RIS323325 Beantwoording SV Zwartboek Van Ostadewoningen

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

2 december 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van het raadslid de heer Thepass, luidend: ‘Zwartboek van Ostadewoningen’

DSO/10955599 RIS323325

Het raadslid de heer Thepass heeft op 18 september 2025 een brief met daarin twaalf vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 32 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Huurders van de Van Ostadewoningen in de Schilderswijk wonen al decennialang in slechte en vaak ongezonde omstandigheden. Daarom bood GroenLinks op donderdag 11 september 2025 samen met de huurdersvereniging in oprichting een zwartboek1 aan bij de wethouder volkshuisvesting. De beheerder/verhuurder MAKAS en de Stichting tot het verschaffen van Woningen aan Minvermogenden (eigenaar die MAKAS inhuurt) waren ook uitgenodigd, maar kwamen niet opdagen. In dit zwartboek, voortgekomen uit een enquête waar 71 bewoners uit het hofje op reageerden, komen structurele problemen naar voren: vocht en schimmel zijn eerder regel dan uitzondering, gevaarlijke woonomstandigheden en steeds verdere afbraak van deze gemeentelijke monumenten. Klachten van bewoners worden genegeerd, gebagatelliseerd of de genomen maatregelen zijn onvoldoende. In de ogen van GroenLinks is deze situatie onhoudbaar en bewijst de verhuurder stelselmatig dat die niet in staat is of niet bereid is om de verantwoordelijkheden als verhuurder en eigenaar van een monumentaal hofje te nemen.

Daarom zijn drastische maatregelen nodig, en moet er serieus naar alternatieven voor MAKAS en de stichting worden gekeken. 1.

Kan het college een reactie geven op de bevindingen van het zwartboek?

Het college vindt de bevindingen in het zwartboek ernstig. De bevindingen laten zien dat bewoners van het Van Ostadehofje al langere tijd in onwenselijke omstandigheden wonen. Dat staat haaks op de ambitie dat iedereen prettig, gezond en veilig kan wonen in de stad. 2.

In hoeverre waren deze signalen al bekend bij het college, en hoe lang was dit al bekend?

De problematiek is niet nieuw en was al eerder bij de gemeente bekend. In maart 2025 zijn naar aanleiding van de uitzending van Radar schriftelijke vragen gesteld. Deze zijn in april 2025 beantwoord onder de titel ‘Verwaarloosde hofjes in de Schilderswijk’ (RIS321563). Tussen 2023 en 2025 vonden via de Huurbalie 14 contactmomenten plaats met bewoners uit het hofje. Deze contacten bestonden uit informatie, advies en doorverwijzing, bijvoorbeeld naar de Huurcommissie. De Huurbalie kan bewoners ondersteunen, signaleren of doorverwijzen, maar kan zelf geen onderzoek instellen of maatregelen afdwingen bij een eigenaar.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10955599

3.

Deelt het college de mening van GroenLinks dat het onacceptabel is dat bewoners zo lang in deze omstandigheden moeten wonen en het feit dat de verantwoordelijken zo weinig doen met de structurele klachten die zij hierover ontvangen?

Ja. Het is onwenselijk dat bewoners al zo lang in deze omstandigheden wonen. Zoals toegelicht in beantwoording van vraag 1 beschouwt het college de situatie als ernstig. Tegelijk is het belangrijk te benadrukken dat er stappen worden gezet richting verbetering. Voor de aanpak ligt de eerste verantwoordelijkheid bij de eigenaar, die op verantwoorde wijze moet omgaan met signalen van bewoners en noodzakelijke verbetermaatregelen moet treffen. De gemeente heeft een werkgroep opgericht waarin relevante afdelingen overleg voeren met de eigenaar en verhuurder van de woningen in het Van Ostadehofje. Het doel is om te komen tot structurele verbeteringen in het hofje ten behoeve van de bewoners. Naar het oordeel van het college erkennen de eigenaar en verhuurder de noodzaak tot verbetering en stellen zij zich constructief op in het overleg. De eigenaar laat momenteel technische onderzoeken uitvoeren ter voorbereiding op renovatiewerkzaamheden. Er lopen hiernaast vergunningsprocedures en leeggekomen woningen worden voorafgaand aan verhuur verbeterd. Het college begrijpt dat bewoners, gezien de duur en ernst van de problematiek, behoefte hebben aan snelle en zichtbare verbetering. Tegelijk vergt de aanpak tijd, mede vanwege bouwkundige, monumentale en juridische en complexiteit.

