RIS323348 Bijlage Jaarverslag VTH 2024
Tekst van het document
Jaarverslag
20 24
Vergunningen, Toezicht en Handhaving
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
5
2.
Bouwen en wonen
9
2.1 Uitvoerende afdelingen
9
2.1.1 Capaciteit
9
2.1.2 Externe invloeden met impact op het werk
10
Vergunningen en Toezicht
13
2.2.2 Vergunningen
14
2.2.3 Toezicht
15
2.2.4 Adviezen
17
2.2
2.3 Toezicht en handhaving bestaande stad 2.3.1 Meldingen
18
2.3.2 Werkvoorraad HPB 2024
19
2.2.3 Bestuurlijke dwangmiddelen
22
2.3.4 Opgaven
24
2.4 Semafoondienst DSO (V&T en HPB) jaaroverzicht 2024
27
3.
29
Openbare ruimte
3.1 Ontwikkelingen en vernieuwingen 2024
29
3.2 Projecten en ontwikkelingen 2024
30
3.3 Operationeel
36
3.3.1 Vergunningen buitenruimte
36
3.3.2 Toezicht en handhaving buitenruimte
38
4.
Milieu
47
4.1
Beleid en ontwikkelingen
47
4.1.1 Algemeen
47
4.1.2 Ontwikkelingen
48
Operationeel
50
4.2.1 Vergunningverlening en toetsing
50
4.2.2 Toezicht en handhaving
51
5.
Veiligheid
57
5.1
Beleidsmatige terugblik 2023 Brandveiligheid
57
5.2
Operationele terugblik 2023 Brandveiligheid
58
5.3
Evenementen
58
5.4
Horeca
59
4.2
2
17
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
3
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 1 Inleiding In het VTH-jaarverslag 2024 legt het college verantwoording af over de uitvoering van vergunnings-, toezichts-, en handhavingstaken. Het jaarverslag geeft inzicht in hoeverre doelstellingen uit het jaarplan voor 2024 zijn gehaald en laat zien wat de ontwikkelingen waren in 2024. Het maken van een jaarplan en jaarverslag (evaluatie) is een wettelijke verplichting op grond van het Besluit Omgevingsrecht. In artikel 13.5 van het Omgevingsbesluit ligt de grondslag voor het opstellen van een strategische en programmatische uitvoerings- en handhavingsstrategie. De wettelijke basis voor het opstellen van een jaarlijkse evaluatierapportage zoals het voorliggende VTH-jaarverslag is te vinden in artikel 13.11 van het Omgevingsbesluit. In dit artikel wordt aangegeven dat in de jaarrapportage inzicht wordt gegeven in: – De mate waarin uitvoering van het uitvoeringsprogramma heeft plaatsgevonden; – De mate waarin deze uitvoering heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen vastgesteld in het VTH-beleidsplan.
Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet is één van de grootste wetswijzigingen binnen het fysieke domein van de afgelopen decennia. De Omgevingswet heeft gevolgen voor onze dienstverlening en voor de inzet van VTH-instrumenten. De invoering van de Omgevingswet heeft in de praktijk aanzienlijke problemen opgeleverd en geleid tot substantiële kosten. Hoewel het Rijk bij aanvang van het traject stelde dat de wet zou leiden tot vereenvoudiging, efficiëntie en kostenbesparing, blijkt de realiteit vooralsnog anders uit te pakken. De invoering van de Omgevingswet heeft in 2024 een aanzienlijke stempel gedrukt op de uitvoering van VTH-taken. Hoewel de wet bedoeld was om procedures te vereenvoudigen en integraliteit te bevorderen, is de praktijk weerbarstig gebleken. Binnen het VTH-domein zijn diverse problemen zichtbaar geworden: • Complexiteit van regelgeving: De nieuwe systematiek vraagt om een fundamenteel andere werkwijze, waarbij het opstellen van toepasbare regels en het werken met omgevingsplannen veel tijd en expertise vergt. • Digitale infrastructuur: Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) functioneert nog niet stabiel. Dit leidt tot vertragingen in vergunningverlening en onzekerheid bij zowel medewerkers als aanvragers.
4
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
5
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
• Capaciteitsdruk: De implementatie vergde extra inzet van personeel voor scholing, systeeminrichting en het aanpassen van werkprocessen, bovenop de reguliere VTH-werkdruk. Personeelstekorten in het ruimtelijk domein maken dit proces nog lastiger. • Financieel: De beloofde besparingen zijn tot op heden niet gerealiseerd. Integendeel: de invoering heeft geleid tot extra kosten, complexiteit en onzekerheid. In 2024 stond VTH in het teken van aanpassen, investeren en bijstellen. Ondanks inspanningen zijn de beloofde vereenvoudiging en efficiëntie in 2024 nog niet volledig gerealiseerd. In het vastgestelde Uitvoeringsprogramma VTH 2025 ligt de aandacht dan ook op het vertrouwd raken van de nieuwe processen en wetgeving, het versterken van samenwerking en het sluiten van de beleidscyclus. Wij zetten hiermee stappen richting een toekomstbestendige uitvoering van de VTH-taken, met oog voor kwaliteit, transparantie en maatschappelijke impact.
6
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
7
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 2 Bouwen en wonen
2.1 Uitvoerende afdelingen Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten en het werk van de afdelingen Vergunningen en Toezicht (V&T) en Haagse Pandbrigade (HPB) van de Dienst Stedelijke Ontwikkeling (DSO). Burgers, bedrijven en overheden kunnen toestemming vragen om activiteiten uit te voeren door een vergunning aan te vragen. Deze aanvragen worden getoetst aan wet- en regelgeving. Daarnaast worden adviezen gegeven over onder meer bouwtechnische aspecten, veiligheid en de milieu-impact van projecten en plannen. Na vergunningverlening wordt toezicht gehouden op de bouwplaats. Ook na de realisatie van gebouwen houden wij toezicht op de naleving van bouw- en woonregelgeving in de bestaande stad. Door te letten op onderhoud en juist gebruik, dragen we bij aan de veiligheid, leefbaarheid en kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het gaat bijvoorbeeld om achterstallig woningonderhoud, strijdigheid met het omgevingsplan, onrechtmatig gebruik van woningen en illegale bouw. De taken komen voort uit wetten zoals de Algemene wet bestuursrecht, de Omgevingswet, de Huisvestingswet en de Wet goed verhuurderschap. De Wet goed verhuurderschap is vooral in ontwikkeling op het gebied van volkshuisvesting, omdat de Rijksoverheid probeert om te gaan met de (gevolgen van) woningnood. Daarmee veranderen ook de gemeentelijke taken, opgaven en de manier waarop we werken.
2.1.1 Capaciteit Om de VTH- taken uit te voeren werd in 2024 de volgende formatie ingezet en waren de volgende middelen beschikbaar.
8
Afdeling
Totaal aantal beschikbare fte
Vergunning & Toezicht
151,0 fte
Haagse Pandbrigade
92,7 fte
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
9
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
De beschikbare capaciteit is de vaste en tijdelijke formatie inclusief management en afdelingsonder-
Over besluiten op aanvragen om omgevingsvergunningen die zijn genomen onder de Omgevings-
steuning. De actuele aanwezige capaciteit kan daarvan afwijken, bijvoorbeeld door ziekte of onvervulde
wet zien we dat er steeds meer jurisprudentie ontstaat. In veel gevallen is sprake van voortzetting
vacatures. Daar komt nog extra inzet bij vanuit diverse andere gemeentelijke afdelingen, zoals adviseurs
van de uitleg van wet- en regelgeving zoals onder de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
bij vergunningverlening, financiële afhandeling van invorderingen en rekeningen, juridische afhande-
(Wabo). Dat is anders bij het opleggen van een bouwstop. Daar waar in de Wabo de mogelijkheid
ling van bezwaar en beroep, klachtafhandeling, ICT-ondersteuning, communicatieafdelingen enzovoort.
was opgenomen om een bouwstop op te leggen, is die mogelijkheid onder de Omgevingswet niet
De vraag op de arbeidsmarkt voor kwalitatief goed personeel is groot en het aanbod was in 2024 ook
opgenomen. Uit de Memorie van Toelichting volgt dat de wetgever een specifieke bevoegdheid tot
minimaal.
het opleggen van een bouwstop als overbodig beschouwt. Door de ruime definitie van artikel 5:2 Awb is volgens de wetgever geen specifiek artikel nodig voor het treffen van beheersmaatregelen.
