Document · PDF

RIS323175 Bijlage Rapportage Vaccinatiegraad 2025 Geredigeerd

Commissie Samenleving 6 november 2025, gemeente Den HaagBij agendapunt: Programma 8: Zorg, Welzijn, Jeugd en Volksgezondheid7.104 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma in stadsdelen en wijken van Den Haag Verslagjaar 2025

Inhoudsopgave Hoofdbevindingen……………………………………………………………2 Bevinding 1: Vaccinatiegraad van alle RVP-vaccinaties is in Den Haag (veel) lager dan de WHO-norm; die van BMR en DKTP zuigelingen zijn het meest zorgwekkend. Bevinding 2: Sterk dalende trend in vaccinatiegraad BMR en DKTP zuigelingen lijkt in een aantal stadsdelen iets te zijn afgezwakt of gestabiliseerd. Bevinding 3: Het verschil in vaccinatiegraad tussen Centrum, Escamp, Laak en de andere stadsdelen wordt steeds groter. Bevinding 4: Vaccinatiegraad bij oudere kinderen is in het afgelopen verslagjaar gestegen. Bevinding 5: Voor alle vaccinaties zijn er verschillen naar herkomst in vaccinatiegraad.

Toelichting, verdieping en achtergrond….………………….………7 Bijlagen…………………………………………………………………………12 Bijlage A: Factsheet vaccinatiegraad gemeente Den Haag, verslagjaar 2025 Bijlage B t/m E: Trend vaccinatiegraad per stadsdeel, verslagjaar 2020-2025, Bijlage F t/m J: Vaccinatiegraad per stadsdeel, verslagjaar 2025 Bijlage K: Vaccinatiegraad Den Haag naar herkomst, verslagjaar 2024-2025 Bijlage L t/m U: Vaccinatiegraad per wijk, verslagjaar 2025

Leeswijzer Dit rapport is opgesteld in piramidale vorm, waarin de nadruk meer ligt op uitkomsten en minder op de wijze van dataverzameling en analyse. Het rapport begint met de algemene en meest urgente bevindingen, geeft vervolgens nadere toelichting, verdieping en achtergrond en eindigt met de gevisualiseerde data op gemeente-, stadsdeel- en wijkniveau en tabellen in de bijlages.

-1-

Hoofdbevindingen De vaccinatiegraad in Den Haag is zeer laag, met als gevolg uitbraken van mazelen en kinkhoest. Wat is de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) per stadsdeel en wijk in Den Haag? De vaccinatiegraad betreft het totaal aantal gevaccineerden in een bepaald geboortecohort dat in aanmerking komt voor de vaccinatie per wijk, stadsdeel of stad. De vaccinatiegraad wordt uitgedrukt in een percentage en is een maat voor bescherming. Om inzicht te krijgen welke stadsdelen en wijken een relatief lage vaccinatiegraad hebben, analyseert GGD Haaglanden jaarlijks de vaccinatiegraad per stadsdeel en wijk in Den Haag, op grond van de data verkregen via het RIVM. 1, 2, 3, 4, 5 De volgende acht vaccinaties van het RVP worden onderzocht: 1. DKTP (Difterie, Kinkhoest, Tetanus en Polio) zuigelingen, 2 jaar; 2. BMR (Bof, Mazelen, Rodehond) zuigelingen, 2 jaar; 3. DKTP kleuters, 5 jaar; 4. DTP (Difterie, Tetanus, Polio) schoolkind, 10 jaar; 5. BMR schoolkind, 10 jaar; 6. HPV (humaan papillomavirus) meisjes, 11 jaar; 7. HPV jongens, 11 jaar; 8. MenACWY (meningokokkenbacteriën, typen A, C, W en Y) adolescenten, 15 jaar. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert een vaccinatiegraad van 95% voor BMR en van 90% voor DKTP. Het beeld dat uit de analyses in 2025 wederom naar voren komt is dat de vaccinatiegraad voor alle RVP-vaccinaties in Den Haag (veel) te laag is.

Geen enkel stadsdeel haalt de WHO-norm van 95% voor BMR en, met uitzondering van Segbroek bij zuigelingen, ook niet de 90% voor DKTP. Hoewel alle RVP-vaccinaties belangrijk zijn voor de volksgezondheid en beschermen tegen zeer besmettelijke en potentieel levensgevaarlijke infectieziekten, is met name de lage vaccinatiegraad voor de DKTP en BMR zuigelingen zeer ernstig omdat jonge baby's erg kwetsbaar zijn. Veel kinderen zijn daardoor onbeschermd tegen ziektes als kinkhoest en mazelen. In Den Haag is er een voedingsbodem voor infectieziekten door de voortdurende lage vaccinatiegraad in sommige delen van de stad. Dit is zichtbaar door een uitbraak van mazelen in stadsdeel Centrum rond een basisschool. Bij extra vaccinatiemomenten op de getroffen school - georganiseerd door GGD Haaglanden en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) Den Haag – was de opkomst van ouders en kinderen echter zeer laag. Dit gebrek aan gevoel van urgentie bemoeilijkt het indammen van uitbraken. In heel 2024 zijn er in Den Haag 671 gevallen van kinkhoest gemeld. Dit betrof 48 meldingen bij zuigelingen waar in 25 gevallen een ziekenhuisopname nodig was. Deze opnamen zijn direct te relateren aan de lage vaccinatiegraad in Den Haag. Landelijk zijn in 2024 5 baby's overleden aan kinkhoest.

