld. In dit programma is de verduurzaming van bedrijventerreinen opgenomen, als onderdeel van een bredere agenda gericht op het verder ontwikkelen van de MKB-dienstverlening, waarbij ondernemers worden ondersteund om duurzame stappen te zetten in hun bedrijfsvoering en aan hun panden. Een van de acties uit dit programma is het uitvoeren van een onderzoek naar duurzame warmteoplossingen op de bedrijventerreinen Forepark en Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek (ZKD). Het doel van dit onderzoek is een beter beeld te krijgen van wat er mogelijk is op de bedrijventerreinen als alternatief voor het gebruik van aardgas, en zo ondernemers gericht te adviseren. Deze actie is ook aangekondigd in de afdoening van de motie ‘Verduurzamingsstrategie Haagse Bedrijventerreinen’ (RIS316507). Dit onderzoek is d.d. maart 2025 in concept opgeleverd, waarna de aanpak door het college is uitgewerkt. Met deze brief deelt het college de resultaten van het onderzoek en laat het college zien op welke manier er opvolging wordt gegeven aan energiebesparing en verduurzaming op de Haagse bedrijventerreinen. Samenvatting onderzoeksresultaten Het onderzoek heeft zich primair gericht op de bedrijventerreinen Forepark en ZKD en hier zijn een aantal locatiespecifieke conclusies uit gekomen.

Het onderzoek heeft ook een aantal ‘generieke’ conclusies opgeleverd, die relevant zijn voor alle bedrijventerreinen in Den Haag. De uitgebreide samenvatting van resultaten is terug te lezen in bijlage 1 (rapportage Forepark) en bijlage 2 (rapportage ZKD). Generieke conclusies geldend voor alle bedrijventerreinen: • De elektriciteitsvraag is op bedrijventerreinen substantieel groter dan de warmtevraag. Dit betekent dat het verduurzamen van de elektriciteitsvraag een effectieve manier is om bedrijventerreinen te verduurzamen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10931260

•

•

De (hybride) warmtepomp valt in vrijwel alle gevallen qua businesscase gunstiger uit voor de ondernemer dan de collectieve warmteoplossing, zoals een warmtenet. Of de ondernemer de warmtepomp kan aansluiten i.v.m. netcongestie, hangt af van de ruimte in het energiecontract van die ondernemer met de netbeheerder, het benodigd vermogen van de warmtepomp en de energiebesparingsmogelijkheden in de rest van de bedrijfsvoering. Circa de helft van de gebouw- en procesgebonden elektriciteit kan lokaal worden opgewekt.

Locatiespecifieke conclusies: • Specifiek voor de bedrijven in het voedselcluster op het Forepark, heeft een collectief lagetemperatuur (LT) bronnet wel een gunstige businesscase. • Op ZKD zien we dat de (hybride) warmtepomp er, ondanks de nabijheid van een warmtenet, qua businesscase voor de ondernemers het beste uitkomt. Opvolging college Het college werkt via het ‘Programma Verduurzamen Haags MKB’ aan de verduurzaming van bedrijventerreinen. In de gebiedskaders en uitvoeringsplannen per bedrijventerrein maakt duurzaamheid een integraal onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling. Verder wil het college benadrukken dat er een nuttige praktische handreiking is gemaakt voor bedrijven die zelf aan de slag gaan met verduurzaming, de ‘Handreiking Duurzame Bedrijventerreinen’ (RIS318669). Deze handreiking wordt in de communicatie met en over bedrijventerreinen nadrukkelijker naar voren gebracht. Aanvullend op het bovenstaande gaat het college, naar aanleiding van het onderzoeksrapport ‘Fakton Energy rapport bedrijventerreinen Forepark en ZKD’, met de volgende drie acties aan de slag. Hiervan zijn actie één en actie twee nieuw beleid. Actie drie wordt meer gericht ingezet op de bedrijventerreinen. 1.

