RIS323336 Voortgangsrapportage opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026

STREKT TER VERVANGING Typ tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Uw kenmerk Ons kenmerk

DPZ/10951947 RIS323336

Aan de gemeenteraad

Contactpersoon

Martine van Schoor Dienst

Dienst Publiekszaken Datum

Afdeling

9 oktober 2025

DPZ Burgerzaken en Verkiezingen Telefoonnummer

Onderwerp

14070

Voortgangsrapportage opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing

E-mailadres

martine.vanschoor@denhaag.nl

2026

Op 13 maart 2025 sprak uw raad over het actieplan opkomstbevordering voor de gemeenteraadsverkiezing in 2026. Daarbij nam u ook negen moties aan die de opkomst moeten versterken. De burgemeester en het presidium zegden toe u van de voortgang van alle activiteiten op de hoogte te houden. Voor het zomerreces ontving u een voortgangsbericht met een korte stand van zaken (RIS322662). Dit is een uitgebreider voortgangsbericht. In dit voortgangsbericht vindt u een weerslag van de activiteiten die in het actieplan zijn opgenomen met daarbij per activiteit aangegeven hoe deze zich ontwikkelt. De uitvoering van het actieplan is een samenwerking tussen de Griffie, Unit Verkiezingen en Stadsdelen & Wijken, die samenkomen in de Werkgroep Opkomstbevordering. Zoals in het voorgaande voortgangsbericht zijn de activiteiten geclusterd rond drie thema's: bewustwording van het belang van verkiezingen, toegankelijkheid van verkiezingsinformatie en stembureaus en betrokkenheid bij verkiezingen. In dit bericht vindt u ook informatie over de beschikbare middelen voor opkomstbevordering. De voorbereiding van de tussentijdse Tweede Kamerverkiezing overlapt nu met de voorbereidingen voor de gemeenteraadsverkiezing. Een vooruitblik op de Tweede Kamerverkiezing van 29 oktober 2025 ontvangt u in een separaat bericht.

In de daaropvolgende terugblik op de Tweede Kamerverkiezing en vooruitblik naar de gemeenteraadsverkiezing wordt de voortgang van de opkomstbevorderingsmaatregelen ook belicht. Bewustwording van de verkiezingen Opkomstcampagne Om de opkomst te verhogen bij en meer bekendheid te creëren over de gemeenteraadsverkiezing is er budget vrijgemaakt om een opkomstcampagne op te zetten. De opdracht uit de motie ‘Opkomst verhogen door middel van Rode Potlood Campagne’ (RIS321623) is hierin meegenomen om een eenduidige campagne te creëren. Ook de wensen en voorwaarden vanuit het actieplan opkomstbevordering (RIS320307) worden hierin verwerkt, inclusief het ontwikkelen van een toolkit met kant-en-klaar promotiemateriaal voor sleutelfiguren uit de stad.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

Momenteel wordt in overleg met een Haags communicatiebureau een concept voor onze opkomstcampagne ontwikkeld, met als doel om meer inwoners van Den Haag te bereiken, te informeren en te motiveren om te gaan stemmen, zodat de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen verhoogd wordt. (Eigen) communicatiemiddelen Door inzet van diverse communicatiemiddelen, waaronder de stadskrant, de website van de gemeente Den Haag en sociale media, wordt inzichtelijk gemaakt waar verschillende politieke partijen voor staan en wie de kandidaten zijn. Deze communicatie wordt in dezelfde stijl van de opkomstcampagne opgezet. Inmiddels is een contract afgesloten met de website allekandidaten.nl. Op deze website kunnen partijen al hun kandidaten inzichtelijk maken. Bezoekers van de website kunnen deze kandidaten leren kennen door te filteren op partij, geslacht, leeftijd en/of wijk. De website van allekandidaten.nl met algemene informatie over de verkiezingen komt in november online, de kandidaten worden pas getoond nadat het kandidaatstellingsproces is afgerond. De website krijgt een vertaalmodule, waardoor deze goed toegankelijk is voor expats, arbeidsmigranten en anderstaligen die het Nederlands minder goed beheersen. Ook wordt er een assistent-tool toegevoegd voor bezoekers met een visuele beperking of andere functionele beperkingen.