Landelijk, en met name in de drie andere grote steden (samen met Den Haag de G4, de vier grootste steden), zien we een vergelijkbaar beeld: een lage vaccinatiegraad en meer gevallen van kinkhoest en mazelen. De vaccinatiegraad van Den Haag, Amsterdam en Rotterdam ligt voor alle vaccinaties (veel) lager dan landelijk. Den Haag heeft voor de meeste vaccinaties een vergelijkbare of hogere vaccinatiegraad dan Rotterdam. Vergeleken met Amsterdam is de vaccinatiegraad in Den Haag bij zuigelingen vergelijkbaar, bij kleuters hoger maar bij oudere kinderen lager. Een gevoel van dreiging door infectieziekten en vertrouwen in (de veiligheid en/of werking van) een vaccin dragen bij aan een hogere vaccinatiebereidheid. 6 Sinds de COVID-19 pandemie lijkt de vaccinatietwijfel in de samenleving toegenomen. Deze twijfel wordt onder andere gevoed door desinformatie, onvoldoende toegang tot betrouwbare informatie en een veranderde sociale norm over vaccineren binnen informele netwerken. 7 Deze toegenomen twijfel is niet uniek voor Den Haag of Nederland; ook in andere Westerse landen is er sprake van toegenomen vaccinatietwijfel.8 Bevinding 1: Vaccinatiegraad van alle RVP-vaccinaties is in Den Haag (veel) lager dan de WHO-norm, die van BMR en DKTP zuigelingen zijn het meest zorgwekkend.

-2-

Net als in 2024 concluderen we dat de relatief lage vaccinatiegraad van de zuigelingen vanuit volksgezondheidsperspectief het meest zorgelijk is. In minstens 11 wijken ligt het percentage gevaccineerde zuigelingen BMR onder 80%, in Groente- en Fruitmarkt ligt het zelfs onder 60%. De door de WHO gestelde norm van 95% gevaccineerde zuigelingen voor BMR 2 jaar wordt in geen enkele wijk meer gehaald. Vertaald naar absolute aantallen hebben ruim 1.000 van de ongeveer 5.300 zuigelingen in geboortecohort 2022 in Den Haag geen BMR en/of DKTP vaccinatie gehaald. Zij zijn daarmee onbeschermd tegen zeer besmettelijke en potentieel gevaarlijke infectieziekten zoals kinkhoest en mazelen. Om een aantal redenen is dit zeer zorgwekkend. Allereerst is dit door de jonge leeftijd een erg kwetsbare groep, met een verhoogde kans op complicaties bij het doormaken van de ziekte. Ten tweede zijn kinkhoest en mazelen zeer besmettelijke infectieziekten die zich gemakkelijk kunnen verspreiden. Met name in de wijken Bouwlust en Vrederust, Laakkwartier en Spoorwijk, Morgenstond en Schilderswijk wonen, door de relatief hoge bevolkingsdichtheid van deze wijken, veel onbeschermde kinderen dicht bij elkaar. Dit maakt het voor een virus gemakkelijker om nieuwe, ongevaccineerde kinderen te blijven besmetten, waardoor een uitbraak moeilijk is in te dammen.

Dit patroon is zichtbaar bij de recente mazelenuitbraken in stadsdeel Centrum. Ten derde zijn er groepen (nog) ongevaccineerden die een verhoogd risico lopen op besmetting, zoals baby’s jonger dan 14 maanden en een groep kwetsbare kinderen die om medische of praktische redenen niet gevaccineerd kunnen worden. Zij kunnen zich (nog) niet beschermen maar wel (ernstig) ziek worden, met alle gevolgen van dien. Een hoge vaccinatiegraad beschermt ook deze kwetsbare groepen via de zogeheten groepsimmuniteit en deze bescherming staat nu sterk onder druk. Deze afgenomen groepsimmuniteit leidt bovendien ook tot een verhoogd risico op uitbraken in de komende jaren, waarbij niet alleen kinderen maar ook volwassenen getroffen kunnen worden. Als laatste leert de ervaring dat ongevaccineerde zuigelingen vaak ook geen RVP-vaccinaties ontvangen op latere leeftijd. Bevinding 2: Sterk dalende trend in vaccinatiegraad BMR en DKTP zuigelingen lijkt in een aantal stadsdelen iets te zijn afgezwakt of gestabiliseerd. Voor bijna alle stadsdelen zet de dalende trend in vaccinatiegraad BMR zuigelingen door, er is geen verbetering ten opzichte van voorgaande jaren zichtbaar, met uitzondering van Segbroek waar het licht is gestegen met 1,9 procentpunt naar 91,7%. In Scheveningen is de vaccinatiegraad dit verslagjaar relatief weinig gedaald met -0,4 procentpunt naar 89,5%.

Ook in Centrum is de vaccinatiegraad dit verslagjaar minder hard gedaald, met -0,7 procentpunt naar 72,9%, tegenover –7,1 procentpunt tussen verslagjaar 2023 en 2024 en –4,7 procentpunt tussen verslagjaar 2023 en 2022. De sterk dalende trend in vaccinatiegraad DKTP zuigelingen lijkt in verslagjaar 2025 licht te zijn afgezwakt, in een aantal stadsdelen is sprake van een stabilisatie of zelfs een (lichte) stijging ten opzichte van verslagjaar 2024. Hoewel dit positief lijkt, is dit voor GGD Haaglanden geen reden tot optimisme. De afgelopen jaren is de vaccinatiegraad in Den Haag namelijk ongekend snel gedaald. Zo is sinds verslagjaar 2021 de vaccinatiegraad op gemeenteniveau voor DKTP zuigelingen gedaald van 92,3% naar 81,0% in verslagjaar 2025, voor BMR zuigelingen van 92,9% naar 80,9% in verslagjaar 2025, en voor BMR schoolkinderen van 87,5% naar 71,2% in verslagjaar 2025. Daarnaast hebben de drie Haagse stadsdelen Centrum, Escamp en Laak voor alle onderzochte vaccinaties wederom de laagste vaccinatiegraad. Zorgwekkend zijn hier met name de percentages voor de zuigelingen: Centrum (DKTP 71,9%; BMR 72,9%), Escamp (DKTP 77,9%; BMR 76,4%) en Laak (DKTP 77,7%; BMR 75,2%). De afzwakking of stabilisatie in de daling van de vaccinatiegraad is niet in alle stadsdelen te zien.