De gemeente bewaakt de voortgang actief via de werkgroep en stuurt aan op de uitvoering van noodzakelijke maatregelen. Zodra de huurdersbelangenvereniging, die momenteel in oprichting is, formeel is opgericht, wordt bekeken hoe deze kan worden betrokken bij het overleg. Op dit moment is nog geen vertegenwoordiger aangehaakt omdat de oprichting nog in voorbereiding is. De gesprekken in de werkgroep zijn bovendien vooral technisch van aard ter voorbereiding op werkzaamheden. Het is wel de bedoeling dat bewonersvertegenwoordiging aansluit zodra dit passend is. Wanneer verbeteringen uitblijven, behoort handhaving tot de mogelijkheden. Uit het zwartboek komt naar voren dat de problemen structureel van aard zijn. Zo hebben 9 op de 10 bewoners met schimmel te maken (gehad) en worden die problemen vrijwel nooit verholpen. Hier lijken vaak ventilatietechnische oorzaken achter te zitten. Ook zijn er verschillende gevaarlijke woonomstandigheden geconstateerd, waaronder gevaarlijke elektra en doorzakkende vloeren en plafonds. 4.

Wat vindt het college van de structurele schimmelproblemen, in het kader van de plichten die bij verhuren komen kijken?

Deze structurele schimmelproblemen vallen onder de onderhoudsplicht van de verhuurder. Die is wettelijk verplicht om de woning vrij van gebreken aan te bieden en in goede staat te houden. In geval van ernstige gebreken kunnen huurders een procedure starten bij de Huurcommissie. Vanwege de signalen over vocht- en schimmelproblemen is via de Huurbalie een onafhankelijke expert ingeschakeld om te onderzoeken wat de oorzaken zijn en welke maatregelen nodig zijn. De uitkomsten van dit onderzoek zijn in november 2025 gedeeld met de betrokken partijen. Het college verwacht dat deze worden opgevolgd door de eigenaar en verhuurder. Via de werkgroep wordt hier op toegezien.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10955599

5.

Wat doet het college om maatregelen tegen andere onveilige of ongezonde woonomstandigheden af te dwingen die in het zwartboek naar voren komen, zoals loden leidingen, brandgevaar en water dat door lekkages door elektra heen loopt?

Bij (mogelijk) acute onveilige situaties, zoals brandgevaar of water dat in contact komt met elektra, kan handhaving worden ingezet op basis van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl). De Haagse Pandbrigade (Hpb) onderzoekt signalen en adviseert over eventueel vervolg. In andere gevallen van gebrekkig of ongezond onderhoud, zoals loden leidingen, kunnen huurders een procedure starten bij de Huurcommissie. Als zij in het gelijk worden gesteld en de verhuurder geen actie onderneemt, kan het proceskostenfonds worden ingezet als stok achter de deur. 6.

Kan het college toezeggen voldoende capaciteit vrij te maken om bewoners voldoende hulp te bieden, zowel als het gaat om de vocht en schimmelexpert, als capaciteit en slagkracht vanuit de huurbalie? Hoe gaat het hiervoor zorgen?

De Huurbalie is beschikbaar als aanspreekpunt voor bewoners en neemt deel aan de werkgroep waarin overleg plaatsvindt met de eigenaar en verhuurder. Zoals toegelicht bij vraag 4 is eerder een onafhankelijke vocht- en schimmelexpert ingezet om de situatie in vier woningen te onderzoeken. Het college blijft in gesprek met de eigenaar en verhuurder en ziet via het overleg toe op de opvolging van noodzakelijke maatregelen. 7.

Kan het college een overzicht bieden van alle meldingen die tot nu toe bekend zijn van bewoners rondom achterstallig onderhoud, onderhoud monumenten en de Wet goed verhuurderschap? Kan het college aangeven hoe het hiermee aan de slag is gegaan?

