RIS323154 Bijlage 1 Participatieverslag Terrassenbeleid incl. nieuwe brochure
Tekst van het document
Participatieverslag Terrassenbeleid Een perfect terras?
Opdrachtgever: wethouder Icar Gemeente Den Haag Maart/april 2025
Participatieverslag
Inhoud Participatieverslag Proces
3
Resultaten
4
Ervaringen
9
Aandachtspunten
9
Vervolg
10
Bijlagen
10
2
Participatieverslag
Participatieverslag Proces De participatie van bewoners, (horeca)ondernemers, bezoekers en belangenorganisaties is uitgevoerd in overeenstemming met het participatieplan. Daarbij is sterk ingezet op communicatie via diverse middelen en kanalen om deze belanghebbenden te bereiken. Ook zijn meerdere participatiemiddelen en -momenten aangeboden en is extra aandacht besteed aan de visuele presentatie van de beleidsregels om deze toegankelijk te maken, wat door deelnemers positief is ontvangen. Het participatieproces bestond uit twee fasen, zoals beschreven in het participatieplan. Door afstemming met verschillende verantwoordelijke functies en afdelingen zijn de oorspronkelijk vastgelegde tijdslijnen verschoven. Er heeft ook een extra gesprek met de horecabranchevertegenwoordiging plaatsgevonden. o
Fase 1 – Advies (16 oktober – 10 november 2024): Belanghebbenden en belangstellenden (horecaondernemers, bewoners, bezoekers) konden via de website (www.denhaag.nl/meedenkenoverterrassen), inloopmomenten en straatgesprekken advies geven over vier thema’s: terrasafscheidingen, verdeling van terrasruimte, gevelterrassen en parkeerplaatsterrassen. Naast de gepresenteerde vraagstukken, was ook ruimte om andere inbreng te geven. Na fase 1 zijn de onderwerpen aangescherpt, daarom zijn in de tabel vanaf pagina 5 andere namen zichtbaar.
o
Verwerking (november 2024): De gemeente heeft de reacties geanalyseerd, verschillende denkrichtingen bedacht en een terugkoppeling op fase 1 geformuleerd.
o
Fase 2 – Raadplegen (17 december 2024 – 8 januari 2025): De stad ontving een terugkoppeling via kranten, sociale media, directe e-mails en op de participatiewebsite. Deelnemers konden reageren op de voorgestelde denkrichtingen door regels te liken of inhoudelijk te becommentariëren.
o
Besluit (februari 2025): De gemeente (college van B&W) heeft een besluit genomen over de terrasregels.
o
Terugkoppeling en evaluatie (februari-april 2025) De terugkoppeling van fase 2 en de communicatie van de definitieve terrasregels vonden plaats na de vaststelling van de regels. De resultaten van de evaluatie zijn terug te lezen in dit participatieverslag.
3
Participatieverslag
Impressie foto’s van participatiemomenten en middelen:
Resultaten Deelnemers De gemeente heeft in fase 1 en 2 reacties ontvangen van (horeca)ondernemers, bewoners, bezoekers en organisaties. Fase 1: In fase 1 hebben 874 mensen deelgenomen, waarvan 6,1% horecaondernemers.
4
Participatieverslag
Fase 2: In fase 2 van het participatietraject is er bewust gekozen om alleen mensen die het oneens waren met de denkrichting(en) een inhoudelijke reactie te laten geven. In totaal zijn er 252 reacties en 283 likes binnengekomen: •
Terrasafscheidingen bij eilandterrassen: 13 reacties van horecaondernemers, 97 reacties van bewoners en bezoekers en 151 likes.
•
Toegankelijkheid en terrassen: 4 reacties van horecaondernemers, 54 reacties van bewoners en bezoekers en 46 likes.
•
Terrassen op (terras)pleinen: 12 reacties van horecaondernemers, 72 reacties van bewoners en bezoekers, 51 likes voor terrassen op pleinen en 35 likes voor terrassen op terraspleinen.