In dit verband valt stadsdeel Leidschenveen-Ypenburg op; daar is de vaccinatiegraad voor zuigelingen wederom sterk gedaald ten opzichte van voorgaand jaar. BMR zuigelingen daalt in dit verslagjaar van

-3-

87,2% naar 82,2% en DKTP zuigelingen van 85,8% naar 82,7%. De vaccinatiegraad BMR en DKTP zuigelingen in Leidschenveen-Ypenburg komt daarmee dichter in de buurt van de 3 stadsdelen (Centrum, Laak en Escamp) met de laagste vaccinatiegraad. In stadsdeel Laak daalt dit jaar de vaccinatiegraad BMR en DKTP zuigelingen met ruim 6 procentpunt en 2 procentpunt naar 75,2% en 77,7%, respectievelijk. DKTP voor 5-jarigen is met 6 procentpunt gezakt tot onder de 70% en daarnaast is Laak dit jaar het enige stadsdeel waar BMR en DTP voor schoolkinderen is gedaald. Voor de schoolkinderen zien we dit jaar in bijna alle stadsdelen een stabilisatie of lichte stijging in de vaccinatiegraad BMR en DTP. Deze blijft echter zorgwekkend laag en ligt in de stadsdelen Centrum en Laak nog altijd onder de 60%. In de wijken Transvaalkwartier en Groente- en Fruitmarkt in stadsdeel Centrum ligt deze dit rapportagejaar zelfs onder de 50%, waarmee zij hekkensluiter zijn. Omdat veel infectieziekten zich gemakkelijk verspreiden in schoolklassen, is het van groot belang dat de vaccinatiegraad de door de WHO geadviseerde waarden haalt: 95% voor mazelen en 90% voor andere infectieziekten. Deze streefwaarden zijn op dit moment echter nog ver uit zicht. Herhaalvaccinaties blijven noodzakelijk voor de bescherming van zowel het kind als de bredere bevolking.

Bevinding 3: Het verschil in de vaccinatiegraad tussen Centrum, Escamp, Laak en de andere stadsdelen wordt steeds groter. Dit is het vierde jaar op rij dat Centrum, Escamp en Laak de laagste vaccinatiegraad hebben. In deze stadsdelen komen er, kortom, elk jaar meer ongevaccineerde kinderen bij. Waar in de verslagjaren 2020 en 2021 de vaccinatiegraad van de acht stadsdelen nog relatief dicht bij elkaar lag, is er sinds verslagjaar 2022 een duidelijke kloof ontstaan tussen de drie stadsdelen met de laagste vaccinatiegraad en de overige vijf. Bovendien ontwikkelt de vaccinatiegraad zich verschillend per stadsdeel, waardoor het verschil tussen Centrum, Escamp, Laak en de overige stadsdelen steeds groter wordt. Dit is extra zorgwekkend, omdat in deze drie stadsdelen meer dan 50% van alle kinderen van het geboortecohort woont en dat deze staddelen te maken met grote sociaal economische gezondheidsverschillen. De vaccinatiegraad in Centrum, Laak en Escamp daalt sinds verslagjaar 2021 al sterker dan het gemiddelde van Den Haag. De vaccinatiegraad voor BMR en DKTP bij zuigelingen in stadsdeel Laak daalde sinds verslagjaar 2021 met respectievelijk 15 procentpunt en 12 procentpunt. In Centrum daalde de vaccinatiegraad voor beide vaccinaties met 18 procentpunt en in Escamp met 16 procentpunt. De andere stadsdelen daalden ook maar daar bleef de daling beperkt tot rond de 6-8 procentpunt.

Uitzondering is het stadsdeel Leidschenveen–Ypenburg waar de vaccinatiegraad voor BMR en DKTP zuigelingen sinds verslagjaar 2022 ook sterk is gedaald, voor beide vaccinaties met ongeveer 12 procentpunt. In stadsdeel Segbroek is de vaccinatiegraad sinds 2022 overigens nauwelijks gedaald, voor BMR zuigelingen slechts 1 procentpunt en voor DKTP zuigelingen 2 procentpunt. Bij vaccinaties op oudere leeftijd wordt het verschil van de stadsdelen Centrum, Laak en Escamp met de vijf andere stadsdelen ook groter. De vaccinatiegraad voor HPV meisjes is in bijna elk stadsdeel gestegen, behalve in Laak en Centrum. Waar het verschil in vaccinatiegraad tussen stadsdeel Segbroek en Centrum in verslagjaar 2024 18 procentpunt was, is dat in dit verslagjaar bijna verdubbeld tot 33 procentpunt. Voor HPV jongens zien we dit verslagjaar in elk stadsdeel een stijging, alhoewel de onderlinge verschillen groot zijn. In stadsdeel Centrum stijgt de vaccinatiegraad met 3 procentpunt en in Haagse Hout met 16 procentpunt, wat ertoe leidt dat het verschil tussen deze twee stadsdelen in één jaar tijd is verdubbeld naar 26 procentpunt. Ook voor de MenACWY adolescenten vaccinatie zijn de drie stadsdelen hekkensluiter met een vaccinatiegraad van onder de 50%, waar de overige vijf stadsdelen op de 65% of daarboven zitten.

Hoewel deze drie stadsdelen de meeste prioriteit verdienen omdat zij al jaren de laagste vaccinatiegraad laten zien en ook de grootste dalingen, is het van belang te benadrukken dat de overige vijf stadsdelen

-4-

in Den Haag zich ook (ver) onder de gewenste WHO streefwaarden bevinden. Daarnaast zien we dit jaar ook dat de vaccinatiegraad voor zuigelingen in stadsdeel Leidschenveen–Ypenburg steeds sterker daalt. De dalende en te lage vaccinatiegraad is een Haags probleem, en niet alleen het probleem van Centrum, Laak en Escamp. Bevinding 4: Vaccinatiegraad bij oudere kinderen is in het afgelopen verslagjaar gestegen. We zien dit jaar ook positieve ontwikkelingen. Voor alle vaccinaties die kinderen vanaf 9 jaar krijgen zien we dit verslagjaar ten opzichte van verslagjaar 2024 een stabilisatie van de vaccinatiegraad of zelfs een stijging. Het betreft hier BMR en DTP 10 jaar, MenACWY en HPV. Sinds 2024 worden deze vaccinaties individueel aangeboden bij de JGZ in de buurt, in plaats van op groepsniveau. Deze andere aanpak lijkt van invloed te zijn geweest op de stijging in vaccinatiegraad onder deze groep. De vaccinatiegraad voor BMR en DTP 10 jaar lijkt voor het tweede jaar op rij stabiel. Na een grote daling van de vaccinatiegraad in verslagjaar 2023 stabiliseerde deze in 2024 en dit verslagjaar zien we zelfs een lichte stijging. Uitzondering is stadsdeel Laak waar DTP en BMR voor oudere kinderen niet zijn gestegen. Laak is ook het stadsdeel met de grootste daling in vaccinatiegraad voor DTP en BMR schoolkinderen over de periode van 2020 – 2025.

