RIS323184 Controleaanpak 2025 GAD

\

Controleaanpak 2025 Gemeente Den Haag

GAD/2025.60 RISnr 323184 22 september 2025 Spui 70, 2511 BT Den Haag secretariaatgad@denhaag.nl www.denhaag.nl 1/13

Inhoudsopgave Voorwoord Controleaanpak samengevat Ontwikkelingen Risicoanalyse Controleaanpak 2025 per proces Aanpak IT-audit Overige thema’s Samenwerking en verantwoordelijkheden Planning jaarrekeningcontrole 2025 Reikwijdte, toleranties en normenkader Bijlage 1 – IT-applicaties in controleaanpak 2025

3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

2/13

Voorwoord Geachte leden van de raad, Met deze controleaanpak 2025 informeren wij u over de wijze waarop de Gemeentelijke Accountantsorganisatie (GAD) de programmarekening 2025 van de gemeente Den Haag gaat controleren. Ons doel is om u, de gemeente en de inwoners een helder beeld te geven van hoe wij zekerheid verschaffen over de betrouwbaarheid van de financiële verantwoording van het gemeentelijk handelen. Deze controleaanpak is gebaseerd op onze kennis van uw gemeente, ontwikkelingen in de publieke sector en wijzigingen in regelgeving. Dit heeft geleid tot een geactualiseerde risicoanalyse resulterend in een specifieker aantal te onderzoeken processen en IT-applicaties in de interim-controle. Ook hebben wijzigingen in wetgeving geleid dat vanaf het verslagjaar 2025 de materialiteit is aangepast naar 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Dit geldt voor zowel fouten als onzekerheden gezamenlijk. Vorig jaar bedroeg de materialiteit nog 1% voor fouten en 3% voor onzekerheden afzonderlijk. Dit werkt ook door in de rechtmatigheidsverantwoording van de gemeente. Daarom verzoeken wij u, als raad, om de Verordening financieel beheer en beleid te wijzigen, zie hiervoor ons verzoek op bladzijde 12. Onze controleaanpak 2025 volgt na het accountantsverslag 2024.

Daaruit bleek dat de interne beheersing op diverse terreinen is verbeterd binnen de gemeente, maar dat er ook aandachtspunten zijn die blijvend toezicht en versterking vragen. De risico’s rond rechtmatigheid waaronder aanbestedingen, de jeugdzorguitgaven, waardering van voorzieningen en vergunningenverleningen blijven actueel in onze controleaanpak. Wij hanteren een aanpak die effectief, efficiënt en transparant is. Daarbij maken wij gebruik van data-analyse, besteden wij nadrukkelijk aandacht aan IT en cybersecurity, en zoeken wij de samenwerking met alle betrokken partijen binnen de gemeentelijke organisatie. Samenwerking betekent voor ons: een open dialoog, duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden, tijdige oplevering van informatie, en een open dialoog over risico’s en verbeterpunten. De controleaanpak is besproken in het controllersoverleg, met de concerncontroller, de gemeentesecretaris en de wethouder Financiën. Op 1 oktober 2025 lichten wij onze aanpak toe aan u in de Rekeningencommissie en horen wij graag of u naast de speerpunten uit het RC-verslag 2024 (technische & financiële beheersmaatregelen automatiseringsprobleem leges én misbruik en oneigenlijk gebruik) aanvullende aandachtspunten heeft. Met vriendelijke groet, Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag Origineel getekend door drs. C.G.A.

Slotema-Tesser RA MPC CPC Directeur gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag/gemeente accountantDen Haag, 22 september 2025

3/13

Controleaanpak samengevat Belangrijkste risico's:  doorbreken van interne beheersingsmaatregelen;  oneigenlijk onttrekken van middelen;  juistheid en volledigheid lasten jeugdzorg;  waardering voorzieningen;  onrechtmatigheden bij lasten Sociaal domein en aanbestedingen;  onregelmatigheden bij verlenen vergunningen.

Kernwaarden in controleaanpak:  efficiënte en effectieve controleaanpak;  relevante bevindingen in Board Letter en accountantsverslag;  gebruik van data-analyse en (gerichte) aandacht voor IT;  heldere communicatie, afgestemde planning én informatieuitwisseling;  ervaren en betrokken controleteam.