De capaciteit voor vergunningverlening en toezicht op verleende vergunningen wordt gefinancierd
In de jurisprudentie zien we dat de bouwstop nog wel is toegestaan, maar op een andere wijze tot
uit de legesinkomsten. Daarnaast wordt jaarlijks ook een beroep gedaan op de algemene middelen.
stand komt. In de meeste gevallen wordt de bouw mondeling stilgelegd, direct gevolgd door een
Door de invoering van meldings- en informatieplichten bij het bouwen en een toenemende complexiteit
besluit in de vorm van een last onder dwangsom.
bij de beoordeling en uitvoering van bouwprojecten is het nodig om algemene middelen in te zetten om de VTH-taken uit te voeren die de veiligheid en kwaliteit bij het bouwen garanderen. De beschikbare
Een ander fenomeen dat zich voordoet is dat het traject van een ingediend bezwaar tot en met de uit-
formatie wordt, onder andere, over de primaire hoofdtaken verdeeld. Het is belangrijk om een goed
spraak van de Raad van State meerdere jaren in beslag kan nemen. De duur van deze trajecten neemt
evenwicht te blijven vinden tussen werkaanbod en capaciteit. De omvang van de afdeling vergunningen
toe. Dit heeft meerdere (financiële) gevolgen voor de gemeente. Ten eerste leidt dit tot vertraging in de
en toezicht is meer gelijk gebleven over de jaren.
uitvoering van bouwprojecten en heeft het ook negatieve gevolgen voor de afschrikkende werking van handhavingsbesluiten, de kosten van bezwaar en beroep en de besluitvorming, omdat er dan inmiddels
De Haagse Pandbrigade wordt grotendeels gedekt uit algemene middelen. Het tijdelijke deel van
nieuw beleid en veranderde maatschappelijke omstandigheden kunnen zijn. Daarnaast heeft de Raad
deze formatie wordt gefinancierd met gelden uit de investeringsgebieden, de Regiodeal, de Reserve
van State in november 2024 bepaald om boetes te matigen bij het overschrijden van (eigen) termijnen.
Duurzaamheid en Energietransitie en de invoering van de Wet betaalbare huur.
Matigingen kunnen oplopen tot 25%. Op dit moment wordt kritisch bekeken of onderdelen in dit proces aan gemeentezijde te stroomlijnen zijn. Zo is in de nieuwe richtlijn bestuursrechtelijke dwangmiddelen
2.1.2 Externe invloeden met impact op het werk
(vastgesteld in november 2024) doorgevoerd, dat het aantekenen van bezwaar en beroep niet meer
Nieuwe wetgeving
automatisch leidt tot opschorting van het handhavingsbesluit. Omwonenden worden hierdoor niet
Op het gebied van vergunningverlening toezicht en handhaving ging in 2024 veel aandacht uit
meer geconfronteerd met jarenlange overtredingen door langdurige processen.
naar de inwerkingtreding en implementatie van de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, de Wet goed verhuurderschap en de toenemende complexiteit bij de beoordeling van
Op 18 december 2024 heeft de Raad van State weer een belangrijke uitspraak gedaan in het stikstof-
bouwprojecten, innovatie, verduurzaming en digitalisering van het werk. De Omgevingswet die op
dossier met gevolgen voor projecten in de stad. De uitspraak heeft gevolgen voor de vergunningplicht
1 januari 2024 in werking is getreden, introduceerde een nieuw kader voor het beheer van de fysieke
voor het intern salderen bij projecten. In de kern komt het erop neer dat intern salderen niet meer mag
leefomgeving. Het was vooral wennen aan de nieuwe regelgeving en de effecten ervan op inspecties
worden betrokken in de zogenoemde voortoets, bij de vraag of een natuurvergunning voor een project
en handhavingsactiviteiten. Deze veranderingen gingen gepaard met nieuwe ICT-systemen, extra
nodig is. De mogelijkheden voor het intern salderen worden hierdoor beperkt. In welke gevallen een
opleidingen en taken.
vergunning kan worden verkregen bij intern salderen is tijdens het schrijven van dit jaarverslag nog niet bekend.
Ontwikkeling rechtspraak Bij de uitleg van het begrip overtrederschap op grond van de Algemene wet bestuursrecht wordt
Op 1 januari 2024 is, als onderdeel van de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
scherper aangesloten bij de strafrechtelijke uitleg. Vereenvoudigd gezegd betekent dit dat de lat om
(Wkb) in werking getreden. Sinds het ingaan van deze wet is voor nieuwbouwprojecten die vallen
overtrederschap aan te tonen (de bewijslast) hoger is komen te liggen. De precieze aangescherpte
onder gevolgklasse I, zoals grondgebonden woningen, geen omgevingsvergunning voor de technische
uitleg van overtrederschap wordt door verschillende uitspraken van de Raad van State stapsgewijs
bouwactiviteit nodig. In bijlage 1 de bouwwerken die vallen onder gevolgklasse I. Voor deze projecten
steeds duidelijker. De ontwikkeling heeft vooral gevolgen bij het opleggen van bestuurlijke boetes en
is wel een verplichte bouwmelding in de plaats gekomen en moet de initiatiefnemer een private kwa-
heeft een directe impact op het werk. Dit leidt tot uitgebreidere rapporten omdat een gedegen onder-
liteitsborger inschakelen. Voor twee bouwplannen hebben wij in 2024 een bouwmelding ontvangen
bouwing van besluiten belangrijker is dan ooit. Er is een speciale vakmanschapsdag op dit onderwerp
zoals bedoeld in de Wkb. Het gaat om een nieuw te bouwen vrijstaande woning en een project met 45
geweest om medewerkers op vlieghoogte te brengen.
nieuw te bouwen grondgebonden woningen, beide projecten zijn gelegen in Vroondaal. De uitvoering van deze projecten is nog niet of pas recent gestart en de woningen zijn nog niet in gebruik genomen.
10
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
11
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
ICT
Door de Haagse Pandbrigade is het initiatief genomen om de kaders voor een landelijke opleiding
De ICT-omgeving is in 2024 stevig veranderd:
bouw- en woningtoezicht op te zetten. Dit gebeurt in samenwerking met inhoudelijke experts van de
• Vergunningen, toezicht en handhaving bij DSO zijn eind 2023 (V&T), begin 2024 (HPB) overgegaan
Vereniging Bouw- en woningtoezicht Nederland en de gemeenten Amsterdam, Rotterdam, Utrecht
op het nieuwe voortgangssysteem: Centric Leefomgeving (CLO). • De Meldorganisatie is begin oktober 2024 gestart met werken in Gzak/Valtimo. Hiermee kan beter inzicht worden gegeven in de afhandeling van meldingen. • We werken samen met de afdeling Informatisering & Automatisering (I&A) en het Expertisecentrum Data en AI om te kijken hoe datagedreven werken samen met een hoge privacystandaard vorm
en Groningen. Het plan wordt gesteund door de VNG (namens alle gemeenten) en het ministerie van VRO. Het is een unieke ontwikkeling omdat het nu niet de opleiders zijn die een door henzelf ingevulde opleiding aanbieden, maar de gemeenten geven nu zelf aan wat zij van de opleiders verwachten en in welke opleidingsbehoefte moet worden voorzien. Andere gemeenten hebben ondertussen aangegeven dat de behoefte aan een goede opleiding groot is.
krijgt. Dit kost veel tijd maar is een investering voor de toekomst. Het voornemen is om in 2025 met een pilot te starten bij V&T met AI.
Het wordt een integrale opleiding naar Haags model die gericht is op het totale takenpakket van het
• In 2024 is het gebruik van drones verder geïntegreerd in het toezicht. Dit doen we volgens de Privacy
vakgebied, waarbij wet- en regelgeving, praktijkvoorbeelden, jurisprudentie en het werken aan com-
verklaring Bouw- en woningtoezicht met drones. Hierin wordt uitgelegd op welke manier en voor
petenties, vaardigheden en houding aan bod komen. In 2025 wordt verder vormgegeven aan het plan.
welk doel de drones worden ingezet. Bovenstaande punten leveren op lange termijn een beter geborgde en efficiëntere werkwijze op en
2.2 Vergunningen en Toezicht
verhogen de kwaliteit van dienstverlening. In 2024 leverde dit echter vooral druk op de uitvoering op door inwerken en cursussen van de nieuwe systemen, wennen aan werken met nieuwe applicaties
Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
en het opstellen en implementeren van privacywaarborgen.
