RIS323313 Zienswijze op Visie economisch vestigingsklimaat 2050 vd MRDH

Datum

Ons Kenmerk

3 oktober 2025

DSO/10943785 RIS323313

Voorstel van het college inzake zienswijze op de Visie op het economisch vestigingsklimaat 2050 van de MRDH Inleiding: De MRDH heeft als ambitie in 2050 een regio te zijn die die internationaal vooroploopt: innovatief, duurzaam, sociaal rechtvaardig, goed bereikbaar én economisch sterk. De regio heeft alles in huis om dat waar te maken, maar kent ook uitdagingen als vergrijzing, ruimtegebrek, krapte op de arbeidsmarkt en sociale ongelijkheid. Dit vraagt om visie en beleid dat helpt om als gezamenlijke gemeenten de juiste keuzes te maken. De MRDH presenteert daarom zowel een nieuwe mobiliteitsvisie als een visie op het economisch vestigingsklimaat. De ambitie en uitgangspositie van beide visies zijn identiek, waarbij wordt aangesloten op de strategische agenda’s 2023-2026 en de regionale opgaven. Ook de zienswijzen en adviezen die gegeven zijn door de gemeenten bij de evaluatie van de Gemeenschappelijke Regeling van de MRDH zijn betrokken bij de opstelling. De Haagse raad gaf in de zienswijze aan dat in de nieuw op te stellen visies de synergie tussen het mobiliteitsbeleid en het economisch vestigingsklimaat leiden zou moeten zijn.

Daarnaast hebben de MRDH-adviescommissies meegegeven dat het bij de visie op het economisch vestigingsklimaat wenselijk is om het economisch profiel van de regio te beschrijven en hierbij de effecten van de visie op de ambtelijke organisatie, subsidies en bijdrageregeling in beeld te brengen. De MRDH vraagt om zienswijzen van de raad op de beide visies. In dit voorstel wordt ingegaan op de Visie op het economisch vestigingsklimaat. Proces van totstandkoming De Visie op het Economisch Vestigingsklimaat werd ontwikkeld in drie fasen: een verdiepende analyse, een droombeeld 2050 en een economisch profiel met strategie. Leden van de adviescommissies, bestuurscommissies, algemeen bestuur en stakeholders zijn uitgenodigd voor een droomsessie op 19 maart om input te verzamelen voor het Droombeeld 2050, waarna in fase 3 toegewerkt is naar een economisch profiel en strategische maatregelen. De visie heeft twee keer op de agenda gestaan van de adviescommissie Economisch vestigingsklimaat en zal in september nog een derde keer worden besproken, waarbij ook aandachtspunten zijn meegegeven. De bestuurscommissie economisch vestigingsklimaat heeft diverse keren over de nota vergaderd en in zijn vergadering van 9 juli jl. de conceptversie aangeboden aan het algemeen bestuur met het verzoek de visie vrij te geven voor zienswijze.

Naast raadsleden en bestuurders zijn stakeholders van de MRDH bij visies betrokken. Ook zijn inwoners geconsulteerd over de toekomst van mobiliteit. De visies zijn zienswijze plichtig.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10943785

De zienswijze dient uiterlijk 3 november 2025 schriftelijk kenbaar te worden gemaakt. Gezien het herfstreces is deze deadline voor Den Haag niet haalbaar. Er is aan de MRDH aangegeven dat de zienswijze op 13 november in de gemeenteraad zal worden behandeld. Samen met de ontvangen zienswijzen worden de visies op 20 januari 2026 besproken door de adviescommissies van de MRDH, bestaande uit raadsleden van de 21 gemeenten. Op 28 januari 2026 bespreken de bestuurscommissie Vervoerautoriteit en Economisch Vestigingsklimaat de Visies en de verwerking van de zienswijzen daarin. Het Algemeen Bestuur betrekt de zienswijzen van de gemeenten vervolgens bij haar besluitvorming. Die zal plaatsvinden tijdens de vergadering van het Algemeen Bestuur op 13 februari 2026 (de bovenstaande data zijn onder voorbehoud). Hieronder volgt het voorstel voor de zienswijze op het ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat. In een apart raadvoorstel staat het voorstel voor de zienswijze op het ontwerp Mobiliteitsvisie. Korte samenvatting ontwerp Visie Economisch Vestigingsklimaat De visie is opgebouwd vanuit een droombeeld (dromen), wat vervolgens is vertaald naar strategische keuzes (durven) en tenslotte is uitgewerkt in concretere operationele doelen voor de kortere termijn (doen). Daarnaast wordt (het begin van) een aanpak geschetst voor de realisatie.