Door het proces heen, in alle fases, zijn aparte uitvragen geweest bij bewonersorganisaties, Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, Stichting Voorall, MKB Den Haag, Horecapolitie, BIZ'en en winkeliersverenigingen.
Hoe de inbreng is verwerkt Per 1 maart 2025 zijn de regels voor de terrassen in Den Haag aangepast. Deze regels zijn vastgelegd in het collegebesluit RIS 321460 en zijn van toepassing op nieuwe aanvragen. De regels worden uitgelegd in de brochure ‘Welkom op de Haagse terrassen’. Zie daarvoor de bijlage van dit participatieverslag op pagina 11. Wat was de regel en wat is de nieuwe regel per maart 2025?
Voorstel voor de terrasregel
Wat is opgehaald in fase 1 over de huidige regel?
Welke nadelen werden genoemd op de denkrichtingen in fase 2?
Voorstel na fase 2 • Per 1 maart 2025 zijn lage plantenbakken van 90 tot 100 centimeter (cm) hoog (inclusief inhoud) toegestaan. • Per 1 maart 2025 zijn afzetkoorden met voelbare rand (10 cm) op de grond toegestaan. • Terras-afscheidingen mogen maximaal aan twee kanten van het terras worden geplaatst, maar niet aan de kant van de stoep. • Verschillende terrasafscheidingen op één terras zijn toegestaan. • Transparante afscheidingen kunnen als maatwerkoplossing dienen bij locaties met ernstige windhinder.
Fase 1 • Er is behoefte/voorkeur aan een vorm toestaan voor het afscheiden van een terras. Dit geeft 88% van de deelnemers (ondernemers, bewoners, bezoekers) aan. Vooral lage plantenbakken hebben de voorkeur. • De branchevertegenwoordiging wil ook graag afzetkoorden. Ook is vraag naar een oplossing voor locaties met windhinder.
Fase 2 • Afscheidingen kunnen worden gezien als inbreuk op de openheid. • Plantenbakken kunnen nadelen hebben bij harde wind. • Plantenbakken kunnen bij slecht onderhoud leiden tot een chaotische uitstraling.
Fase 1
Fase 2
Terrasafscheidingen Regel per maart 2025 • De huidige regel blijft van kracht: afscheidingen bij eilandterrassen zijn niet toegestaan. • Nieuw: In uitzonderlijke gevallen wordt maatwerk mogelijk voor solitaire eilandterrassen met aantoonbare ernstige windhinder. Een solitair eilandterras is een terras waarbij geen ander eilandterras in de directe omgeving staat. Niet verwerkte inbreng • Tijdens het participatietraject werd de wens geuit om afbakeningen met koorden en/of plantenbakken toe te staan, zoals tijdens de coronaperiode. Om de openbare ruimte toegankelijk en obstakelvrij te houden, is ervoor gekozen deze wens niet over te nemen.
Toegankelijkheid en terrassen Regel per maart 2025
Voorstel na fase 2
5
Participatieverslag
•
•
De huidige regel blijft van kracht: De bestaande minimale doorloopruimte op stoepen (150 cm) en in voetgangersgebieden (350 cm) wordt niet gewijzigd. Nieuw: Er worden nieuwe beleidsregels toegevoegd om beter rekening te houden met toegankelijkheid, zoals afstandseisen, zie hiervoor RIS321460, artikel 2.1.
•
•
(Nog) niet verwerkte inbreng •
Op dit moment wordt de 150 cm doorloopruimte niet uitgebreid op bepaalde locaties, wel wordt er een loopvisie voor de stad opgesteld. De formulering van de loopvisie en de uitwerking daarvan zal in samenspraak met het terrassenbeleid plaatsvinden.
•
De bestaande minimale doorloopruimte op stoepen (150 cm) en in voetgangersgebieden (350 cm) wordt niet gewijzigd. Wel wordt op dit moment een loopvisie ontwikkeld door het college die mogelijk leidt tot aanpassingen in het terrassenbeleid Deze visie kan aanleiding zijn om de minimale doorloopruimte bij terrassen aan te passen. Er worden nieuwe beleidsregels toegevoegd om beter rekening te houden met toegankelijkheid, zoals afstandseisen.