Op 1 januari 2024 is, als onderdeel van de Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden. Sinds het ingaan van deze wet is voor nieuwbouwprojecten die vallen
Het doel van deze veranderingen is effectiever en efficiënter kunnen werken. De toezichthouders van
onder gevolgklasse I, zoals grondgebonden woningen, geen omgevingsvergunning voor de technische
de HPB kunnen zich meer kunnen richten op het werk van opsporen en vastleggen van overtredingen
bouwactiviteit nodig. In bijlage 1 de bouwwerken die vallen onder gevolgklasse I. Voor deze projecten
en minder op allerlei administratieve handelingen. Daarbij probeert de HPB ook dingen uit zoals
is wel een verplichte bouwmelding voor in de plaats gekomen en moet de initiatiefnemer een kwaliteits-
werken met een toezichtsapp (Chepp) op een iPad.
borger inschakelen. Voor twee bouwplannen hebben wij in 2024 een bouwmelding ontvangen zoals bedoeld in de Wkb. Het gaat om een nieuw te bouwen vrijstaande woning en om een project met 45
In 2024 is er weinig tijd en ruimte geweest voor verdere innovatie. Alle beschikbare capaciteit is
nieuw te bouwen grondgebonden woningen, beide projecten zijn gelegen in Vroondaal. De uitvoering
gegaan naar de doorontwikkeling van de CLO-implementatie en het ontwikkelen van dashboards
van deze projecten is nog niet of pas recent gestart en de woningen dus nog niet in gebruik genomen.
ten behoeve van managementinformatie. Wat opviel is dat we in 2024 ook 34 onterecht ingediende bouwmeldingen ontvingen die niets te maken Landelijke opleiding bouw- en woningtoezicht
hadden met het soort projecten waarvoor de bouwmelding is bedoeld. Deze onterechte meldingen
De bouw- en woningtoezichtstaken die de gemeente uitvoert, zijn de afgelopen jaren in een hoog
zijn het gevolg van het nieuwe omgevingsloket en de wetswijzigingen die per 1 januari 2024 zijn
tempo in aantal toegenomen en een stuk ingewikkelder geworden. Er is veel nieuwe wetgeving
doorgevoerd. De Wkb melding is een nieuw instrument dat verward wordt met de “bouwmelding”
bijgekomen, leefbaarheid en veiligheidsvraagstukken spelen een steeds grotere rol en er heeft een
voor de start van de bouwwerkzaamheden ter uitvoering van een verleende omgevingsvergunning.
verschuiving plaatsgevonden van handhaving op alleen technische eisen naar handhaven op het
Bij de inwerkingtreding van de Wkb was aangekondigd dat deze per 1 januari 2025 ook zou gaan
gedrag van, bijvoorbeeld, verhuurders. Daarnaast stelt de rechterlijke macht steeds hogere eisen aan
gelden voor de verbouwprojecten uit gevolgklasse I. Naar aanleiding van de eerste ervaringen uit de
de handhaving door gemeenten en heeft er een belangrijke verandering plaatsgevonden rond het
praktijk heeft de minister besloten om verbouwprojecten voorlopig niet onder de Wkb te laten vallen,
begrip overtrederschap. Het bestuursrecht ontwikkelt zich hierdoor steeds meer in de richting van
maar de invoering ervan uit te stellen naar een later moment.
het strafrecht wat resulteert in een zwaardere bewijslast voor gemeenten. Een degelijke opleiding voor het moeilijke werk van medewerkers bouw- en woningtoezicht is er echter niet.
Samenwerking De afgelopen jaren is in aanloop naar de Omgevingswet veel geïnvesteerd in samenwerking tussen
De Haagse Pandbrigade heeft hierop geanticipeerd en de afgelopen jaren de “HPB-Academy” opgezet
de verschillende uitvoeringsdisciplines binnen en buiten de gemeente. Over de hele linie weten mensen
om nieuwe en ook ervaren medewerkers intern op te leiden. Het ontbreken van een goede landelijke
in de uitvoering elkaar hierdoor beter te vinden.
opleiding wordt echter niet alleen in Den Haag maar in het hele land gevoeld.
12
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
13
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
De Omgevingswet is vooral procesmatig gericht op het op orde krijgen van interne ambtelijke
Voor 2024 was de prognose gesteld op 1482 aanvragen met een (technische) bouwactiviteit en 3400
afstemming ten behoeve van besluitvorming. Nu die basis op orde is kunnen we de komende jaren
aanvragen met een omgevingsplanactiviteit. Uit de realisatie blijkt dat er zowel voor de (technische)
ons veel meer richten op: hoe betrekken we burgers, organisaties, corporaties en handhaving in andere
bouwactiviteit als de omgevingsplanactiviteit minder aanvragen zijn ingediend. Bij de bouwactiviteit
domeinen om meer verschil te maken.
is sprake van een daling van circa 250 aanvragen. Deze daling is vooral te wijten aan het vervallen van de vergunningplicht voor constructieve doorbraken en veranderingen van brandcompartimenten.
Omgevingstafel Binckhorst
Als gevolg van de stelselwijziging van vergunningplicht bij bouwen onder de Omgevingswet zijn
De Omgevingstafel Binckhorst is ingevoerd om met verschillende (keten)partners bouwplannen
voornoemde activiteiten onbedoeld vergunningsvrij geworden onder de 5 meter. De wetgever heeft
integraal te kunnen beoordelen en daarmee te komen tot een integraal besluit op de aanvraag om
dit inmiddels hersteld en per 1 januari 2025 is voor deze activiteiten weer een omgevingsvergunning
een omgevingsvergunning. De Omgevingstafel zit momenteel in de eindfase van de vergunningen
vereist. In de prognose is geen rekening gehouden met deze omissie in de wet.
voor de laatste drie grote woningbouwprojecten. Daarna zijn alle in het omgevingsplan Binckhorst beschikbare woningbouwprojecten vergund en zal de Omgevingstafel alleen nog gebruikt worden
Het meest opmerkelijk is de daling van de aangevraagde omgevingsplanactiviteiten. Vooral in het
voor kleinere ontwikkelingen. Er zal dan worden bekeken in welke vorm de Omgevingstafel in dit
eerste kwartaal van 2024 bleef de ontvangst van aanvragen fors achter ten opzichte van de planning.
gebied zal worden voortgezet.
Waar doorgaans sprake is van de ontvangst van gemiddeld 300 aanvragen per maand, zijn er in het eerste kwartaal in totaal minder dan 600 aanvragen ontvangen. Een gedeeltelijke verklaring is dat
2.2.2 Vergunningen
een grote wetswijziging, zoals de invoering van de Omgevingswet en Wkb per 1 januari 2024, leidt
In de onderstaande tabel staan de gerealiseerde aantallen aanvragen voor omgevingsvergunningen.
tot een daling in het aantal aanvragen. Daarnaast kan de inflatie van invloed zijn op het bouwen.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen de prognoses en de realisatie van het aantal te behandelen
Verhoging van de bouwkosten en de hypotheekrente leidt bij particuliere verbouwingen al snel tot
aanvragen. Onder de tabel wordt een onderbouwing gegeven voor de opvallende verschillen.
een forse verhoging van de totale investering met als gevolg dat van het (ver)bouwen wordt afgezien of uitgesteld. We zien in de tweede helft van 2024 wel dat de ontvangst van het aantal ingediende
Tabel 1: Aantallen omgevingsvergunningaanvragen Bouwen en Wonen Onderwerp
aanvragen weer enigszins is hersteld, maar verder herstel of een piek in een ander deel van het jaar is
Aantal te behandelen aanvragen Prognose 2024
Realisatie 2024
Op basis van de Huisvestingswet is een stijging te zien ten opzichte van de prognoses bij de split-
Activiteiten Omgevingswet Bouwactiviteit (technisch)
1482
1153
singsvergunning. De splitsingsvergunning is ten opzichte van 2023 flink toegenomen. In totaal zijn
Omgevingsplanactiviteit
3400
2399
er in 2024 131 aanvragen ingediend voor een splitsingsvergunning. De toename is ontstaan door de fiscale beperkingen en wetgeving waarmee huizenbezitters worden geconfronteerd. Ten opzichte van
Overige activiteiten, bij gecombineerde aanvragen en omgevingsvergunning Uitvoeren van een werk
50
96
de prognoses is er een afname bij toeristische verhuur. Er is niet direct een verklaring te benoemen
Sloopvergunningen
50
70
voor de afname. De systeemproblemen op de website en de aanpassingen van Mijndenhaag spelen
Buitenplanse omgevingsplanactiviteit
50
179
hier eventueel een rol in. De opkoopbescherming past net als de afgelopen jaren in het verwachte
Wijzigen van een Rijksmonument
12
101
Wijzigen van een gemeentelijk monument
270
62
Splitsingvergunning
90
131
Woningonttrekking, woningomzetting en woningvorming
100
Woningonttrekking (inclusief ontheffing pied-a-terre eigen gebruik): 20 (18 aanvragen pied-a-terre eigen gebruik) Woningomzetting 20 Woningvorming 23
Overige vergunningen
14
uitgebleven.
