RIS323231 Notulen van de raad van 9 juli 2025

Vergadering gemeenteraad Den Haag gehouden op woensdag 9 juli 2025 (Geopend te 13.30 uur) Voorzitter: de burgemeester, mr. J.H.C. van Zanen Griffier: drs. C.G.C.M. Blankwaard-Rombouts

Agenda A. Vaststelling agenda B. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemde fractievertegenwoordiger C. Beëdiging van de nieuw benoemde fractievertegenwoordiger Schorsing D. Stad in de raad E. Vaststelling van de wijze van afdoening van ingekomen stukken F. Vaststelling van de notulen van 8 en 22 mei en 12 juni 2025 G. Vaststelling van de besluitenlijst G.1 Voorstel van het presidium inzake benoeming vertrouwenscommissie voor herbenoeming burgemeester (RIS322680) G.2 Voorstel van het presidium inzake besluit op bezwaar Raadsbesluit niet opheffen geheimhouding op Businesscase (RIS322643) G.3 Voorstel tot bekrachtiging Verordening ter handhaving openbare orde NAVO-top II Den Haag 2025 (RIS322630) G.4 Voorstel van het college inzake Verlenging geheimhouding raadsmededeling (RIS322590) G.5 Voorstel van het college inzake Zienswijze ontwerpbegroting Veiligheidsregio Haaglanden 2026-2029 (RIS322385) G.6 Voorstel van het college inzake Verordening tot wijziging van de Verordening leges zero-emissiezone Den Haag 2024 (RIS322393) G.7 Voorstel van het college inzake Onttrekking aan het openbaar verkeer van de onderhoudsbrug aan de Benoordenhoutseweg, gelegen ter hoogte van de Neuhuyskade (RIS322261) G.8 Voorstel van het college inzake het verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning aanbouw met dakterras Badhuisstraat 83 (RIS322504) G.9 Voorstel

van het college inzake Verzoek om bindend advies voor omgevingsvergunning uitbouw Van Ouwenlaan 30 (RIS322583) G.10 Voorstel van het college inzake Vaststellen herindelingsregeling grenscorrectie gemeenten Den Haag en Leidschendam-Voorburg ten behoeve van Overgoo-Fleetpark (RIS322588) G.11 Voorstel van het college inzake Zienswijze op de ontwerpbegroting 2026 en de begrotingswijziging 2025 van de GR GGD en Veilig Thuis Haaglanden (RIS322414) G.12 Voorstel van de Rekenkamer inzake 'Veilig op afstand', rekenkameronderzoek digitale veiligheid van mobiel werken (RIS320818) H. Actualiteitendebat Popradar

1

Beraadslaging over I.

Programmarekening 2024 (stukken die ter besluitvorming zijn voorgelegd worden afzonderlijk in stemming gebracht) I.1 Voorstel van het college inzake Programmarekening 2024 (RIS321975) I.2 Voorstel van het college inzake Resultaatbestemming 2024 (RIS321976) I.3 Accountantsverslag 2024 (RIS322001) I.4 Voorstel van het college inzake Aanvullende dekking herziening grondexploitatie Petroleumhaven 2025 (LA-39) (RIS322485) J. Voorstel van het college inzake Wijziging planvoorraad en tijdelijke stop op nieuwe short stay-initiatieven (RIS321938) K. Voorstel van het college inzake Aankoop Pletterijkade 50 (RIS322247) Afronding debat commissie L. Commissiebrief inzake Jaarrapportage 2024 Wmo (RIS321758) M. Beantwoording schriftelijke vragen inzake ‘Stop met bizarre verkeersplannen voor de Daal en Bergselaan’ (RIS322095) (agendapunt niet aan de orde geweest) N. Vervolgbrief (1 mei 2025) namens het Comité Rijrichting Bohemen Rechts inzake wijziging rijrichting straten Bohemen rechts (agendapunt niet aan de orde geweest) O. Commissiebrief inzake Tramlijn 12 door de Goudenregenstraat (RIS319478) (agendapunt niet aan de orde geweest) P. Beantwoording schriftelijke vragen inzake 'Honden in het stadhuis' (RIS321616) (agendapunt niet aan de orde geweest) Q. Commissiebrief inzake Niet ophalen huishoudelijk restafval en GFT door staking (RIS322405) (agendapunt niet aan de orde geweest) R.

Stand van zaken ontwikkelingen Weigeliaplein (agendapunt niet aan de orde geweest) S. Raadsmededeling inzake 4e stand van zaken opvanglocatie Sportlaan (RIS321957) (agendapunt niet aan de orde geweest) T. Commissiebrief inzake Nieuwe investeringsgebieden (RIS319429) (agendapunt niet aan de orde geweest) De voorzitter. Ingevolge het Reglement van orde open ik de vergadering.

Presentielijst Aanwezig zijn 44 leden: Ahraui (PvdA), Arp (SP), Assad (D66), Baboeram (GroenLinks), Van Basten Batenburg (VVD), Bingöl (Hart voor Den Haag), Bom (Hart voor Den Haag), Bos (GroenLinks), Van den Bos (PvdD), Butt (GroenLinks), Celik (DENK) De Vuyst (GroenLinks), Van Doorn (D66), Dubbelaar (Hart voor Den Haag), Dumoulin (VVD), Van Esch (D66), Etalle (FVD), Faïd (HSP), Gerritsen (PvdD), Van den Goorbergh (Hart voor Den Haag), Groenewold (D66), De Groot (CDA), Guernaoui (Hart voor Den Haag), Hofstra (VVD), Holman (PvdA), Klokkenburg-Reedeker (CU/SGP), Mahmood (DENK), Martinez van Andel (Hart voor Den Haag), Martini (Hart voor Den Haag), Meinesz (Hart voor Den Haag), Mekers (D66), De Mos (Hart voor Den Haag), Mostert (D66), Noorlander (D66), Partiman (CDA), Peeck (VVD), De Ridder (VVD), Sewtahal (Hart voor Den Haag), Sluijs (Hart voor Den Haag), Smit (PvdD), Thepass (GroenLinks), Uduba (VVD), Verdonk (Hart voor Den Haag), Verduin (D66) Afwezig: Kaptheijns (PVV) De voorzitter. Aangezien het vereiste aantal leden aanwezig is, kan de vergadering voortgang vinden. Goedemiddag. Ik open hierbij de vergadering van de gemeenteraad van Den Haag van woensdag 9 juli 2025. Hartelijk welkom allemaal. Hartelijk welkom ook mensen op de publieke tribune en thuis. Fijn dat u er bent.

2

Bericht van verhindering is ontvangen van meneer Kaptheijns in verband met ziekte. We wensen u beterschap, meneer Kaptheijns, als u kijkt, en dat zal ongetwijfeld. Mevrouw Van Doorn zal alleen aanwezig zijn bij de stemmingen en mevrouw Bos komt iets later. Ik ben zelf rondom het avondeten even weg en wethouder Van Asten heeft van 16.00 uur tot 17.00 uur een bespreking in huis. Ik vraag uw aandacht voor onze vergaderafspraken. We vergaderen via de voorzitter. Dat ben ik of dat is een van de leden van de raad, vaak meneer Sluijs. Eventuele overige gesprekken verzoek ik u buiten deze vergaderzaal te voeren, zodat we bijvoorbeeld de insprekers maar ook de anderen die hier staan, goed kunnen verstaan. Het debat mag natuurlijk stevig op de inhoud gevoerd worden - geen probleem - maar we gaan het niet persoonlijk maken. Voor de insprekers geldt dat zij hun bijdrage leveren naar de afspraken die ervoor gelden. Dat betekent bijvoorbeeld dat u raadsleden of collegeleden niet bij hun voornaam aanspreekt. Ook is het niet toegestaan om namen van ambtenaren te noemen. En als u wilt laten horen dat u het ergens heel erg mee eens bent of niet: alsjeblieft, doe het niet, want we hebben in het Reglement van orde afgesproken dat we dat niet doen. Alle stemmingen zijn aan het eind van de vergadering. Daarna is er nog gelegenheid voor het afleggen van stemverklaringen.

Met de fractievoorzitters heb ik afgesproken om de vergadering uiterlijk om 0.00 uur te sluiten. Dan zijn ook de stemmingen en de stemverklaringen geweest. Aan de orde is: A.

Vaststelling agenda.