De nog wat algemeen gestelde visie zal moeten worden uitgewerkt in een realistisch en haalbaar actieplan. Dromen Het droombeeld van de regio is om in 2050 uitgegroeid te zijn tot een concurrerende metropoolregio met krachtig verdienvermogen, sterke clusters en innovatiekracht, een aantrekkelijk vestigingsklimaat, met mobiliteit als voorwaarde (link met de Mobiliteitsvisie 2025) en een toekomstbestendige en inclusieve economie. Deze droom wordt vertaald in drie ambities voor een excellent vestigingsklimaat: 1. Verdienvermogen van de regio vergroten: investeren in sterke bedrijven en sectoren. 2. (Onbenut) potentieel verzilveren: slimmere samenwerking tussen gemeenten, bedrijven, onderwijs en overheid. 3. Aansluiting arbeidspotentieel op economische behoefte: onderwijs dat aansluit op de arbeidsmarkt van nu en morgen. Tegelijkertijd spelen in de regio allerlei opgaven, wat aan de ene kant uitdagingen met zich meebrengt, maar aan de andere kant ook kansen. We hebben te maken met de groei van de regio en tegelijkertijd een grote druk op de ruimte. Dit vraagt om slimme oplossingen om anders om te gaan met het gebruik van de ruimte. Ook de transformatie naar een meer digitale en duurzamere samenleving is een opgave, die tegelijkertijd economische kansen brengt. Bovendien heeft de regio als platform unieke schaalvoordelen om op economisch vlak synergie te creëren.

Door in te zetten op innovatie en vijf regionale clusters, waar de regio nu al sterk is met een krachtig netwerk en het verbinden van bedrijven, kennisinstellingen en overheden, fungeert de regio als ‘kraamkamer’ waarbij startups en scaleups een drijvende kracht vormen. De vijf regionale clusters zijn: 1. Duurzaam Maritiem & Haven – Focus op waterstof, windenergie en circulaire industrie. 2. Hightech Horticulture – Innovatieve glastuinbouw met biotechnologie en digitalisering. 3. Innovatieve Maakindustrie – Smart Industry, AI, mechatronica en defensie-gerelateerde technologie. 4. Digitale Technologie & Veiligheid – AI, cybersecurity, quantumtechnologie. 5. Overheid/Vrede/Recht – Den Haag als internationaal centrum voor recht en bestuur.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10943785

Durven Vanuit het droombeeld en de ambities worden 3 strategische keuzes gemaakt die bijdragen aan de bloei van de dragende clusters, maar uiteindelijk ook aan de bloei van de hele regio. Deze strategische keuzes liggen op het vlak van ruimte voor werken, de volle inzet op innovatie en technologie en het versterken van het toekomstig arbeidspotentieel aansluitend bij de behoeften van het bedrijfsleven. Doen Per strategische keuze is een concretere to do-lijst gemaakt voor de komende 5 - 10 jaar. To do-lijst Rol MRDH Keuze 1: Versterken van ruimte voor werken  Herstructureren van bedrijventerreinen  Verbindt lokale initiatieven tot regionale  Afspraken over economische bijdrage van aanpak nieuwe terreinen  Versnelt processen via beleidsafspraken en  Onderzoek naar regionale interventies ontwikkelingsmaatschappij  Stimuleert kennisdeling en  Regionale afstemming en monitoring beleidsontwikkeling  Oprichting van kennisplatform Keuze 2: Volle inzet op innovatie en technologie  Versterken van  Neemt het voortouw bij urgente opgaven sleuteltechnologieprogramma’s (AI,  Versterkt ecosystemen en verbindt partijen quantum, robotica, biotech)  Stimuleert publiek-private samenwerking  Verbeteren van het startup- en scaleupecosysteem  Investeren in netwerken, ruimte en voorzieningen Keuze 3: Versterken van toekomstbestendig arbeidspotentieel  Verbinden van campussen en