De vaccinatiegraad voor DTP is gezakt met 29 procentpunt van 85% naar 56% en voor BMR met 27 procentpunt van 86% naar 58%. Ter illustratie, de vaccinatiegraad in stadsdeel Scheveningen is over die periode voor BMR ‘slechts’ met 4 procentpunt gedaald naar 81% en voor DTP met 6 procentpunt naar 79%. De trendlijn voor MenACWY doet vermoeden dat de manier van aanbieden van de MenACWY vaccinatie van invloed is op de vaccinatiegraad onder adolescenten. Toen de vaccinatie in 2021 op individueel niveau werd aangeboden steeg de vaccinatiegraad in verslagjaar 2022 op gemeenteniveau met 5 procentpunt ten opzichte van verslagjaar 2021. In de rapportage over verslagjaar 2022 is hierover opgenomen: “Hoewel dit niet wetenschappelijk is onderzocht, heeft deze stijging [ten opzichte van verslagjaar 2021] wellicht te maken met het individueel aanbieden van de MenACWY vaccinatie op het CJG in de buurt”. In de daaropvolgende jaren 2022 en 2023 werd de vaccinatie weer op groepsniveau aangeboden, waarna de vaccinatiegraad op gemeenteniveau fors terugviel: van 82% in verslagjaar 2022 naar slechts 41% in 2024, een daling van 41 procentpunt. Dit verslagjaar is de vaccinatiegraad weer gestegen naar 58%. Hoewel het oude niveau nog niet is bereikt, lijkt deze stijging opnieuw samen te vallen met het individueel aanbieden van de vaccinatie.

De vaccinatiegraad voor HPV jongens 11 jaar is in alle stadsdelen gestegen en voor HPV meisjes 11 jaar in bijna alle stadsdelen. Daarnaast is het verschil in vaccinatiegraad tussen jongens en meisjes kleiner geworden sinds vorig verslagjaar. De HPV vaccinatiegraad voor meisjes is toegenomen van 34% in verslagjaar 2024 naar 42% in verslagjaar 2025, en bevindt zich in veel wijken tussen de 45% en 60%. Zoals eerder al genoemd zien we grote verschillen tussen wijken en stadsdelen. Sommige wijken waarin veel meisjes in aanmerking komen voor een HPV vaccinatie, zoals de Schilderswijk en Laakkwartier en Spoorwijk met elk bijna 200 meisjes halen een vaccinatiegraad van slechts 12% en 24%, respectievelijk. Sinds 2022 worden ook jongens opgeroepen voor HPV vaccinatie en dit is het tweede jaar dat ze in aanmerking komen. Doordat de vaccinatie vorig verslagjaar nieuw was kwam dit in geen enkele wijk boven de 40% uit. Dit jaar zitten de meeste stadsdelen ruim boven de 40%, gevolgd door Escamp met 33%, Laak 29% en Centrum 22%. Deze waargenomen stijging kan zijn beïnvloed door de andere manier van aanbieden in Den Haag. Daarnaast rapporteert het RIVM over de stijging van de vaccinatiegraad HPV jongens onder de hele groep jongeren en jongvolwassenen: “Mogelijk hebben de uitgebreide HPVmediacampagnes vanwege de HPV-inhaalcampagnes in 2022-2024 hierop een positief effect gehad.

” Deze campagnes zijn tussen 2022 en 2024 georganiseerd om jongeren t/m 26 jaar die nog niet (volledig) waren gevaccineerd uit te nodigen een HPV-vaccinatie te halen.

-5-

Bevinding 5: Voor alle vaccinaties zijn er verschillen naar herkomst in vaccinatiegraad. Op basis van twee jaar aan detailinformatie van het RIVM zien we verschillen in vaccinatiegraad naar land van herkomst1. Het betreft in het buitenland geboren kinderen, of in Nederland geboren kinderen waarvan een of beide ouders zijn geboren in het buitenland. Deze detailanalyse voor vaccinatiegraad naar herkomst laat zien dat er verschillen zitten in de toe- of afname in vaccinatiegraad en het land van herkomst. Wat hier bijvoorbeeld uitspringt is dat de HPV vaccinatiegraad dit verslagjaar niet is gestegen bij Nederlandse kinderen van Marokkaanse herkomst, dit in tegenstelling tot kinderen van een andere herkomst waar wel een toename wordt geobserveerd. Bij BMR zuigelingen zien we, ten opzichte van vorig verslagjaar, de grootste daling bij kinderen van Marokkaanse herkomst, - 15 procentpunt tot een vaccinatiegraad van nog geen 49%. Dit wordt gevolgd door kinderen van Turkse herkomst (-6 procentpunt naar 67%) en kinderen van Nederlandse herkomst (-3 procentpunt naar 82%). Dit is lijn met bevindingen van het Detervax onderzoek van het RIVM.

Dat onderzoek toont aan dat: “de BMR- en DKTP-vaccinatiegraad op de leeftijd van 2 jaar in de afgelopen jaren het meest daalde bij Nederlandse kinderen van Marokkaanse of Turkse herkomst, kinderen die niet naar de kinderopvang gaan en kinderen uit grote gezinnen. Kijkend naar het type basisschool daalde de BMR- en DKTP-vaccinatiegraad sterk op islamitische scholen en is hij al langere tijd relatief laag op orthodox-protestantse en antroposofische scholen. Deze lagere vaccinatiegraad verklaart mogelijk waarom we recent meerdere clusters van mazelen op vooral islamitische scholen zien.

