RIS323200 Haagse suicidepreventiebeleid Bijlage

Gemeenten medeverantwoordelijk voor suïcidepreventie. Wat betekent dit voor uw gemeente?

De wet: drie pijlers voor suïcidepreventie 1. Landelijk Ministers maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen (met VWS voorop)

Februari 2025 entie vorm met hulp van 113

Betreft: Geef uw wettelijke taak voor suïcideprev Geachte wethouder,

epreventie is beoogd op 1 juli 2025. Daarmee De inwerkingtreding van de Wet Integrale Suïcid opdracht, ook voor gemeenten. Dit biedt u de kans wordt suïcidepreventie binnenkort een wettelijke met structureel budget vanuit de Rijksbegroting. om op lokaal niveau effectief beleid te ontwikkelen epreventie in uw gemeente en aan de slag suïcid voor ren Door deze middelen specifiek te alloce u gericht bijdragen aan het vroegtijdig signaleren te gaan met de informatie in deze explainer, kunt dheid in uw gemeente. gezon van suïcidaliteit en het bevorderen van mentale epreventie. In deze explainer vindt u handvatten Als wethouder vervult u een sleutelrol voor suïcid op te stellen. Meerdere gemeenten en regio’s beleid ef om met lokale en regionale partners effecti goed uitvoerbare aanpak, die gebaseerd is op hebben al positieve ervaringen opgedaan met deze entie. een bewezen effectief model voor lokale suïcideprev helpt 113 Zelfmoordpreventie u op weg Naast een stappenplan voor lokale suïcidepreventie, en acties. Ook benieuwd hoe andere g werkin om eigen invulling te geven aan beleid, samen epreventie in de wijk, gemeente of regio? Ga naar gemeenten praktische invulling geven aan suïcid a met aankomende webinars en activiteiten ter www.113.nl/gemeenten. Daar vindt u ook de agend .

ondersteuning van gemeenten en regio’s aan te sluiten bij het landelijk leernetwerk Wij nodigen ook u uit om als gemeente of regio via lokaalactienetwerk@113.nl. op t contac suïcidepreventie. Neem hiervoor direct Alleen samen kunnen we suïcides voorkomen.

Gemeenten maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen Elke 4 jaar stelt de gemeente het regionaal gezondheidsbeleid op. Suïcidepreventie wordt daar onderdeel van. Gemeenten mogen dit beleid zelf vormgeven. De gemeente heeft zicht op de wijk. Uit onderzoek blijkt namelijk dat van de mensen die overlijden door suïcide, 60% niet in beeld was van de zorg. In de wijk zijn er al tal van voorzieningen, bijvoorbeeld tegen eenzaamheid of schuldenproblematiek. Dit zijn ook risicofactoren als het gaat om suïcide. Voor de gemeente ligt dus een doorslaggevende rol als het gaat suïcidepreventie: door actief risicogroepen miljoen p/j beschikbaar te benaderen, sleutelfiguren te trainen en publiekscampagnes op te zetten.

€10

In november 2024 is het eindrapport van de uitvoeringstoets verschenen. De resultaten hiervan vindt u in de Kennisbank Impactanalyse van de VNG.

Alle gemeenten aan de slag met suïcidepreventiebeleid

Met vriendelijk groet, Monique Kavelaars Bestuurder 113 Zelfmoordpreventie 113 Zelfmoordpreventie e AHTC, B toren 5 verdieping Paasheuvelweg 25 1105 BP Amsterdam

2. Gemeentelijk

+31 (0)20 3113 883 info@113.nl 113.nl

KvK IBAN

17 23 75 27 NL40 RABO 0136 0505 65

3. Individueel Een gratis en anonieme 24/7 beschikbare hulplijn wordt geborgd

Het model voor suïcidepreventie bij gemeenten De bewezen effectieve methode waar meer dan 50 gemeenten al mee werken Stap 1:

Stap 2:

In kaart brengen lokale situatie Breng het aantal suïcides in kaart en identificeer de kenmerken van de betrokkenen (zoals geslacht, leeftijd, inkomen en burgerlijke staat). Maak zo een analyse van de belangrijkste risicogroepen en risicofactoren. Al deze gegevens zijn te vinden via de basisadministratie, GGD-vragenlijsten, UWV-databases en ook data van andere partners. Welke actoren spelen een rol bij jullie in de gemeente? Wat gebeurt er al aan suïcidepreventie op lokaal niveau, bijvoorbeeld op scholen of bij de GGD. Leg contacten met bestaande initiatieven en andere samenwerkingen in de regio en regionaal.