De voorzitter. Ik kijk de kring van gemeenteraadsleden rond. Kunt u instemmen met de agenda? Dat is het geval. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. Aan de orde is: B. Verslag van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven nieuw benoemde fractievertegenwoordiger. De voorzitter. De Partij van de Arbeid draagt de heer Abdelkader Karbache voor als fractievertegenwoordiger. Ik geef het woord aan de voorzitter van de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven voor een verslag van de bevindingen. Meneer Martinez van Andel, gaat uw gang. Carlos Martinez van Andel (Hart voor Den Haag). De commissie tot onderzoek bescheiden fractievertegenwoordigers deelt de gemeenteraad mee dat, gebruikmakend van artikel 4 van de Verordening raadscommissies, als fractievertegenwoordiger is voorgedragen de heer A. Karbache, Partij van de Arbeid. De commissie verklaart dat betrokkene aan de gestelde eisen voldoet en mitsdien op grond van artikel 4 van de Verordening raadscommissies kan worden toegelaten als fractievertegenwoordiger. Aan de orde is: C.

Beëdiging van de nieuw benoemde fractievertegenwoordiger.

De voorzitter. Ik verzoek u allemaal te gaan staan, voor zover u dat kunt, en nodig de heer Karbache uit voor de beëdiging. 'Ik zweer dat ik, om tot fractievertegenwoordiger benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik 3

zweer dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik zweer dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als fractievertegenwoordiger naar eer en geweten zal vervullen.' Abdelkader Karbache. Zo waarlijk helpe mij God almachtig! De voorzitter. Van harte gefeliciteerd en veel succes en een beetje plezier! (Applaus) De voorzitter. De vergadering is voor een enkel moment geschorst. De vergadering wordt van 13.39 uur tot 13.46 uur geschorst. Aan de orde is: D.

Stad in de raad.

De voorzitter. Er zijn 26 insprekers aangemeld. U krijgt allemaal de gelegenheid om daar, bij die microfoon, in te spreken. U krijgt daar drie minuten voor en na drie minuten is het klaar, dus dan volgt er ook geen discussie meer, of nog drie zinnen. Nee, gewoon klaar. Dat doe ik bij iedereen hetzelfde. Kijk even naar uw tijd, zodat u niet schrikt als de drie minuten voorbij zijn. We beginnen met vier insprekers over het agendapunt Actualiteitendebat Popradar. Ik ga nu eerst het woord geven aan K. Herfst en daarna - dan zit u alvast klaar - aan R. Boshuijzen. Stilte graag. De heer Herfst (H). Beste voorzitter en leden van de gemeenteraad. Even voorstellen: mijn naam is Koen Herfst en ik wil mijn zorgen uitspreken over het mogelijke verdwijnen van oefenruimtecentrum Popradar, een plek die al decennialang van onschatbare waarde is voor de muziekcultuur in Den Haag maar ook ver daarbuiten. Vanaf mijn 15de ben ik kind aan huis in dit gebouw. Als talent had ik hier de ruimte om met een paar van mijn eerste bandjes te oefenen, en inmiddels heb ik door muziek de hele wereld mogen zien en heb ik opgetreden in meer dan 40 landen en van Madison Square Garden tot de Amsterdam ArenA, en heb ik allerlei awards ontvangen et cetera, et cetera. Maar dit had ik niet kunnen bereiken zonder een goede plek waar ik geluid kan maken, want drummen in een appartement wordt niet zo gewaardeerd.

Ik ben nu elf jaar vaste huurder van studio 13 in Popradar en ik gebruik deze ruimte om te repeteren, les te geven aan talent en opnames te maken voor onder anderen Armin van Buuren, Arjen Lucassen van Ayreon, Drum Demons met Cesar Zuiderwijk, Vandenberg, Plan Nine et cetera. Ook is in Popradar mijn drumfestival Herfstfest begonnen, dat tien jaar lang, van 2015 tot 2024, hét drumfestival van de Benelux was. Het moge duidelijk zijn dat deze plek onmisbaar is voor mij als professioneel drummer, maar ik zit hier natuurlijk niet alleen voor mezelf. Popradar is veel meer dan een plek om te repeteren. Het is een creatieve broedplaats waar muzikanten de plek hebben om zich te ontplooien, waar honderden leerlingen muziekles krijgen en waar talent de kans krijgt om een eerste podiumervering op te doen. Hier repeteren wekelijks ook honderden muzikanten, van beginnende bands tot internationaal toerende artiesten, die allemaal bijdragen aan de rijke pop- en muziektraditie van onze stad. De behoefte aan een plek om geluid te maken, verbindt over alle generaties en niveaus, van starter tot rockster en van talent tot veteraan. Ik begrijp dat de veranderende vastgoedwaarde en verschuivingen in begrotingen een grote uitdaging vormen. Tegelijkertijd is het van maatschappelijk belang dat muzikanten betaalbare nogmaals: betaalbare - en toegankelijke ruimtes behouden.

Het mogelijk verdwijnen van deze plek betekent niet alleen het verlies van individuele oefenruimtes maar ook het wegvallen van een belangrijke ontmoetingsplek, een kweekvijver voor talent en een cultureel hart. In een tijd waarin 4

Den Haag zich profileert als pop- en cultuurstad is het cruciaal dat we zulke kernvoorzieningen behouden en versterken. Ik vraag u dan ook om de waarde van deze plek niet alleen financieel maar vooral ook cultureel en maatschappelijk te blijven zien. Laten we samen zoeken naar oplossingen om deze onmisbare basis voor de muziek in Den Haag te behouden, zodat toekomstige generaties dezelfde kans krijgen die ik ooit heb gekregen en zodat Den Haag zijn naam als popstad met recht kan blijven dragen. Dank voor uw aandacht. De heer Boshuijzen (H). Dank u wel. Geachte voorzitter en geachte leden van de gemeenteraad via de voorzitter. Mijn naam is Rob Boshuijzen. Ik sta hier vandaag omdat ik mij zorgen maak over het voortbestaan van Popradar Den Haag. Ik repeteer al bijna 40 jaar met diverse bands in Popradar. Popradar is een gewaardeerde en bruisende broedplaats voor muzikanten, producers en muziekliefhebbers. Daarnaast heb ik vanaf begin jaren 90 vier termijnen in het bestuur gezeten van het toenmalige Haags Pop Centrum en heb ik de groei gedeeltelijk meegemaakt van één naar drie gebouwen, met een significante uitbreiding van functies en faciliteiten, van oefenruimtecomplex naar brede systeeminstelling. Graag deel ik even wat facts and figures. Popradar is inmiddels al vier decennia lang een vaste en stabiele factor in de Haagse popscene.

In Popradar bevinden zich twintig oefenruimtes, een café met podium, een opnamestudio, lesruimtes van muziekscholen en een grote zaal. De combinatie van betaalbare oefenplekken en een laagdrempelig podium is écht uniek in de stad. Rotterdam is jaloers op ons. Deze formule komt helaas steeds meer onder druk te staan. Stijgende kosten, inflatie en ook onzekere subsidieperspectieven maken het steeds lastiger de begroting rond te krijgen en hebben helaas ook geresulteerd in een tekort op de exploitatie en de daaraan gerelateerde solvabiliteit. Uiteraard moeten hier mitigerende maatregelen voor getroffen worden, om Popradar als waardevolle systeeminstelling te kunnen behouden voor de Haagse popscene. Mijns inziens is dit zeker mogelijk, maar moeilijk uitlegbaar in drie minuten. Daarnaast, kijkend naar het tekort en de enorme waarde die Popradar heeft voor de Haagse muziekscene, zowel voor de beoefening als de educatie, kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat hiervoor een oplossing kan en moet komen. Daar is iedereen zich van bewust. Ter vergelijking: Amare kampt jaarlijks met een structureel tekort van zeven ton, volgens een rapport van Berenschot uit eind 2023.

Wanneer je het structurele tekort van Amare afzet tegen het oplosbare tekort van Popradar, dan is het dus belangrijk om als gemeente voor de meer dan 100 vast repeterende bands en verenigingen op zoek te gaan naar de 'ja'. In totaal heb je het namelijk al snel over wekelijks tussen de 1.000 en 2.000 mensen, los van de muziekliefhebbers die hier een huis hebben gevonden waarbinnen ook ruimte is voor afwijkende stromingen. Zoals ik eerder al zei, is het tekort oplosbaar. Tot slot. Teloorgang van Popradar zou een enorme cultuurverarming in Den Haag betekenen en zou Den Haag onttronen als popstad nummer een. Dat mogen we niet laten gebeuren. Samen kunnen we Den Haag laten bruisen. Ik reken daarin op uw oordeel en uw steun. De heer Bijsterbosch (H). Geachte voorzitter en leden van de raad. Ik werd eergister gebeld of ik wilde inspreken om een goed woordje te doen voor Popradar en ik hoefde daar geen seconde over na te denken. Ik sta hier, want dat doe ik heel graag. Met het Popdistrict, waar ik van ben, werken we al meer dan vijftien of misschien wel twintig jaar samen met Popradar, voorheen HPC. Ik moet toegeven dat het af en toe weleens een rommeltje was bij de organisatie, maar ik heb altijd samengewerkt met bevlogen, hardwerkende mensen met een heel groot hart voor die Haagse popscene, die muziekscene in Den Haag.

