RIS323115 Rapport Berenschot over de bedrijfsvoering van Popradar

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Saskia Bruines Wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10935320 RIS323115 Contactpersoon

Ricardo Roque dos Santos Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

2 september 2025

ricardo.santos@denhaag.nl

Onderwerp

Rapport Berenschot over de bedrijfsvoering van Popradar

Geachte voorzitter, Op 4 juli 2025 informeerde ik u over de ontwikkelingen met betrekking tot de financiële situatie van Popradar (RIS322756). Zoals ook in die brief aan u medegedeeld heeft Berenschot eind 2024 in opdracht van de gemeente onderzoek gedaan naar de bedrijfsvoering van Popradar. De aanleiding voor dit onderzoek is de financiële problematiek waar Popradar de afgelopen jaren mee kampt. Berenschot is gevraagd knelpunten in de bedrijfsvoering inzichtelijk te maken en aanbevelingen te doen aan zowel Popradar als de gemeente. Na het actualiteitendebat met betrekking tot Popradar op 9 juli 2025 is bij ons het verzoek binnengekomen om het Berenschot rapport met u te delen. De volledige rapportage van Berenschot is bijgevoegd bij deze brief. Hieronder worden de belangrijkste conclusies en aanbevelingen uit het rapport voor u samengevat en wordt toegelicht welke vervolgstappen n.a.v. het rapport zijn gezet. Methode Berenschot heeft aan de hand van hun Iglo-model knelpunten in de bedrijfsvoering inzichtelijk gemaakt. Hierbij is de exploitatie van Popradar opgedeeld in drie onderdelen. • De basisvoorziening (A): huisvesting, infrastructuur en staf, (in principe) geheel gesubsidieerd op basis van meerjarige vaste lasten. • De culturele en maatschappelijke deelactiviteiten (B): de systeemtaken (B1: o.a.

begeleiding, advies en financiële ondersteuning aan muzikanten), beheer en verhuur van oefenruimtes en materialen (B2), deels gesubsidieerd. • Commerciële (neven)activiteiten (C): horeca en zakelijke verhuur, niet gesubsidieerd. Bevindingen Berenschot constateert dat vanaf 2025 Popradar op alle onderdelen verlies draait. Daarbij is de problematiek niet toe te schrijven aan één specifiek onderdeel. • De basisvoorziening (A): het tekort op dit onderdeel is vooral het gevolg van de omvang en staat van het pand in combinatie met de beperkte verhuurbaarheid, de reservering die moet worden

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10935320

•

•

gemaakt voor het huurdersonderhoud (een nieuw element in de begroting) 1 en de ontoereikende gemeentelijke financiering. Tegelijkertijd wordt geconstateerd dat de huisvestingslasten met 30% van de totale lasten boven het gemiddelde in de culturele sector van 20% liggen. De administratieve organisatie is inefficiënt, waardoor er geen optimaal financieel inzicht is en sturingsmogelijkheden worden beperkt. Daarnaast worden mogelijk niet alle facturen verstuurd. De culturele en maatschappelijke deelactiviteiten (B): het tekort op dit onderdeel wordt in belangrijke mate veroorzaakt door organisatorische knelpunten. Met de stijging van de lasten voor de basisvoorziening is de systeemfunctie (B1) ondergesneeuwd geraakt. Er is weinig slagkracht door lage capaciteit en sommige lonen zijn niet ‘fair pay’. Voor een deel van de culturele verhuur (B2) ontbreken kaders voor huurtarieven. Hierdoor worden waarschijnlijk huurinkomsten misgelopen. Het planningssysteem werkt niet naar behoren en er is geen actueel zicht op de bezettingsgraad. Commerciële nevenactiviteiten (C): het horecabeleid heeft zich onvoldoende mee ontwikkeld, waardoor de horeca niet meer winstgevend is. Voor commerciële verhuur is onvoldoende personele capaciteit en competenties in huis. Het ontbreken van een personenlift en achterstallig onderhoud, maakt een deel van het gebouw niet goed (commercieel) verhuurbaar.