Randvoorwaarden bij de controleaanpak:  onafhankelijkheid GAD staat centraal;  heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen college, raad en accountant;  tijdige oplevering van controleinformatie en programmarekening door het college;  tijdige oplevering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college;  wederzijds realiseren van afgesproken deadlines.

4/13

Ontwikkelingen De controleaanpak 2025 staat niet los van de maatschappelijke en bestuurlijke context waarin de gemeente Den Haag opereert. Wij houden rekening met externe en interne ontwikkelingen die invloed hebben op de financiële positie en de betrouwbaarheid van de programmarekening 2025 van de gemeente Den Haag. Dat doen wij in onze risicoanalyse in de planningsfase van onze controle met als doel een controleaanpak te bepalen voor een effectieve en efficiënte controle. Daarom hebben wij ook diverse gesprekken gevoerd met de ambtelijke organisatie, waaronder de directieteams van alle diensten binnen de gemeente Den Haag. Onderstaand hebben wij deze ontwikkelingen samengevat.

Externe ontwikkelingen • • • •

(Inter)nationale ontwikkelingen zoals vluchtelingenproblematiek en landelijke bouwopgaves waardoor gemeentelijke beleidskeuzes kunnen worden beïnvloed. Krapte op de arbeidsmarkt (verloop, openstaande vacatures, inhuur, et cetera.), waardoor de voortgang van de gemeentelijke dienstverlening belemmerd kan worden. Een extra overheidsbijdrage via Voorjaarsnota Rijk om uitgaven aan de jeugdzorg tijdelijk te dekken en terugval in het gemeentefonds vanaf 2026 gedeeltelijk te dempen. Een gevallen kabinet (juni 2025) leidend tot uitstel van uitvoering relevante beleidsopgaves, aankomende landelijke én gemeentelijke verkiezingen en mogelijk een wijziging in de gemeentefinanciën.

•

Aangescherpte materialiteitsgrenzen voor oordeelsvorming accountantscontrole via het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado): 2% voor fouten en onzekerheden gezamenlijk. Deze wijziging kan impact hebben op de “strengere” oordeelsvorming over onzekerheden op basis van onze bevindingen in de afgelopen jaren.

Ontwikkelingen binnen de gemeente Den Haag • • • • • •

Verdere verbeteringen in de interne beheersing door het college op basis van de bevindingen uit de Board Letter en het accountantsverslag 2024. Diverse ontwikkelingen in de gemeentelijke organisatie en diensten zoals toegelicht in Staat van de organisatie gemeente Den Haag 2025. In 2025 is de P&C-cyclus aangevuld met een najaarsnota waardoor begrotingsonrechtmatigheden kunnen worden beperkt. Aandacht voor IT-bedreigingen en toegenomen cybersecurity risico's. Publicatie van de eerste Klimaatrapportage van de gemeente Den Haag eind 2025. Oplevering van een nieuw salarissysteem vanaf 1 januari 2026 op basis van het programma Modernisering Bedrijfsvoeringssystemen (MBS).

5/13

\

Risicoanalyse In onze risicoanalyse hebben wij 24 risico’s onderkend (2024: 32 risico’s) die een mogelijke materiële impact hebben op de betrouwbaarheid van de jaarrekening. Materiële impact betekent dat een mogelijke fout of onzekerheid in de programmarekening zo groot is (2% van totaal aan lasten exclusief toevoegingen/dotaties aan reserves) dat het uw beeld, of dat van het college of inwoners, kan beïnvloeden. Let op, wij hebben hier nog geen rekening gehouden met de (interne beheersings-) maatregelen die het college heeft genomen om deze risico’s te beperken. Onze risicoanalyse gaat dus uit van bruto-risico’s. Het beoordelen van de interne beheersingsmaatregelen gericht op deze risico’s vindt plaats tijdens onze verdere controle. Significante en verhoogde risico’s Uit onze geactualiseerde risicoanalyse resulteren vervolgens 2 significante risico’s en 4 verhoogde risico’s (2024: 5 significante risico’s en 2 verhoogde risico’s). Significante risico’s zijn volgens ons de belangrijkste risico’s binnen uw gemeente met mogelijk materiële impact op de betrouwbaarheid van de jaarrekening. Deze significante risico’s zijn kernpunten van onze controle waar wij extra controlewerkzaamheden aan (moeten) besteden. Zie onderstaande tabel inclusief de relatie met de bijbehorende processen. Significant risico