Dat is iets waar we volgens mij met z'n allen supertrots op moeten zijn. Mijn voorganger zei het al: in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam zijn ze jaloers op die hele Haagse muziekketen. Hoe ziet die Haagse muziekketen er dan uit? Ik zal dat kort proberen uit te leggen. Bands oefenen in bijvoorbeeld Musicon of Popradar, groeien daarna die oefenruimte uit en gaan spelen in het Popdistrict, bijvoorbeeld in café September of De Zwarte Ruiter, groeien dan door naar de kleine zaal van PAARD en dan naar de grote zaal van PAARD, en vervolgens naar The Life I Live en verkopen dan een paar keer Amare uit. Dat is die Haagse popketen. Er zijn een hele hoop Haagse bands, zoals Di-Rect, Son Mieux, Prins S. en De Geit en Wodan Boys, die de hele keten van a tot z hebben doorlopen. Mijn punt is: als je gaat rommelen aan die popketen en iets gaat weghalen, of als 5

bijvoorbeeld een instituut als Popradar zou omvallen, dan ontstaat er een soort van kaartenhuiseffect. Dan kan die hele keten in elkaar donderen en dat moeten we echt niet willen. Dat moeten we echt zien te voorkomen. Popradar is niet alleen belangrijk vanwege die oefenruimtes. Popradar doet nog meer. Ze organiseren bijvoorbeeld de Haagse Muzikantendagen. Even een klein voorbeeld. Twee jaar geleden was er een Haagse Muzikantendag in het Paardcafé. Daar raakte de bevlogen Haagse gitarist Toine Scholten in gesprek met iemand van Universal. Ze hebben wat gegevens uitgewisseld en nog geen jaar later tekende Toine zijn eerste platencontract bij Universal, dankzij zo'n Muzikantendag. Een ander voorbeeld. Afgelopen mei heb ik tijdens Sniester 28 Haagse bands weggezet in samenwerking met Popradar. Dat hadden er ook 48 kunnen zijn, maar het waren er 28 want ik had geen tijd en geen ruimte meer. Maar dat doe ik met Popradar, want daar zit de expertise, de kennis. Daar weten ze welke bands er spelen en welke er opkomend zijn. En niet alleen dat, ze kunnen ook nog eens enorm helpen met het leveren van mensen, techneuten en spullen. Met mijn hele betoog wil ik gewoon heel graag het belang van een instituut als Popradar onderstrepen. Het is zó belangrijk voor de Haagse muziekscene, de Haagse muziekketen.

Ik vind dat we er alles aan moeten doen om te voorkomen dat zij omvallen, want dat zou echt ontzettend jammer zijn. Het is al een paar keer gezegd: ja, Den Haag is een popstad, maar dat is mede dankzij Popradar. Dus alsjeblieft, jullie hulp hiervoor. Dank je wel. De heer Van de Poll (H). Geachte raad en beste voorzitter, dank voor jullie tijd. Ik ben Tijs van de Poll, coördinator van het programma, de productie en music support bij Popradar. Ik zet me met name in voor de systeemtaken van Popradar. De popsector is een fijnmazig netwerk en een ontwikkelketen die Den Haag popstad maakt. Popradar is een plek waar veel muzikanten, liefhebbers, en buitenbeentjes met of zonder ritme maar zeker met passie naar toe komen, een plek en organisatie waar ik al jaren met hart en ziel voor aan de slag ben. We verbinden muzikanten, creëren speelkansen voor hen en helpen met de ontwikkeling van tal van acts. We ondersteunen festivals, organisaties en initiatiefnemers in de stad. Dat doen we al jaren met een klein maar gepassioneerd team. Techniekvrijwilligers leiden we in ons café op tot volwaardige geluidstechnici die diverse festivals en lokale acts al jaren van muziek voorzien. Dat de kosten van het pand ons nu als een molensteen achtervolgen, doet pijn.

Ja, we kunnen een deel van onze activiteiten buiten onze muren organiseren en dat doen we ook, met ondersteuning aan diverse festivals, music support, netwerkmomenten en het leggen van verbindingen voor muzikanten binnen en buiten de stad. Echter, zonder trapveldjes geen topsport. En precies dat is wat er in het pand in Loosduinen mogelijk is. Als muzikant kan je er binnenstappen, laagdrempelig een oefenruimte huren, je gitaar laten maken door de gitarendokter, informatie en advies inwinnen en voor het eerst op een podium staan. Daarbij staan we aan het begin van de ontwikkelketen van acts, programmeurs, producenten, techneuten en andere gepassioneerde muziekliefhebbers. We begeleiden acts tot ver buiten de stadsgrenzen met onze ondersteuningsregeling en een landelijk netwerk van professionals en ketenpartners. Popradar is een plek met een lange en rijke historie in de Haagse muziekscene. Sinds het huidige kunstenplan zijn we een systeeminstelling. De kerntaken die daarbij horen zijn als volgt: het fungeren als expertisecentrum, het bevorderen van talentontwikkeling, het behartigen van belangen van muzikanten en het verbinden. Dat is precies wat we als organisatie doen. Een systeeminstelling is nodig om de continuïteit in de ontwikkeling van Haagse popmuzikanten te borgen. Daar horen oefenruimtes bij. Met Den Haag 2033 in zicht zijn trapveldjes voor de popcultuur onmisbaar.

Dank u wel. De voorzitter. Dank u wel. Dan zijn er een aantal insprekers die iets willen zeggen naar aanleiding van of in het kader van de Programmarekening 2024. De heer Roeleveld (I). Goeiemiddag, geachte voorzitter en vooral ook geachte raadsleden. Ik zou graag een beroep op u willen doen vandaag. Ik wil dat de beide ORAC's voor ons Schaakhuis verwijderd worden. Citroengeur neem ik voor u mee, en dat heeft direct effect op u allen. ORAC's maskeren met citroengeur, met als doel dat wanneer de mentaliteit van mensen neergooien en bijplaatsen is en het citroentjesfris ruikt, al deze mensen denken: 'Citroentjesfris is wat ik nu ruik! Ik 6

knoop mijn zak nu goed dicht en doe hem in de ORAC!' Ik monitor deze stinkbakken al een tijd. Tegen alle uitspraken in doet de wethouder niets, maar dan ook niets om ervoor te zorgen dat het niet stinkt. De schade aan gezondheid van mensen laat hem volkomen koud. De geweldige schade die hij onnodig aan eigendommen toebrengt idem. Daar gaat het al een tijd ernstig mis mee. De Raad van State sommeert de wethouder: zorg ervoor dat het niet stinkt. Daar doet hij niets mee. Veel mensen worden benadeeld. Hij pakt iets af en maakt stuk. Het is pure diefstal. Dat woord is hier niet van toepassing. Cara, chronische bronchitis en zwakke ouderen, maar voor de rest ook iedereen die in de huidige situatie gebruik zal maken van het Schaakhuis wordt blootgesteld aan aantoonbare ziekteverwekkers en een verschrikkelijke stank. Ook vliegen behoren daartoe. Een woordvoerder meldt dat er vanwege deze stinkbak geen sprake meer is van vliegen, meeuwen, ratten en muizen. Is dat om te lachen? Eerder huilen. En dan te bedenken dat dat salaris ontvangt. Ik spreek nu niet verder over de onzin van alle woordvoerders in de media. Deze mensen ontvangen een salaris. Alle grenzen van het toelaatbare worden overschreden. Het is onvoorstelbaar dat iemand die zo slecht functioneert als wethouder Afval er nog is en blijft. Dit moet toch stoppen? Dit ontoelaatbare gedrag past niet in onze democratie.

