RIS323385 Bijlage 1. Forepark notitie ondersteuning commisiebrief Fakton (2)
Tekst van het document
Duurzame warmteoplossingen Forepark Bijlage 1. Commissiebrief ‘Oplevering onderzoek duurzame warmteoplossingen bedrijventerreinen ZKD en Forepark’
17-9-2025
1 Vraagstelling en context
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Vraag en opbouw onderzoek
17-9-2025
De gemeente Den Haag heeft Fakton Energy gevraagd naar een haalbaarheidsstudie voor de energietransitie op de bedrijventerreinen Forepark en ZKD. De primaire focus van de studie ligt op warmteoplossingen.
De vraag vanuit de gemeente: • In opdracht van de gemeente Den Haag heeft Fakton de opdracht gekregen om de potentie van duurzame (collectieve) warmteoplossingen te onderzoeken op twee van haar bedrijventerreinen. • De nadruk van het onderzoek ligt vooral op (collectieve) warmteoplossingen, waarbij de interactie met netbelasting is meegenomen. De centrale vraagstelling van het onderzoek is: “Hoe kan de gemeente Den Haag een op maat gemaakte aanpak voor het aardgasvrij maken van bedrijventerreinen ZKD en Forepark ontwikkelen, die rekening houdt met de diverse energiebehoeften van bedrijven en de inzet van lokale energiebronnen?”
Aanpak onderzoek Fakton: 1. In kaart brengen twee bedrijventerreinen op basis van deskresearch 2. In kaart brengen kansrijke technische mogelijkheden voor duurzame verwarming en met afwegingskader kiezen van meest kansrijke warmteoplossingen. 3. Financieel doorrekenen en vergelijken kansrijke warmteoplossingen. Figuur 1: Visuele weergave bedrijventerreinen ZKD en Forepark.
ZKD
Forepark
Voor u licht de notitie die wij opstelden ter ondersteuning van de commissiebrief bedrijventerreinen. Hierin beschrijven en onderbouwen wij de belangrijkste conclusies en bijbehorende adviezen van ons onderzoek. De kernpunten en aanbevelingen met betrekking tot bedrijventerrein Forepark vindt u op slide 5 en 6. Vervolgens bieden wij extra uitleg over de uitgevoerde analyse. Elke conclusie is genummerd; deze nummers corresponderen met de slides waarop we de betreffende conclusie verder toelichten. Door de nummers van de conclusies te koppelen aan de slides uit de analyse, kunt u indien gewenst gemakkelijk extra toelichting vinden.
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
17-9-2025
2 Conclusies en aanbevelingen
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Belangrijkste conclusies Forepark
17-9-2025
Het realiseren van een bronnet rondom het “food cluster” op Forepark is financieel concurrerend met aardgas en individuele warmtepompen. Aandachtspunten zijn het in beweging krijgen van genoeg bedrijven voor de benodigde schaalvoordelen en de benodigde stroomvoorziening in relatie tot afgekondigde netcongestie.
A
| Een bronnet op Forepark lijkt financieel aantrekkelijk. Over een periode van 15 jaar heeft een bronnet lagere kosten voor de eindgebruiker in vergelijking met aardgas of individuele warmtepompen. Het cluster met de voedselverwerkers (foodcluster) lijkt zich goed te dienen als startmotor voor de uitrol van een bronnet.
B
| Financiële haalbaarheid bronnet is sterk afhankelijk van een aantal partijen in het foodcluster. Vooral voor partijen in het foodcluster met vries- en koelcellen is een bronnet financieel aantrekkelijk. Dit komt omdat deze partijen niet alleen efficiënter warmte kunnen opwekken in de winter, maar ook stroom besparen bij koeling op warme dagen in de zomer. Daarnaast zorgen deze partijen ook voor een betere balans in de bodem tussen warmte- en koude vraag. Dit betekent dat het voor de kansrijkheid van een bronnet belangrijk is dat zoveel mogelijk van deze voedselverwerkende partijen aansluiten op het collectieve systeem.
C
| Uitdagingen met stroomaansluiting bronnet door netcongestie in Den Haag op korte termijn. Hoewel een bronnet op lange termijn zorgt voor een lager elektriciteitsgebruik op het bedrijventerrein t.o.v. individuele warmtepompen zal op korte termijn het stroomverbruik toenemen door het uitfaseren van aardgas. Ook heeft de toekomstige WKO-exploitant een nieuwe elektriciteitsaansluiting nodig voor het opereren van het bronnet. Op dit moment is het onzeker of een exploitant deze aansluiting kan krijgen in een netcongestie gebied.