Beginselaanvraag horeca
210
278
Toeristische verhuur
370
268 (4 aanvragen pied-a-terre verhuur)
Opkoopbescherming
60
39
Verhuurdersvergunning
840
918
patroon.
2.2.3 Toezicht Er wordt toezicht gehouden op de uitvoering van verleende omgevingsvergunningen. Dat varieert van kleinere verbouwingen (dakkapel, constructieve doorbraken, gevelwijzigingen etc.) tot het realiseren van bouwprojecten als woontorens. In 2024 zijn er 1738 besluiten genomen op aanvragen voor bouwprojecten. Toezicht heeft 3935 lopende dossiers. De toezichthouders bezoeken alle bouwplaatsen in de stad waarvoor een besluit is genomen en beoordelen of er veilig en overeenkomstig de verleende vergunning wordt gebouwd. Onder veilig bouwen verstaan we met name of de bouwplaats en de inrichting daarvan veilig zijn maar ook of er geen gevaar of overlast optreedt in de omgeving van de bouwplaats. Zeker in drukbezochte
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
15
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
gebieden waar veel gebouwd wordt zoals de Binckhorst, Laakhavens of het Centrum vraagt dat om veel
2.2.4 Adviezen
afstemming en afspraken met verschillende partijen en het toezien op het naleven van die afspraken.
Voor het behandelen van aanvragen van omgevingsvergunningen, is geregeld advies nodig over
Daar waar dat nodig is, wordt een bouw- en sloopveiligheidsplan gevraagd om de veiligheid rondom
verschillende onderdelen en vanuit verschillende disciplines. In sommige gevallen wordt er voor een
de bouw- of sloopplaats te waarborgen. Deze plannen worden door de toezichthouders bekeken om
aanvraag om een omgevingsvergunning meerdere malen om advies gevraagd over eenzelfde onderdeel.
te beoordelen of er voldoende veiligheidsmaatregelen worden genomen of dat deze voorgeschreven
Zo kan het zijn dat een bouwplan lopende de vergunningsprocedure wordt aangepast, waarvoor
moeten worden. In 2024 was het gelet op de complexiteit van de bouw en/of de omgeving waarin wordt
een nieuw advies nodig is voordat wordt beslist op de aanvraag.
gebouwd voor 14 (grote) bouwprojecten nodig om het bouw- en sloopveiligheidsplan met meerdere disciplines af te stemmen. Daarvoor is een bouw- en sloopveiligheidsoverleg georganiseerd, zodat de
Op het moment van schrijven van het VTH jaarverslag zijn de cijfers van het aantal adviesaanvragen
ingediende plannen integraal kunnen worden behandeld en beoordeeld. Voorbeelden daarvan zijn
niet bekend. Vanwege de overgang naar nieuwe systemen heeft 2024 vooral in het teken gestaan van
de nieuwbouw van de Grace en de Waldorp Four. We zien dat de beoordeling van deze plannen steeds
het realiseren en optimaliseren van de werkprocessen. Gevolg is dat er vanuit de digitale systemen geen
uitdagender wordt. Dit komt o.a. door het bouwen op kleine ingewikkelde percelen, meerdere bouw-
betrouwbare cijfers beschikbaar zijn over het aantal gevraagde en gegeven adviezen voor projecten.
projecten naast elkaar en dichter tegen het spoor aan. Tijdelijke bouwwerken Bij het bouwen heeft de controle op constructieve veiligheid, brandveiligheid en omgevingsveiligheid
Naast de advisering in het kader van de omgevingsvergunningen, wordt er intern geadviseerd over
prioriteit. Zodra die veiligheid in gevaar komt of dreigt te komen, wordt er handhavend opgetreden
aanvragen evenementenvergunningen en wordt er toezicht gehouden op de geadviseerde onderdelen.
met als doel een stad te bouwen en verbouwen met bouwwerken die veilig zijn en veilig te gebruiken
Bij evenementen zijn dat bijvoorbeeld de bouwwerkzaamheden om tijdelijke bouwwerken te realiseren
zijn. In 2024 was het in 102 gevallen nodig om te waarschuwen of handhavend op te treden omdat
zoals tenten en podia.
er in afwijking van de vergunning werd gebouwd. Een waarschuwing volgt op het niet nakomen van aanwijzingen van de toezichthouder en is bedoeld om handhavend optreden te voorkomen. We zien
Overige werkzaamheden
een stijgende trend in illegale bouw als gevolg van het niet bouwen volgens de afgegeven vergunning,
In het algemeen is er een afname van het aantal vergunningaanvragen. Ondanks deze afname en
zie ook tabel 2. Deze toename is vooral aan de orde bij kleinere bouwprojecten waar een niet deskundig
verschuiving zien we dat de werkdruk niet afnam. Dit kwam onder andere door de voorbereidingen
bouwbedrijf actief is.
voor de implementatie van de Omgevingswet, de toenemende complexiteit bij het afhandelen van aan-
Tabel 2: handhaving bij bouwprojecten
vragen zoals het maken van belangenafwegingen in dichtbevolkt gebied met stedelijke problematiek, een mondige burger en gewenning aan het nieuwe digitale stelsel waaronder het Omgevingsloket.
Illegale bouw (waarschuwing en handhavingsbesluiten) Jaar
Aantal zaken
2021
51
2022
71
2023
99
2024
102
Handhavingsverzoeken
2.3 Toezicht en handhaving bestaande stad Om het toezicht en de handhaving op de staat en het gebruik van de ca. 300.000 bouwwerken uitvoerbaar te houden en daarin goede keuzes te maken, is het uitvoeringsbeleid ‘Handhaven met ambitie’ vastgesteld (RIS306210). Dit uitvoeringsbeleid draait om een opgave- en gebiedsgerichte aanpak van problematiek in de stad. Daarbij richten wij ons vooral op de aanpak van excessen, het bepalen van opgaven en een actieve bijdrage aan de bestrijding van problematiek in investeringsgebieden.
Jaar
Aantal binnengekomen handhavingsverzoeken
2021
32
De werkvoorraad van de HPB is voortdurend in beweging. Ieder jaar worden duizenden meldingen
2022
22
gedaan, worden nieuwe opgaven bepaald en sporen we zelf overtredingen op. Deze zaken krijgen
2023
19
opvolging met verschillende uitkomsten. Er kan sprake zijn van een onterechte melding of geen over-
2024
18
treding, toezichthouders kunnen met een eenvoudige mondelinge aanwijzing een kleine overtreding beëindigen, of waarschuwingen, herstelsancties of bestraffende sancties worden opgelegd, waarna de overtreding beëindigd wordt.