Zorg voor leiderschap en bestuurlijk draagvlak Betrek en enthousiasmeer lokale bestuurders vanuit verschillende relevante organisaties, zoals gemeenten, GGZ, GGD en ziekenhuizen. Een stuurgroep met lokale bestuurders, met een wethouder als ambassadeur, helpt bij het opstellen en uitvoeren van effectief beleid. Deze stuurgroep kan lokaal of regionaal zijn (bijvoorbeeld in de GGD-regio). Zo mogelijk kan ook suïcidepreventie opgenomen worden in een bestaand gremium. Het is belangrijk dat suïcidepreventie een eigen agenda behoudt.

Stap 3:

Stel een coördinator aan

Stap 4:

Start samenwerking op

Stap 5:

Een lokale of regionale coördinator is de spin in het web voor het netwerk. Deze betrekt verschillende organisaties en kan fungeert als secretaris van de stuurgroep. De coördinator heeft een aansturende rol als het gaat bij het samenstellen en uitvoeren van het lokale actieplan.

Start een samenwerking met regionale en gemeentelijke partnerorganisaties. Dit samenwerkingsverband is cruciaal om goede zorg en ondersteuning te bieden in de regio. Maak een kerngroep van vertegenwoordigers die verantwoordelijk wordt voor het opstellen en uitvoeren van jullie lokale actieplan. Denk aan de volgende partners: • Lokaal - Gemeente, GGD, huisartsen, GGZ, ziekenhuizen, wijkteams. • Professionals - Schuldhulpverlening en andere professionals die werken met de doelgroep. • Relevante partners – Politie, sportverenigingen, kerken, buurtwerk en woningbouwvereniging. • Nabestaanden – Betrek nabestaanden op beleids- en uitvoerend niveau.

Ontwikkel een actieplan suïcidepreventie Stel samen een concreet actieplan op, zodat jullie als lokaal actienetwerk doelgericht bijdragen aan het suïcidepreventiebeleid in jullie gemeente of regio. Gebruik hierbij het bewezen effectieve EAAD-model. Dit model helpt om acties te formuleren op vijf niveaus, waarmee jullie structureel en succesvol kunnen werken aan suïcidepreventie. Zo creëert de kerngroep een samenhangend en impactvol beleid.

In actie! Waar start je met suïcidepreventie? Bezoek onze website voor tips, tools en praktijkvoorbeelden bij elke stap en zet de webinars in je agenda! 113.nl/gemeenten

Wereld Suïcidepreventie Week Van 8 t/m 14 september 2025 zetten we suïcidepreventie op de kaart. Ga concreet aan de slag: van publiekscampagne tot activiteiten in de wijk. samenmindersuicide.nl/wspw

Vraag Maar Bevorder in de gemeente het gesprek over suïcide. Iedereen kan deze training volgen: de buurman, voetbaltrainer of docent. vraagmaar.113.nl

Gatekeepers Train sleutelfiguren met de verdiepende suïcidepreventietraining gatekeeper voor professionals. 113.nl/academy

Achtergrondinformatie Suïcidepreventie: vangnet, preventiemodel en de cijfers

Alleen door er naar te vragen worden suïcidale gedachtes zichtbaar Formele en informele hulpverleners bieden een vangnet om zelfdoding te voorkomen. Al hun acties vormen samen een groter geheel en hebben impact. Denk aan: Familie en vrienden Schuldhulpverlening

Verslavingszorg

113

Onderwijs

Politie

Huisarts

UWV

GGZ e.a. zorg

Sportvereniging

GGD

Sociale wijkteams

Lokaal suïcides voorkomen kan alleen samen Onderstaand bewezen effectief preventiemodel* wordt wereldwijd uitgevoerd en vormt een vangnet in de regio. Het European Alliance Against Depression (EAAD) model zorgt voor een aanpak op de verschillende onderdelen. Als gemeente ga je aan de slag op 5 verschillende niveaus om de preventie van depressie en suïcide te verbeteren. Dit model beidt geïntegreerde aanpak, waarbij verschillende onderdelen van de samenleving samenwerken. Door huisartsen en andere sleutelfiguren te trainen, het publiek te informeren, mensen met suïcidale gedachten en hun naasten te ondersteunen, en gemeenschapsprojecten te bevorderen. Zo zorg je als gemeente voor een brede en effectieve aanpak van suïcidepreventie.