D
| Het elektriciteitsverbruik op Forepark is veel groter dan het aardgasverbruik. Dit komt omdat de meeste grootverbruikers op het bedrijventerrein elektriciteit gebruiken als primaire energiebron voor hun bedrijfsproces. De prioriteit van partijen voor verduurzaming ligt daarmee naar onze verwachting ook minder bij verduurzaming van de warmtevoorziening dan elektriciteit.
E
| Er is ruimte voor de uitrol van extra zonnepanelen op daken binnen Forepark. Er is binnen het bedrijventerrein Forepark nog ruimte beschikbaar op daken voor de plaatsing van zonnepanelen. Daarnaast bevindt Forepark zich in een gebied waar volgens netbeheerder Stedin geen sprake is van netcongestie bij teruglevering van stroom. Dit biedt een kans voor verdere verduurzaming van het gebied, zonder dat dit direct op korte termijn knelpunten veroorzaakt op het elektriciteitsnet.
F
| Wij zien op langere termijn potentie in een lokale energiehub op Forepark. Gezien het hoge elektriciteitsverbruik op bedrijventerrein Forepark, gecombineerd met de verwachte sterke toename van het aantal laadpalen voor elektrisch vervoer, ontstaan er mogelijkheden voor de ontwikkeling van een lokale energiehub. Dit is voor de gemeente een kans voor een verkennend onderzoek uit naar de kansrijkheid en haalbaarheid van een dergelijke hub in Forepark.
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Aanbevelingen
17-9-2025
Focus bij verduurzaming van Forepark op het foodcluster waar kansen liggen voor een collectief warmte-koude systeem en een energiehub, en speel als gemeente een actieve rol in het stimuleren van samenwerking; op langere termijn vergroot slimme aansturing van energiecomponenten de kansrijkheid van een lokale energiehub. I: Collectieve energiesystemen: Focus bij collectieve oplossingen op het op het foodcluster op Forepark.
verduurzamings
III: Elektriciteit: Zet als gemeente in op de uitrol van extra zonnepanelen op Forepark en verken de mogelijkheden voor batterijopslag.
Focus hierbij eerst op de bedrijven in het foodcluster, omdat wij hier de meeste verduurzamingskansen met collectieve energievoorzieningen zien. In het foodcluster op Forepark zien wij zowel kansen voor een collectief warmte koude systeem als een energy hub. Het tot een succes maken van deze beide ontwikkelingen vraagt samenwerking tussen verschillende stakeholders en bedrijven op het bedrijventerrein. Specifiek bij deze noodzaak van samenwerking tussen verschillende stakeholders zien wij toegevoegde waarde voor een actieve rol van de gemeente.
Voor bedrijven met een hoog elektriciteitsverbruik en beschikbaar dakoppervlak zien wij kansen voor de uitrol van extra zonnepanelen. Wij zien een rol voor de gemeente in het ondersteunen van bedrijven bij het inzichtelijk maken van de haalbaarheid van extra zonnepanelen, zodat kansrijke bedrijven gestimuleerd zijn om deze aan te schaffen.
II: Individuele warmteoplossing: Zet als gemeente op het deel van Forepark waar een collectief niet kansrijk is in op individuele verduurzaming. Stimuleer bedrijven hier om energie te besparen en hybride warmtepompen aan te schaffen. Zet in op individuele verduurzaming op het deel van Forepark waar een collectieve oplossing niet kansrijk is en zet hier ook op in het kansrijke foodcluster als hier in een later stadium bijvoorbeeld op basis van gespreken met bedrijven blijkt dat een collectief systeem niet kansrijk is. Warmtepompen resulteren in een lagere energierekening dan een CV-ketel. Het is voor bedrijven daarom financieel aantrekkelijk om een hybride warmtepomp aan te schaffen. Wij raden aan om bedrijven hierover te informeren en zo bedrijven te stimuleren om een hybride warmtepomp te installeren met de beschikbare ruimte in de huidige elektriciteitsaansluiting. Indien bedrijven geen of zeer beperkte ruimte hebben in de huidige elektriciteitsaansluiting levert het besparen van energie door bijvoorbeeld het vervangen van lampen door ledverlichting, isoleren of het slimmer aansturen van apparaten potentieel een dubbel financieel voordeel op.