Dit benadrukt

nogmaals het belang dat wij ons gezamenlijk extra inzetten voor wijken en bepaalde groepen waarin relatief weinig mensen zich laten vaccineren.

Invloed van anonieme vaccinaties Sinds 1 januari 2022 ontvangt het RIVM vanwege ‘informed consent’ vanuit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) een deel van de gegevens over vaccinaties anoniem. Als gevolg hiervan kunnen deze gegevens niet worden meegenomen in de berekening van de vaccinatiegraad. Het RIVM geeft in het jaarverslag 2025 aan dat gemiddeld 2,8% van alle vaccinaties van JGZ Den Haag anoniem zijn ontvangen. Het aandeel anonieme vaccinaties kan echter verschillen per vaccinatie en ook per wijk; zo is bijvoorbeeld voor de DKTP kleuters bijna 10% en DTP schoolkinderen 7,5% anoniem doorgegeven. Het aandeel anonieme vaccinaties per wijk en/of stadsdeel is niet beschikbaar. Het is daarom goed mogelijk dat de vaccinatiegraad in werkelijkheid hoger is dan gerapporteerd. De vaccinatiegraad zoals benoemd in deze rapportage is dan ook exclusief anonieme vaccinaties. Anonieme vaccinaties kunnen voor vertekening zorgen, met name in wijken waarin weinig kinderen in aanmerking kwamen voor een vaccinatie. In deze rapportage excluderen we daarom wijken met minder dan 50 kinderen in het geboortecohort, en focussen wij ons in de toelichting met name op stadsdelen en wijken waarin veel kinderen in aanmerking kwamen voor vaccinatie.

Herkomst is bepaald aan de hand van geboorteland van kind en ouders. De gegevens komen uit de Basisregistratie Personen (BRP) die deze gegevens verstrekt aan Praeventis, het elektronisch vaccinatieregister.

-6-

Toelichting, verdieping en achtergrond Deze sectie geeft achtergrond bij de opzet van het RVP en belicht enkele methodologische keuzes en overwegingen. Ook wordt de implicaties van de hoofdbevindingen op eerder geformuleerde aanbevelingen om de vaccinatiegraad in Den Haag te verhogen besproken. Achtergrond Het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) bestaat sinds 1957. De vaccinaties in het RVP beschermen tegen ernstige infectieziektes die kinderen soms niet overleven of kunnen leiden tot blijvende ziektelast. Vaccinaties beschermen het individu, maar een hoge vaccinatiegraad biedt bovendien groepsbescherming. Kwetsbare inwoners, in het bijzonder kinderen die (nog) niet zijn ingeënt, lopen bij een hoge vaccinatiegraad minder risico een infectieziekte door te maken. Zij worden beschermd door de ingeënte groep. Om deze groepsbescherming zo hoog mogelijk te houden is het belangrijk dat zoveel mogelijk inwoners zijn ingeënt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) streeft daarom naar een algemene vaccinatiegraad van 90% en een vaccinatiegraad van 95% voor mazelen. Verdieping en achtergrond stadsdelen en wijken met een lage vaccinatiegraad Een deel van het beeld dat in eerdere rapportages zichtbaar was, komt ook dit jaar terug; de drie stadsdelen Centrum, Escamp en Laak laten de laagste vaccinatiegraad zien voor alle onderzochte RVPvaccinaties.

Met name zorgwekkend is dat in deze stadsdelen het aantal onbeschermde kinderen al jaren (ver) onder de WHO-norm zit en er een ideale voedingsbodem is ontstaan voor de uitbraak en verspreiding van besmettelijke infectieziekten, zoals bijvoorbeeld wordt gezien bij mazelen. Om een goed beeld te krijgen van de situatie is niet alleen de hoogte van de vaccinatiegraad relevant, maar ook het aantal kinderen dat woonachtig is in een stadsdeel of wijk. Met name Centrum en Escamp zijn dichtbevolkte stadsdelen waar veel kinderen opgroeien. Dit kan de verspreiding van infectieziekten nadelig beïnvloeden. In 2022 zijn er in Den Haag 5.342 zuigelingen geboren die in aanmerking kwamen voor de DKTP en BMR vaccinatie. Hiervan woonden er 1.527 in Escamp, 929 in Centrum en 467 in Laak; met 2.923 zuigelingen vertegenwoordigen deze drie stadsdelen ruim de helft van alle zuigelingen in Den Haag. In die drie stadsdelen hebben rond de 700 zuigelingen geen DKTP en/of BMR vaccinatie gehad. Er wonen daar dus veel onbeschermde zuigelingen bij elkaar. Het kan ook zo zijn dat er in een wijk met een hogere vaccinatiegraad toch een groter aantal ongevaccineerde kinderen wonen, vergeleken met een wijk met een lagere vaccinatiegraad. Zeker in stadsdelen of wijken waarin veel kinderen wonen kan dit een sterk effect hebben.

Zo heeft de wijk Transvaalkwartier een lagere vaccinatiegraad dan Laakkwartier en Spoorwijk. Maar vanwege het hoge aantal kinderen woonachtig in Laakkwartier en Spoorwijk is het absolute aantal ongevaccineerde kinderen, voor alle vaccinaties, hoger dan in Transvaal. Ter illustratie: in Laakkwartier en Spoorwijk werden 331 van de 428 zuigelingen gevaccineerd tegen DKTP (vaccinatiegraad van 77%) en in Transvaalkwartier 128 van de 193 zuigelingen (vaccinatiegraad van 66%). Hoewel beide wijken uiteraard aandacht behoeven, lijkt het op basis van vaccinatiegraad slechter te gaan in Transvaalkwartier, terwijl er in absolute aantallen meer ongevaccineerde kinderen in Laakkwartier en Spoorwijk zijn (65 kinderen in Transvaalkwartier versus 97 kinderen in Laakkwartier en Spoorwijk). Binnen deze drie stadsdelen verdienen de vier wijken Schilderswijk, Bouwlust en Vrederust, Laakkwartier en Spoorwijk en Morgenstond extra aandacht. Zij hebben namelijk grote geboortecohorten en een lage vaccinatiegraad. Dit betekent dat er relatief veel onbeschermde (geen vaccinatie) of onvoldoende beschermde (geen vaccinaties na de leeftijd van 2 jaar) kinderen dicht bij elkaar wonen. Hoewel dit op bepaalde aspecten verschillende wijken zijn, worden ze gekenmerkt door een relatief lage SES-WOA score: een indicator berekend door het CBS op basis van gegevens over de huishoudens in een wijk op