•
•
De stad is blij met terrassen. Maar er moet een balans zijn tussen terrassen en verschillende functies van de buitenruimte. Op sommige locaties is meer ruimte nodig om bijvoorbeeld te wandelen en is de 150 cm niet genoeg.
•
•
•
Er moet genoeg ruimte overblijven voor andere functies in de buitenruimte, niet alleen voor terrassen. Er moet beter gecontroleerd worden op de huidige doorloopruimte om problemen te voorkomen (dit werd ook door verschillende horecaondernemers aangegeven, om de openbare ruimte netjes en toegankelijk te houden). De branchevertegenwoordiging wil dat eerst de effecten voor ondernemers in kaart worden gebracht voordat de doorloopruimtes worden aangepast.
Parkeerplaatsterrassen Regel per maart 2025 • De huidige regel blijft van kracht: Parkeerplaatsterrassen mogen alleen worden ingericht voor eigen gevel. Halve parkeerplaatsen of delen daarvan worden niet toegestaan. Dit mag tijdens het zomerterrasseizoen. Dit loopt van 1 maart tot en met 31 oktober. • Nieuw: Aan het einde van het zomerterrasseizoen wordt extra gecommuniceerd over het tijdig verwijderen van parkeerplaatsterrassen. • Nieuw: Het wordt mogelijk om met een tijdelijke omgevingsvergunning alleen in het zomerterrasseizoen een vlonder te plaatsen bij parkeerplaatsterrassen die aan een stoepband grenzen en op een andere hoogte liggen dan de omliggende bestrating. Dit bevordert de toegankelijkheid en veiligheid.
Voorstel na fase 2 • Er verandert niets in de regels. • Wel wordt er onderzocht of het een optie is om een vlonder te plaatsen in het zomerterrasseizoen.
Fase 1 • Parkeerplaatsterrassen zijn prima, maar ze moeten in de winter verwijderd worden. • Houd rekening met de parkeerdruk. • Vlonders toestaan op parkeerplaatsterrassen. Dit zorgt voGor toegankelijkheid naar het terras toe.
Fase 2 • Neem de parkeerdruk van de wijk mee bij het toestaan van parkeerplaatsterras sen in de wijk. • De branchevertegenwoordiging ziet liever geen beperkingen op deze regel.
Fase 1
Fase 2
Gevelterrassen voor de gevel van de buren Regel per maart 2025
Voorstel na fase 2
6
Participatieverslag
•
De huidige regel blijft ongewijzigd: terrassen mogen alleen voor de eigen gevel. Als er nauwelijks of geen ruimte voor de eigen gevel is, kan een terras voor de gevel van een ander worden geplaatst.
•
Er verandert niets in de regels.
•
•
Terrassen alleen voor eigen gevel plaatsen. Als er niet genoeg ruimte is voor eigen gevel, dan heeft de ondernemer geen goed vooronderzoek gedaan naar de mogelijkheden. Een terras voor de gevel van de buren moet mogelijk zijn.
•
•
Geen terrassen voor de gevel van de buren toestaan. De branchevertegenwoordiging ziet liever een verruiming van deze regel: maak het mogelijk om samen met de buren hierover af te stemmen.
Terrassen op pleinen Oude regel • Er zijn nu geen regels voor terrassen op pleinen. Regel per maart 2025 • •
•
Nieuw: Het voorstel wordt overgenomen. Uitgangspunten worden toegevoegd aan het beleid: 1. het terras zich bevindt binnen terraszone; 2.het terras recht voor de eigen gevel van het bijbehorende bedrijfspand wordt geplaatst; en 3.het terras niet breder is dan de gevel van het bijbehorende bedrijfspand. Alleen als er ruimte is binnen de beschikbare ruimte, kan worden afgeweken van bovenstaande uitgangspunten.