Indien een bedrijf al veel zonnepanelen heeft of deze gaat realiseren neemt de financiële kansrijkheid van batterijopslag toe. De batterij is dan in te zetten om de benodigde transportcapaciteit te verminderen wanneer bedrijven deze met overtollige stroom laden. IV: Energiehub: Wij zien op langere termijn kansen voor een energiehub op Forepark Op langere termijn en na een toename van installaties van warmtepompen, laadpalen, batterijen en zonnepanelen op Forepark neemt de toegevoegde waarde van slimme aansturing van deze componenten toe. Dit in combinatie met de ontwikkelingen in het kader van de nieuwe energiewet resulteert in een verhoogde kansrijkheid van het inrichten van een lokale energie hub. De kansrijkheid van een lokale energie hub is sterk afhankelijk van de bereidheid tot samenwerking tussen bedrijven op het thema energie. Deze samenwerking is vorm te geven door middel van bijvoorbeeld het delen van data, energie en transportvermogen. De bereidheid neemt toe indien de financiële incentives groeien. Wij verwachten dat deze incentives toenemen na verdere elektrificatie van het bedrijventerrein en verdere uitwerking van de nieuwe energiewet. Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
17-9-2025
3
Onderbouwing conclusies met greep uit relevante resultaten uit de analyse
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Bronpotentie Forepark
17-9-2025
Forepark ligt naast het beoogde tracé van WarmtelinQ. Daarnaast is er al een bestaande WKO-doublet aanwezig en is er een geothermie zoeklocatie op ongeveer één kilometer van het bedrijventerrein. Op en rond Forepark zijn verschillende bronnen aanwezig waar gebruik van kan worden gemaakt.
Figuur 2: Warmtebronnen omgeving Forepark
• Er is een WKO installatie aanwezig waar mogelijk overcapaciteit in zit voor uitbreiding naar omliggende panden.
• De warmtekrachtkoppeling centrale (WKC) van Eneco die het warmtenet ten zuiden van snelweg en Forepark van warmte voorziet.
Daarnaast zijn er aantal mogelijkheden voor toekomstige nog te ontwikkelen warmte bronnen: • De beoogde locatie voor een geothermie bron ligt gunstig ten opzichte van Forepark. • De WarmtelinQ leiding is gepland langs Forepark, mogelijkheid om een T-stuk bij Forepark te onderhandelen met Gasunie. WarmtelinQ beoogd trace Bodemwateronttrekking
Gesloten WKO Locatie beoogde geothermie bron & huidige locatie WKC Eneco
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Technische mogelijkheden
17-9-2025
Overzicht van de verschillende technische mogelijkheden voor het verwarmen van panden in Nederland zonder aardgas. Wij selecteerden op basis van het afwegingskader op de volgende pagina de twee meest kansrijke voor Forepark. Deze twee meest kansrijke oplossingen werkten wij financieel verder uit.
1. Individuele elektrische warmtepomp
2. MT/HT warmtenet
3. LT warmtenet
De warmtepomp onttrekt warmte uit bijvoorbeeld de buitenlucht en waardeert de warmte op naar circa 50 graden.
Een collectief MT/HT warmtenet levert warmte tussen de 70 graden (MT) en 90 graden (HT) via een warmtenet.
Een collectief LT warmtenet levert warmte tussen de 30 en 55 graden via een warmtenet.
Groengas is biomassa-gas van aardgaskwaliteit, verspreid via het gasnet, maar schaars in Nederland.
Het water in het warmtenet kan verwarmd worden door verschillende bronnen zoals: restwarmte, geothermie, biomassa, etc.
Het water in het warmtenet kan verwarmd worden door verschillende bronnen zoals: restwarmte van datacenters, aquathermie, etc.
Waterstof, geproduceerd uit aardgas of elektriciteit, wordt eerst verwacht in industrie en mobiliteit, en pas later in de gebouwde omgeving.
Een hybride warmtepomp combineert een elektrische warmtepomp met een HR-ketel op gas. Op koude dagen springt de HR-ketel bij.