Aanbevelingen Berenschot geeft, naast een aantal aanbevelingen aan Popradar, de volgende aanbevelingen aan de gemeente. • Onderken dat Popradar primair een organisatie ter ondersteuning van de popmuziek in Den Haag is. Zorg daarom dat aan de systeemtaken voldoende exploitatiesubsidie ten goede komt. Dit kan door te bewerkstelligen dat Popradar minder vierkante meters hoeft af te nemen: zeker niet de vierkante meters die zij niet kan (door)verhuren en ook zelf slechts zeer incidenteel gebruikt. Hiervoor zijn drie oplossingsrichtingen in het rapport geschetst. • Geef zo snel mogelijk een eenmalige financiële impuls (€80.000 à €100.000) aan Popradar ter ondersteuning van de noodzakelijke professionalisering en het wegwerken van de bedrijfsmatige knelpunten, oftewel: voor het uitvoeren van het verbeterplan. • Verhoog de structurele subsidie aan Popradar in ieder geval wat betreft de omvang van de kosten van het MJOP. Dit element is nieuw sinds 2023 en in de subsidie is er nog geen rekening mee gehouden. Popradar kan deze kosten niet uit eigen inkomsten dekken. • De Cultuurvisie Den Haag 2033 formuleert fair pay als norm. Met het coalitieakkoord 2022-2026 zijn hiervoor ook middelen beschikbaar gesteld. Ondersteun Popradar in de dekking van de kosten van toepassing van fair pay. • Bied ruimte voor Popradar om het eigen vermogen opnieuw op te bouwen.

Een norm hiervoor is 15% van de totale baten (i.e. de Haringmaat van het ministerie van OCW). • Zorg voor een integrale blik op de functies en taken van Popradar. Popradar is voor de gemeente een zogenoemde ‘systeeminstelling’, maar kan mogelijk ook worden gezien als cultuuranker voor Loosduinen of als culturele broedplaats. • Creëer een stedelijk beleidskader ten aanzien van het huren van werk- en oefenruimtes voor maatschappelijk, laag tarief. Welke soorten huurders (organisaties en zzp-ers) komen hiervoor in aanmerking en welke niet? Verwerk dit in de opdracht aan Popradar. • Onderzoek de mogelijke alternatieve structuren voor het beheer van het vastgoed. Den Haag heeft in tegenstelling tot veel andere grote steden geen professionele stedelijke beheerorganisatie voor culturele/creatieve werkruimtes (zoals De Plaatsmaker in Utrecht en CLIB in Breda). Dat is een gemis en mede de oorzaak van de problematiek bij Popradar.

1

In 2024 heeft Popradar een MJOP voor het huurdersonderhoud laten opstellen. Hierbij bleek dat er te weinig middelen werden begroot

voor huurdersonderhoud. Op basis hiervan is de post voor dit onderhoud in de begroting opgehoogd.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10935320

Genomen maatregelen de afgelopen jaren Vanaf 2020 heeft Popradar gebruik gemaakt van diverse steunmaatregelen van de gemeente. Tijdens de coronapandemie betrof dit een gedeeltelijke huurkwijtschelding en is er in 2020 en 2022 aanvullende subsidie verleend vanuit het coronaherstelfonds van de gemeente. Vanaf 2023, met het stijgen van energie- en andere lasten, kwam het structurele karakter van de financiële problematiek prominenter in beeld. In 2023 en 2024 heeft Popradar noodsteunsubsidie verleend gekregen van de gemeente. In totaal (exclusief kwijtschelding huur) is er van 2020 tot en met 2024 meer dan € 300.000 aan steunsubsidies aan Popradar verleend, naast de reguliere jaarlijkse exploitatiesubsidie. Vervolgstappen Naar aanleiding van de bevindingen van Berenschot zijn we met Popradar in gesprek gegaan over mogelijke oplossingen voor het exploitatietekort, die ook voldoende ruimte op konden leveren voor de systeemtaken. Gelet op de problematiek in de bedrijfsvoering van Popradar en ontbrekende ruimte binnen de cultuurbegroting om een eventuele verhoging van subsidie te realiseren is ervoor gekozen om in beginsel de aanbeveling uit te werken dat Popradar een kleiner deel van het gebouw huurt. In dit scenario blijft Popradar hoofdhuurder van gebouwdeel 1 (waar Popradar oorspronkelijk in 1985 begonnen is), zonder tussenkomst van een beheerorganisatie.