TOEGANG TOT DODELIJKE MIDDELEN BEPERKEN PUBLIEKSCAMPAGNE Taboe rondom het praten over zelfdoding doorbreken en durven vragen naar suïcidale gedachten. Mediarichtlijnen.

GATEKEEPERSTRAINING

Sleutelfiguren in het netwerk equiperen om signalen te herkennen, bespreekbaar te maken en mensen naar hulp te leiden.

Ziekenhuizen en SEH’s

Religieuze gemeenschap

RISICOGROEPEN

Vroeg signaleren en benaderen van groepen met een hoger risico op overlijden door zelfdoding.

NETWERKBREDE SAMENWERKING

Wethouder Michèle Ferrière, gemeente Weert: “De gemeente krijgt met de nieuwe wet een aanjagende en blijvende rol en als wethouder zal ik altijd blijven agenderen, maar grote impact maken kan één gemeente niet alleen. Werk samen met gemeenten in jouw regio. Zoek partners op, binnen en buiten de zorg voor gedeeld draagvlak en eigenaarschap. Alleen dan komen we uiteindelijk tot een landelijke dekking!”

Samenwerkingsafspraken zodat alle lokale partners binnen en buiten de zorg hun rol pakken.

Bron: *European Alliance Against Depression (EAAD).

Facts en figures

Verkeersdoden vs. suïcides

Naar een land waar niemand eenzaam en radeloos sterft door suïcide

Verkeersdoden

Suïcides

30

Iedere zelfdoding raakt gemiddeld

Doodsoorzaak nummer 1 onder

jongeren

Doodsoorzaak nummer 2 onder mensen van

van 10 tot 30 jaar

15 - 64

135 mensen (per jaar meer dan 250.000)

Bron: CBS

2,5x

Per 100.000

25

meer suïcides dan verkeerdoden

20 15 10 5 0

1950

1960

1970

1980

1990

2000

2010

202202

jaar

5 Gemiddeld

60%

Achtergrond

zelfdodingen per dag 1.862 in 2023

suïcides niet in beeld van zorg

Elke dag overlijden gemiddeld 5 mensen eenzaam en radeloos door suïcide in Nederland. Jaarlijks zijn dat bijna 1.900 mensen. Dat zijn 2,5x zoveel doden als bij verkeersongevallen. Suïcide is de belangrijkste doodsoorzaak onder jongeren van 10 tot 30 jaar. Het verdriet van een suïcide raakt zo’n 135 mensen, dat zijn per jaar meer dan 250.000 mensen, vergelijkbaar met het aantal inwoners van Eindhoven. Van alle mensen die overlijdt door zelfdoding was 60% niet in zicht van de geestelijke gezondheidszorg. Maar die zijn wel in beeld bij óns allemaal. Om het aantal suïcides terug te dringen is een gezamenlijke inspanning nodig. Alleen dan kunnen we veel leed voorkomen.

Bron: CBS

Bijna

25%

van de mensen die het afgelopen jaar een suïcidepoging deed, had problematische schulden

86% van de gemeenten heeft nog géén beleid voor suïcidepreventie

Ruim

700.000 Nederlandse huishoudens hebben problematische schulden

184.515 hulpvragen bij 113 in 2023

Subsidie ijken op gem. groei 20% per jaar bij streven van 95% bereikbaarheid.

1 2 op de

heeft de huisarts nog gezien in hun laatste maand

4 op de 10 suïcides is door mannen tussen de 40 - 70 jaar

Mensen met schulden hebben

2x

zo vaak suïcidale gedachten als mensen zonder schulden