4. Duurzame gassen
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Afwegingskaders Forepark
17-9-2025
Individuele warmtepompen en LT-warmtenet (Bronnet) lijken op basis van non-financiele scoringscriteria de meest kansrijke duurzame warmteoplossingen op Forepark. Voor deze twee meest kansrijke alternatieven voor aardgas maakten wij een uitgebreide financiële analyse, zie ook volgende sheets.
Individuele warmtepomp Beperkte benodigde aanpassingen aan gebouwen Aansluiting op lokale bronpotentie (beschikbaarheid) Beperkte impact ruimtelijke inpassing Toekomstbestendigheid Beperkte impact op netcongestie Beperkte complexiteit samenwerking stakeholders
MT-warmtenet
LT-warmtenet
Duurzaam gas
-
+ + + + + +
-
+ + + + + +
-
+ + + + + +
-
+ + + + + +
-
+
-
+
-
+
-
+
Ruimte in de ondergrond Aansluiten bij wet en regelgeving
Score: 80%
Score: 70%
Score: 78%
Score: 60% Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
A
Kansrijke collectieve oplossing
17-9-2025
Zowel technisch als financieel zien wij dat het ontwikkelen van een lage temperatuur bronnet met verschillende WKO doubletten en gekoppelde water/water warmtepompen rond het “foodcluster” van Forepark het meest kansrijke collectieve systeem is. Wij zien een bronnet rond het foodcluster als de meest kansrijke (lage temperatuur) collectief warmte en koude-systeem in Forepark omdat: • Ten eerste: Wij een goede balans verwachten tussen de jaarlijkse warmte en koudevraag in dit gebied. Deze goede balans tussen warmte en koudevraag in het gebied maakt een warmte-koudeopslag (WKO) financieel aantrekkelijk omdat de efficiëntie van een WKO systeem hoog is wanneer de onbalans zo klein mogelijk is. •
Ten tweede: Gebouwen op Forepark zijn naar verwachting geschikt voor verwarming met warmtepompen. Warmtepompen voeden vanuit een bronnet i.p.v. de buitenlucht, wat resulteert in een lager jaarlijks energieverbruik en een lagere vermogenspiek in de winter. Dit is zowel maatschappelijk als voor de gebouweigenaar aantrekkelijk. De maatschappelijke toegevoegde waarde zit hem in het beperken van netcongestie en het optimaal benutten van de beschikbare energie-infrastructuur en lokale energiebronnen en voor de gebouw eigenaar is het aantrekkelijk omdat dit resulteert in een lagere energierekening.
•
Ten derde: Relatief veel gebouwen op Forepark hebben koelvraag ofwel voor het koelen van kantoor ruimte of voor proces koeling in vriezers en koelcellen. Een lage temperatuur collectief systeem zoals een bronnet kan op een kostenefficiëntere manier invulling geven aan deze koelvraag dan een collectief systeem dat ook hoogwaardige warmte levert. Om vanuit één collectief energiesysteem zowel warmte als koude te leveren zijn 4-pijpen nodig.
•
Ten vierde: De bodem in Den Haag in het algemeen en naar verwachting ook specifiek op Forepark is erg geschikt voor WKO systemen. Gezien ook de grootschalige WKO projecten in Den Haag bij bijvoorbeeld Laakhavens en Binckhorst. Daarnaast is er ook al een WKO doublet aanwezig op Forepark. De financiële haalbaarheid van een WKO-doublet is onder andere afhankelijk van de geschiktheid van de bodem. Een bodem is geschikt wanneer de watervoerende laag waar de WKO zich bevind goed water doorlaat. Hoe geschikt de bodem op Forepark precies is (hoeveel m3/uur de bodem doorlaat) is in deze studie niet onderzocht en vraagt om verder onderzoek. Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
B
Businesscase leverancier – Forepark
17-9-2025
Het aansluiten van warmtevragers aan de overkant van de weg is gunstig voor de businesscase van een bronnet bij het voedsel cluster op Forepark. Voor de financiële doorrekening van een Bronnet op Forepark kozen wij in afstemming met de gemeente de volgende twee scenario’s: • Basis scenario bronnet: sturen op optimale balans in de bodem. In het basis scenario sloten wij alleen de bedrijven in het Foodcluster. Dit scenario stelden wij samen door op zoek te gaan naar een energiesysteem met een optimale balans in de bodem (WKO). Wij verwachten dat de 12 bedrijven die wij in dit scenario “selecteerden” op jaar basis gezamenlijk evenveel warmte als koude afnemen van het Bronnet zodat de balans in de bodem in dit scenario gemiddeld precies goed uitkomt. • Groei scenario bronnet: Gestuurd op meest optimale businesscase door toevoegen extra afzet. In het tweede scenario dat wij opstelden voor het bronnet in Forepark optimaliseerden wij de aansluitingen niet op verwachte bodembalans maar op financiële haalbaarheid. Ten opzichte van het vorige scenario voegden wij bedrijven met een relatief grote warmtevraag die tussen het foodcluster en de snelweg liggen toe.