Processen

Doorbreken van interne

Memorialen, voorzieningen, grondexploitaties

De verhoogde risico’s zijn onder andere gebaseerd op onze controlebevindingen in 2024. Een verhoogd risico is een aandachtspunt waar meer kans bestaat op een afwijking, maar dat door (controle)maatregelen door de gemeente te ondervangen is. Deze verhoogde risico’s zijn: • Onrechtmatige lasten binnen het sociaal domein (Jeugd, Wmo, sociale uitkeringen, subsidies) en bij Europese aanbestedingen, als gevolg van onvolledige naleving van wet- en regelgeving. • Onnauwkeurige lasten als gevolg van vertraagde en mogelijk onvolledige verantwoordingsinformatie van jeugdzorgaanbieders. • De waardering van voorzieningen vanwege mogelijke schattingsonzekerheden. • Mogelijke onregelmatigheden bij het verlenen van vergunningen. Het kwalificeren van bovengenoemde risico’s als significant of verhoogd betekent niet dat wij onze controle tot deze processen beperken. Wel besteden wij in onze controle extra aandacht aan deze processen. Voor onze controle hebben wij voor 2025 in totaal 14 relevante processen (2024: 20 processen) aangemerkt. Dit is inclusief processen met significante en verhoogde risico’s. Deze processen worden op de volgende pagina toegelicht.

beheersingsmaatregelen Oneigenlijk onttrekken

Liquide middelen, lonen en salarissen, overige bedrijfskosten

van middelen (diefstal) * Tabel 1: Significante risico’s jaarrekeningcontrole 2025 (* nieuw significant risico)

6/13

Controleaanpak 2025 per proces

Voor 1 proces (inkopen - overige bedrijfskosten) hebben wij gekozen voor een systeemgerichte én een gegevensgerichte aanpak. Deze gecombineerde aanpak houdt in dat wij de kwaliteit van de interne beheersingsmaatregelen in dit proces én de onderliggende transacties toetsen. Om gebruik te kunnen maken van de geautomatiseerde systemen voeren wij daarnaast IT-audit werkzaamheden uit. Onze IT-audit aanpak wordt hierna toegelicht.

Domein

Controleaanpak

Inkopen - aanbestedingen Inkopen - overige bedrijfskosten

Gegevensgericht Systeemgericht & gegevensgericht

Betalingen

Gegevensgericht

Lonen en salarissen

Gegevensgericht

Memorialen

Gegevensgericht

Kostenverdeling

Gegevensgericht

Grondexploitaties

Gegevensgericht

Omgevingsvergunningen

Gegevensgericht

Subsidievestrekkingen en - vaststellingen

Gegevensgericht

Sociale uitkeringen

Gegevensgericht

WMO/Jeugd

Gegevensgericht

Afvalstoffenheffing

Gegevensgericht

Parkeeropbrengsten

Gegevensgericht

Secretarieleges

Gegevensgericht

Fysiek domein

Bedrijfsvoering

Proces

Sociaal domein

In bijgaande tabel is zichtbaar dat wij hoofdzakelijk een gegevensgerichte controleaanpak hanteren. Deze keuze is gebaseerd op onze kennis en ervaring van de onderliggende processen waaronder onze controlebevindingen over 2024. Daaruit is gebleken dat wij niet en/of onvoldoende kunnen steunen op de interne beheersingsmaatregelen van deze processen (inclusief geautomatiseerde systemen). Ook is een gegevensgerichte controleaanpak soms efficiënter, voor zowel de gemeentelijke organisatie als de GAD (bijvoorbeeld het proces memorialen). Dit houdt in dat wij, na het beoordelen van de opzet en bestaan van betreffende relevante processen, onze eindejaarscontrole met name uitvoeren door cijferanalyses, deelwaarnemingen en aansluitingen met onderliggende brondocumenten.