-7-

het gebied van welvaart, opleidingsniveau en arbeidsmarktdeelname. Hoe lager de indicator, hoe meer sprake er is van achterstand in een wijk. Hoewel de drie stadsdelen Centrum, Escamp en Laak nog steeds de laagste vaccinatiegraad laten zien, beperkt het probleem zich momenteel niet alleen tot deze stadsdelen. De situatie in Den Haag is de afgelopen jaren veranderd en ook in de overige vijf stadsdelen is de vaccinatiegraad sinds verslagjaar 2022 sterk gedaald. Zo haalt dit verslagjaar geen enkel stadsdeel de voorgeschreven vaccinatiegraad van 95% voor BMR zuigelingen, haalt met uitzondering van Segbroek, geen enkel stadsdeel die van 90% voor DKTP zuigelingen en is ook in de overige vijf stadsdelen de vaccinatiegraad voor de andere vaccinaties flink gedaald. Opvallend in dit verslagjaar is dat het stadsdeel Leidschenveen–Ypenburg voor BMR en DKTP zuigelingen steeds meer richting het vaccinatiegraad niveau van Centrum, Laak en Escamp zakt. De gestegen vaccinatiegraad bij oudere kinderen in dit verslagjaar is positief te noemen maar over de hele linie blijft de vaccinatiegraad (veel) te laag en is verhoging van de RVPvaccinatiegraad vereist. Adviesrapport 2022 en het Programma fijnmazig voorlichten en vaccineren 6

In 2022 formuleerde GGD Haaglanden drie aanbevelingen om de RVP-vaccinatiegraad te verhogen : 1. Bied betrouwbare informatie toegankelijk aan; 2. Maak het halen van een vaccinatie zo bekend en laagdrempelig mogelijk; 3. Gebruik bestaande netwerken van betrouwbare professionals in de wijken/stadsdelen. Deze aanbevelingen waren toegespitst op wijken met een achterstand waar veel kinderen woonden omdat daar op het moment van schrijven de meeste winst te halen was. Op basis van de inzichten uit de huidige rapportage zijn de voorgaande drie aanbevelingen in het algemeen nog relevant, alhoewel de nadruk in de afgelopen jaren is verschoven naar de groep ongevaccineerde zuigelingen in de wijken waarin veel groepen wonen met verschillende herkomst. Begin 2024 zijn de gemeente Den Haag, JGZ Den Haag en GGD Haaglanden het programma Fijnmazig Voorlichten en Vaccineren gestart. In dit programma zijn deze aanbevelingen meegenomen. Het fijnmazig voorlichtingsteam (JGZ en GGD) gaat op allerlei plekken in de stad in gesprek met ouders en sleutelfiguren, via verschillende manieren krijgen ouders toegang tot begrijpelijke en betrouwbare informatie. Met verschillende maatregelen wordt het halen van de vaccinaties gemakkelijker en toegankelijker gemaakt.

Het urgentiebesef bij de professionals is vergroot en ook zij hebben toegang tot instrumenten om ouders door te verwijzen, of zijn betrokken bij pilots om de toegang tot vaccinaties gemakkelijker te maken (bijvoorbeeld pilot vaccineren maternale kinkhoestvaccinatie bij zwangere vrouwen op de verloskundige praktijk). Echter, we kunnen pas over twee jaar zien wat het effect van dit programma is op de vaccinatiegraad bij de zuigelingen. In het RIVM-rapport van verslagjaar 2027 wordt er dan gerapporteerd over het geboortecohort 2024. De vaccinaties in dit rapport zijn gezet in 2022, 2023 en 2024 De kinderen in deze rapportage zijn gevaccineerd in 2022, 2023 en 2024. Het gaat om kinderen in geboortecohorten die in 2022, 2023 of 2024 zijn uitgenodigd voor een bepaalde vaccinatie en waarvan de vaccinatiestatus op een specifieke leeftijd is vastgesteld. Ter illustratie: een kind dat is geboren in december 2022 krijgt na 2 of 3 maanden de eerste RVP-vaccinatie, en de laatste rond de 14 maanden, dus in februari 2024. Voor de zuigelingen wordt de vaccinatiegraad bepaald op het moment dat een kind 2 jaar is. Voor het geboortecohort 2022 wordt dus begin 2025 de vaccinatiestatus van alle kinderen vastgesteld, op basis daarvan wordt de vaccinatiegraad berekend en daarover wordt in juni 2025 gerapporteerd.

Daarom spreekt men vaak over verslagjaar 2025, en bij voorkeur niet over ‘de vaccinatiegraad in 2024’, omdat er in 2022 en 2023 ook is gevaccineerd.

-8-

Geboortecohort Vaccinatie Leeftijd

2022

2019

2014

2013

2009

BMR + DKTP

DKTP

2 jaar

5 jaar

DTP + BMR

HPV

MenACWY

10 jaar

11 jaar

15 jaar

Dit rapport gebruikt de cijfers zoals aangeleverd vanuit het RIVM met leeftijdsgrens Zoals hierboven beschreven ontvangt GGD Haaglanden van het RIVM de in 2025 vastgestelde vaccinatiegraad op wijkniveau van elk cohort dat in aanmerking kwam voor een vaccinatie. Het RIVM rapporteert de vaccinatiegraad per geboortecohort. Ter illustratie: alle meisjes geboren in 2013 kregen na hun tiende verjaardag een uitnodiging voor de HPV vaccinatie. Als het meisje 11 wordt, wordt haar vaccinatiegraad door het RIVM vastgesteld. Zodra alle meisjes in het geboortecohort 2013 11 jaar zijn geworden, dus begin 2025, wordt vastgesteld welk percentage van het geboortecohort uit 2013 op 11jarige leeftijd volledig is gevaccineerd tegen HPV. Hierbij is er sprake van een leeftijdsgrens; kinderen die na hun 11e verjaardag nog de prik tegen HPV hebben gehaald zijn in dit percentage niet meegenomen. Het RIVM rapporteert de vaccinatiegraad sinds verslagjaar 2022 zowel met als zonder leeftijdsgrens. De vaccinatiegraad zonder leeftijdsgrens is altijd hoger dan die met leeftijdsgrens, omdat er kinderen zijn die na het leeftijdsgebonden moment waarop de vaccinatiegraad wordt vastgesteld alsnog een vaccinatie krijgen. In verslagjaar 2022 is, bij uitzondering, besloten om de vaccinatiegraad zonder leeftijdsgrens te rapporteren voor Den Haag.