Manipuleren, desinformeren en negeren: hij en de medewerkers van oracsdenhaag.nl maken zich schuldig aan ongewenste en illegale praktijken en zijn dan ook daders. De afvallige wethouder Afval lijkt mij toe aan een onderzoek naar zijn geestelijke gesteldheid. Dank u wel. De voorzitter. Flauw. Hè! Goed. Ik geef nu het woord aan … Nee, meneer! Nee, meneer! Dank u wel. Het ging in de commissie zo goed. De volgende op mijn lijstje is N. Taverne. Gaat uw gang. De heer Taverne (I). Goeiedag, voorzitter en leden van de gemeenteraad. Hartelijk dank dat ik u even te woord mag staan. Ik ben hier namens het Schaakhuis. Ik kom daar al 25 jaar. Het is een geweldige plek, echt een plek van verbinding, waar veel verschillende soorten mensen van verschillende pluimage mekaar ontmoeten. Het is een geweldige plek, ook in de wijk. Het heeft ook een sociale functie. Er zijn schaakontmoetingen in het centrum die worden georganiseerd vanuit het Schaakhuis. Jong en oud ontmoeten elkaar daar. Ook mindervaliden vinden hun plek. Het is een sport voor iedereen en eigenlijk voor alles. Het is eigenlijk heel jammer dat ik hier nu ben. Het lijkt een beetje onwerkelijk en ook onzinnig, want er zijn gewoon twee ondergrondse restafvalcontainers geplaatst precies voor de deur. Het Schaakhuis is gewoon niet meer toegankelijk, en het stinkt er. Ik snap niet zo goed wat hier misgegaan is.

Er is duidelijk iets misgegaan - dat is me wel helder - en ik hoop eigenlijk dat dat hersteld wordt en dat die twee ondergrondse restafvalcontainers verdwijnen. Anders verdwijnt namelijk het Schaakhuis en dat zou verschrikkelijk zijn, voor de omwonenden, voor de mensen die schaaksport een warm hart toedragen en eigenlijk ook voor iedereen die wat minder met schaken heeft maar het gewoon leuk vindt om af en toe zijn verhaal te delen bij ons op het Schaakhuis. We hebben een ronde tafel, waaraan mensen met elkaar praten. Ze gaan met elkaar in gesprek over politiek, over wereldvrede, over filosofie, over literatuur, over spelletjes doen en over de sores van alledag. Dat dreigt te verdwijnen en dat zou verschrikkelijk zijn. Ik gun ons van harte een Schaakhuis en een florerende schaaksport in Den Haag. Het Schaakhuis van Den Haag heeft daar een hele bijzondere plek in, als schaakcafé en als verbinding tussen verschillende groepen mensen. Hoogopgeleid of laagopgeleid: het maakt niet uit, want de schaaksport verbindt en is voor iedereen toegankelijk. Ik heb begrepen dat er een motie wordt ingediend. Ik hoop dat die veel steun mag ontvangen. Mocht u nog vragen hebben, dan ben ik na afloop beschikbaar om die te beantwoorden. Mevrouw Kuipers (I). Dank u wel. Goeiemiddag, geachte voorzitter en leden van de raad.

Graag wil ik even de aandacht voor een zeer bijzonder Haags schaakcafé genaamd En Passant, in de Looijerstraat, dat al 30 jaar een begrip is. Sinds een week of zeven is daar voor de deur een ORAClocatie geplaatst, terwijl er nog niet voldoende ORAC's in de straat geplaatst zijn voor de hoeveelheid bewoners en ook het wekelijkse vuilophalen gestopt is. Dit heeft vreselijke gevolgen. Het schaakcafé is sinds die tijd dus ook gesloten, want de lucht daar is, zelfs met de deur dicht, niet te doen. Ook zijn er ratten gesignaleerd.

7

Dit schaakcafé is meer dan een schaakcafé. Het heeft een enorme sociaal-maatschappelijke functie voor de buurt, vooral nu wij ons buurthuis kwijt zijn, met feestjes, een Indisch buffet, verjaardagen en Chinese middagen. Ook is het een licht in de winterse duisternis. Er is altijd iemand die zwaait en het zorgt voor een belangrijk veiligheidsgevoel in de straat. Ze hebben veel verbeterd met hun eigen, weinige, geld, zoals een cv, dubbelglas en een geluiddempend plafond. Ze hebben van alles gedaan. En natuurlijk is er de langverwachte terrasvergunning. Het is nu gesloten. En dan ben ik nog niet begonnen over de gevaren voor de volksgezondheid van wat hier gebeurt. Bacteriën van vieze luiers en bedorven voedsel verspreiden zich in rap tempo door de wijk door middel van wind, vogels en fietsbanden. Ik heb een paar jaar geleden genealogisch onderzoek in deze buurt gedaan en dit speelde ook van 1700 tot 1800, toen er een groot probleem was met ziektes door huisvuil. Laten we dat nou niet nog een keer gaan doen. Toeristen in de buurt zijn ook erg verbaasd over ons huisvuilbeleid in de buurt van Spinoza. Wat hier is gebeurd, kan echt niet. Ik woon schuin boven het schaakcafé en op mijn balkon is het ook niet meer te doen. Er zijn vliegen en het stinkt, en ineens heeft iedereen kleine bruine mieren.

In plaats van waardering voor de inzet van alle betrokkenen van de gemeenschap krijgt het schaakcafé nu letterlijk stank voor dank. Laat de muziek en de gezelligheid weer terugkomen zoals het bedoeld is. Namens alle betrokkenen verzoek ik u om beide ORAC's te verwijderen en elders te plaatsen, en niet een paar meter verderop, want ook zonder vuil erin stinken ze enorm. Zet deze jongens niet schaakmat. Bedankt voor uw aandacht. De heer Raaijman (I). Raadsleden, voorzitter, dank u wel voor uw tijd. Mijn naam is Kas Raaijman en ik woon sinds vijf jaar in Den Haag. Sindsdien heb ik ook kennisgemaakt met Schaakhuis En Passant. Als ik in die tijd één ding heb geleerd en veelvuldig heb gezien, is het dat schaken verbindt, of het nu mijzelf betreft of de vele toeristen die wij tegenkomen bij Paleis Noordeinde of bij het buurthuis, waar iedereen gezellig samenkomt. Bij dat laatste is het de laatste tijd echter behoorlijk stil geworden. En bij die eerste twee gaat het nog maar over één ding: hoe kunnen ze dit doen? De ORAC's zorgen voor een ondoenlijke overlast. Dat kan echt eenieder zien die hierlangs loopt. Deze overlast, een puinhoop voor de deur, geluidsoverlast tijdens het schaken maar bovenal een penetrante stank, hoef ik niet toe te lichten. Die waren van tevoren al bekend en daar is over gesproken.

Toch werd Schaakhuis En Passant hier zelf gepasseerd, en dat heeft ons eenzaam, teleurgesteld en verdrietig gemaakt. Daarom zijn wij vandaag hier, niet om te klagen maar om gehoord te worden. Wij vragen om erkenning van de sociale waarde van het Schaakhuis en om het respecteren daarvan. Dat is niet zelfzuchtig; dat is in het belang van de stad. Kortom, verplaats de ORAC's, herstel de rust en herstel het vertrouwen. En bovenal: herstel de verbinding. Dank u wel. De heer Milort (I). Geachte voorzitter en geachte aanwezigen. Dank u wel voor uw tijd. Mijn naam is Gerard Milort. Een kleine maand geleden heb ik hier ook ingesproken, zowel namens de Stichting Schaakcafé En Passant als namens de Schaakvereniging Het Schaakhuis, die daar haar clublokaal heeft en van daaruit ook meespeelt in de landelijke schaakcompetitie. Ik heb toen gepleit voor het weghalen van beide ORAC's die voor de deur en op het terras staan. De hoeveelheid grofvuil en huisvuil die eromheen geplaatst is, staat tot aan de deur opgestapeld. We kunnen niet eens meer naar binnen, laat staan binnen of buiten zitten, want ook de lucht is niet te harden. U heeft het net gehoord. In de zitting op 12 juni heeft de wethouder toegezegd een van de twee ORAC's te willen verwijderen. Dat is een goed begin, maar een goed begin is het halve werk - dat weet u - en de andere helft van het werk moet ook gedaan worden.