Onze voorgenomen controleaanpak per proces is hieronder weergegeven:

Publiek domein

Voor 2025 merken wij 14 relevante processen aan voor onze interim-controle (2024: 20 relevante processen). Dit verschil wordt vooral verklaard door de geactualiseerde risicoanalyse waarbij de focus ligt op materiële en/of bundeling van geldstromen. Op basis van onze risicoanalyse en controlebevindingen uit voorgaande jaren hebben wij per proces een voorgenomen controleaanpak geformuleerd. Deze voorgenomen controleaanpak betreft dus onze inschatting van de kwaliteit van de interne beheersing van de betrokken processen vóór de aanvang van onze controlewerkzaamheden. Afhankelijk van de uitkomsten van onze interim-controle kunnen wij onze controleaanpak voor de jaareindecontrole nog wijzigen.

Tabel 2: Controleaanpak per proces 2025

7/13

Aanpak IT-audit Een belangrijk onderdeel van onze controle is IT. Voor onze risicoanalyse hebben wij het IT-systeemlandschap van de gemeente voor de relevante processen op hoofdlijnen geactualiseerd. Uit onze risicoanalyse voor de jaarrekeningcontrole volgen de processen en daarmee samenhangende IT-applicaties die relevant zijn voor de jaarrekeningcontrole (zie bijlage 1 voor de betrokken applicaties). In deze bijlage is tevens vermeld bij welke applicaties wij eerder geconstateerde bevindingen opvolgen in onze controle.

Controle betrouwbaarheid geautomatiseerde gegevensverwerking

IT-applicaties ondersteunen de verwerking van gegevens in de onderliggende processen en genereren informatie die wij gebruiken bij onze controlewerkzaamheden. Algemene beheersingsmaatregelen van IT (General IT controls) dragen bij aan een betrouwbare gegevensverwerking en daarmee voor ons betrouwbare controle-informatie. Voor onze controle stellen wij daarom in opzet en bestaan (en waar mogelijk de werking) de betrouwbaarheid en continuïteit van deze gegevensverwerking vast op de volgende onderdelen: Controle betrouwbaarheid geautomatiseerde gegevensverwerking

Bij de interim-controle toetsen wij de opzet en het bestaan van de beheersingsmaatregelen van alle in bijlage 1 genoemde applicaties. De applicaties waarbij wij de opzet en het bestaan van beheersmaatregelen hebben vastgesteld, controleren wij systeemgericht. Dan toetsen wij aanvullend op de werking van de hierboven genoemde algemene beheersingsmaatregelen van IT. Deze werkzaamheden zullen na de interim- en tijdens de eindejaarscontrole worden uitgevoerd.

1. Logische toegangsbeveiliging Wij onderzoeken of alleen de daarvoor aangewezen (geautoriseerde) personen toegang hebben tot de applicatie. Daarnaast onderzoeken wij of deze personen de juiste rechten hebben met betrekking tot handelingen die zij in de applicatie kunnen uitvoeren. Bijvoorbeeld het wijzigen van gegevens of het goedkeuren van een transactie. Logische toegangsbeveiliging draagt bij aan de betrouwbaarheid van de invoer van gegevens. 2. Wijzigingsbeheer Hierbij onderzoeken wij of aangebrachte wijzigingen in de applicatie het wijzigingsbeheerproces hebben doorlopen. Wij onderzoeken onder andere of wijzigingen zijn aangevraagd door een bevoegde functionaris en of deze adequaat zijn getest. Het wijzigingsbeheerproces draagt bij aan een betrouwbare verwerking van gegevens.

3. Continuïteit Bij de continuïteit onderzoeken wij de waarborgen tegen het verlies van gegevens. Wij onderzoeken onder andere de back-up procedures en testen op terugzetten van back-ups. Continuïteit draagt bij aan de beschikbaarheid van gegevens.

Vervolg cybersecurity Een onderdeel van onze controle is ook de cybersecurity. Hierbij houden wij rekening met de eerder uitgevoerde werkzaamheden, evenals met de resultaten van het externe BIO-onderzoek (Baseline Informatiebeveiliging Overheid) uit 2024. De werkzaamheden van ons onderzoek staan gepland voor het eerste kwartaal van 2026. Hierover rapporteren wij in ons accountantsverslag.