Denk aan voorleesfunctionaliteit, contrastinstellingen en vergrootopties. Deze tool vergroot de gebruiksvriendelijkheid en digitale inclusie van de website. In de laatste editie van de stadskrant voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 besteden we uitgebreid aandacht aan dit belangrijke moment voor onze lokale democratie. Hierin plaatsen we een heldere uitleg over het stemproces, wat er nodig is om dit te doen, en waar men terecht kan voor hulp of vragen. Daarnaast stellen alle deelnemende politieke partijen zich voor. Zij delen hun visie, plannen en speerpunten, zodat de inwoners van Den Haag goed geïnformeerd hun keuze kunnen maken. Op de eigen website van de gemeente wordt een aparte pagina gecreëerd waar informatie te vinden is over de verkiezingen. Dat gaat onder andere over praktische zaken, zoals het aanvragen van een vervangende stempas of een volmacht, en informatie over deelnemende partijen. Voorgedrukte verkiezingsborden en aanplakborden In voorgaande verkiezingen werden op 53 locaties in de stad borden geplaatst met verkiezingsposters van de aan de verkiezingen deelnemende politieke partijen. Voor de gemeenteraadsverkiezing worden acht voorgedrukte publicatieborden vervangen voor borden waar deelnemende partijen zelf posters kunnen plakken, één bord per stadsdeel. Dit is in lijn met de motie ‘Zorgen dat de boodschap blijft plakken’ (RIS321632).

Het biedt alle deelnemende partijen de kans om posters te plakken die specifiek gericht zijn op het stadsdeel. Voor de aanplakborden gelden dezelfde regels als voor de vrije plakplaatsen. De exacte locatie van ieder aanplakbord wordt bepaald in overleg met de betrokken gemeentelijke diensten en met de partijen gecommuniceerd. Peilingen Ipsos I&O zal in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen twee peilingen voor ons verzorgen in de periode januari tot en met maart 2026, waarbij de eerste peiling in week 6 en de tweede peiling in week 10 wordt gepubliceerd. Daarnaast zal Ipsos I&O na afloop van de verkiezingen onderzoeken welke activiteiten en communicatiemiddelen daadwerkelijk zijn opgemerkt door de inwoners van Den Haag. Daarmee krijgen we enig inzicht in de effectiviteit van de opkomstbevorderende acties.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

Extra budget voor lokale omroepen OmroepWest en Den Haag FM stellen gezamenlijk een plan op om invulling te geven aan de motie ‘Opkomst verhogen door extra budget voor lokale omroepen’ (RIS321621). Omroep West en Den Haag FM willen met het extra budget van de gemeente een brede, doelgroepgerichte campagne opzetten om de opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 te verhogen. Via thema’s als wonen, veiligheid, armoede en onderwijs maken ze toegankelijke content. Ze plannen een reeks activiteiten, waaronder een tussentijdse peiling in het najaar van 2025, video’s met peer influencers, reportages met niet-stemmers, een 'Kiezerskapsalon' en een groot slotdebat op locatie op zaterdag 14 maart 2026. Deze initiatieven moeten kiezers informeren en motiveren om hun stem uit te brengen. Ze hebben daarbij speciale aandacht voor jongeren, twijfelende kiezers en mensen met afstand tot politiek. Uitbreiding persoonlijke uitnodiging Kiezers die sinds de vorige verkiezing 18 jaar zijn geworden en op verkiezingsdag mogen stemmen, ontvangen een persoonlijke uitnodiging van de burgemeester per post. We onderzoeken of we de doelgroep voor deze uitnodiging kunnen uitbreiden. Dit kunnen bijvoorbeeld kiezers zijn die in een bepaalde periode voor de verkiezing vanuit een andere gemeente naar Den Haag zijn verhuisd.

Op basis van de mogelijkheden en kosten wordt in januari 2026 de beslissing genomen. VerkiezingsNach Op de avond voorafgaand aan de verkiezingen wordt de VerkiezingsNach georganiseerd, met aansluitend het nachtstemmen (vanaf middernacht). De Grote Markt is bij uitstek een geschikte locatie hiervoor, gezien de logistieke organisatie en de centrale ligging. Een VerkiezingsNach op verschillende locaties in de stad is organisatorisch c.q. financieel niet haalbaar. Onderzocht wordt of de uitwerking van de motie ‘Opkomst verhogen dmv het plaatsen van 45 ‘zetels’ in de stad’ (RIS321626) kan worden gekoppeld aan het evenement, door bijvoorbeeld de stoelen een plek te geven op het evenement. Nachtstemmen Tijdens de VerkiezingsNach kan er in de nacht voorafgaand aan de verkiezingsdag al op een enkel stembureau worden gestemd. We koersen op openingstijden tussen 00:00 en 02:00 uur. Er wordt een afweging gemaakt tussen een binnenlocatie en een buitentent, in afstemming met de rest van het VerkiezingsNach programma. Informatie over het nachtstemmen wordt gedeeld via alle gebruikelijke kanalen.

