RIS323103 Programmabegroting 2026-2029

59

Musea Den Haag kent een rijke verscheidenheid aan particuliere musea en musea die door het rijk en de gemeente worden gesubsidieerd. Daarvan beheren Museum Bredius, Escher in Het Paleis, het Haags Historisch Museum, het Kunstmuseum (met KM21 en Fotomuseum) en het Museon-Omniversum collecties in gemeentelijk eigendom. Het Haags Historisch Museum is in 2026 gesloten vanwege de ingrijpende verbouwing. Archeologie De gemeente verwacht in 2026 circa 20 vooronderzoeken te doen, die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. Er worden nieuwe technieken ingezet om de resultaten te presenteren aan het publiek. Bibliotheek • Er is altijd de bibliotheek in de buurt. • De programmering van de bibliotheken is op drie hoofdlijnen: Educatie 0-25 jaar, Basisvaardigheden en digitaal burgerschap (18+) en Cultuur en maatschappij. • Met het landelijke programma de Bibliotheek op school werken we aan het stimuleren van meer lezen, op school en thuis. • Met inzet van Community librarians werken we samen met lokale gemeenschappen en partners. Gemeentearchief • Het archief maakt en houdt informatie duurzaam toegankelijk zodat de gemeente verantwoording kan afleggen en rechtszekerheid biedt aan inwoners en bedrijven. • Voorbereiding op de implementatie van de nieuwe Archiefwet.

• Door actief op zoek te gaan naar waardevolle archieven en collecties van instellingen, bedrijven en stichtingen, wordt het archief representatiever voor de Haagse samenleving. • Het HGA zorgt ervoor dat informatie niet verloren gaat, maar opnieuw gebruikt kan worden—door de gemeente, door burgers, door onderzoekers en door toekomstige generaties. Media De gemeente hecht zeer aan een sterke lokale journalistieke sector die de bevolking onafhankelijk informeert. De lokale journalistiek wordt versterkt en er wordt bijgedragen aan de nieuwswijsheid van de inwoners van de stad. Als internationale stad van vrede en recht ondersteunen we organisaties die opkomen voor de persvrijheid wereldwijd. De gemeente steunt de lokale publieke omroep, heeft een studio in het centrum, faciliteert muurkranten met lokaal nieuws en exposities in publiek toegankelijke ruimten. Monumentenzorg In 2026 worden er gemeentelijke monumenten aangewezen uit de periode Post 65 en uit de periode tussen 1850 en 1940. Ook wordt gestart met het aanwijzen van beeldbepalende bebouwing. Er zijn diverse subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden. In 2026 wordt voor de omgevingskwaliteit het kwaliteitssysteem verder ontwikkeld op basis van de Omgevingsvisie en de Nota omgevingskwaliteit 2025.

Dit is het verloop van de totale lasten en baten van het hele programma 5 Cultuur en Bibliotheken. Hieronder worden de lasten en baten onderverdeeld over de verschillende activiteiten binnen het programma. bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen Onttrekkingen Saldo inclusief reserves

Realisatie 2024 147.750 14.899 132.851 0 0 132.851

2025 161.277 13.634 147.643 0 0 147.643

60

Begroting 2026 2027 163.264 150.745 11.729 11.769 151.535 138.976 0 0 0 0 151.535 138.976

2028 149.877 11.706 138.171 0 0 138.171

2029 149.456 11.706 137.750 0 0 137.750

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Activiteiten 2026 Lasten Baten Saldo 1. Cultuur 71.297 63 71.234 2. Beeldende kunst 399 0 399 3. Accommodaties voor kunstbeoefening 19.355 7.242 12.113 4. Musea 28.359 1.894 26.465 5. Archeologie 2.185 400 1.785 6. Gemeente archief 6.791 360 6.431 7. Media 2.075 0 2.075 8. Monumentenzorg 1.603 0 1.603 9. Bibliotheek Den Haag 31.201 1.770 29.431 Totaal 163.264 11.729 151.535