Er is één melding bekend in het kader van de Wet goed verhuurderschap en meerdere meldingen van vier adressen over achterstallig onderhoud. Deze zijn doorgegeven aan de verhuurder voor opvolging. De Hpb heeft deze signalen meegenomen in het overleg van de werkgroep en ziet daar toe op de uitvoering van de acties die in de beantwoording van vraag 1 zijn benoemd. Monumentenzorg (Mz) registreert geen meldingen op adresniveau, maar ontvangt incidenteel vragen over onderhoud en adviseert wat wel of niet kan. Ook Mz is aangesloten bij de werkgroep. 8.

Kan het college een overzicht bieden van de controle- en handhavingsmaatregelen die tot nu toe zijn genomen, bijvoorbeeld op het gebied van achterstallig onderhoud, de Erfgoedverordening en de Wet goed verhuurderschap? Kan het college concreet maken wat er nog qua misstanden en overtredingen moet gebeuren voordat het college tot volgende stappen overgaat?

Er zijn op dit moment nog geen handhavingsmaatregelen ingezet. Zoals toegelicht in de beantwoording van vraag 1 zijn verschillende acties in gang gezet, waarbij de eigenaar en verhuurder zich constructief opstellen. De voortgang wordt bewaakt via de werkgroep. De Hpb treedt handhavend op wanneer structurele verbeteringen uitblijven.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10955599

9.

Deelt het college de observatie van GroenLinks dat de onderhouds- en verkrottingsproblemen op het hofje structureel van aard zijn en een gevolg zijn van langdurige verwaarlozing van het hofje?

Het college begrijpt de zorgen die uit deze observatie spreken, maar kan op basis van het beschikbare aantal meldingen en inspecties geen oordeel vellen of de onderhoudsproblemen het gevolg zijn van langdurige verwaarlozing. Wel blijkt uit de uitgevoerde inspecties dat diverse onderdelen van de panden aandacht behoeven. Zoals toegelicht in beantwoording van vraag 1 wordt de situatie gemonitord en is verbetering in gang gezet. Wanneer verbeteringen uitblijven, volgt handhaving. GroenLinks heeft begrepen dat er al langer gesprekken zijn tussen gemeente en MAKAS. Dit heeft vooralsnog weinig opgeleverd. Tegelijkertijd ervaren veel bewoners (zeer) onaangename omgangsvormen, voelen zij zich soms zelfs geïntimideerd en is er weinig vertrouwen dat er zonder ingrijpen van de gemeente wezenlijke verbetering in de situatie komt. 10. Kan het college toelichten wat er tot nu toe is voortgekomen uit de gesprekken met de stichting, dan wel MAKAS, en hoe gaat het hierin samen optrekken met de huurdersbelangenvereniging in oprichting? Graag een toelichting. Zie hiervoor beantwoording van vraag 3. 11.

Is het college bereid te onderzoeken of de verhuurder überhaupt in staat is aan de verplichtingen van goed verhuurderschap, onderhoud en de erfgoedverordening te voldoen? Zo nee, waarom niet?

Het is niet aan de gemeente om te beoordelen of een particuliere verhuurder in algemene zin in staat is om aan zijn verplichtingen te voldoen. Wel wordt bij signalen en meldingen beoordeeld of sprake is van overtreding van wet- en regelgeving. In dat geval kan worden opgetreden, onder andere op grond van het Bbl, de erfgoedverordening en/of de Wet goed verhuurderschap. 12. Indien er inderdaad wordt vastgesteld dat de verhuurder hier niet toe in staat is, welke stappen dienen dan te worden gezet om tot beheerovername over te kunnen gaan? Ziet het college andere mogelijkheden om het beheer van het hofje bij een andere professionele erfgoedpartij te beleggen, zoals bijvoorbeeld Stadsherstel Den Haag? Beheerovername is op dit moment niet aan de orde. Dit is pas mogelijk na een uitgebreid handhavingstraject, wanneer is vastgesteld dat de verhuurder structureel tekortschiet. De gemeente heeft daarnaast geen rol in het vrijwillig overdragen van beheer aan partijen als Stadsherstel. Een dergelijke stap kan alleen plaatsvinden op initiatief van de eigenaar en met instemming van betrokken partijen. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4