Dit omdat met name voor HPV veel meisjes wel de vaccinaties hadden gehaald, maar later dan het reguliere moment, zeer waarschijnlijk door de coronamaatregelen. Er trad hierdoor een grote, onterechte vertekening op bij de vaccinatiegraad met leeftijdsgrens. Vanaf verslagjaar 2023 is weer gekozen om de vaccinatiegraad met leeftijdsgrens te rapporteren, omdat dit de vergelijking met de verslagjaren 2021 en eerder, waarin ook de vaccinatiegraad met leeftijdsgrens is gerapporteerd, zuiverder maakt en waardoor trends beter te interpreteren zijn. Methodologische overwegingen in relatie tot afgebeelde wijk- en stadsdeelcijfers, de gevolgen van anonieme vaccinaties en de gemiddelde vaccinatiegraad per stadsdeel De invoering van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) bemoeilijkt de monitoring van de vaccinatiegraad. Ouders kunnen sinds 2022 aangeven dat zij niet willen dat de vaccinatiestatus van hun gevaccineerde kind wordt doorgegeven aan het RIVM. Deze anonieme vaccinaties worden niet meegeteld voor de vaccinatiegraad, waardoor de vaccinatiegraad in de rapportage lager is dan het daadwerkelijk is. Volgens het jaarlijkse RIVM- rapport “Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland verslagjaar 2025” is gemiddeld 2,8% van de vaccinaties bij JGZ Den Haag anoniem doorgegeven [tabel 3, p.28].

Alhoewel dit bijna een verdubbeling is ten opzichte van vorig jaar, toen

het aandeel 1,7% was, is de kans op vertekening door anonieme vaccinaties in deze rapportage nog steeds beperkt. Niettemin dient er wel rekening mee gehouden te worden. Het percentage anonieme vaccinaties is zeer waarschijnlijk niet gelijk over Den Haag verdeeld. Het kan dus dat er in bepaalde wijken of stadsdelen door ouders vaker gekozen wordt om vaccinaties anoniem door te geven dan in andere wijken of stadsdelen. Er is op dit moment geen inzicht in de verdeling van het aantal doorgegeven anonieme vaccinaties per stadsdeel of wijk. Zeker in wijken met relatief weinig kinderen in het geboortecohort kunnen anonieme vaccinaties relatief gemakkelijk tot een grote vertekening leiden. Stel dat in een wijk met 45 kinderen in het geboortecohort er 40 zijn gevaccineerd voor vaccinatie x (=werkelijke vaccinatiegraad 89%), maar dat vijf ouders dit niet door wilden geven aan het RIVM. Dan is de weergegeven vaccinatiegraad 78%, wat als behoorlijk laag wordt beschouwd. In grotere geboortecohorten is het effect van vertekening kleiner. Om het effect van deze vertekening te verkleinen, en bovendien de kans op herleidbaarheid naar gevaccineerde kinderen te verkleinen, wordt de vaccinatiegraad op wijkniveau in deze rapportage daarom alleen weergegeven wanneer er minimaal 50 kinderen in een wijk wonen die in aanmerking kwamen voor vaccinatie.

Wijken waar minder dan het benodigde aantal kinderen in aanmerking kwam voor een vaccinatie, zijn op de kaartjes grijs gemaakt.

-9-

Als laatste is, om een algemeen beeld te krijgen van de vaccinatiegraad per stadsdeel over de jaren heen in Den Haag, per stadsdeel een gewogen, gemiddelde vaccinatiegraad berekend. In dit gemiddelde zijn niet de HPV vaccinatie en de MenACWY vaccinatie meegenomen, omdat de vaccinatiegraad van HPV en MenACWY afwijkend laag is of een andere ontwikkeling volgt in vergelijking met de andere vaccinaties. De gemiddelde, gewogen vaccinatiegraad is berekend door alle gevaccineerde kinderen in een stadsdeel te delen door alle kinderen uit alle geboortecohorten (bij elkaar opgeteld) in dat stadsdeel. Dit is daarom een gewogen gemiddelde en niet het ongewogen gemiddelde over de vijf vaccinaties.

- 10 -

Referenties https://www.rivm.nl/publicaties/vaccinatiegraad-rijksvaccinatieprogramma-nederlandverslagjaar-2025 1

https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg; RVP vaccinatiegraad Den Haag per wijk (2021). GGD Haaglanden, afdeling Epidemiologie, 2021 2

https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg; RVP vaccinatiegraad Den Haag per wijk en naar migratieachtergrond (2022). GGD Haaglanden, afdeling Epidemiologie, 2023 3

https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg; RVP vaccinatiegraad Den Haag per stadsdeel en wijk (2023). GGD Haaglanden, afdeling Epidemiologie, 2024 4

https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg; RVP vaccinatiegraad Den Haag per stadsdeel en wijk (2024). GGD Haaglanden, afdeling Epidemiologie, 2024 5

https://gezondheidsgids.ggdhaaglanden.nl/documents/Gezondheidszorg; Adviesrapport verhogen RVP vaccinatiegraad. GGD Haaglanden, afdeling Epidemiologie, 2022. 6

Literatuuronderzoek Sociovax: Vaccinatiebereidheid en vaccinatiedeelname | RIVM

Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2022. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). 8