16
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
17
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
In de hiernavolgende paragrafen staan tabellen met betrekking tot het aantal meldingen, de werk-
In 2024 is het aantal meldingen gedaald naar in totaal 3.469 ten opzichte van 4.086 meldingen in
voorraad van 2024 en opgelegde bestuursrechtelijke maatregelen, waarna een tekstuele verdieping
2023. We vermoeden dat de terugloop van meldingen van woonoverlast te maken heeft met de inzet
van deze tabellen volgt. De trends van de afgelopen jaren worden hierbij ook weergegeven. Ook worden
van zorgteams van andere diensten, die overlastgevende zorgvragers eerder helpen. We zien wel een
in aparte kaders bepaalde onderwerpen of bijzondere casussen uitgelicht en krijgen de werkzaamheden
toename van complexe meldingen, ook vanuit de zorgteams, gerelateerd aan verslavingsproblematiek
binnen de opgaven extra aandacht.
en psychische problemen zoals hoarding en vervuiling. Deze aanpak is complex en arbeidsintensief. Twee casemanagers begeleiden dit proces, van aansporen tot opruimen tot het zo nodig laten schoonmaken
2.3.1 Meldingen
van het pand door een externe partij. Wij blijven de trends volgen en contact zoeken met de partners
De Meldorganisatie is een centraal punt waar inwoners zaken kunnen melden waar zij last van
zoals de genoemde zorgteams.
ervaren in de particuliere woningvoorraad. De meldingen geven een beeld van welke overlast of overtredingen waar plaatsvinden in de stad. De Meldorganisatie onderzoekt de melding en bekijkt
Afhandeling van meldingen
welk team of ketenpartner het best kan worden betrokken bij de aanpak en oplossing van de overlast
Meldingen worden, na te zijn uitgezet bij toezichthouders, eerst gescreend op ernst. Is een melding
of overtreding. De medewerkers van de Meldorganisatie vormen vrijwel altijd het eerste contact met
naar inzicht van de toezichthouder ernstig, dan wordt deze meteen opgepakt. Ook meldingen, die
de melder, bieden een luisterend oor en verzamelen informatie. De aanpak van complexe probleem-
passen in de uitvoering van een opgave of die vallen binnen een investeringsgebied worden zo spoedig
situaties - die een multidisciplinaire aanpak vereisen - wordt afgestemd in het Overlastgevende Panden
mogelijk opgepakt. De bulk van de overgebleven meldingen wordt daarna opgepakt aan de hand
Overleg (OPO). Het OPO wordt per stadsdeel georganiseerd met de betrokken partners en ziet toe op
van ruimte bij de inspecteurs. De meeste meldingen zijn na enkele weken of maanden afgehandeld/
de aanpak van woonoverlast die betrekking heeft op openbare orde, leefbaarheid en veiligheid.
gecontroleerd. Een klein deel van de meldingen krijgt (voorlopig) geen verdere opvolging met een controle, omdat het niet om overtredingen of geprioriteerde onderwerpen gaat. In 2024 waren dat
Aantal meldingen 2024
263 (anonieme) meldingen. Hierover wordt duidelijk gecommuniceerd met een bericht aan melders,
Categorie
indien niet anoniem, of de melding wordt opgepakt of (nog) niet.
2024
Achterstallig onderhoud woning
562
Illegale bouw
445
De Meldorganisatie is begin oktober 2024 gestart met werken in Gzak/Valtimo. Hiermee wordt beter
Onvergunde onzelfstandige bewoning
731
inzicht gegeven in de afhandeling van meldingen. Deze verbeteringen dragen bij aan een transparanter
213
en efficiënter meldingsproces, waardoor we beter kunnen inspelen op de behoeften van de stad en
Ongewenst verhuurgedrag melden Woonoverlast
een effectievere dienstverlening kunnen bieden.
1.518
Trend meldingen afgelopen jaren
Het blijft belangrijk dat meldingen van overlast en vermoedelijke overtredingen zoveel mogelijk
2.500
worden gemaakt. Zelfs als de melding niet direct opgepakt wordt of geen opvolging krijgt, wordt deze
2.000
in de stad. Alle meldingen gebruiken we voor het juist inrichten van toezicht, het benoemen van
gebruikt in het maken van analyses van gebieden en het in kaart brengen van (structurele) problematiek prioriteiten en het formuleren van opgaven.
1.500
2.3.2 Werkvoorraad HPB 2024
1.000
Handhavingsdossiers met betrekking tot illegale bouw en achterstallig onderhoud kunnen na uitvoering
500
beëindigd. Overtredingen met betrekking tot onrechtmatig wonen, goed verhuurderschap en strijdig
van de werkzaamheden of een verleende vergunning meteen gesloten worden, de overtreding is gebruik van de woning zien ook op beëindigd houden van de overtreding. Als de overtreding in eerste instantie is beëindigd, moet deze ook beëindigd blijven. Deze dossiers zullen daarom niet afgesloten
0 2019
2020
2021
2022
2023
Achterstallig onderhoud woning
Illegale bouw
Illegale overbewoning
Ongewenst verhuurgedrag melden
Woonoverlast
2024
worden voor de duur van minimaal een jaar om periodiek (administratief) controles te doen of nog aan het besluit voldaan wordt. Dossiers kunnen pas afgesloten worden als voldaan is aan het besluit. Daar hoort ook bij dat de mogelijk ingevorderde dwangsom is betaald en/of de gemaakte kosten van bestuursdwang zijn geeffectueerd en betaald. Een overtreding kan door bovengenoemde omstandigheden al beëindigd zijn, maar dit jaar nog niet meegeteld worden als KPI “beëindigde overtreding”,
700
18
600
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
19
Inhoud
2.500 omdat dossier nog niet gesloten is. Met de komst van CLO worden de processen zo ingericht dat het
steeds beter aansluit bij het zaakgericht werken, waardoor in de toekomst ook het aantal beëindigde 2.000 overtredingen eerder aangeven kan worden. 1.500
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Tarwekamp Vanaf zaterdagochtend 7 december kwamen veel medewerkers van V&T en de HPB in actie om te helpen bij het beperken van de gevolgen van de vreselijke explosie aan de Tarwekamp. De eerste twee dagen stonden in het teken van de crisisorganisatie en het ondersteunen van de hulpdiensten. “Samen
KPI beëindigde overtredingen 2024 Soort
Hoofdstuk 1
Haags” werd aan oplossingen gewerkt om de gevolgen van de ramp zo snel mogelijk onder controle te krijgen. In de daaropvolgende “nafase” hebben vele collega’s van de HPB vanuit bouw- en woning-
KPI beëindigde overtredingen
Beëindigde overtredingen *
1.000 Onrechtmatig gebruik woningen
550
276 (zonder bestuurlijke boetes)
Illegale bouw (incl BAG)
450
261
goederen uit instabiele woningen, het begeleiden van nabestaanden en direct getroffenen naar en
Achterstallig woononderhoud
800
500
op de plaats van de ramp, het verstrekken van informatie tijdens bijeenkomsten van slachtoffers en
350
358
Incl Wet goed verhuurderschap
500
0 Vergunde kamerbewoning / Toeristische verhuur 2019
Huisvestingsvergunning
2020
toezichtelijke expertise geholpen bij het veilig maken van de overgebleven bouwwerken, het onder controle brengen van een asbestbesmetting, het redden van waardevolle en emotioneel belangrijke
2021
75 bestuurlijke boetes
Achterstallig onderhoud woning
2022
omwonenden en het reinigen en teruggeven van goederen die uit het puin zijn gehaald. De inzet 2023
35 bestuurlijke boetes
2024
heeft enkele weken in beslag genomen en veel van de capaciteit van de HPB gevergd. De beelden van de situatie hebben iedereen geraakt en hebben een diepe indruk bij de medewerkers achtergelaten.
Illegale bouw
*Een overtreding kan al beëindigd zijn, maar nog niet meegeteld worden als KPI “beëindigde overtreding” omdat deze door Illegaleafhandeling overbewoning melden de financiële nog open staat of de last ziet toe Ongewenst op beëindigdverhuurgedrag houden van de overtreding.
Woonoverlast
Een aantal onderdelen uit de werkvoorraad lichten wij toe: • Huisvestingsvergunning: Gelet op het belang dat gezinnen (bewoners) in hun woning kunnen
Beëindigde overtredingen trend
blijven wonen, leggen wij de nadruk op het beboeten van overtreders die goedkope en middeldure woningen in gebruik geven zonder de vereiste huisvestingsvergunning. De aanpak beoogt gedrags-
700
verandering te bewerkstelligen, zonder dat bewoners in een overspannen woningmarkt op straat
600
belanden. Na vijf jaar zien wij nu een daling in het aantal opgelegde bestuurlijke boetes. Mogelijk
500
heeft de aanpak gedragsverandering bij overtreders teweeggebracht. Daarnaast leiden uitspraken
400
van de rechtspraak tot het doen van meer en uitgebreider onderzoek naar wie de overtreder is, terwijl tegelijkertijd de complexiteit van zaken en regelgeving toeneemt. Zo heeft de Raad van State
300
bepaald dat als alsnog een huisvestingsvergunning wordt verleend voor dezelfde situatie, een al opgelegde boete met 50% moet worden gematigd.