Dat is het ook opruimen en weghalen van de andere ORAC. Eén ORAC weghalen heeft namelijk geen zin, want de andere zal blijven staan en zal nog steeds omringd worden door stapels huisvuil, hoog opgestapeld tot aan de voordeur toe. Het leidt er niet toe dat we weer naar binnen kunnen of weer gewoon kunnen schaken, andere activiteiten kunnen organiseren of mensen kunnen ontvangen. Want je weet hoe het is: de mensen zien een afvalbakbak staan, iemand zet er een dingetje naast en de rest gooit z'n spullen er ook naast. Ze kijken niet eens of de ORAC nog ruimte heeft; het gebeurt gewoon. De meeuwen komen en trekken alles open en de statiegeldzoekers doen de rest. We hebben allemaal de beelden en de video's gezien. Het is echt niet te harden en niet te doen. 8

Ik begrijp dat er door de heer Van Andel een motie ingediend gaat worden om beide ORAC's weg te halen. Het zou heel goed zijn als dat gebeurt, en ik roep u allen ook van harte op om die motie te steunen. Ook voor de gemeente zou dat een hele goede zaak zijn. Het is nog maar een paar jaar geleden dat wij, mede op verzoek van de gemeente, het Schaakhuis verbouwd hebben, met een extra toilet, zoals dat moest, en een mechanische ventilatie-installatie, zoals dat hoort, zodat wij voldoen aan het bestemmingsplan en aan de voorwaarden voor de horecavergunning ter ondersteuning van onze activiteiten. Wij zijn geen horeca; wij doen activiteiten en de horeca die we hebben, ondersteunt de activiteiten en de kosten van de stichting. Wij hebben die inkomsten nodig, want anders kunnen we de kosten niet dekken. De gemeente heeft ook meebetaald aan die verbouwing, met subsidie. Daarnaast hebben wij er zelf heel veel eigen geld in gestopt, met leningen, die moeten worden terugbetaald. Ook woningcorporatie Staedion, onze verhuurder, steunt ons, en heeft ook meegeholpen met bijvoorbeeld de warmtevoorziening, met dubbelglas en met een betaalbare huur voor ons. Zij zijn ook blij dat wij daar zitten, want dat is goed voor hun bewoners die boven ons en tegenover ons wonen. Wij zorgen namelijk ook voor een stukje sociale controle en veiligheid in de wijk. Voorzitter: de heer De Ridder. De voorzitter.

Dank u wel. Daarmee is uw tijd op. Dank u wel. De heer Coenders (I). Voorzitter. Mijn naam is Hans Coenders en ik was tot vorig jaar voorzitter van de Haagse Schaakvereniging. Dat is een andere vereniging dan het Schaakhuis, maar in de schaakwereld kent iedereen elkaar. De heer Evert Roeleveld is ook lid van onze schaakvereniging iedereen kent elkaar - en ik ben zelf ook een regelmatige bezoeker van het Schaakhuis. Wij kennen de heer Roeleveld als een zeer harde werker. Hij heeft het Schaakhuis de laatste jaren tot een groot succes gemaakt. Dat is onder andere gedaan middels de eerdergenoemde verbouwing. Hij heeft een sterk verbeterd toezicht nageleefd. De heer Roeleveld heeft ook het initiatief genomen tot buitenschaak. Dat wordt 's zomers vaak gehouden bij Paleis Noordeinde en is ook een enorm succes. Als het weer slecht is, wordt buitenschaak verplaatst naar Amare. Vele toeristen komen erlangs en hebben er bewondering voor dat dit in een stad als Den Haag plaatsvindt. Tientallen mensen komen op bezoek bij dat buitenschaak, en toeristen staan vaak te kijken. Dat buitenschaak wordt altijd georganiseerd vanuit het Schaakhuis. Als het Schaakhuis dus zou omvallen, dan verdwijnt ook het buitenschaak. Enige tijd geleden, meer dan een jaar, naar ik heb gehoord, was er sprake van dat er voor het Schaakhuis twee ORAC's geplaatst zouden worden.

De heer Roeleveld heeft daar hevig tegen geprotesteerd, maar ze zijn alsnog geplaatst. Op dit moment is er een enorme chaos ontstaan voor het Schaakhuis en kan er eigenlijk niet meer geschaakt worden. Het Schaakhuis is dan ook al enkele weken gesloten. Er ligt ontzettend veel afval rondom de containers en er is heel veel stankoverlast. Zelfs binnen wordt er daardoor overlast ervaren en kan er eigenlijk ook niet meer bij elkaar gezeten worden. Let wel, het Schaakhuis heeft een terrasvergunning om 's zomers buiten te zitten. Nou, het is begrijpelijk dat dat inmiddels volstrekt onmogelijk is. Naar ik begrijp, wordt er dadelijk een motie ingediend door Hart voor Den Haag. Ik verzoek de gemeenteraad dan ook om deze motie te steunen. Daarmee hoop ik dat het Schaakhuis weer opengaat en dat het voor de Haagse schaakcultuur behouden zal blijven. Dank u wel. Voorzitter: de heer Van Zanen. De heer Gannouf (I). Geachte voorzitter, geachte raadsleden. Mijn naam is Aïmane Gannouf en ik ben hier om te spreken inzake de afsluiting van de oversteek op de Schoeplaan in de Haagse Molenwijk. In januari 2022 is de oversteek voor het eerst afgesloten, zonder enige aankondiging, hoor en wederhoor of verkeersbesluit. Na klachten vanuit de hulpdiensten, die nota bene dezelfde dag nog gebruik probeerden te maken van de oversteek, zijn de palen in eerste instantie verwijderd.

Vervolgens zijn er een aantal maanden twee informatiebijeenkomsten georganiseerd. Tijdens die informatiebijeenkomsten werd ons eigenlijk per definitie verteld dat het besluit om die oversteek af te sluiten al is genomen en dat we wel konden meedenken over hoe het eruit komt te zien, maar het niet

9

kunnen stoppen. Vanuit de buurtbewoners spreken wij echter met één stem: niemand vindt de maatregel nodig en niemand vindt de maatregel proportioneel. Tijdens de informatiebijeenkomsten is vanuit de buurtbewoners ook meteen gecommuniceerd dat de oversteek op de Schoeplaan nooit een probleem is geweest. Sinds de verkeersongevallen worden bijgehouden, per 2003, hebben er op, voor of na de oversteek nul verkeersongevallen plaatsgevonden. Op de Broekslootkade en de Draaistraat, de twee andere voornaamste toegangspunten in en uit de wijk, hebben sinds 2020 25 verkeersongevallen plaatsgevonden, waarvan de helft sinds 2023. De Draaistraat, vanwege de smalle weg en de scherpe bocht die leidt tot verminderd zicht op aankomend verkeer, en de Broekslootkade, waar verminderd zicht is op inkomend verkeer vanwege wildgroei van vegetatie, zijn ontzettend onoverzichtelijk. Door de oversteek op de Schoeplaan af te sluiten, wordt de verkeersdruk en daarmee de kans op ongelukken op deze twee punten aanzienlijk verhoogd. Op de Draaistraat bevinden zich daarnaast een basisschool en een kinderopvang. Het voornaamste argument om de oversteek af te sluiten is de verkeersveiligheid, met name die van kinderen vanwege de speeltoestellen in de buurt. Daarbij moet echter aangekaart worden dat de speeltoestellen pas veel later zijn geplaatst.

Daarnaast, door de bonje en doordat de originele tegels van de oversteek zijn vervangen door tegels van mindere kwaliteit, ligt het daar nu helemaal open. Zelfs voetgangers lopen daar nu het gevaar om te struikelen. Al met al komt dit op de bewoners over als te veel moeite om een resultaat te bereiken dat we ook op een andere manier kunnen bereiken. Graag denken wij mee over hoe we de Broekslootkade en de Draaistraat verkeersveiliger kunnen maken. Dat zal ook veel goedkoper zijn. Vandaar vanuit de buurtbewoners … De voorzitter. Dank u wel. De heer Gannouf. … alstublieft het verzoek om dit te heroverwegen. Hartelijk dank. De voorzitter. Dank u wel. Uw tijd is op. Dan geef ik nu het woord aan G. Pizziolo en daarna aan D. Botman. Mevrouw Pizziolo (I). Geachte voorzitter en raadsleden. Ik wil inspreken over het vorige onderwerp, dus de ORAC's bij het schaakcafé. Ik woon erboven. Ik heb altijd gepleit voor ORAC's, net als veel andere bewoners, maar dit is de verkeerde plek. En nee, het is geen kwestie van not in my backyard, of in dit geval my frontyard. De plek is gewoon verkeerd gekozen. Er is geen toegang meer. Ik zou ervoor willen pleiten om weer een soort bewustmakingscampagne te houden, om te proberen het gedrag van bewoners te veranderen.