- 11 -

BIJLAGE A: VACCINATIEGRAAD IN DEN HAAG PER RVP-VACCINATIE IN VERSLAGJAAR 2025

- 12 -

BIJLAGE B: TREND VACCINATIEGRAAD ZUIGELINGEN PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2020-2025)

- 13 -

BIJLAGE C: TREND VACCINATIEGRAAD KLEUTERS EN SCHOOLKINDEREN PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2020-2025)

- 14 -

BIJLAGE D: TREND VACCINATIEGRAAD ADOLESCENTEN PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2020-2025)2

Verslagjaar 2022 geeft de vaccinatiegraad weer zonder leeftijdsgrens omdat, met name voor HPV, veel kinderen/jongeren wel de vaccinaties hadden gehaald, maar later dan op het reguliere moment, zeer waarschijnlijk door de coronamaatregelen. 2

- 15 -

BIJLAGE E: TREND GEWOGEN GEMIDDELDE VACCINATIEGRAAD VOOR DEN HAAG (EXCL HPV EN MenACWY) (VERSLAGJAAR 2020-2025)

- 16 -

BIJLAGE F: VACCINATIEGRAAD ZUIGELINGEN (2 JAAR) PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2025)

Sdfsdf

- 17 -

BIJLAGE G: PERCENTAGE ZUIGELINGEN (2 JAAR) DAT ALLE VACCINATIES UIT HET RVP HEEFT ONTVANGEN; VACCINATIEGRAAD DKTP KLEUTERS (5 JAAR) PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2025)

- 18 -

BIJLAGE H: VACCINATIEGRAAD SCHOOLKINDEREN (10 JAAR) PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2025)

- 19 -

BIJLAGE I: VACCINATIEGRAAD HPV MEISJES EN JONGENS (11 JAAR) PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2025)

- 20 -

BIJLAGE J: VACCINATIEGRAAD MENACWY ADOLESCENTEN (15 JAAR) PER STADSDEEL (VERSLAGJAAR 2025)

- 21 -

BIJLAGE K: VACCINATIEGRAAD DEN HAAG NAAR HERKOMST 2024-2025

HPV Meisjes

2024

2025

Nederland Overig Europa

45,2 36,4

57,3 44,1

Verschil 2024 - 2025 12,1 7,7

Nederlandse Cariben Turkije Marokko Suriname

21,3 12,6

27,6 15,2

6,3 2,6

5,4 35,8

5,0 39,2

-0,4 3,5

Overig Buiten-Europa

40,9

44,4

3,5

BMR Zuigelingen

2024

2025

Nederland Overig Europa Nederlandse Cariben Turkije Marokko Suriname Overig Buiten-Europa

85,0 85,2 82,7

82,1 85,7 86,9

Verschil 2024 - 2025 -2,9

72,8 63,7 87,4 87,6

66,7 48,9 89,6 88,4

HPV Jongens

2024

2025

Nederland Overig Europa Nederlandse Cariben Turkije Marokko Suriname Overig Buiten-Europa

34,1 32,6

51,6 34,3

Verschil 2024 -2025 17,4 1,6

17,8 9,1 6,6 31,8

22,5 12,1 5,6 39,9

4,7 3,1 -1,0 8,1

34,8

45,1

10,4

0,4 4,2 -6,1 -14,9 2,2 0,8

- 22 -

BIJLAGE L: VACCINATIEGRAAD DKTP ZUIGELINGEN PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

Legenda wijken 01 Oostduinen 02 Belgisch Park 03 Westbroekpark en Duttendel 04 Benoordenhout 05 Archipelbuurt 06 Van Stolkpark en Scheveningse Bosjes 07 Scheveningen 08 Duindorp 09 Geuzen- en Statenkwartier 10 Zorgvliet 11 Duinoord 12 Bomen- en Bloemenbuurt 13 Vogelwijk 14 Bohemen en Meer en Bos 15 Kijkduin en Ockenburg 16 Kraayenstein en de Uithof 17 Loosduinen 18 Waldeck 19 Vruchtenbuurt 20 Valkenboskwartier 21 Regentessekwartier 22 Zeeheldenkwartier 23 Willemspark 24 Haagse Bos 25 Mariahoeve en Marlot 26 Bezuidenhout 27 Stationsbuurt 28 Centrum 29 Schilderswijk 30 Transvaalkwartier 31 Rustenburg en Oostbroek 32 Leyenburg 33 Bouwlust en Vrederust 34 Morgenstond 35 Zuiderpark 36 Moerwijk 37 Groente- en Fruitmarkt 38 Laakkwartier en Spoorwijk 39 Binckhorst 40 Wateringse Veld 41 Hoornwijk 42 Ypenburg 43 Forepark 44 Leidschenveen

- 23 -

BIJLAGE M: VACCINATIEGRAAD BMR ZUIGELINGEN PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 24 -

BIJLAGE N: VACCINATIEGRAAD ZUIGELINGEN VOLLEDIG GEVACCINEERD PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 25 -

BIJLAGE O: VACCINATIEGRAAD DKTP KLEUTERS PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 26 -

BIJLAGE P: VACCINATIEGRAAD DTP SCHOOLKINDEREN PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 27 -

BIJLAGE Q: VACCINATIEGRAAD BMR SCHOOLKINDEREN PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 28 -

BIJLAGE R: VACCINATIEGRAAD HPV MEISJES PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 29 -

BIJLAGE S: VACCINATIEGRAAD HPV JONGENS PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 30 -

BIJLAGE T: VACCINATIEGRAAD MenACWY PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 31 -

BIJLAGE U: GEWOGEN GEMIDDELDE VACCINATIEGRAAD (EXCL HPV EN MenACWY) PER WIJK (VERSLAGJAAR 2025)

- 32 -

Colofon Dit rapport is een uitgave van: GGD Haaglanden Afdeling Epidemiologie & Beleidsadvies Postbus 16130 2500 BC Den Haag Tel: 070-353 7266 Email: gezondheidsgids@ggdhaaglanden.nl Overname van gegevens is toegestaan, mits voorzien van duidelijke bronvermelding

Auteurs:

Den Haag, september 2025

- 33 -

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15947887/1