Toelichting w-vragen per onderdeel

Cultuur Cultuur Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 64.675 69.659 71.297 68.778 68.694 67.644 754 125 63 63 0 0 63.920 69.534 71.234 68.715 68.694 67.644

Wat willen we bereiken? Het uitgangspunt voor het cultuurbeleid van de gemeente en de doelen die we willen bereiken staan in de Cultuurvisie 2033 (RIS315525). De Cultuurvisie is tot stand gekomen na een uitgebreid participatietraject en vormt ook de basis voor het beleid op de kortere termijn. Dat wordt vastgelegd in vierjarige beleidskaders, waarvan de eerste is gestart op 1 januari 2025 (Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028, RIS315711). De Cultuurvisie heeft vier pijlers: • Cultuureducatie en -participatie: een leven lang cultuur • Diversiteit en inclusie in de culturele sector • Makersklimaat: ruimte en aandacht voor de creatieven • Aantrekkingskracht: 365 dagen en nachten aantrekkelijk We vinden het belangrijk dat alle kinderen en jongeren met betekenisvol kunst- en cultuuraanbod kunnen kennismaken en zich, ook buiten schooltijd, zelf (verder) kunnen bekwamen in het beoefenen van kunst en cultuur. Dat realiseren we via de uitgangspunten en doelstellingen in de nota cultuureducatie en cultuurparticipatie 2025-2028 (RIS 322657 ). We willen bereiken dat er voldoende betaalbare ruimte is voor kunstenaars en creatieve ondernemers, de uitvoering van het buitenkunstbeleid op orde brengen. Dat doen we op basis van de Nota Broedplaatsen en de Uitvoeringsnota Kunst in de Openbare Ruimte (RIS322663).

In het IHP voor Cultureel Vastgoed geven we aan op welke wijze we het gemeentelijk vastgoed benutten voor culturele functies. We willen dat het culturele aanbod 365 dagen en nachten aantrekkelijk is. Dat doen we in 2026 door een uitgebreid en divers cultureel aanbod te subsidiëren, samen te werken met The Hague & Partners op het gebied van cultuurmarketing en onderzoek te doen naar Den Haag Culturele Hoofdstad 2033 (RIS 321094). Daarnaast geven we integraal uitvoering aan de Nachtvisie (RIS319421). In de Cultuurvisie Den Haag 2033 en het Beleidskader Kunst en Cultuur 2025-2028 stellen we daarnaast dat een goede bedrijfsvoering een voorwaarde is voor een gezonde en weerbare culturele sector. In 2026 werken we hier verder aan in samenwerking met de culturele instellingen.

Wat gaan we ervoor doen? •

Meerjarige subsidiëring; Iedere vier jaar verdelen we een groot deel van het beschikbare cultuurbudget over culturele organisaties op basis van subsidieregelingen en advies over de aanvragen van externe adviescommissies. 2026 is het tweede jaar van de periode 2025-2028. Het Rijk onderzoekt de

61

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

•

mogelijkheden om de meerjarige subsidieperiode die start in 2029 te verlengen. In 2026 zal de gemeente hier ook een besluit over moeten nemen. Begrotingssubsidies; We hebben met het Beleidskader 2025-2028 ervoor gekozen om een aantal culturele organisaties vanaf 2025 niet te laten meelopen in de subsidietender voor meerjarige subsidies, maar om ze door middel van een begrotingssubsidie te bekostigen. Het gaat o.a. om instellingen die namens de gemeente structurele (systeem)taken uitvoeren. Dit zijn Amare, Cultuurschakel, Popradar en Stroom. Amare; Tijdens de behandeling van de programmabegroting 2025 is amendement A van de SP (RIS320473) aangenomen. In 2026 zal de uitvoering van het hierin gevraagde Plan van Aanpak door Amare verder ter hand genomen worden. Diligentia & PePijn en KOO; Onder de subsidieregeling MJB 2025-2028 is aan Diligentia & PePijn en KOO voor 2025 en 2026 subsidie verleend waaraan specifieke subsidieverplichtingen met verbeterpunten zijn verbonden. Gedurende 2025 is dit gemonitord en begin 2026 zal duidelijk zijn of hieraan wordt voldaan. Projectregelingen; Naast de meerjarige subsidieregelingen hebben we in 2026 ook diverse projectsubsidieregelingen, waaronder Haagse Kunst en Cultuur Projecten (HKCP), de Makersregeling en de regeling stimulering versterking cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering. Deze regelingen hebben een looptijd tot en met 2028.