Voorstel na fase 2 • Er wordt per plein een inrichtingsplan opgesteld. Dit gebeurt in samenwerking met belanghebbenden. • Vanwege het grote aantal pleinen in de stad willen wij in fases te werk gaan. • We beginnen stap voor stap met locaties waar het vraagstuk nu al speelt, zoals het plein nabij de Torenstraat, het plein nabij de Wagenstraat, het Valkenbosplein, het Prins Willemplein, het pleintje bij Kranenburgweg en Van Egmondstraat en Kamperfoelieplein.
Fase 1 • Maatwerk leveren per plein met genoeg ruimte voor andere functies dan alleen terrassen.
Fase 2 • Er is kritiek op het "privatiseren" van publieke ruimte door terrassen. Bewoners willen dat pleinen niet helemaal ingenomen worden door terrassen. • Bewoners voelen zich vaak buitengesloten bij besluitvorming; het overleg is te veel gericht op ondernemers.
Fase 1 • Voor terraspleinen die geen vierkante vorm hebben, zoals de Plaats en Anna Paulownaplein, levert het ontbreken van uitgangspunten problemen op.
Fase 2 • Geen bijzonderheden.
Terrassen op terraspleinen Regel per maart 2025 • De huidige regel blijft ongewijzigd: Voor de terraspleinen in de stad wordt een indeling gemaakt voor de aangewezen beschikbare terrasruimte. Die ruimte wordt verdeeld, in overleg met de ondernemers die een terras willen. • Als de ondernemers er niet uitkomen, maakt de gemeente een verdeling op basis van gevelbreedte. • Nieuw: Het voorstel wordt overgenomen.
Voorstel na fase 2 • De uitgangspunten worden toegevoegd aan het beleid. 1. Bedrijfspand grenst loodrecht aan een locatie waar een terras mogelijk is; 2. Terras recht voor eigen gevel. • Alleen als er ruimte is binnen de beschikbare ruimte, kan worden afgeweken van bovenstaande uitgangspunten.
7
Participatieverslag
De geformuleerde denkrichtingen (die op 17 december zijn gecommuniceerd voor fase 2) •
• •
•
•
•
Terrasafscheidingen: Ondernemers kunnen kiezen tussen lage plantenbakken (90-100 cm hoog, inclusief inhoud) of afzetkoorden met een voelbare rand van 10 cm. Deze mogen aan maximaal twee zijden van het eilandterras geplaatst worden, behalve aan de stoepkant. Toegankelijkheid: De gemeente ontwikkelt een loopvisie om te bepalen waar extra doorloopruimte nodig is en onderzoekt hoe de inzichten vanuit de participatie van het terrassenbeleid hierop kunnen aansluiten. Parkeerplaatsterrassen: Blijven toegestaan bij de eigen gevel van 1 maart tot 1 november. Mogelijk extra communicatie en handhaving na afloop van het seizoen. Bezoekers worden gestimuleerd om P+R en openbare parkeervoorzieningen te gebruiken. Gevelterrassen bij buren: De huidige regel blijft: een terras voor de gevel van de buren is alleen mogelijk als er voor de eigen gevel geen ruimte is of het terras anders te klein zou zijn. Dit geldt voor maximaal één jaar en kan jaarlijks verlengd worden als de situatie ongewijzigd blijft. Terrassen op pleinen: Er wordt gewerkt aan een inrichtingsplan voor een goede balans tussen terrassen en andere functies zoals markten en zitplekken. Omdat de stad ongeveer 150 pleinen kent, wilt de gemeente gefaseerd te werk en start stap voor stap met de pleinen waar dit vraagstuk nu al speelt.
Terrassen op terraspleinen: De verdeling blijft in twee stappen: ondernemers overleggen eerst zelf, en als dat niet lukt, bepaalt de gemeente de verdeling. Uitgangspunten worden aangescherpt om praktische problemen te voorkomen.