Figuur 3: Berekende businesscase scenario's businesscase leveranciers. Forepark foodcluster
Forepark foodcluster + overkant
Tabel 1: Resultaten businesscase collectief warmtesysteem Forepark
Scenario
BAK / kW
Kleinverbruikers
Grootverbruikers Totale investeringen
Totale Opex
1.Forepark Voedsel
316
4
8
€2.400.000
€ 890.000
Totale Energielasten € 315.000
2. Forepark Voedsel + overkant
173
4
19
€3.400.000
€ 1.200.000
€ 1.270.000
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
Toelichting TCO-berekening
17-9-2025
De economische haalbaarheid van de verschillende warmteoplossingen drukten wij uit in Total Cost of Ownership (TCO)
De economische haalbaarheid drukken wij uit in Total Cost of Ownership (TCO)
Figuur 4: Visuele weergave TCO-berekening
Wij namen de volgende aspecten mee in onze TCO-analyse: • Investering installatie/bijdrage aansluitkosten (BAK): In het geval van een warmtenet betaald de gebouw eigenaar eenmalige aansluitkosten.
• Herinvesteringen (in jaar 15): De individuele oplossingen hebben een levensduur van 15 jaar waarna een herinvestering plaatsvindt. • Onderhoudslasten: In het geval van het warmtenet zijn er geen onderhoudslasten voor de bedrijven. Deze liggen bij het warmtebedrijf. • Energielasten: de totale energielasten per woning over een looptijd van 15 jaar. Hiermee is rekening gehouden met fluctuerende energieprijzen in de toekomst.
Tabel 2: Energieverbruiken fictieve gemiddelde voorbeeld bedrijven Forepark
Wij definieerden twee voorbeeldbedrijven op Forepark waarvoor wij de energiekosten van de individuele en collectieve warmteoplossing doorrekenden en deze vergeleken.
Gemiddelde kleinverbruiker Forepark Gemiddelde grootverbruiker Forepark
Gasvraag (m3 / jaar)
Elektriciteitsvraag (kWh/jaar)
6.500
142.400
34.700
1.031.700 Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
A
Energielasten eindgebruikers FP (1)
17-9-2025
Over een periode van 15 jaar is een bronnet financieel aantrekkelijker dan een individuele warmtepomp en een CV-ketel voor partijen op Forepark met een vries- en/of koelcel.
TCO gemiddelde kleinverbruiker op Forepark – 15 jaar
TCO gemiddelde grootverbruiker op Forepark – 15 jaar
Gasvraag: 6.500 m3/jaar, Elektra: 142.400 kWh/jaar
Gasvraag: 34.700 m3/jaar, Elektra: 1.031.700 kWh/jaar
Let op voor de bovenstaande financiële vergelijking gaan wij bij het bronnet uit van het meest gunstige bronnet scenario 2.
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
A
Energielasten eindgebruikers FP (2)
17-9-2025
Op basis van huidige energieprijzen en tariefregulering resulteert een bronnet op Forepark naar verwachting op korte termijn tot de laagste energierekening voor zowel grote als kleine energieverbruikers in het “foodcluster”.
Energierekening startjaar gemiddelde kleinverbruiker Forepark
Energierekening startjaar gemiddelde grootverbruiker Forepark
Gasvraag: 6.500 m3/jaar, Elektra: 142.400 kWh/jaar
Gasvraag: 34.700 m3/jaar, Elektra: 1.031.700 kWh/jaar
€45.000
€41.905
€38.838
€40.000 €35.000
€250.000 €32.336
€25.000
€259.657
€223.642
€150.000 CV-ketel
€20.000
€10.000
€245.701
€200.000
€30.000
€15.000
€300.000
Lucht/water warmtepomp Bronnet
CV-ketel
€100.000
Bronnet
Lucht/water warmtepomp
€50.000
€5.000 €0
€0 Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
D
Elektriciteit versus warmte
17-9-2025
Gebouwen op Forepark gebruiken relatief meer elektriciteit dan gas. De verwachting is dat vooral het cluster van de voedsel verwerkende bedrijven in het midden van Forepark relatief veel stroom gebruiken. • De totale elektriciteitsvraag op Forepark is 31 mln. kWh, dit staat gelijk aan circa 12.500 gemiddelde woningen in Nederland.