Toegankelijkheid van verkiezingsinformatie en stembureaus Verhogen bereikbaarheid en toegankelijkheid Ruim 92% van de stembureaus in Den Haag is toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking. Dit betekent dat ca. 20 stembureau nog fysiek ontoegankelijk zijn. Daar waar een stembureau niet toegankelijk is voor mensen met een fysieke beperking is in de meeste gevallen wel een toegankelijk stembureau binnen een straal van 200 meter. Gedetailleerde informatie over de ontwikkeling van de toegankelijkheid van stembureaus leest u ook in de voortgangsrapportage (RIS322963). Mobiel stemmen De praktische uitwerking van deze motie, ‘opkomst verhogen dmv mobiel stemmen’ (RIS321624), is opgenomen in de verkiezingsplanning. We richten ons op een mobiel stembureau dat op verkiezingsdag verschillende locaties aandoet.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

Zo kunnen bijvoorbeeld ouderen of mensen die slechter ter been zijn dichter bij huis stemmen. De locaties en openingstijden worden vooraf duidelijk gecommuniceerd. Verkiezingsloket Escamp Opvolgend op de motie 'Opkomst verhogen door extra verkiezingsloket op stadsdeelkantoor Escamp’ (RIS321622) wordt een verkiezingsloket op stadsdeelkantoor Escamp ingericht. Kiezers kunnen hier een vervangende stempas aanvragen of een volmachtstem regelen. Faciliteren verkiezingsdebatten Rondom gemeenteraadsverkiezingen worden er in verschillende wijken in de stad verkiezingsdebatten georganiseerd door bewoners of (bewoners)organisaties. Initiatieven van derden (personen of organisaties) die rond de gemeenteraadsverkiezing in stadsdelen een activiteit willen organiseren zijn welkom. Een financiële tegemoetkoming voor stadsdeelinitiatieven kan worden aangevraagd via de regeling Leefbaarheid en Bewonersparticipatie. Bewoners en organisaties kunnen hiervoor een aanvraag doen op de website van de gemeente. De organisatie wordt gevraagd alle politieke partijen die in de Haagse gemeenteraad vertegenwoordigd zijn en/of minimaal één zetel in de peilingen krijgen uit te nodigen om aan deze debatten deel te nemen. Voor stadsbrede initiatieven zijn geen extra middelen beschikbaar.

Vanaf 2026 zullen alle debatten en andere activiteiten die bij de griffie worden aangemeld, inzichtelijk worden gemaakt op de website van de gemeente. Stemhulpen De voorbereidingen voor het opzetten van stemhulpen zijn inmiddels gestart. Er is gekozen voor een combinatie van algemene en doelgroepgerichte stemhulpen. De algemene stemhulpen waarvan de gemeente gebruik maakt zijn de Stemwijzer en het Kieskompas. Daarnaast worden drie specifieke varianten ingezet: YoungVoice voor jongeren, een Engelstalige versie van Stemwijzer, en Steffie – een toegankelijke stemhulp voor mensen die moeite hebben met lezen, een lichte verstandelijke beperking hebben of politiek ingewikkeld vinden. Hiermee worden de doelgroepen bereikt die in het actieplan opkomstbevordering expliciet zijn genoemd: jongeren, anderstaligen en laaggeletterden. Inzicht in partijplannen per stadsdeel Voor het zomerreces hebben de partijbesturen van de politieke partijen die op dit moment in de gemeenteraad zitten van de burgemeester een brief ontvangen met informatie over de organisatie van de gemeenteraadsverkiezing. Hierin is hen ook verzocht in hun programma per stadsdeel inzichtelijk te maken welke plannen en prioriteiten deze partijen hebben voor dit gebied. Dit wordt inzichtelijk gemaakt op de gemeentelijke website.