8/13

Overige thema’s Aanvullend op onze risicoanalyse op jaarrekeningniveau (zie hiervoor) signaleren wij een aantal thema’s dat voor u relevant is over onze controleaanpak en/of het controleproces. Controleplanning: separaat voorstel Net als vorig jaar hebben wij de controleplanning van de programmarekening 2025 zorgvuldig besproken met de gemeente. Aanvullend op deze controleaanpak ontvangt u een separaat voorstel hierover. Opvolging van bevindingen Board Letter en accountantsverslag 2024 In onze interim-controle beoordelen wij de status en de opvolging van de door ons geconstateerde bevindingen uit de Board Letter 2024 en eerdere controlerapportages. Over de voortgang van de opvolging van de bevindingen door de gemeente rapporteren wij in de Board Letter 2025. Controlepunten rechtmatigheidsverantwoording Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Naast uw speerpunt over het misbruik en oneigenlijk gebruik zijn mogelijke begrotingsonrechtmatigheden en het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels (onderdeel van het voorwaardencriterium in de rechtmatigheidsverantwoording) specifieke aandachtspunten, zoals ook opgenomen in het controleplan van Internal Audit. Samen nadere afspraken maken over specifieke uitkeringen (SiSa) De controle van de specifieke uitkeringen vormt een integraal onderdeel van onze jaarrekeningcontrole.

Samen met de gemeentelijke organisatie maken wij concrete afspraken om de totstandkoming en kwalitatief toereikende en tijdige oplevering verder te verbeteren.

Wet normering topinkomens (WNT) Wij controleren of de gemeentelijke organisatie voldoet aan de Wet Normering Topinkomens (WNT), waaronder de bezoldiging van topfunctionarissen en eventuele ontslagvergoedingen. Daarbij toetsen wij of de verantwoording volledig en juist is opgenomen in de programmarekening. Fraudeanalyse Wij maken een inschatting van de frauderisico’s binnen uw gemeente en vormen ons een beeld over de controlemaatregelen van de interne beheersing die de gemeentelijke organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes en/of niet naleving van wet- en regelgeving van materieel belang te voorkomen. De frauderisicoanalyse hebben wij dit jaar geactualiseerd. Ook de gemeente maakt een eigen frauderisicoanalyse. Het college heeft aangegeven de actualisatie in 2026 te doen. In onze controleverklaring besteden wij net als voorgaand jaar aandacht aan de wijze waarop wij hebben ingespeeld op deze frauderisico’s. Financiële positie Overeenkomstig de controleverordening rapporteren wij onze bevindingen over onze analyse van de financiële positie van de gemeente in ons accountantsverslag inclusief de verplichte kengetallen uit het Besluit Begroting en Verantwoording. Gebruik maken van data-analyse en element van onvoorspelbaarheid Voor de accountantscontrole op de programmarekening 2025 maken wij gebruik van data-analyse.

Tevens maken wij bij het element van onvoorspelbaarheid in onze controleaanpak gebruik van data-analyse. Data-analyse draagt bij aan een efficiënte en effectieve controleaanpak.

9/13

Samenwerking en verantwoordelijkheden Een effectieve controle kan alleen tot stand komen door goede samenwerking en duidelijke verantwoordelijkheden, zoals in onderstaande figuur is weergegeven:

Concerncontroller en Directie Middelen en Control (DMC): De Concerncontroller en de Directie Middelen en Control zijn ambtelijk eindverantwoordelijk voor de tijdige totstandkoming van de programmarekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Daarbinnen vervult de afdeling Regievoering een belangrijke coördinerende, sturende en monitorende rol op de tijdige aanlevering van controle informatie. DMC is voor ons een belangrijk eerste aanspreekpunt bij de voortgang van de controle. Dit gebeurt via periodieke overleggen en bespreking van de voortgang in het controllersoverleg (CO) waar de (financiële) business partners van de diensten in zitten.

Raad (RC)

Internal Audit

College

GAD Gemeentesecretaris

Business partners

Diensten

bevestiging bij de jaarrekening, gezamenlijk met de Gemeentesecretaris met wie wij ook onze accountantsproducten bespreken.