clusters  Verbindt lokale initiatieven aan regionale  Versterken van innovatiedistricten doelen  Investeren in open innovatiecultuur  Stimuleert samenwerking en opschaling  Gerichte inzet in kwetsbare gebieden  Versterkt talentontwikkeling en sociale samenhang In 2026 wordt bepaald wanneer en hoe de acties worden uitgevoerd, waarbij rekening wordt gehouden met logische natuurlijke momenten en beschikbare capaciteit. Aanpak De bestuurders van de 21 MRDH-gemeenten kiezen voor gebiedsgerichte aanpak, waar in gevallen waarvoor de MRDH schaal te groot is opgaven per gebied worden uitgewerkt in gebiedsagenda’s per economisch cluster. Daarnaast wordt gezocht naar nieuwe financieringsbronnen, bijv. via het Rijk of Europa en wil de MRDH komen tot meerjarige financiële afspraken met gemeenten en sturen op resultaatafspraken met partners. Tenslotte zal de bijdrageregeling worden aangepast, om deze meer te laten bijdragen aan de strategische doelen, waarbij ook ruimte blijft voor kleinschalige projecten met een hoge maatschappelijke waarde binnen de stads- en dorpsverzorgende economie.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10943785

Voorstel Zienswijze Visie op het Vestigingsklimaat Den Haag Regionale economische samenwerking is geen vrijblijvende keuze, maar een strategische noodzaak. Economische dynamiek houdt zich niet aan gemeentegrenzen. Bedrijven opereren regionaal, ketens zijn verweven en arbeidsmobiliteit is grensoverschrijdend. Zonder gezamenlijke afstemming riskeren we versnippering, gemiste kansen en suboptimale investeringen. Een gedeelde, toekomstgerichte visie op het vestigingsklimaat richting 2050 is cruciaal. Alleen door als regio één koers te varen, kunnen we gericht keuzes maken die bijdragen aan duurzame economische groei, een aantrekkelijk ondernemersklimaat en een sterke arbeidsmarkt. De afgelopen jaren heeft de regionale samenwerking al zijn vruchten afgeworpen met de ontwikkeling van de verschillende campusgebieden, de start van een regionaal start- en scaleup programma en een gezamenlijke inbreng bij de provincie op het gebied van ruimte voor werken. Deze visie helpt om deze samenwerking nog verder te versterken en scherpere keuzes te kunnen maken. Deze visie helpt om ook onze doelen uit de Haagse economische visie (RIS303550) te verwezenlijken.

De drie strategische keuzes sluiten aan op de doelen uit de Haagse visie om te werken aan een veerkrachtige en toekomstbestendige economie met voldoende ruimte voor bedrijvigheid in aantrekkelijke werkmilieus en een vaardige en talentvolle stad, wat uiteindelijk bijdraagt een de brede economische bloei. Wel zien we dat de visie vooral de hoofdlijnen aantikt en dat dat nog om een nadere uitwerking en op een aantal punten aanscherping vraagt. Dit is verwoord in onderstaande zienswijzen. De zienswijzen hebben in hoofdlijnen betrekking op het proces en samenwerkingen, de inhoud en de rol van de MRDH bij het verwezenlijken van de doelstellingen. Proces: Gezamenlijke vertaling van to do-lijst naar een haalbaar uitvoeringsprogramma In het hoofdstuk ‘Doen’ wordt beschreven welke acties ondernomen worden om de dromen te verwezenlijken. Wij zijn een groot voorstander om de strategische keuzes in een uitvoeringsprogramma op te nemen en afspraken te maken. Tegelijkertijd vinden we het ook belangrijk dat we hiertoe wel gezamenlijk keuzes maken. Een visie op het economisch vestigingsklimaat (en een mobiliteitsvisie) geeft richting en inspiratie waar we ons naar toe ontwikkelen. Het hoofdstuk doen, maakt al impliciete keuzes waarvan de impact nog onduidelijk is en misschien niet bijdraagt aan onze gezamenlijke doelstellingen.