We zijn ook bereid, als de gemeente dit zou willen initiëren, om folders rond te brengen in de buurt om nogmaals duidelijk te maken dat er een verschil is tussen huisvuil, grofvuil en wat er allemaal nog meer bij komt. Want dat lijkt een soort onbekendheid geworden te zijn. Ook heb ik de indruk dat mensen bij god niet weten hoe die ORAC's werken. Ze trekken die open en denken 'o, ik dacht dat ik het er zo in kon gooien' maar weten niet dat ze de klep naar beneden moeten doen. Wij willen dus graag helpen om mensen erop te wijzen hoe het moet, en ook waar ze zich met grofvuil kunnen melden. Ik maak dagelijks gebruik van de app MyCleanCity, omdat overal grofvuil wordt gedumpt. Ik weet dat de gemeente Den Haag het centrum heel erg belangrijk vindt, en het visitekaartje, maar dat is het nu echt niet meer. Het is één grote puinhoop. Dat was het. De heer Botman (I). Geachte voorzitter. Mijn naam is Daniël Botman en ik sta hier als secretaris en vrijwilliger van schaakcafé En Passant op de Looijerstraat 1. Afgelopen zaterdagochtend kwam ik om 12.00 uur aan bij het schaakcafé, waar op dat moment al een grote berg afval rond de containers lag. Zoals gebruikelijk vertrok ik samen met Han Nicolaas om het buitenschaak op te zetten. 's Avonds kwamen Han en ik om 21.00 uur weer terug bij het schaakcafé en troffen we een nog grotere afvalberg aan.

Een gore troep bedekte het hele terras en lag zelfs op de deurmat. De smerige lucht van luiers, rauwe eieren en afhaalmaaltijden was niet uit te houden. We brachten de schaakspullen binnen en ik vertrok snel naar huis, omdat ik bijna misselijk werd van de enorme stank. In de zomer bezoeken iedere zaterdag tallozen toeristen de bruisende binnenstad van Den Haag. Het zwerfafval rond de containers stimuleert bezoekers met maaltijden die door de Nieuwe 10

Molstraat lopen om hun etensresten op de stoep achter te laten. Door slechts één container weg te halen, zal deze aanhoudende aanvoer van afval op iedere zomerse zaterdag niet verminderen. Het terras van het schaakcafé wordt weer bruikbaar en aantrekkelijk door beide containers te verwijderen. Dank u wel. De heer Nyabi (I). Geachte voorzitter en geachte leden. Dank voor uw tijd. Ik ben gekomen om te spreken over de afsluiting van de Schoeplaan. Ik ben daar opgegroeid en ik heb daar veel gespeeld. Ik ben een zoon van ouders die daar sinds de jaren zeventig wonen. Ik heb aan mijn ouders gevraagd of er op die oversteekplaats ooit een ongeluk is gebeurd, aangezien wordt geopperd dat de oversteek vanwege de verkeersveiligheid is afgesloten. Mijn ouders zeiden dat daar nooit een ongeluk is gebeurd. Natuurlijk kunt u mijn ouders niet op hun woord geloven, dus heb ik statistieken geraadpleegd. Sinds het begin van de registratie in 2003 zijn er op die oversteek nul ongelukken gebeurd, terwijl er op de twee anderen punten waar je de wijk in- en uit kunt rijden meerdere ongelukken zijn gebeurd, zoals mijn wijkgenoot zojuist heeft duidelijk gemaakt. Ik heb in totaal vijf broers en zussen, dus wij hebben daar met z'n allen ook gespeeld. We zijn daar opgegroeid, zoals ik al zei. Er zijn meerdere speelplekken in de wijk. Wij hebben nog nooit op de Schoeplaan gespeeld.

Het is een weg, er rijden auto's langs en er staat geen speelapparatuur. Na de afsluiting in 2022 is er speelapparatuur geplaatst, met het oog op de verkeersveiligheid. Alleen wordt er alsnog niet gespeeld op die speelapparatuur, aangezien daar een voetbalveld is en er midden op het voetbalveld een boom staat. Je kan daar dus onmogelijk voetballen. Voor mijn gevoel lijkt het alsof de speelapparatuur is geplaatst om het besluit te kunnen handhaven. Daarnaast zijn de overige twee toegangspoorten en uitgangspoorten van de wijk heel erg onoverzichtelijk, doordat die lopen langs basisscholen en doordat deze straten smal zijn, en onoverzichtelijk door de bebossing. Ook staan er heel veel mensen dubbel als ze hun kind komen ophalen van school. Het is daar dus niet overzichtelijk; het is niet goed te zien of er kinderen oversteken. Tot slot wil ik nogmaals vooropstellen dat ik vandalisme niet goedkeur, maar het feit dat de hekken door buurtbewoners meerdere malen zijn verwijderd, is ook een signaal. En er is maar één stem: niemand is het eens met de afsluiting van de oversteekplaats. Daarnaast is het onveilig ingericht, doordat de stoeptegels zijn veranderd en de tegels scheef staan. Er zijn daar zwerfkeien geplaatst, dus het is heel gevaarlijk voor niet alleen kinderen, maar ook ouderen. Dank u, voorzitter. De heer Walcott (I): Goeiemiddag, meneer de voorzitter en gemeenteraadsleden.

Ik ben hier gekomen om mijn frustratie te uiten over de ORAC's die zijn geplaatst. Om het simpel te zeggen: het is gewoon smerig. Het stinkt er. Elke ochtend om 5.00 uur of 6.00 uur zijn er meeuwen, die mij bijna het gevoel geven dat ze me aan het uitlachen zijn, zo van: hahaha, je kan niet slapen! Het is gewoon … Ja, het is 'm gewoon niet, weet je? De intentie, namelijk ORAC's plaatsen om de buurt schoon te houden, is natuurlijk hartstikke goed, maar in de praktijk laat de impact zien dat het eigenlijk totaal averechts werkt. Het is gewoon een rommel. Aan de gezondheid van de mensen in de buurt ga je het misschien op dit moment niet merken, maar als je hier 10 of 20 jaar in zit, met de geur, de ratten en de mieren alles is al genoemd - zal dat op de lange termijn gewoon niet goed zijn voor eenieder die daar woont. Het is hetzelfde als met roken: je doet het en je hebt niks door, en over 20 of 30 jaar ga je pas de gevolgen merken maar dan is het al te laat. Ik stel dus voor om die dingen gewoon weg te halen. Ik hoop tenminste dat dat kan gebeuren. Ik hoop dat ernaar geluisterd wordt. Weet je, de buurt is niet perfect. Er wordt gedeald, er wordt gevochten in de straat en er is veel criminaliteit. Al die dingen gebeuren daar, alleen dit is iets wat we nu kunnen aanpakken. Ik hoop dus dat dat gebeurt. Ik denk dat mijn punt nu wel duidelijk is.

Ik wil jullie misschien nog wel even iets laten horen. Ik laat nu het geluid van krijsende meeuwen horen op mijn telefoon. Elke ochtend, hè! Om 5.00 uur 's ochtends! Je kan de klok erop gelijkzetten. Punt. De voorzitter. Dan zijn er een aantal mensen die iets willen zeggen naar aanleiding van het agendapunt over de Daal en Bergselaan. Stilte graag! Mevrouw Van Pelt (M). Dank u wel. Geachte voorzitter en leden van de raad. We zeiden het al in de commissie: de Bomenstichting Den Haag is heel blij met de verbinding tussen Wapendal en de Bosjes 11

van Pex. Wapendal is een bijzonder Natura 2000-gebied, waar we zuinig op moeten zijn. Helaas is het klem komen te zitten tussen bebouwing en wegen. Zo is de kwaliteit van Wapendal gaandeweg achteruitgegaan. Het kleine gebied heeft te maken met steeds grotere invloeden van buitenaf, zoals verlichting, lawaai, onrust en vervuiling, en dat terwijl er landelijk een wettelijke vereiste is dat er geen verslechtering mag optreden. We hebben een zorgplicht. Met de voorgestelde verbinding komt de gemeente tegemoet aan de eis om verdere verslechtering van Wapendal te voorkomen. Dankzij deze verbinding kunnen soorten zich op een veilige manier verplaatsen via de ecologische verbinding van de Haagse Beek, en via de Bosjes van Pex naar Wapendal en weer terug. Er ontstaat meer ecologische samenhang van gebieden. Een vergroting van het oppervlak aan natuur betekent een verbetering van kwaliteit. Het verbeteren van Natura 2000-gebieden is van groot maatschappelijk belang. In de commissie werd de Daal en Bergselaan een verkeerskundige aorta genoemd. Dat lijkt ons overdreven, want het is altijd erg rustig op deze weg. En als het al druk was met auto's, lijkt dat ons erg gevaarlijk. Hoog tijd om er een fietspad van te maken: veilig voor mens, plant en dier.