Concerncontroller en Directie Middelen & Control

Raad (Rekeningencommissie): De raad, vertegenwoordigd door de Rekeningencommissie, is onze opdrachtgever voor de jaarrekeningcontrole 2025 van de gemeente Den Haag. Wij bespreken onze accountantsproducten met hen en ook kunnen zij specifieke punten adresseren voor onze controle(aanpak). College: Het college is verantwoordelijk voor het opstellen van de programmarekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording. Wij bespreken onze accountantsproducten met het college. Uiteraard nadat wij de verantwoordelijke wethouder hierover hebben gesproken. De burgemeester tekent de schriftelijke

Business partners: De business partners (dienst Bedrijfsvoering) zijn voor ons (vaak) de eerste aanspreekpunten voor wat betreft het verkrijgen van de (financiële) controle informatie en het beantwoorden van vragen. Onze controleteams en medewerkers hebben regelmatig voortgangsoverleggen met de business partners. Diensten: De gemeentelijke diensten zijn in belangrijke mate zelfstandig verantwoordelijk voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving over hun activiteiten. Zij leggen verantwoording af en leveren de gevraagde controle informatie via Regievoering aan de GAD. Tijdens de controle vindt daarom regelmatig afstemming met de direct betrokken dienstfunctionarissen plaats, die naast de business partners de controlebevindingen bespreken in de dienst. Eén of twee keer per jaar spreken wij met de betreffende directieteams en algemeen directeuren van de diensten. Internal Audit (IA): De afdeling Internal Audit (binnen de Bestuursdienst) voert auditwerkzaamheden uit zodat het college de rechtmatigheidsverantwoording kan afgeven. Wij controleren of de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is.

10/13

Planning jaarrekeningcontrole 2025 Binnen onze controleaanpak onderscheiden wij in de planning verschillende controlefases, waarin wij specifieke activiteiten uitvoeren en verschillende producten opleveren. In onderstaande figuur zijn deze fases en belangrijkste activiteiten op hoofdlijnen weergegeven. Planning

Interim-controle

Eindejaarscontrole

Oordeel

• Kennis nemen van ontwikkelingen gemeente en extern. • Opzetten en bespreken (fraude-) risicoanalyse. • Selecteren processen en ITapplicaties. • Opstellen en bespreken controleaanpak. • Afspraken met organisatie (DMC, IA, etcetera) maken over gezamenlijke planning en deadlines. • Afspraken over oplevering controledocumentatie (LOTS) interim.

• Tijdige oplevering controledocumentatie (LOTS) interim. • Beoordelen opzet en implementatie van financieel kritische processen. • Gegevensgerichte (steekproef-) controles gedurende het jaar. • Controle opzet en implementatie (mogelijk werking) ITapplicaties. • Afstemmen controlebevindingen. • Opstellen en bespreken Board Letter met college (inclusief reactie). • Toelichten Board Letter in RC.

• Tijdige oplevering controledocumentatie (LOTS) inclusief rechtmatigheidsverantwoording. • Overleg over voortgang controle met Concerncontroller en DMC, inclusief escalatie. • Controle werking IT- applicaties. • Cybersecurity assessment. • Afronden gegevensgerichte controles. • Controleren rechtmatigheidsverantwoording, inclusief Europese aanbestedingen. • Controleren SiSa-regelingen, verantwoordingen van derden en concerncorrecties. • Afstemmen controlebevindingen.

• Beoordelen programmarekening en jaarverslag. • Opstellen en bespreken concept accountantsverslag (gemeentelijke organisatie, college). • Afronden controledossier en interne kwaliteitstoetsing. • Afgeven controleverklaring. • Toelichting controlebevindingen en accountantsverslag in RC. • Bespreken bevindingen in DT's. • Evaluatie controleproces 2025.

Controleaanpak 2o25

Board Letter 2o25

Mei – september 2025

Augustus - december 2025

Controleverklaring en accountantsverslag 2o25

Januari - april 2026

April - mei 2026

11/13

Reikwijdte, toleranties en normenkader Reikwijdte van onze controle Als accountant van uw gemeente controleren wij of de jaarrekening het door de wet vereiste inzicht geeft, overeenkomstig artikel 213 lid van de Gemeentewet. Daarbij betrekken wij ook het jaarverslag, zie onderstaande figuur. Ook kan de raad, via de Rekeningencommissie, speerpunten voor de controle inbrengen. Programmarekening Gemeente Den Haag

Jaarrekening: Wij controleren de getrouwheid. Deze onderdelen vallen onder de reikwijdte van het oordeel in de controleverklaring.