Deze brief is tevens gestuurd naar de contactpersonen van partijen die op dit moment niet vertegenwoordigd zijn in de raad, maar waarvan wel verwacht wordt dat ze mee zullen doen aan de komende gemeenteraadsverkiezing, voor zover bij de griffie bekend. In november worden er verdere afspraken gemaakt met de politieke partijen over de wijze van aanleveren van de gevraagde informatie. Communicatie over het stemproces In de afgelopen maanden is onderzoek gedaan naar de informatie die over het stemproces wordt verstuurd. Daarvoor hebben kiesgerechtigden uit Den Haag deelgenomen aan focusgroepen en zijn expertgesprekken gevoerd. In juli is dit onderzoek afgerond. De aanbevelingen worden waar mogelijk al verwerkt in de materialen voor de Tweede Kamerverkiezing. Voor de gemeenteraadsverkiezing worden de verbeteringen verder doorontwikkeld. Wijzigingen zijn bijvoorbeeld het anders bedrukken van de envelop zodat het duidelijker is dat deze de stempas bevat. Ook wordt gewerkt aan het anders indelen van de verkiezingskrant die bij de kandidatenlijst wordt verzonden.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

Deelnemers aan het onderzoek gaven aan dat de informatie sneller te lezen en begrijpen moet zijn. De teksten worden daarop herzien. Betrokkenheid bij verkiezingen Schoolbezoeken en betrekken van jongeren bij de verkiezingen In juni ontving uw raad de afdoening van de motie ‘Verkiezingen zijn Kinderspel’ (RIS320547) met een plan van aanpak om scholen te betrekken bij en te informeren over de gemeenteraadsverkiezingen. De schoolbezoeken maken daar onderdeel van uit. Voor de zomervakantie hebben alle basis- en middelbare scholen een brief van de burgemeester ontvangen waarin ze worden uitgenodigd voor het educatieprogramma van de gemeenteraad. In dit programma wordt aandacht besteed aan de verkiezingen. In de brief is ook aangekondigd dat de scholen na de kerstvakantie een extra brief krijgen met een specifiek aanbod rondom de gemeenteraadsverkiezingen, zoals in de afdoening van bovenstaande motie is aangekondigd. Daarnaast wordt er in de opzet van een aantal reguliere evenementen (zoals Raad in de Stad voor jongeren in oktober, het kindervragenuur in januari en de studentendebatdag in maart) ook extra aandacht besteed aan de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Stemoefendagen Dit najaar starten de voorbereidingen van de stemoefendagen. Als eerste wordt gekeken naar de timing, de locaties/evenementen en organisaties die bij de oefendagen betrokken worden.

Doelstelling is in elk stadsdeel minimaal één oefendag te organiseren. Hierbij wordt erop gelet dat mensen met een verstandelijke beperking en hun begeleiders in de organisatie worden meegenomen (motie Stemoefendagen voor iedereen, RIS321631). Own Your Stembureau Direct bij de start van het nieuwe schooljaar is de gemeente om tafel gegaan met de Haagse organisaties met wie samen het Own Your Stembureau project wordt georganiseerd. Jongeren bemensen daarbij zelf een stembureau. De aftrap combineerde het organisatietraject voor de Tweede Kamerverkiezing met een doorkijk naar de gemeenteraadsverkiezing. Het vernieuwde programma voor de Tweede Kamerverkiezingen is opgesteld met aandacht voor kennis over verkiezingen en het stemproces, uiteenlopende situaties die kunnen optreden op het stembureau en de verschillende functies op het stembureau. Naar aanleiding van de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezing worden wijzigingen overgenomen voor de gemeenteraadsverkiezing of nog verder doorontwikkeld. Met de betrokken organisaties wordt afgestemd welke extra (jongeren)organisaties worden benaderd om Own Your Stembureau uit te breiden van vijf naar acht locaties, één in ieder stadsdeel, tijdens de gemeenteraadsverkiezing.

Alle Haagse vrouwen naar de stembus en betrekken maatschappelijke organisaties In het kader van de plannen uit het actieplan opkomstbevordering worden maatschappelijke organisaties uit de stad benaderd met het verzoek samen werk te maken van het verhogen van de opkomst. Daarin worden ook (Haagse) vrouwenorganisaties en andere organisaties die zich inzetten voor de (politieke) participatie van vrouwen meegenomen. We onderzoeken of het mogelijk is om bij de Tweede Kamerverkiezingen eind oktober al op enkele plekken te experimenteren met het inzetten van sleutelfiguren en het benaderen van maatschappelijke organisaties. Zo kunnen we deze verkiezingsronde gebruiken om te onderzoeken wat werkt, en waar deze personen en organisaties behoefte aan hebben. De uitkomsten hiervan worden meegenomen bij het vormgeven van de aanpak richting de gemeenteraadsverkiezingen.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