Voor wat betreft de uitwerking van de strategische keuze ‘versterken van ruimte voor werken’, moet de ingeslagen weg uit de bedrijventerreinenstrategie, waarin we inzetten op verdichten, verduurzamen en beter benutten van bedrijventerreinen, uitgangspunt zijn bij de verdere uitwerking. Daarnaast is het van belang dat de ambities naast de beschikbare capaciteit van de MRDH-organisatie wordt gelegd in de uitwerking van de visie in de strategische agenda. Afstemming met andere gremia en uitvoeringstrajecten in het regionale landschap In bijlage 7 is een afbeelding te zien met het landschap rondom de MRDH en de Visie op het economisch vestigingsklimaat, waar de NOVEX Zuidelijke Randstad en Rotterdamse haven zouden moeten worden toegevoegd. In verschillende gremia, waar de MRDH onderdeel van is, wordt gewerkt aan nieuwe uitvoeringsprogramma’s met een horizon tot 2050: de Investeringsagenda NOVEX Zuidelijke Randstad en Havengebied, de Uitvoeringsagenda Ruimtelijk Economische visie van de provincie en een nieuwe Groeiagenda van het Economic Board Zuid-Holland, waar met name de samenwerking met private partijen is belegd. Afstemming en het bepalen van de rol van de MRDH (faciliterend of dirigerend) is belangrijk voor een efficiënte aanpak.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10943785

Organiseer slimme samenwerking over de grenzen van de MRDH heen. De MRDH bestaat uit 21 gemeenten, maar in economisch opzicht is de regio groter, waarbij samenwerking, of op zijn minst afstemming, helpt om ambities te realiseren. Denk hierbij aan de Leidse regio, regio Drechtsteden en de strategische alliantie Leiden-Delft-Erasmus, maar ook de Economic Board Zuid-Holland als het gaat om lobbykracht richting Rijk. Doordat MRDH hier onderdeel van is en om doelen ook gezamenlijk zijn is bijvoorbeeld zelfstandig lobby niet altijd nodig. Op die manier lift de MRDH mee met de bewegingen die er zijn en hoeft de MRDH niet alles zelf op te pakken. Plan B nodig bij gebrek aan nieuwe financieringsbronnen De MRDH zet in op een gebiedsgerichte aanpak en een andere financiële strategie door het actief aanboren van nieuwe financieringsbronnen binnen Nederland en in Europa, het uitbreiden van het investeerdersnetwerk en de inzet op meerjarige financiële afspraken met gemeenten. Deze aanpak is beperkt tot een korte alinea en geeft onvoldoende inzicht in de haalbaarheid van deze insteek. Is er binnen de MRDH voldoende kennis en ervaring op het gebied van fondsenwerving? En wat kan er nog wél als deze fondsen niet beschikbaar komen? Dit vergt nadere uitwerking in de uitvoeringsnota.

Inhoud: Benut de complementariteit tussen de regionale clusters voor innovatiekracht In het droombeeld floreert de economie dankzij krachtige clusters zoals Duurzaam Maritiem & Haven, Hightech Horticulture, Digitale Technologie & Veiligheid, Innovatieve, Maakindustrie en Overheid/Vrede/Recht. De ontwikkeling van sleuteltechnologieën versterkt deze cluster versterkt deze clusters en draagt direct bij aan nationaal en regionaal verdienvermogen. Complementariteit (kruisverbanden of nieuwe combinaties) tussen de vijf clusters heeft in de visie te weinig aandacht, terwijl dat juist zorgt voor échte vernieuwing van het economisch vestigingsklimaat en innovatiekracht. Benut mobiliteit als sturend element voor het vestigingsklimaat vanuit de kracht van de MRDH Aangezien mobiliteit een belangrijke taak is van de MRDH, moet dat als sturend element voor het vestigingsklimaat prominenter in de Visie op het economisch vestigingsklimaat terugkomen. Mobiliteit wordt terecht als sleutelvoorwaarde gezien, waarbij het mensen verbindt met werk, onderwijs en innovatie: mobiliteit is geen doel op zich, maar een integraal onderdeel van het economische systeem. Pas bij de aanpak wordt aangekondigd dat mobiliteitscorridors en gebieden worden verkend.