Aanvullende onderwerpen die vaak terugkwamen tijdens de participatie: •
•
•
•
Verduidelijkingsslag terrassenbeleid: Er is behoefte aan duidelijke regels, definities en betere vindbaarheid van de regels. Op dit moment zijn de beleidsregels verdeeld over verschillende wijzigingsbesluiten en niet overzichtelijk op één plek te vinden. Dat verandert: alle beleidsregels worden nu gebundeld in één document voor meer duidelijkheid en samenhang. Daarom is er een overzichtelijke, visueel vormgegeven, brochure gemaakt. Naast de beleidsregels bevat de brochure ook informatie over gerelateerde onderwerpen die niet in de beleidsregels voor de vergunningverlening voor het plaatsen van terrassen worden geregeld, maar er wel mee samenhangen. Denk aan terrastijden, geluid, duurzaamheid en rookvrije terrassen. Handhaving: Een terugkerend onderwerp in het hele traject is de naleving van de vergunde activiteit en de voorschriften zoals vastgelegd in de vergunning. Er is behoefte aan actief toezicht op terrassen die zijn geplaatst in strijd met de vergunning. Ook is er de wens voor toezicht op doorloopruimte voor voetgangers, fietsers, en rolstoelgebruikers. De uiteindelijke inzet van toezicht en handhavingscapaciteit op de naleving van de terrasregels, moet worden bekeken tegen andere prioriteiten.
Beprijzing terrassen: Het beprijzen van terrassen (betalen voor het in gebruik nemen van gemeentegrond voor het plaatsen van terras) was geen beleidskwestie, maar is een veelvoorkomend onderwerp geweest in dit participatietraject. Ondernemers hebben wisselend gereageerd op de mogelijkheid van een bijdrage voor het gebruik van openbare ruimte. Bewoners zien het in ieder geval als oneerlijk dat in een gebied met betaald parkeren, je wel moet betalen voor het parkeren van een auto, maar niet voor het plaatsen van een terras. Een ander voorbeeld is dat voor het gebruik van een plein door marktkramen een vergoeding wordt gevraagd, terwijl een ondernemer op hetzelfde plein gratis een terras kan plaatsen. Dit onderwerp is geen onderdeel van het terrassenbeleid. Vergunningen: Verbeterpunten rondom het verlenen van vergunningen was geen onderdeel van dit participatieproces. Wel kwamen er vaak verschillende behoeftes rondom dit proces naar boven. De resultaten van het participatieproces zijn bij de verantwoordelijke afdeling terechtgekomen. De wens voor de digitale kaart met terrasvergunningen en automatische herinnering bij afloop vergunning is niet doorgevoerd.
8
Participatieverslag
Een aantal quotes tijdens participatiemomenten: ”Regels zijn alleen nuttig als deze actief worden gehandhaafd, dat gebeurt nu te weinig.” “Zou goed zijn als de regels duidelijker zijn, zodat er geen vrije interpretatie mogelijk is.” “Terrassen zijn goed voor de omgeving, omdat dit mensen aantrekt en de sfeer verbetert.” “Op sommige stukken blijft te weinig doorloopruimte voor voetgangers, rolstoelen en kinderwagens over.” “Fijn om op maandagavond langs te kunnen komen om mee te denken, als de zaak dicht is.”
Ervaringen Op 27 februari is de terugkoppeling van het participatietraject tot dan toe gedeeld met de deelnemers. Bij de directe berichtgeving en op de participatiewebsite was een link naar een evaluatieformulier toegevoegd.
Deelnemers Enkele (13) deelnemers hebben die korte vragenlijst ingevuld. De lijst bestond uit een paar vragen over hoe zij het vonden om mee te denken over het terrassenbeleid. De belangenorganisaties en een aantal ondernemers hebben daarnaast aan de bedrijfscontactfunctionaris of de beleidsmaker laten weten hoe zij hun deelname aan het participatietraject hebben ervaren.. De beoordeling van het kunnen meedoen liep behoorlijk uiteen. Op de vraag het participatietraject een rapportcijfer te geven volgde een 9, driemaal een 8 maar ook twee keer een 1, in totaal leverden de dertien rapportcijfers een gemiddelde 5,2 op. Er zijn opmerkingen geplaatst over dat meedoen erg weinig zin heeft, omdat er voor het gevoel toch weinig verandert. Er waren positieve opmerkingen over de fysieke locaties waar kon worden meegedacht en uitspraken over de hoop dat meedoen inhoudelijk ook echt iets teweegbrengt.