Overzicht van baten en lasten

Jaarverslag: Wij controleren de verenigbaarheid met de jaarrekening en of deze juiste informatie uit het BBV bevat. Wij signaleren materiële afwijkingen en de aansluiting van de resultaten met de controle.

Programmaverantwoording

Paragrafen

Balans Rechtmatigheidsverantwoording

onzekerheden) is gewijzigd naar 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan reserves. Dit hebben wij verwerkt in de aanpak en de uitvoering van onze jaarrekeningcontrole 2025. Deze aanpassing geldt eveneens voor de rechtmatigheid. Dit betekent dat in de Verordening financieel beheer en beleid (artikel 5:14, leden 2 én 3) de verantwoordingsgrens naar 2% moet worden aangepast. Wij verzoeken u, de raad, om de verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording aan te passen naar 2% in het artikel 5:14, leden 2 én 3 van de Verordening financieel beheer en beleid voor eind 2025. De gemeentelijke organisatie doet hiertoe een voorstel bij de aanpassing van de verordening. Op basis van de geactualiseerde begroting 2025 bedraagt de verwachte materialiteit voor de controle op de programmarekening 2025 € 70 miljoen (2% van de begrote lasten € 3,5 miljard). Dit geldt voor geconstateerde fouten en onzekerheden gezamenlijk. De controle van de specifieke uitkeringen en de WNT-bijlage hebben beiden een aparte materialiteit. Voor ’specifieke uitkeringen is dit afhankelijk van de omvang van de betreffende SiSa-regeling variërend tussen € 12.500 – € 125.000. Voor de controle op de WNT-bijlage verwijzen wij naar het jaarlijks gepubliceerde Controleprotocol WNT op www.topinkomens.nl.

Daarnaast heeft de raad ons gevraagd om alle bevindingen boven de rapporteringstolerantie van € 100.000 voor fouten en onzekerheden te rapporteren. Wij kunnen ook bevindingen rapporteren die om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Toelichting WNT SiSa-bijlage

Taakvelden bijlage

Toleranties Vanaf het verslagjaar 2025 is de Besluit Begroting Verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado) aangepast. De materialiteit van de accountant voor fouten en onzekerheden (was 1% voor fouten en 3% voor

Normenkader De belangrijkste elementen van het normenkader voor de controle 2025 zijn: • Besluit Begroting en Verantwoording (BBV); • Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado); • Wet Normering Topinkomens (WNT); • Algemene Verordening financieel beheer en beleid Den Haag 2025; • Controleverordening gemeente Den Haag 2014 Het normenkader rechtmatigheid wordt net als voorgaande jaren in december van het boekjaar vastgesteld door de raad. 12/13

\

Bijlage 1 – IT-applicaties in controleaanpak 2025 In onderstaande tabel zijn de applicaties opgenomen die worden betrokken in onze jaarrekeningcontrole. Tijdens de interim-controle wordt de opzet en het bestaan van de beheersmaatregelen getoetst. Als blijkt dat hierop voldoende kan worden gesteund, zal na de interim-controle ook de werking van de beheersmaatregelen worden beoordeeld. Wij streven ernaar om de bevindingen van alle in de reikwijdte opgenomen IT-applicaties met betrekking tot de opzet en het bestaan te rapporteren in de Board Letter. De bevindingen ten aanzien van de werking zullen in het accountantsverslag worden gerapporteerd. Applicatie

Proces(sen)

Werkzaamheden

Oracle FIN

General IT controls

Oracle HRS

Voorzieningen, memorialen, inkopen en aanbestedingen Lonen en salarissen

APRO Banking

Liquide middelen, vorderingen

General IT controls

CLO

Omgevingsvergunningen

General IT controls

CVS Subsidies

Subsidieverleningen en -verstrekkingen

General IT controls

CVS WMO

WMO

General IT controls

Socrates

Sociale uitkeringen

General IT controls

Oracle datawarehouse

Managementinformatie, financiële administratie

General IT controls

ADP

Lonen en salarissen

ISAE 3402 type 2

BNG

Banktransacties, liquide middelen

ISAE 3402 type 2

Key2Betalen

Secretarieleges

Follow-up bevindingen 2024

Key2Burgerzaken

Secretarieleges

Follow-up bevindingen 2024

General IT controls

13/13