200
• Toeristische verhuur: De focus van deze controles ligt niet alleen op toeristische verhuur van hele
100
appartementen via online platforms, maar strekt zich ook uit naar vergunde toeristische verhuur van kamers en Bed & Breakfast in eigen woningen. In 2024 hebben wij via websites zoals Airbnb
0 2019
2020
Achterstallig onderhoud woning
2021
2022
2023
2024
Illegale bouw
Onrechtmatig gebruik woningen
onderzocht waar toeristische verhuur wordt aangeboden, of de registratienummers kloppen en of een omgevingsvergunning is verleend. Bij onregelmatigheden als het ontbreken van een omgevingsvergunning, is de advertentiehouder geïnformeerd over de regelgeving. In 2024 heeft 75% van de aanbieders de advertentie verwijderd en heeft de overige 25% een omgevingsvergunning aangevraagd. Wanneer deze vormen van verhuur voldoen aan de geldende regelgeving en vergunningen,
De beoogde aantallen KPI beëindigde overtredingen zijn niet gehaald door een samenloop van om250 standigheden, zoals het inwerken van nieuwe medewerkers, nieuwe ICT-systemen met kinderziekten,
blijft de maatschappelijk negatieve impact beperkt.
de zwaardere bewijslast bij bestuurlijke dwangmiddelen en andere aspecten waarop gelet moet
Naar aanleiding van een NRC-krantenartikel in september 2024 over het omzeilen van de registra-
200 worden bij iedere controle (in verband met de toename van regels vanuit de rechtspraak). De daling
tiesystematiek voor toeristische verhuur is dit in Den Haag nader bekeken. Na onderzoeken bleken
van het aantal beëindigde overtredingen kan liggen aan de daling van het aantal meldingen. 150
enkele tientallen gevallen waarschijnlijk gebruik te maken van deze constructie. Deze adverteerders
100
sprake is van een overtreding. Vrijwel alle advertenties werden zeer spoedig verwijderd zonder
50
dat een verdere handhavingsinzet noodzakelijk was.
kregen een eenvoudige keuze. De advertentie verwijderen of wij stellen nader onderzoek in of er
20
#N/A Archipelbuurt Belgisch Park enoordenhout Bezuidenhout Binckhorst Bohemen en ... bloemenbuurt Bouwlust t en Vrederust Centrum Duindorp Duinoord Forepark Statenkwartier - en Fruitmarkt jkduin en om... Laakkwartier... Leidschenveen Leyenburg Loosduinen ariahoeve en ... Moerwijk Morgenstond ntessekwartier stenburg en ... Scheveningen Schildersbuurt Stationsbuurt Transvaal en ... enboskwartier Vruchtenbuurt Waldeck ateringseveld estbroekpark Willemspark Ypenburg eldenkwartier Zorgvliet
0
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
21
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
• Wet goed verhuurderschap: Sinds 1 juli 2023 houden wij toezicht op de Wet goed verhuurderschap.
aan te bieden. Deze verantwoordelijkheid neemt de gemeente in principe niet over van de overtreder.
De eerste resultaten zijn geboekt en ook de eerste bestuurlijke boete is eind 2024 opgelegd. Terwijl
Wel zorgt de gemeente zoveel mogelijk voor informatie over opvang, rechten, ondersteuning en welke
we aan de slag zijn gegaan met deze wet, leren we steeds bij over hoe we zo goed en efficiënt mogelijk
acties een huurder tegen een verhuurder kan ondernemen bij het niet nakomen van een contract.
kunnen werken. Zo kan een deel van het toezichtwerk administratief opgepakt worden door gegevens te vorderen. Bij bepaalde verhuurders wordt eerst zorgvuldig een dossier opgebouwd voordat wordt Met de invoering van de Omgevingswet is de regelgeving met betrekking tot overbewoning
overgegaan tot een interventie.
veranderd. Waar eerst landelijk via het Bouwbesluit regels golden voor een minimale oppervlakte De handhaving van de Wet goed verhuurderschap vergt tijd, capaciteit en aanvullende expertise van
per persoon (12 m2 per persoon aan gebruiksoppervlakte) is deze eis met de invoering van de
de Haagse Pandbrigade. Elke casus vraagt om maatwerk waarbij grondig vooronderzoek nodig is.
Omgevingswet een keuze van de gemeente. De gemeente Den Haag heeft deze regel beleids
Met name zaken op het gebied van intimidatie – waar een groot aantal meldingen van binnenkomt
neutraal opgenomen via de zogenoemde ‘bruidschatregels’ in het Omgevingsplan. Hierdoor
– vragen veel aandacht en tijd. Bij intimidatie is het vaststellen van een overtreding een tijdrovend en
gelden dezelfde regels als voor de Omgevingswet voor overbewoning. Niettemin is het goed om
complex proces, met bijvoorbeeld meerdere hoorgesprekken met de huurder en verhuurder. Daarnaast
te beseffen dat er ook gemeenten zijn die deze regel niet meer hebben.
is er nog geen jurisprudentie over wanneer er precies sprake is van intimidatie. Door deze zaken is het met de huidige bezetting niet mogelijk om aan alle meldingen en signalen vanuit de Haagse Pand brigade direct opvolging te geven. Wel worden alle meldingen uitgelopen en wordt er contact opge-
De handhaving van overbewoning vindt altijd plaats in combinatie met overtreding van andere regels.
nomen met de melder over eventueel aanvullende informatie en stukken. De evaluatie van de eerste
Het is niet zo dat als een stel in een woning van 35 m2 een kind krijgt, de gemeente Den Haag hand-
bevindingen over goed verhuurderschap (RIS321288) is toegezonden aan de raad.
havend gaat optreden. Wij treden wel op als veel te veel mensen in een woning in een ongezonde of gevaarlijke situatie leven, in onvergunde kamerbewoning of als er stevige overlast is naar de omgeving.
In 2024 zijn ook de voorbereidingen gestart voor de Wet betaalbare huur. De inspecteurs zijn aan
Bij stevige overbewoning komt relatief vaak directe toepassing van bestuursdwang voor.
de slag gegaan met het oefenen van de puntentelling behorende bij het Woningwaarderingsstelsel (WWS). In 2025 wordt dit team versterkt en zullen de resultaten ook apart benoemd gaan worden.
Bestuurlijke boete Het aantal opgelegde boetes dit jaar is 60. Dat is een forse daling ten opzichte van 2023. De bewijslast
2.2.3 Bestuurlijke dwangmiddelen
voor de gemeente, om te bewijzen dat iemand overtreder is, is door de rechtspraak veel strenger
Als sprake is van een overtreding en eventuele interventie van een inspecteur niet heeftgeholpen, zet
geworden ter bescherming van de burger. Hierdoor kost het veel meer tijd om een bestuurlijke boete
een inspecteur het dossier door naar het juridisch cluster. In 2024 is het volgende aantal bestuurlijke
op te leggen en worden bestuurlijke boetes in bezwaar eerder gegrond verklaard omdat het overtreder-
dwangmiddelen opgelegd.
schap niet voldoende is bewezen.