Om dit scenario te realiseren zijn er aanpassingen aan het gebouw nodig (scheiding bouwdelen en installaties). Voor het precies in kaart brengen van de kosten van deze aanpassingen (inclusief voorbereiding aanbesteding) zijn de kosten geraamd op circa € 60.000, maar een globale inschatting van de CVDH voorziet dat de totale kosten om de scheiding in drie bouwdelen2 te realiseren op kan lopen tot € 500.000. Daarnaast gaf Popradar aan, om dit scenario te kunnen realiseren, een financiële impuls nodig te hebben van € 580.000 verdeeld over de jaren 2026 tot en met 2028 3. Dit bedrag is nodig voor investeringen om de transitie te realiseren en exploitatietekorten in de transitiejaren te dekken. De exploitatiebegroting van Popradar voor dit scenario is mede afhankelijk van een stijging in diverse inkomstenstromen, waarvan de haalbaarheid op dit moment moeilijk te beoordelen is. Ook was naar ons oordeel nog niet voldoende duidelijk of in dit scenario voldoende positief effect op de systeemfunctie kon worden gesorteerd en behoeft dit nog verdere uitwerking. Vanwege deze onzekerheid en de aanzienlijke investering die dit scenario vraagt, waarvoor binnen de cultuurbegroting geen dekking beschikbaar is, is besloten het gesprek met Popradar voort te zetten en alternatieve scenario’s te verkennen, die naast elkaar kunnen worden gelegd voor een zorgvuldige afweging.

Hierbij is met Popradar afgesproken dat er de komende 12 maanden geen huur betaald hoeft te worden, om tijdens deze periode de huidige situatie te kunnen behouden. Voor de onderhuurders betekent dit dat zij in elk geval nog een jaar onder dezelfde voorwaarden kunnen blijven. De onderhuurders zullen zoveel mogelijk meegenomen worden bij de uitwerking van de scenario’s. In de brief ‘Gedeeltelijke huuropzegging Popradar’ (RIS322756) bent u geïnformeerd dat Popradar in afwachting van verdere besluiten heeft besloten tot huuropzegging van gebouwdeel 2 en 3. In vervolg op deze brief en het overleg over het hierboven beschreven scenario, heeft Popradar daarnaast ook de huur van gebouwdeel 1 beëindigd. De onderhuurders zijn hier per brief door Popradar over geïnformeerd. Daarnaast heeft er op 11 juli een informatiebijeenkomst plaatsgevonden waarbij voor de onderhuurders gelegenheid was in gesprek te gaan met Popradar en de gemeente.

2

De CVDH adviseert een scheiding in drie bouwdelen in het geval er meerdere hoofdhuurders beoogd worden.

3

In 2025 wordt tevens een exploitatietekort voorzien die hier niet in is meegenomen.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10935320

Parallel aan dit traject heeft Popradar een aanvraag van € 40.000 bij de subsidieregeling versterking cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering aangevraagd en toegekend gekregen. De aanvraag is gericht op het verbeteren van de financiële administratie. Naar aanleiding van de aanbeveling van Berenschot om een eenmalige financiële impuls te geven ten behoeve van professionalisering, is Popradar naar deze regeling verwezen. Overige scenario’s In de komende periode voeren we met Popradar gesprekken over mogelijke alternatieve scenario’s voor de toekomst, naast het hierboven beschreven scenario. Eén van de scenario’s is dat Popradar zich richt op de uitvoering van systeemtaken vanuit een andere locatie. Een deel van de systeemtaken werden de afgelopen jaren al met diverse partners op verschillende plekken in de stad uitgevoerd. Gelijktijdig werken we aan het zoeken van een nieuwe hoofdhuurder voor het gebouw. Zoals vermeld in de brief ‘Gedeeltelijke huuropzegging Popradar’ is het voornemen hierbij rekening te houden met het behoud van culturele infrastructuur en de huidige gebruikers. Een mogelijk scenario voor Popradar hierbij is dat er ruimtes gehuurd worden van een eventuele nieuwe hoofdhuurder in het huidige pand. Met deze drie scenario’s in beeld verwacht ik u begin 2026 te kunnen informeren over de toekomst van Popradar en het gebouw aan de Burgemeester Hovylaan 12.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Financiën, Cultuur en Economische ontwikkeling Saskia Bruines

4/4