Het is daarom zo'n mooi project omdat de woningen en sportclubs goed bereikbaar blijven en de sluiproute over de Daal en Bergselaan verdwijnt. Het is aan alle kanten een win-winsituatie. De Bomenstichting Den Haag doet daarom nogmaals een beroep op u om de vergroening van de Daal en Bergselaan zo snel mogelijk te realiseren. Dank u wel. De heer Zonneveld (M). Goedemiddag. Mijn naam is Zonneveld. Ik ben bewoner van de Ridderspoorweg en ik heb een vraag, of althans meer een paar opmerkingen. Is er daadwerkelijk degelijk ecologisch onderzoek gedaan naar het nut of de wenselijkheid van het zogenaamd samenvoegen van die twee bedoelde gebieden? Dan zijn daar hekken, fietspaden en verlichting. Komt dat de natuur ten goede? Ik vraag ook of er gedegen onderzoek is gedaan naar het huidige verkeersaanbod en er dus geen schattingen zijn gemaakt, zoals ik verleden keer wel had begrepen. Mocht, ondanks alle bezwaren van diverse bewoners en gebruikers van het bos aan de andere kant van het Natura 2000-gebied, toch het besluit tot de afsluiting worden genomen, wordt er dan betaald parkeren ingevoerd om voertuigen vanuit andere wijken tegen te gaan, zodat wij als bewoners na 17.00 uur ook nog een parkeerplaats kunnen vinden? Er worden veel busjes, campers en dergelijke neergezet.

Onze vraag is dan ook: komt er een verkeerscirculatieplan om in de omliggende straten sluipverkeer tegen te gaan, met bijvoorbeeld eenrichtingsverkeer? Het is een 30 kilometerzone, maar er ligt één drempel per straat en ja, dat is een beetje weinig. Misschien zijn er meer verkeersdrempels noodzakelijk om een verkeersremmende werking te hebben. Wat wel blijft, is ons gevoel dat op het laatst is bekendgemaakt, althans algemeen bekendgemaakt middels flyers, dat die beslissing eigenlijk al genomen is. Die beslissing wordt in september uitgevoerd. Dat geeft ons een beetje een ondemocratisch gevoel. Bedankt voor uw aandacht. De heer Leichsenring (M). Geachte voorzitter en geachte raad. Mijn naam is Ron Leichsenring. Ik ben bewoner van de Ereprijsweg, gelegen aan het Wapendal. Ik spreek namens een twintigtal bewoners van Ereprijsweg en Laan van Meerdervoort, en we hebben zonet ook nog een bewoner van de Ridderspoorweg gehoord. In deze zaak gaat het voor ons als bewoners om twee belangen. Het eerste is het beheer van het Natura 2000-gebied Wapendal, waar wij ook actief aan deelnemen. Het tweede zijn de consequenties van een ingreep zoals een afsluiting voor sluipverkeer en verkeersveiligheid in de straten waarin wij wonen. Tijdens de City-Pier-City Loop weten we precies wat dat sluipverkeer in onze straten betekent, want die worden daarvoor dan gebruikt.

Wij zijn erg blij dat we inspraak mogen geven in deze zaak, maar die inspraak komt op een verkeerd moment. Inspraak hoort op het juiste moment te komen. Wij vatten nu de staart van de koe, namelijk het verkeersbesluit, terwijl we eigenlijk graag de horens van de koe hadden willen vatten, namelijk wat daaraan voorafgegaan is, dus het doel om de vergroening van de stad waar te maken, en specifiek in het Wapendal. Daar wonen wij. Als we de documenten bekijken, dus de informatievoorziening daarover, vallen ons toch wel een aantal zaken op waardoor wij ons afvragen of er in het traject voorafgaand aan het verkeersbesluit zorgvuldig te werk gegaan is. Zo wordt er in december aan de commissie Leefomgeving geschreven dat er 3.000 m2 natuur wordt toegevoegd. Ik heb dat niet kunnen vaststellen. Het is veel minder. Het is 12

waarschijnlijk slechts de helft. Worden wij hier dus met z'n allen voor het lapje gehouden? We kunnen het ook niet controleren. Ik vraag me ook af wie in de gemeente dit soort zaken controleert voordat ze aan iedereen bekendgemaakt worden. Hetzelfde geldt voor de flyers. Op 3 mei jongstleden werden wij eigenlijk voor het eerst geconfronteerd met deze afsluiting van de Daal en Bergselaan. De flyer staat ook vol met algemeenheden die niet specifiek betrekking hebben op het Wapendal. Als we verder gaan kijken, missen we onderbouwing met onderzoeken naar de natuur, onderzoeken naar de consequenties van de ingrepen en onderzoeken naar de consequenties van verkeersproblemen die potentieel gaan ontstaan. Dat willen wij door middel van inspraak graag vooraf doen, en niet achteraf, als we voor een conceptverkeersbesluit staan. Daarom vragen wij u ook om het verkeersbesluit in te trekken en de gemeente … De voorzitter. Dank u wel. De heer Leichsenring. Dank u wel. De heer Willemse (M). Geachte voorzitter en geachte leden van de raad. Hartelijk dank voor deze inspraakronde. Het gaat over de bizarre verkeersplannen voor de gedeeltelijke afsluiting van de Daal en Bergselaan. Mijn naam is Juup Willemse. Ik sta hier op persoonlijke titel. Ik ben bewoner van het mooiste stukje Laan van Meerdervoort, namelijk de hoge Laan van Meerdervoort op het oude heitje in Den Haag.

Op dit moment is er een verkeersplan in de maak om een stuk van de Daal en Bergselaan, tussen het Wapendal en de Bosjes van Pex, af te sluiten met een fietspad. Het eigenlijke argument voor deze afsluiting ontbreekt. Het zou een ecologisch totaalplan zijn voor het samenbrengen van Wapendal en de Bosjes van Pex. Naar mijn idee en naar de mening van onze bewoners in de buurt hebben deze gebieden eigenlijk relatief weinig met elkaar te maken. De Bosjes van Pex is een recreatiegebied, met vele voetbalvelden en restaurants en dergelijke; u kent het. Maar Wapendal, een Natura 2000-gebied, is daarmee niet verenigbaar. Het is een ecologisch totaal ononderbouwd verhaal op dit moment. Ook verkeerstechnisch zijn er eigenlijk heel weinig analyses gepleegd. We krijgen als bewoners ook geen inzicht in de gedane analyses. Op dit moment willen wij gewoon duidelijkheid. Wat voor soort analyses zijn er gedaan? Zijn er ecologische metingen verricht? De stikstofdepositie zou verhoogd kunnen worden doordat er sluipverkeer ontstaat richting Ridderspoorweg, Ereprijsweg en Pioenweg. Dit wordt absoluut niet meegenomen in het huidige verkeersbesluit dat er ligt.

Ik stel dus ook voor dat de raad dadelijk bij punt M, Stop bizarre verkeersplannen Daal en Bergselaan, met de motie instemt om niet verder door te gaan met deze plannen zonder dat er eerst goed gemeten is en er goede argumenten over en weer zijn uitgewisseld. Dank u wel. De heer De Haas (M). Voorzitter, leden van de raad. Graag maak ik gebruik van de mogelijkheid tot inspreken. Ik heb dat ook gedaan bij de commissievergadering. Ik wil me concentreren op een tweetal punten die hier aan de orde zijn inzake het verkeersbesluit. Dat zijn de stikstofaanpak en het verkeer. Als dat stuk Daal en Bergselaan afgesloten wordt, zal het verkeer andere wegen zoeken, die dichter langs Wapendal leiden, zoals de Pioenweg, de Ridderspoorweg en de Ereprijsweg en bij het Westduinpark de De Savornin Lohmanlaan, de Sportlaan en de Machiel Vrijenhoeklaan. Daar concentreert het verkeer zich meer, wat leidt tot meer geconcentreerde uitstoot. Dan de verkeerstellingen. Er wordt gerept over 500 voertuigen per etmaal. Er wordt geen onderscheid gemaakt naar het soort voertuigen en al helemaal niet naar fietsbewegingen. Ik heb even gekeken. Dit omleiden zal bij rotondes in de Appelstraat, Daal en Bergselaan en De Savornin Lohmanlaan tot meer congestie leiden. Ik stond drie minuten te wachten voor de tram en heb even geteld wat er de rotonde van de Appelstraat op- en afgaat richting de Pioenweg.