Bestuurlijke dwangmiddelen
Daarnaast heeft de uitspraak van de Raad van State van 5 juni 2024 (202205005/1/A2) tot gevolg dat opgelegde bestuurlijke boetes met betrekking tot het ontbreken van een huisvestingsvergunning
Waar schuwing
Bestuurlijke Boete
Bestuurs dwang Spoed Achteraf
Last Onder Bestuurs dwang
Last Onder Dwangsom
Illegale bouw en gebruik
156
10
11
7
138
Onrechtmatig Wonen*
11
60
12
2
175
Achterstallig Onderhoud **
539
4
5
726
*Inclusief Wet goed verhuurderschap. **Inclusief Energielabel C.
gematigd moeten worden met 50%, als na opleggen van de bestuurlijke boete alsnog een huisvestingsvergunning wordt verleend. Ook kunnen wij na een aantal jaar een zichtbaar effect van gedragsverandering bij overtreders zien, waardoor het aantal opgelegde boetes is afgenomen. Bestuurlijke boete 2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Boetes
18
35
23
52
133
162
60
Bedrag
€ 179.000
€ 350.057
€ 305.000
€ 534.347
€ 1.100.000
€ 1.387.500
€577.000
Met “bestuursdwang spoed achteraf” wordt, behoudens stillegging van bouwwerkzaamheden of uitvoering van gemeentewege voor onderhoud aan een pand, ook het sluiten van woningen in zeer (brand)gevaarlijke situaties bedoeld. Bij het sluiten van een woning is de overtreder (verhuurder of iemand die onder- of doorverhuurt) verantwoordelijk om gelijkwaardige en vervangende woonruimte
22
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
23
500
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
2021
2022
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
2023
2024
400 300 200 100 0 2019
2020
Achterstallig onderhoud woning
Illegale bouw
Onrechtmatig gebruik woningen
Aantal bestuurlijke dwangmiddelen per adres/wijknaam
2.3.4 Opgaven Hieronder volgt een uitwerking van de opgaven waar wij uitvoering aan hebben gegeven in 2024.
250 200
Investeringsgebieden Sommige wijken in Den Haag hebben bepaalde uitdagingen boven op de gemeentelijke wijkagenda.
150
Denk aan overbewoning, overlast, afval, criminaliteit of (verkeers)onveiligheid. Dit noemen we een
100
de projectorganisatie van DPZ gekeken op welk terrein de HPB een bijdrage kan leveren. In onder-
50
staande kaart komt duidelijk naar voren dat wij in de investeringsgebieden aanmerkelijk meer toezicht
0
houden dan in andere gebieden. Ook het aantal opgelegde bestuursrechtelijke dwangmiddelen voor overtredingen zijn in de investeringsgebieden hoger dan in andere gebieden. Aantal inspecties van de Haagse Pandbrigade in 2024 per 1.000 adressen
#N/A Archipelbuurt Belgisch Park Benoordenhout Bezuidenhout Binckhorst Bohemen en ... Bomen- en bloemenbuurt Bouwlust Bouwlust en Vrederust Centrum Duindorp Duinoord Forepark Geuzen- en Statenkwartier Groente- en Fruitmarkt Kijkduin en om... Laakkwartier... Leidschenveen Leyenburg Loosduinen Mariahoeve en ... Moerwijk Morgenstond Regentessekwartier Rustenburg en ... Scheveningen Schildersbuurt Stationsbuurt Transvaal en ... Valkenboskwartier Vruchtenbuurt Waldeck Wateringseveld Westbroekpark Willemspark Ypenburg Zeeheldenkwartier Zorgvliet
investeringsgebied. Wordt een gebied als investeringsgebied aangewezen? Dan wordt in overleg met
Laak In 2023 is een actieplan Laak (RIS 315201) opgesteld en in de loop van dat jaar is deze verder aangescherpt (RIS 316885). Aan de hand van dit (aangescherpte) actieplan Laak is de Haagse Pandbrigade ook in 2024 aan de slag gegaan in Laak. De acties zijn onderdeel van een samenhangende inzet van meerdere diensten die integraal zijn uitgewerkt door de stadsdeelorganisatie. Toezicht en handhaving is zo geen losstaande inzet in de wijk, maar een onderdeel van een beweging om de leefomgeving en woonomstandigheden naar een hoger plan te krijgen. Naast de reguliere inzet, die altijd al intensiever is in een gebied dat onder druk staat, is in 2024 extra ingezet op de opkoopbescherming, huisvestingsvergunningen en de Wet goed verhuurderschap. Ook met betrekking tot verduurzaming in Laak geven wij bij achterstallig onderhoud aan dat VvE’s en eigenaren in aanmerking kunnen komen voor subsidies en verwijzen wij eigenaren naar de afdeling Wonen van DSO. Transvaal, Groente- en Fruitmarkt en Schilderswijk Op en rond het Kaapseplein zet de Haagse Pandbrigade al enkele jaren extra in. Dit gebied is gaandeweg uitgebreid tot geheel Transvaal en de Groente- en Fruitmarkt. In 2024 hebben wij hier in overleg met de stadsdeelorganisatie afgesproken extra in te zetten op de Wet goed verhuurderschap, opkoop bescherming, huisvestingsvergunning en de Winkeltijdenwet en verordening.
Dit is vastgelegd in het document “Voorrang voor Transvaal” waarin evenals in Laak, een samenhangende inzet is afgesproken door de verschillende diensten om de brede leefbaarheid te verbeteren. In juli heeft het college daar de Schilderswijk aan toegevoegd. Het uitvragen en bepalen wat de HPB in dit gebied kan bijdragen, is nog gaande.
24
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
25
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Aanpak Zuidwest en Rustenburg-Oostbroek
schuwing hadden 56 kantoren van de 296 kantoren hun label nog niet gewijzigd. Aan deze eigenaren
In 2024 hebben wij de Aanpak Zuid-West op twee van de vier actielijnen opgepakt:
is een concept last onder dwangsom opgelegd. Per 1 januari 2025 staan er nog 708 panden onder toezicht. Hier vallen ook de hierboven genoemde 56 panden onder. De overige 652 panden waren nog
1. Inzet op het bedrijventerrein Zichtenburg, Kerketuinen en Dekkershoek
in onderzoek vanwege uiteenlopende redenen zoals diplomatieke immuniteit, eigendommen van de
Wij zijn aangehaakt bij de strategische en operationele overleggen en hebben een actieve rol opgepakt.
gemeente, leegstaand etc.
Vanuit de ondernemers zijn meer dan 20 panden aangedragen vanwege mogelijke strijdigheid met het bestemmingsplan (ander gebruik). De meeste panden hadden een omgevingsvergunning voor
Handhaving kiosken
het strijdig gebruik. Uit de controles kwam naar voren dat zes ondernemingen niet beschikten over
In het laatste kwartaal van 2022 zijn we gestart met de handhaving op kiosken. Deze inzet is gebaseerd
een omgevingsvergunning. Deze ondernemingen hebben een waarschuwingsbrief ontvangen om
op de Nota Marktplaatsen, Straathandel en Kiosken uit 2016 (RIS 283882). De uitvoering van handhaving
de benodigde vergunningen aan te vragen, of het illegale gebruik te beëindigen.
bestaat uit een integrale samenwerking van diverse afdelingen op het gebied van toezicht, handhaving, beleidsvorming en vastgoedbeheer volgens Samen Haags. Deze aanpak, waarbij de kioskhouder centraal
2. Samenwerking met corporaties
staat, heeft tot doel dat alle overtredingen na afronding van de opgave zijn beëindigd. In 2024 zijn alle
In 2024 is gestart met gezamenlijke controles met corporaties bij Integrale Handhavingsacties (IHA),
kiosken gecontroleerd. Naar aanleiding van deze controles zijn in 2024 tien bestuursrechtelijke maat-
waaronder Zuidwest, met specifieke aandacht voor het juiste gebruik van corporatiewoningen (door-
regelen opgelegd. Door het Samen Haags-werken was dit een groot succes voor onze handhaving.
verhuur en andere overtredingen). Zo komen goedkope woningen meer beschikbaar voor de mensen voor wie ze bedoeld zijn. Deze IHA’s worden altijd georganiseerd in gebieden waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat. Meldingen van bewoners en ondernemers worden meegenomen in deze
2.4 Semafoondienst DSO (V&T en HPB) jaaroverzicht 2024
acties. Woningen en panden worden gecontroleerd op de naleving van regelgeving op het gebied van wonen, uitkeringen en de BRP en andere panden op gebruik conform bestemming en veiligheids-
In het geval van een calamiteit of incident in de stad kunnen de burgemeester, politie en brandweer
aspecten. Deze acties zijn gericht op het vergroten van de zichtbaarheid en dragen positief bij aan de
de kennis inschakelen van de medewerkers van V&T en HPB. Semafoonhouders zijn altijd oproepbaar
wijkgerichte aanpakken. In de samenwerking met de corporaties hebben wij goede stappen gemaakt.
om ondersteuning te bieden bij incidenten en calamiteiten. Zij adviseren en informeren over bouw-
Een aantal grote corporaties heeft fraudeteams opgericht waarmee wij integraal samenwerken.
technische aspecten en risico’s bij incidenten en calamiteiten.