De uitwerking gaat niet over hoe mobiliteit economisch wordt ingezet in de toekomst, terwijl dit is juist het onderwerp is, waar de MRDH de meeste (economische) betekenis kan hebben in het regionale vestigingsklimaat. Rol: De inzet van de MRDH op arbeidspotentieel op de 5 regionale clusters We ondersteunen de keuze om het toekomstbestendig arbeidspotentieel te versterken (keuze 3). Het versterken van het toekomstbestendig arbeidspotentieel is onmiskenbaar een opgave en belangrijk voor de economische ontwikkeling van de regio, maar we zien al veel gebeuren op dat vlak door de arbeidsmarktregio’s en de provincie (HCA). Activiteiten binnen dit thema moeten met name gericht zijn op de 5 regionale clusters, en meerwaarde geven ten opzichte van wat er al loopt in de regio. Daarbij moet er vooral aandacht zijn voor het arbeidspotentieel dat aanwezig is in de regio en de inzet van technologische ontwikkeling. Rol van de MRDH kan zijn om projecten en initiatieven van bedrijven die daaraan bijdragen te stimuleren, om daarmee de (eenvoudige) oplossing om arbeidskrachten (voor met name laagproductieve banen) van buiten Nederland te halen minder

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10943785

aantrekkelijk te maken. Dit sluit aan bij het doel van de provincie Zuid-Holland, zoals omschreven in de integrale visie arbeidsmigratie, om op termijn de afhankelijkheid van en de vraag naar laagbetaalde arbeid te beperken door het stimuleren van een hoogwaardige economie en, in samenhang daarmee, het verhogen van de arbeidsproductiviteit door technologische en sociale innovatie. De campusaanpak kan daarvoor een goed hulpmiddel en voorbeeld zijn. Dit vraagt om aandacht bij de nadere uitwerking van de visie. Het verbinden van economische clusters aan kwetsbare gebieden en het versterken van de sociale samenhang (Doen) is niet de kerntaak van de MRDH en is ook lastig te begrenzen, zowel qua inzet van de MRDH als qua gebied bij een gebiedsgerichte aanpak.

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 23 september 2025, besluit: I.

in te stemmen met de hoofdlijnen van de visie Economisch Vestigingsklimaat MRDH, waarbij we aandacht vragen bij de uitwerking voor de rol voor de MRDH bij de inzet op arbeidspotentieel, die in elk geval gericht zou moeten zijn op het arbeidspotentieel uit de regio voor de 5 regionale clusters (stimulerend in plaats van leidend) en waarbij we nadrukkelijk aandacht vragen voor het volgende: a) Het opstellen van een strategische agenda met bijbehorende uitvoerings- en investeringsagenda, met beschrijving van proces, samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden en de bekostiging van de opgaven (inclusief de inzet van de MRDHorganisatie). Het in de bedrijventerreinen vastgestelde uitgangspunt rondom verdichten, verduurzamen en juiste bedrijf op de juiste plek bij bedrijventerreinen, moet hier in elk geval meegenomen worden als basis. Hierbij worden regio’s en samenwerkingsverbanden over de grenzen van de MRDH heen geconsulteerd om verdere samenwerking te verkennen. b) In de strategische agenda de relatie leggen met de NOVEX Zuidelijke Randstad, NOVEX Rotterdamse haven en de versnellingsagenda van de Economic Board Zuid-Holland aangeven en de wijze waarop de strategische agenda hieraan kan bijdragen. c) In de strategische agenda uitwerken de wijze waarop de mobiliteitsopgaven optimaal kunnen worden ingezet om de economische ambitie te verwezenlijken.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van De griffier,

De voorzitter,

6/6