Bedrijfsvoering culturele organisaties; Naast de subsidieregeling versterking cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering die tot doel heeft om instellingen financieel te ondersteunen bij het versterken van hun bedrijfsvoering, organiseren we in 2026 ook kennissessies op het vlak van cultureel ondernemerschap en bedrijfsvoering. Europese Culturele Hoofdstad 2033; Naar aanleiding van de motie “Den Haag Culturele Hoofdstad 2033” (RIS316149) zal in 2026 het projectplan DH33 worden opgesteld. Dit plan zal middels een raadsbesluit naar verwachting voor het zomerreces aan de gemeenteraad worden voorgelegd, zodat medio 2026 een besluit genomen kan worden of Den Haag zich als stad zal kandideren voor de titel Europese Culturele Hoofdstad 2033. Broedplaatsen; Na de vaststelling van de nota Broedplaatsen in het najaar van 2025 start de implementatie. Onderdeel van de implementatie is het Uitvoeringsprogramma bij de Nota Broedplaatsen dat in 2026 zal worden aangeboden aan de raad. Hierin wordt vraag en aanbod beter in kaart gebracht, doorstroom bevorderd en het gebruik van de gemeentelijke vastgoedportefeuille geoptimaliseerd. De samenwerking met vastgoedpartners in de stad wordt aangehaald om het aantal vierkante meters op peil te houden en te laten groeien met de stad. Dit heeft onder andere als doelstelling om de werkgelegenheid in de Haagse creatieve sector te laten groeien.

Kunst in de openbare ruimte; In de uitvoeringsnota Kunst in de Openbare ruimte die zomer 2025 is vastgesteld is vastgelegd welke stappen we nemen om dit onderwerp beter te borgen. Onder meer werken we in 2026 aan een collectieprofiel. Publieksonderzoek; Het 4e publieksonderzoek, dat The Hague & Partners in opdracht van de gemeente uitvoert naar het culturele publiek in Den Haag, start in september 2025 en loopt door in 2026. Met het onderzoek monitoren we welke doelgroepen de culturele instellingen bezoeken en hoe goed de verschillende inwoners van Den Haag in het publiek terug te zien zijn. Toegankelijkheid; Vanuit het coalitieakkoord 2022-2026 is € 0,1 mln. beschikbaar gesteld voor het toegankelijk maken van de cultuursector. Deze middelen zijn ook voor 2026 toegevoegd aan de Subsidieregeling Toegankelijke Stad, waarmee we culturele instellingen ondersteunen bij het toegankelijk maken van hun gebouw en/of programmering. Daarbij gaat het om fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid. Samenwerking met partijen in de stad; Versterken van cultuur en media doen we niet alleen, maar samen met vele partijen in de stad. We versterken de samenwerking van culturele instellingen, economische partijen, vastgoedpartijen, internationale instellingen, fondsen en andere partners.

Wat mag het kosten? Met het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 wordt (exclusief musea) ca. € 47,2 mln. verstrekt aan culturele instellingen. Via begrotingssubsidies Cultuur wordt ca. € 16,5 mln. besteed en via diverse kleinere subsidieregelingen € 2,4 mln. De personeelskosten en de overige uitgaven bedragen ca. € 5,0 mln.