Figuur 5: Elektriciteitsvraag gebouwen Forepark [kWh/jaar]
Figuur 6: Warmtevraag Forepark [kWh_th/jaar]
• De totale ingeschatte warmtevraag op Forepark is 91.000 GJ/jaar dat staat gelijk aan het gasverbruik van circa 3.000 gemiddelde woningen in Nederland.
• Een hoog stroom gebruik betekent dat er meer financiële verduurzamingpotentie in stroom is dan in gas. Dit komt o.a. door het Nederlandse energiebelastingstelsel, waarbij het tarief per kWh daalt naarmate het verbruik toeneemt, een elektriciteitsintensief alternatief is daarmee relatief aantrekkelijker bij een hoger elektriciteit dan gasverbruik.
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
E
Voorraad zonnepanelen
17-9-2025
Forepark biedt veel potentie voor de installatie van extra nieuwe zonnepanelen. Indien alle bedrijven op Forepark hun daken net zo vol leggen als het huidige gemiddelde van 28% is de totale potentiële opwek 13.701.000 kWh. • Van alle daken waar zonnepanelen op liggen op Forepark is gemiddeld 28% van de dakoppervlakte bedekt. Deze panelen wekken samen 6.333.000 kWh op. Echter zijn er ook veel daken waar geen zonnepanelen liggen. Er is dus nog veel ruimte voor extra zonnepanelen en een grote potentie voor meer lokale elektriciteitsopwekking.
Figuur 7: Huidige opwek zonnepanelen [Wp]
Figuur 8: Potentie opwek zonnepanelen Forepark [Wp]
• Forepark biedt veel potentie voor de installatie van extra nieuwe zonnepanelen. Indien alle bedrijven op Forepark hun daken net zo vol leggen als het huidige gemiddeld van 28% is de totale potentiële opwek 13.701.000 kWh. Echter als bedrijven hun daken nog voller leggen dan het huidige gemiddelde is deze potentie nog groter. Echter om deze potentie te benutten is in ieder geval het onderzoeken van uitdagingen omtrent dakconstructies en verzekeringen belangrijk. Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
D E
Overzicht energiegebruik Forepark
17-9-2025
Naar verwachting heeft het grootschalig implementeren van warmtepompen een relatief beperkte impact op netcongestie op het bedrijventerrein. De impact van laadpalen is naar verwachting groter op netcongestie. Belangrijke conclusies uit overzicht: •
•
Potentie voor lokale opwek met zonnepanelen is groot: circa 13,7 GWh. Indien alle bedrijven op Forepark hun dak voor gemiddeld 30% volleggen kan al circa de helft van het gebouwgebonden gebruik lokaal worden opgewekt. Laadpalen zullen naar verwachting meer congestie veroorzaken dan warmtepompen. Alle bedrijven op Forepark van een warmtepomp voorzien resulteert naar verwachting in een elektrische Piekvraag verhoging van 1,9 MW. Dit is een toename van circa 15% t.o.v. de huidige piekvraag. Daarnaast is dit maar 15% hoger dan de huidige piekvraag van laadpalen terwijl de verwachting is dat het aantal laadpalen op Forepark nog significant zal toenemen.
Tabel 3: Verwachting huidig en toekomst energieverbruik Forepark.