Gemeente Voor een volgend participatietraject wordt bij voorkeur meer tijd ingepland. Meer tijd in zijn totaliteit – voor interne afstemming, om ambtelijk en bestuurlijk goed op elkaar aan te sluiten en om te publiceren teksten te verbeteren - en vooral meer tijd voorafgaand aan de ingang van nieuw beleid, na de besluitvorming. Nu waren besluitvorming en het traject afgerond in februari 2025 en gingen de regels voor nieuwe terrasaanvragen in per maart 2025. Wat we bij volgende participatietrajecten willen blijven doen, is de belanghebbenden op locatie (in dit geval alle stadsdelen, de Haagse horeca en horecabeurs) en via contactpunten (zoals het Ondernemersportaal) blijven opzoeken en beleidsregels visualiseren.
Aandachtspunten •
Deelnemers: Fase 1, hieraan hebben 874 mensen deelgenomen, waarvan 6,1% horecaondernemers. Een gemiddelde respons van horecaondernemers is ongeveer 5% in participatietrajecten en onderzoeken. In fase 2 zijn ondernemers (en bewoners en bezoekers) actief benaderd om te reageren, hier zijn ongeveer 30 reacties van ondernemers op binnengekomen. Apart is gesproken met bewonersorganisaties, Koninklijke Horeca Nederland, afdeling Den Haag, Stichting Voorall, MKB-Den Haag, Horecapolitie, BIZ'en en winkeliersverenigingen.
•
Niveau participatie/mate van invloed: Advies in fase 1 en raadplegen in fase 2. Bij het niveau adviseren is het belangrijk dat de gemeente terugkoppelt wat wel en niet een plek kan krijgen in het beleid, dat is gedaan door denkrichtingen te formuleren waaruit bleek wat wel en niet kon. Wat niet kon, kwam vooral door het niet kunnen handhaven of niet doorvoeren
9
Participatieverslag
naast ander (bestaand) beleid. •
Aanvullende onderwerpen: Er waren een paar onderwerpen die niet specifiek onderdeel waren van de uitvraag tijdens de participatie, die wel duidelijk in de participatie naar voren kwamen, maar intern lastig bleken te wijzigen: o o o o
Vraag naar meer en vaker handhaven. Zorgen over doorloopruimte en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Invoering van betalen voor gebruik van terrasruimte. Verbeterpunten binnen het vergunningstraject voor terrassen.
•
De juiste balans: Voor zowel bezoekers, bewoners en ondernemers is een goede balans essentieel. Terrassen dragen bij aan de omgeving, maar het moet wel toegankelijk én netjes blijven, met voldoende plek voor andere functies. Op sommige plekken kan dat beter.
•
Tijdsdruk: Vanwege de geldende planning binnen het participatieproces was er geen ruimte voor uitloop, aangezien de nieuwe beleidsregels per maart 2025 in werking zouden treden. Interne afstemming en bestuurlijk overleg hebben geleid tot enige vertraging, waardoor de beleidsregels kort voor de ingangsdatum met de stad werden gedeeld. Dit beperkte de mogelijkheid om grotere wijzigingen tijdig te onderzoeken, af te stemmen en door te voeren.
Vervolg De (nieuwe) terrasregels zijn op 1 maart 2025 ingegaan. Deze zijn van toepassing op nieuwe aanvragen. Bestaande vergunningen wijzigen niet en blijven geldig voor de vergunningsperiode. Om ervoor te zorgen dat iedereen op de hoogte is van de regels, is een brochure met de regels verspreid. Aan het einde van het zomerterrasseizoen wordt het nieuwe terrassenbeleid geëvalueerd om te beoordelen of de nieuwe beleidsregels voldoen of dat aanpassingen nodig zijn.
10
Participatieverslag
Bijlagen 1. Brochure, zie voor een digitale versie: www.denhaag.nl/nl/ondernemen/horecaondernemers/terrassenbeleid
11
Participatieverslag
13
Participatieverslag
14
Participatieverslag
15
Participatieverslag
16