Aan deze fraudeteams worden bezoekverslagen gestuurd als een overtreding is geconstateerd. Deze bezoekverslagen zijn meestal voldoende om de woning terug te geven aan de markt.
In 2024 is 53 keer een beroep gedaan op de semafoonhouders. Dit is een kleine daling ten opzichte van 2023 toen 60 keer een beroep werd gedaan op de semafoondienst.
Gemeentelijke monumenten In 2021 zijn we gestart met de opgave voor gemeentelijke monumenten. Deze opgave is gericht op
Naast de oproepen voor de nodige branden, aanrijdingen tegen gevels etc. was de explosie in Tarwekamp
het actief opsporen en beëindigen van overtredingen om zo het behoud en de uitstraling van deze
een bijzonder incident met een grote impact op de omgeving en de betrokkenen. Het heeft gedurende
gebouwen te bevorderen. In 2024 is het doel gesteld om de komende twee jaar in totaal 200 monu-
het incident een forse inspanning gevraagd van de semafoonhouders.
menten te controleren. In 2024 zijn 40 panden gecontroleerd. Bij 18 monumenten is een bestuursrechtelijke maatregel opgelegd. De overige panden worden in 2025 gecontroleerd. Hiervoor worden meerdere inspecteurs opgeleid om inspecties van monumenten uit te voeren. Meldingen met betrekking tot monumenten zijn allemaal opgepakt. Energielabel C voor kantoren Bepaalde kantoorpanden moeten vanaf 1 januari 2023 voldoen aan specifieke energie-efficiëntievereisten om energielabel C te halen. In 2024 zijn naar aanleiding van een aangenomen motie extra financiële middelen (2 fte) beschikbaar gesteld om de aanpak te versterken. Met deze versterking hebben wij de aanpak effectiever en slagvaardiger kunnen maken. Het aantal kantoren met label C of hoger is de afgelopen jaren gestegen. Het aantal kantoren met een onbekend label is meer dan gehalveerd ten opzichte van 2022. In 2024 zijn 296 waarschuwingsbrieven verstuurd. Na deze waar-
26
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
27
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 3 Openbare ruimte Op het gebied van de openbare ruimte zijn de VTH-taken gericht op de Omgevingswet activiteiten zoals kappen, uitweg en reclame, activiteiten met betrekking tot horeca en evenementen en op activiteiten uit verordeningen en wet- en regelgeving, zoals de Algemene plaatselijke verordening (APV), de Telecommunicatieverordening, de Verordening straathandel, de Verordening incidentele private markten, de Taxiverordening, de Verordening op binnenwateren, recreatie- en woonschepen, de Afvalstoffenverordening, het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens, de Wegenverkeerswet, de Alcoholwet en de Wet op kansspelen. In het jaarplan VTH Den Haag 2024 zijn de voorgenomen beleidsmatige ontwikkelingen en operationele doelen op het gebied van deze taakvelden voor 2024 opgenomen, voor zowel vergunningverlening als toezicht en handhaving. In de volgende paragrafen wordt hierop verder ingegaan. In paragraaf 3.1 kijken we allereerst terug op een aantal relevante ontwikkelingen in 2024, zoals de invoering van de Omgevingswet. In paragraaf 3.2 g gaan we in op de projecten en overige ontwikkelingen in datzelfde jaar. In paragraaf 3.3 worden de behaalde resultaten en de operationele doelen in 2024 nader uiteengezet en toegelicht.
3.1 Ontwikkelingen en vernieuwingen 2024 Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. Deze wet bundelt 26 wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving en regelt daarmee alles voor de openbare ruimte waarin we leven: onze leefomgeving. Voor de Handhavingsorganisatie betekent dit dat Team omgevingsvergunningen is gestart met het toetsen van onder meer kap-, uitrit- en handelsreclamevergunningen op basis van de Omgevingswet. De Omgevingswet heeft geleid tot aanzienlijke veranderingen op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Door de toegenomen complexiteit van de regelgeving en de integratie van meerdere vergunningstelsels in één omgevingsvergunning, vraagt de beoordeling van aanvragen momenteel meer tijd dan voorheen. Dit heeft geleid tot een hogere werkdruk en een toename van de behandeltijd voor vergunningaanvragen.
28
Jaarverslag Vergunningen, Toezicht en Handhaving Den Haag 2024
29
Inhoud
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3
Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Daarnaast vereist de implementatie van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) dat de gemeente
frequenties incidentele private markten. Er zijn in 2024 geen nieuwe locaties aangewezen of beleids-
lokale systemen koppelt aan het DSO-LV, waarvoor aanzienlijke inspanningen zijn geleverd. Daarbij
matige wijzigingen doorgevoerd.
hoort ook de invoering van een nieuw softwarepakket (Centric Leefomgeving – CLO) en het aanpassen van processen die zijn gewijzigd vanwege de Omgevingswet. De invoering van CLO voor de Omgevings-
Informatiegestuurd werken
wetvergunningen bracht initieel uitdagingen met zich mee. De problemen zijn opgepakt en aangepast.
Informatie in de vorm van meningen, metingen en meldingen blijft belangrijk bij het bepalen van de
Het verwerken van de vergunningsaanvragen kost vooralsnog echter meer tijd dan ingeschat.
inzet en de prioriteiten van de handhavers op straat. De gemeente werkt continu aan verbetering op dit gebied. In 2024 is het nieuwe meldingssysteem ‘Signalen’ ingevoerd. De invoering van ‘Signalen’
Het aanvraagproces via het Omgevingsloket blijkt tot meer vragen te leiden. Dat komt onder andere
leidt tot snellere afhandeling van meldingen, meer informatie en een betere benutting van de infor-
doordat de beslisboom die de aanvrager moet doorlopen, nogal eens het advies geeft om contact op
matie. De komende tijd wordt de samenwerking tussen de meldkamer van Politie Eenheid Den Haag
te nemen met de vergunningverlenende organisatie. Daardoor is er voorafgaand aan het vergunnings-
en die van de Handhavingsorganisatie verder geïntensiveerd.
proces meer (telefonisch) contact. Integrale handhavingsacties In 2024 is in de APV een nieuw vergunningstelsel opgenomen, de vergunning voor warmtenetten
In 2024 heeft de Handhavingsorganisatie een belangrijke bijdrage geleverd aan vijftien integrale
(artikel 2:10B). De implementatie van dit vergunningsproces is in 2024 gestart en loopt in 2025 door.
handhavingsacties (IHA’s), gecoördineerd vanuit de Bestuursdienst/Veiligheid. Deze acties zijn gericht
Met de ambitie om een volwaardig portaal voor ondernemers te realiseren, is in juli 2024 gestart met
op het versterken van de leefbaarheid en veiligheid in verschillende wijken, waaronder Centrum, Laak,
een pilot om de doorontwikkeling van het Ondernemersportaal op het Spui te stimuleren. In dit kader
Escamp, Loosduinen, Scheveningen en Schilderswijk.
is actief bijgedragen aan het spreekuur, waar ondernemers gericht advies ontvangen over specifieke onderdelen van de APV-regelgeving. Deze dienstverlening ondersteunt tijdige en duidelijke afstemming
De inzet vond plaats in samenwerking met diverse partners, waaronder de politie, brandweer, NVWA,
met initiatiefnemers. De inzet op het portaal vraagt om structurele beschikbaarheid van medewerkers
Douane, Stedin, Koninklijke Marechaussee, HTM, Belastingdienst, Openbaar Ministerie en de Haagse
met vakinhoudelijke kennis. In 2025 wordt bekeken op welke wijze de continuïteit en de benodigde
Pandbrigade. De handhavingsorganisatie leverde hierbij een zichtbare en structurele bijdrage aan de
capaciteit voor deze vorm van dienstverlening kunnen worden geborgd.
acties op het gebied van leefbaarheidshandhaving.
In 2024 zijn voorbereidingen getroffen voor beleidsregels ten behoeve van de verdere ontwikkeling