In minder dan drie minuten waren dat meer dan 25 voertuigbewegingen. Tel dus maar eens opnieuw en differentieer naar vracht- en bestelauto's, die er straks niet meer mogen komen als ze niet elektrisch zijn, en fietsbewegingen. Ik woon aan de Pioenweg met zicht op Wapendal. Bij mooi weer zie ik hele horden fietsers van de Vruchtenbuurt de Bosjes van Pex ingaan en weer terug. Als dit verkeersplan uitgevoerd wordt, komt daar een scherpe bocht in, die uitnodigt om lekker door te rijden. Dat wordt gevaarlijk voor fietsers. 13

Dan een ander aspect, het Natura 2000-beheerplan. Dat was er en dat is vernieuwd. Het liep tot 2023 en is verlengd. Voor zover ik heb kunnen nagaan, is er nu geen Natura 2000-plan. Dat maakt dit plan een losse flodder. Er is geen vigerend beheerplan voor dit Natura 2000-gebied en het voorgenomen verkeersbeleid voor de kustzone. Kortom, dit is in mijn ogen onzorgvuldig, en de conclusies in de schriftelijke beantwoording zijn voorbarig. Het beheerplan Natura 2000 geeft drie knelpunten. Ten eerste is dat het ontbreken van korstmos. Ik heb dat al eerder genoemd. Dat was in 1975 voor het RIVM aanleiding om het gebied af te sluiten voor publiek. Ten tweede is dat de opslag van exoten. Daar zie ik mensen van de natuurvereniging af en toe prunussen rooien en dergelijke. Ten derde is dat de stikstofdepositie. In een PAS-rapportage van 2016 is al aangegeven dat de stikstofdepositie dalende is. Die zal verder dalen door meer elektrische auto's, minder uitstoot en het effect van de zero-emissiezone kuststrook. Ik denk dat dit plan daar niks aan toevoegt qua stikstofdepositie. Ik zou de raad willen meegeven om een motie in te dienen met drie punten: vergeet dit plan, zorg voor een nieuw Natura 2000-beheerplan en monitor het effect van de zero-emissiezone. Dank u. Mevrouw Langeveld (M). Geachte voorzitter, leden van de gemeenteraad en wethouders. Mijn naam is Marian Langeveld.

Namens de AVN spreek ik in over de plannen voor de Daal en Bergselaan. Daarbij gaat het om verbeteringen voor de natuur in het Natura 2000-gebied Wapendal. Dat is het eerste natuurgebiedje dat de AVN heeft gered, bijna 100 jaar geleden. Wapendal is een restant van een ontkalkte strandwal, een strook oude duinen. Deze strook woeste grond liep rond 1910 nog van Solleveld tot Hanenburg. Deze lage duinen zijn veel eerder ontstaan dan het overgrote deel van het huidige Westduinpark, en het zand is kalkarm. Door deze bodem, het historische gebruik door de mens en het beheer, groeit er nog steeds duinheide met kraaiheide in Solleveld en Wapendal en dat is in Zuid-Holland erg zeldzaam. Het gebied heeft dus niet alleen een bijzondere natuur, maar ook een grote symbolische waarde. De geringe omvang maakt het gebied kwetsbaar. De herinrichting van de Daal en Bergselaan, met uitbreiding van de natuur en een fietspad in plaats van een autoweg, is gunstig voor Wapendal. Het zorgt namelijk ten eerste voor uitbreiding van het kleine natuurgebied, met extra ruimte voor daar voorkomende flora en fauna via struiken en zomen langs de Bosjes van Pex, ten tweede voor minder verstoring door licht, geluid en beweging en ten derde voor vermindering van uitlaatgassen met stikstofoxiden die dicht bij de weg neerslaan, wat erg nadelig is voor de natuur in Wapendal.

Fijnstof uit de uitlaat, maar ook van banden en remmen, is voor dieren net zo schadelijk als voor mensen. Ten vierde kan regenwater door vermindering van verharding beter de bodem in zakken en het grondwater aanvullen. Het vijfde is het voorkomen van uitsterven van kleine en daardoor kwetsbare populaties. Het is van belang het Wapendal niet alleen te vergroten, maar ook te verbinden met verwante gebieden in de binnenduinrand, zoals langs het Paddepad. Maar ook het streven naar schrale graslanden in wegbermen in de buurt kan een rol spelen in het versterken van Wapendal. Daarvoor is een uitgekiend maaibeheer nodig. Een verbinding over de Daal en Bergselaan is hierin slechts een kleine stap op een moeilijke route. Overigens is ook een fietspad voor kleine dieren zoals amfibieën en bodembewonende dieren lastig om over te steken zonder aanvullende inrichtingsmaatregelen, al is het natuurlijk veel beter dan het huidige brede asfalt. De AVN pleit er daarom voor de plannen voor herinrichting … De voorzitter. Dank u wel. Mevrouw Langeveld. … van de Daal en Bergselaan uit te voeren. De voorzitter. Dank u wel. Het woord is nu aan M. van Weelden. Daarna geef ik het woord aan A. Roest-Wald. De heer Van Weelden (M). Geachte burgemeester en raadsleden. Dank u wel voor uw tijd. Ik ben Mascha van Weelden, de eigenaar van restaurant PEX in de Bosjes van Pex.

Ik ben bij drie bijeenkomsten geweest. Op 6 mei 2025 was ik bij Quick. Daar waren alle acht belanghebbenden tegen. De tweede was de inloop op Quick op 22 mei. Daar werd alleen iets vanuit de gemeente 14

gepresenteerd en kon je niks inbrengen. En ten derde heb ik een gesprek gehad met de wethouder op 2 juli jongstleden, met vier man totaal waaronder de uitvoerende. Het betreft de plannen voor het vergroenen en autovrij maken van de Daal en Bergselaan - het gaat om 280 m2 - ten behoeve van het gezonder maken van Wapendal, zoals veel benoemd. Ik heb de nodige bezwaren en vragen en ik trek de noodzaak, de bijbehorende uitleg en de ecologische onderbouwing sterk in twijfel, evenals het verkeersmodel. Ik geef een voorbeeld. Er is sprake van late, gebrekkige en niet volledig kloppende communicatie, en eigenlijk geen plek voor inspraak. Citaat uit een mail van 28 mei jongstleden; er waren toen al meerdere onderzoeken in gang gezet, maar op 6 mei hadden wij nog helemaal geen resultaten: 'Wij zijn als team hard bezig met het opstellen van de informatie die wij willen delen met de belanghebbenden. Wanneer we dat precies kunnen aanleveren, is nog niet duidelijk.' Op 22 mei was het op Quick volgens meerderen al helemaal duidelijk hoe het op de locatie in het verkeer zou gaan. De NATO is in Den Haag en de Laan van Meerdervoort is afgesloten. Hockeyseizoen en voetbalseizoen zijn reeds afgelopen en het is mooi weer. Hoe is er gemeten, en wanneer en waar? Men wil vergroenen in waarschijnlijk de groenste wijk van Den Haag.

Naar nu blijkt, gaat het alleen om het leefklimaat in Wapendal voor bijvoorbeeld de in eerste instantie genoemde zandhagedis en de rugstreeppad, zodat ze zich beter kunnen verplaatsen naar de Bosjes van Pex. De Bosjes van Pex hebben 6.000 leden, bij de sportverenigingen en een hondenuitlaatplek, en die twee beestjes zijn er al 40 jaar niet gespot, niet door bewoners en niet door de mensen die zich daar bewegen. Er wordt 3.000 m2 teruggegeven aan de natuur. En er komen geen auto's, zodat Wapendal langs een van de vier omliggende zijden rust krijgt. Zoals zonet ook benoemd, komt er minder licht van koplampen, minder geluid en vooral minder uitstoot. Deze kant is echter het groenst en staat in bloei, en het groeit onder de hekken door en over de hekken heen. Je zou dus echt, heel simpel, kunnen denken: waar heb je het over? Dit stukje laan dichtmaken houdt in dat je vanaf Bohemen linksom of rechtsom, via het Sav of de Sportlaan, 1.500 meter moet omrijden om bij HBS of bij PEX te komen, met stilstaan, stoplichten en twee hele smalle wegen. Daarnaast blijft er een compleet fietspad van asfalt, en de helft van het bestaande asfalt van de rijbaan liggen voor de toevoer van de manege, zoals hooi, mest, afval en personen met een beperking. Dit houdt waarschijnlijk in dat het misschien de helft groener wordt, maar minder dan een half voetbalveld.