Organiseren informatiebijeenkomsten netcongestie bedrijventerreinen Uit het onderzoek bleek dat het elektriciteitsverbruik op bedrijventerreinen substantieel groter is dan de warmtevraag, tegelijkertijd is in de hele gemeente Den Haag netcongestie afgekondigd door netbeheerder Stedin. Voor bedrijven die willen groeien of verduurzamen, door bijvoorbeeld een warmtepomp te plaatsen, is het cruciaal om te weten of dit voor hen mogelijk is en wat het handelingsperspectief is. Zoals in de generieke conclusies benoemd, hangt dit samen met de ruimte in het energiecontract, benodigd vermogen en besparingsmogelijkheden. Dit handelingsperspectief verschilt per ondernemer. Daarom worden er informatiebijeenkomsten georganiseerd op de Haagse bedrijventerreinen, waarin de ondernemers geïnformeerd worden over wat er mogelijk is, zowel individueel als collectief. Dit doet de gemeente in nauwe samenwerking met lokale partners, zoals het Industrieschap Plaspoelpolder (IPP) en de besturen van werkgeversverenigingen, Bedrijveninvesteringszones (BIZ-zen) op de bedrijventerreinen. 2. Draagvlak verkennen voor warmteoplossingen Forepark Het Fakton-onderzoek laat zien dat een ‘Lagetemperatuur (LT) bronnet’ op het Forepark qua businesscase potentie heeft voor een specifiek deel van het terrein. Dit vereist dat de ondernemers bereid zijn om samen te gaan werken op het gebied van energie-uitwisseling.

De gemeente weet nog niet hoeveel animo daarvoor aanwezig is. Via het accountmanagement en in samenwerking met de BIZ-zen, voeren we verkennende gesprekken om de duurzaamheidsambities van de ondernemers duidelijk te krijgen en te zien of er animo is voor samenwerking op enigerlei wijze.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10931260

3. Gerichte inzet instrumentarium ‘programma verduurzamen Haags MKB’ De studie laat zien dat de businesscase ‘Middentemperatuur (MT) warmtenet’ op ZKD in het gunstigste scenario vergelijkbaar uitpakt met de ‘individuele (hybride) warmtepomp’. De gemeente zal daarom niet actief sturen op de ene of de andere oplossing. De inzet is om vanuit het programma ‘Verduurzamen Haags MKB’ de bestaande instrumenten gericht in te zetten op ZKD en de andere bedrijventerreinen. Met diverse maatregelen uit het ‘Programma verduurzamen Haags MKB’ is de gemeente actief aan de slag: inzet isolatiesubsidie op bedrijventerreinen; duurzaamheidsscans, nu via een pilot in de automotive sector en bij succes verbreden naar andere sectoren; stimuleren van zon op dak bij bedrijven. Dit sluit aan bij de resultaten van het Fakton-onderzoek. De potentie van zon op dak op bedrijventerreinen is zeer groot. Circa 50% van de elektriciteitsvraag kan op het eigen terrein worden opgewekt.

In 2025 is gestart met een pilot om zeven showcasedaken te stimuleren middels haalbaarheidsanalyses en advisering; communicatiecampagne “Duurzaam Ondernemen”, om zo ondernemers te attenderen op de mogelijkheden van verduurzamen & energiebesparing; handhaven Label C-verplichting voor kantoren op bedrijventerreinen; eigen opwek en opslag stimuleren (zonnepanelen, laadpalen, solar carport, batterijen) als duurzame bron; individuele (hybride) warmtepomp stimuleren. De hybride warmtepomp is op de korte tot middellange termijn (grofweg de komende 10 jaar) de beste oplossing, gezien netcongestie; flex-E subsidie van RVO promoten onder ondernemers; faciliteren van ondernemers met onafhankelijke energiebesparingsadviezen; maatwerkadvies, waaronder het delen van informatie over het duurzame warmteoplossingen op bedrijventerreinen. Communicatie en vervolg De voortgang voor wat betreft energiebesparing en verduurzaming van Haagse bedrijventerreinen maakt onderdeel uit van de uitvoering van het ‘Programma Verduurzamen Haags MKB’. Over deze resultaten wordt gerapporteerd via de jaarlijkse voortgangsrapportage van de Economische Uitvoeringsagenda. Ook in de jaarlijkse Klimaatrapportage wordt dit meegenomen. Met vriendelijke groet, de wethouder van Energietransitie, Mobiliteit en Grondstoffen Arjen Kapteijns

3/3