Forepark
Huidig Toekomstig
Warmte en Koude Ruimte koeling (GJ/jaar)
Gasverbruik (m3/jaar)
Ruimte verwarming (GJ/jaar)
Warmteverbruik in WEQ
n.v.t. 12.372
2.586.835 2.069.468
81.877 65.502
3.032 2.183
Forepark Huidig Toekomstig
Elektriciteit verbruik (kWh) Gebouwgebonden gebruik
Vries en koelcellen
Zonnepanelen
30.764.516 27.688.064
3.526.695 2.116.017
(6.332.724) (13.700.681)
Forepark Huidig Toekomstig
Laadpalen
Warmtepompen
1.477.520 n.t.b.
n.v.t. 8.639.588
Elektriciteit vermogen (MW) Gebouwgebonden gebruik
Vries en koelcellen
Zonnepanelen
12,3 11,1
0,79 0,48
(6,3) (13,7)
Laadpalen
Warmtepompen
1,62 n.t.b.
n.v.t. 1,9
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
C E
Netcongestie situatie Forepark Op Forepark is tot circa 2035 nog voldoende netcapaciteit beschikbaar voor stroomafname en ruime mogelijkheid voor extra lokale opwek via zonnepanelen op beide hoogspanningstations.
17-9-2025
Figuur 9: Overzicht hoogspanningsstations en verzorgingsgebieden Den Haag. Bron: Stedin
Wij spraken in het kader van ons onderzoek met Netbeheerder Stedin over de netcongestie situatie op het bedrijventerrein Forepark. De belangrijkste conclusies uit dit onderzoek zijn: Forepark ligt in een afname gebied, dit betekent dat Stedin minder problemen verwacht bij extra productie van elektriciteit en meer problemen wanneer de afname van elektriciteit groeit. Er zijn verzorgingsgebieden van twee verschillende hoogspanningstations van Stedin op Forepark. Het grootste deel van het bedrijventerrein voed Stedin van hoogspanningstation Den Haag HVS Oost. Een klein deel van het bedrijventerrein maar bijvoorbeeld wel het ADO Den Haag station voed Stedin vanuit Den Haag HVC Ypenburg. Beide hoogspanningstations hebben naar verwachting nog capaciteit voor extra aansluitingen tot circa 2035, zie ook afbeelding.
Forepark
Letop: Na ons gesprek met Stedin is door Tennet netcongestie op hoogspanningsniveau afgekondigd voor heel Den Haag inclusief bedrijventerrein Forepark. Dit betekent dat er op dit moment (september 2025) geen transport capaciteit beschikbaar is voor uitbreiding van bestaande of aanvragen van nieuwe grootverbruikaansluitingen.
Figuur 10: Verwacht gevraagd en teruggeleverd elektrisch vermogen hoogspanningsstations Ypenburg en HVS Oost tussen nu en 2050 bron: Stedin
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
F
Energiehub kansen
17-9-2025
Op Forepark zijn er slimme energiesystemen mogelijk binnen drie hoofdthema's: energieopslag, lokale opwekking en slim sturen op verbruik. De meest kansrijke oplossingen voor het beperkten van netcongestie de komende paar jaar voor Forepark zijn: 1. Inzet op lokale elektriciteitsopwekking (Extra PV), 2. Het slim delen van beschikbare elektrische capaciteit
3. Demand side management door slim aansturen vries en koelcellen (koude buffering)
Op langere termijn en na een toename van installaties van warmtepompen, laadpalen, batterijen en zonnepanelen op Forepark neemt de toegevoegde waarde van slimme aansturing van deze componenten toe. Dit in combinatie met de ontwikkelingen in het kader van de nieuwe energiewet resulteert in een verhoogde kansrijkheid van het inrichten van een lokale energie hub. De kansrijkheid van een lokale energie hub is sterk afhankelijk van de bereidheid tot samenwerking tussen bedrijven op het thema energie. Deze samenwerking is vorm te geven door middel van bijvoorbeeld het delen van data, energie en transportvermogen. De bereidheid neemt toe indien de financiële incentives groeien. Wij verwachten dat deze incentives toenemen na verdere elektrificatie van het bedrijventerrein en verdere uitwerking van de nieuwe energiewet.
Tabel 4: Meest kansrijke oplossing beperken netcongestie Thema
Impact maatregel* Opslag elektrisch 4 Opslag thermisch 3 Lokale non flexibele 3 opwek Lokale flexibele 4 opwek Capaciteit delen 4 Collectieve 3 warmtesystemen Prioriteren van 2 aansluitingen Demand side 4 management (“Slimme” laadpalen) Demand side 4 management (Koude buffering)
Gemakkelijkheid implementatie** 3 3 3
Totaalscore 12 9 9
3
12
2 3
8 9
2
4
3
12
4
16
Notitie ondersteuning commissiebrief Forepark
World Trade Center, 22ste etage Beursplein 37 3011 AA Rotterdam + 31 10 300 6000 info@fakton.com