45 zetels van Den Haag Bij het uitwerken van het verzoek uit de motie ‘Opkomst verhogen dmv het plaatsen van 45 ‘zetels’ in de stad’ (RIS321626) wordt als uitgangspunt gehanteerd dat elk van de 44 wijken in onze stad een zetel wordt toebedeeld. Centraal staan 8 reuzestoelen, één per stadsdeel, die symbool staan voor de 45 raadszetels. Er is gekozen voor 8 reuzestoelen in plaats van 45 kleinere stoelen om praktische en communicatieve redenen. Elke stoel vertegenwoordigt een stadsdeel van Den Haag en reist door de wijken binnen dat stadsdeel. Dit maakt de actie overzichtelijker en logistiek haalbaar. Reuzestoelen zijn bovendien opvallender, moeilijker te verplaatsen en duurzamer, waardoor ze beter functioneren als blikvanger in de openbare ruimte. De stoelen worden ontworpen door studenten van de Haagse Hogeschool in samenwerking met wijkbewoners en reizen door de wijken van elk stadsdeel. Op drukbezochte locaties nodigen ze inwoners uit om plaats te nemen, een foto te maken en deze te delen via een hashtag. Elke stoel is voorzien van een QR-code die leidt naar informatie over stemmen, de gemeenteraad, de kandidaten, de partijprogramma’s en een stemherinnering. De communicatie wordt in dezelfde stijl van de opkomstcampagne opgezet.

Bijeenkomst na verkiezingsdag voor organisatie Als dank voor de inzet tijdens de verkiezingsdag worden stembureauleden, tellers en anderen die bij de organisatie van de verkiezing betrokken zijn uitgenodigd voor een feestelijke bijeenkomst. Organisatie van dit event start eind 2025. Tot slot Evaluatie Tijdens het bespreken van het actieplan opkomstbevordering heeft uw raad het belang benadrukt van het inzichtelijk maken van de resultaten van ingezette acties. Het college en het presidium onderschrijven dit. Aan de samenwerkingspartners – zoals de makers van stemhulpen, de website allekandidaten.nl en lokale omroepen – wordt gevraagd, waar mogelijk, inzicht te geven in de effecten van hun inzet en activiteiten. Na de verkiezingen worden alle verkregen inzichten voor u overzichtelijk op een rij gezet. Beschikbare middelen Zoals u in het actieplan opkomstbevordering (RIS320307) kunt lezen, is er oorspronkelijk ca. €0.4 – 0.5 mln. begroot voor de voorstellen uit het actieplan. Binnen programma 1 is in 2025 en 2026 gezamenlijk €200.000 beschikbaar voor opkomstbevordering. In de afdoening van de toezegging over budget voor opkomstbevordering binnen programma 1 (RIS320424) bent u daarover geïnformeerd. Binnen het budget voor de gemeenteraadsverkiezing van programma 2 is €220.000 gealloceerd voor activiteiten die kiezers extra kunnen motiveren naar de stembus te gaan.

Naast deze middelen heeft uw raad met het amendement ‘Extra geld voor opkomstbevordering gemeenteraadsverkiezing 2026’ (RIS320449) €299.999 beschikbaar gesteld. Totaal is er ca. €719.999 beschikbaar gesteld voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10951947

Onderdeel

Programma 1

Opkomstcampagne

€30.000,-

Programma Amendement/Motie 2 €85.000,-

(Eigen) €20.000,communicatiemiddelen Verkiezings- en aanplakborden Peilingen €30.000,-

-

-

-

€28.000,-

-

€10.000,-

Lokale omroepen

-

-

€100.000,-

Persoonlijke uitnodiging VerkiezingsNach

-

€17.000,-

-

€90.000,-

-

-

Nachtstemmen

-

€3.000.-

-

Bereikbaarheid en toegankelijkheid

-

Mobiel stemmen

-

Budget vanuit Toegankelijke Stad €19.000,-

Verkiezingsloket Escamp Faciliteren verkiezingsdebatten Stemhulpen

-

€17.500,-

-

-

-

-

€25.000,-

-

€10.000,-

Betrokken bij communicatiemiddelen -

-

-

€39.000,-

-

€5.000,-

-

€10.000,-

-

€3.500,-

-

€80.000,-

-

Partijplannen per stadsdeel Communicatie over stemproces Betrekken van jongeren Stemoefendagen

Own Your Stembureau -

Betrekken maatschap- Betrokken bij pelijke organisaties opkomstcampagne 45 zetels van Den Haag -

€25.000,-

Bijeenkomst na verkiezingsdag Onvoorzien

-

€30.000,-

-

-

€30.000,-

€12.000,-

Totaal

€200.000,-

€220.000,- €299.999,-

Met vriendelijke groet, de burgemeester van Den Haag, Jan van Zanen voorzitter presidium Ralf Sluijs

7/7