62

Beeldende kunst Beeldende kunst Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 402 399 399 399 399 399 0 0 0 0 0 0 402 399 399 399 399 399

Wat willen we bereiken? Kunst in de openbare ruimte draagt bij aan de aantrekkelijkheid en leefbaarheid van Den Haag. Ook behoren monumenten en gedenktekens tot de collectie. Hiermee geven we inwoners een plek in de stad om in aanraking te komen met de geschiedenis. Bovendien bieden gedenktekens een plek van betekenis voor nabestaanden van gemeenschappen. Als eigenaar van de collectie kunst in de openbare ruimte zorgen wij ervoor dat de collectie in goede staat verkeert, de informatievoorziening op orde is en de collectie beleefbaar is voor inwoners en bezoekers.

Wat gaan we ervoor doen? •

• • • • •

In 2026 leggen we een collectieprofiel vast. We geven opdracht voor de onderhouds- en schoonmaakwerkzaamheden aan kunstwerken in de openbare ruimte. Ook gaan we in gesprek om het beheer en onderhoud nog beter te organiseren en om stappen te maken richting een meerjarig onderhoudsplan (MOP). We blijven werken aan het verbeteren van processen voor het aanvragen, maken en plaatsen van nieuwe kunstwerken en gedenktekens. Ook voor het maken en afhandelen van meldingen bij schade worden de processen gestroomlijnd. Dit wordt ook gecommuniceerd naar inwoners. Er wordt gewerkt aan een collectieregistratiesysteem om de informatiehuishouding van de collectie te verbeteren. Bovendien wordt onderzoek uitgevoerd naar het eigenaarschap van de kunstwerken uit de collectie om de informatiehuishouding verder te verstevigen. Er wordt gewerkt aan nieuw beleid voor kunst in de openbare ruimte. We verwezenlijken opdrachten voor kunstwerken en gedenktekens om de Haagse collectie aan te vullen.

Wat mag het kosten? Het budget bedraagt € 0,4 mln.

Accommodaties voor kunstbeoefening Accommodaties voor kunstbeoefening Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 17.838 7.057 10.781

2025 19.062 7.205 11.857

2026 19.355 7.242 12.113

2027 16.146 7.282 8.864

2028 16.115 7.282 8.833

2029 16.235 7.282 8.953

Wat willen we bereiken? We zorgen voor goede gemeentelijke culturele accommodaties. Om inzichtelijk te maken welke investeringen nodig zijn om het cultuurvastgoed aan de beleidsdoelstellingen te laten voldoen, is het Integraal Huisvestingsplan Cultuur & Bibliotheken (RIS311896) uit 2022 opgesteld. Hierin zijn zowel de ambities als de planning opgenomen.

Wat gaan we ervoor doen? •

• •

We vervolgen in 2026 de (voorbereiding van de) projecten die geprioriteerd zijn binnen het financiële kader. Dit volgt uit het collegebesluit Haagse Referentienormen voor maatschappelijke voorzieningen (RIS307513) waarin opdracht is gegeven tot een nadere uitwerking van het voorzieningenniveau per type voorziening. Resultaat hiervan zijn de Integrale Huisvestingsplannen (IHP’s, scope 10 jaar) cultuur & bibliotheken, onderwijs, sport en zorg en welzijn. In de begroting is een structurele oplopende reeks kapitaallasten beschikbaar gesteld vanaf 2024 voor uitvoering van deze IHP’s. We zetten extra middelen in voor vervanging van (gebouwgebonden) installaties. De middelen zijn beschikbaar voor exploitatie, beheer en onderhoud van maatschappelijk vastgoed voor cultuur. Het beleid voor werkruimten voor individuele kunstenaars en kunstenaarscollectieven wordt bijgesteld onder andere aan de hand van een inventarisatie van het gebruik van de huidige werkruimten in

63

• • • • •

gemeentelijk bezit, de vraag naar werkruimtes en de ontwikkelingen op het gebied van vastgoed en in het bijzonder van betaalbare werkruimten. Begin januari 2026 wordt de winnaar van de selectieprocedure bekend gemaakt en zal de transformatie starten van De Helena naar een filmtheater met werkplekken voor broedplaatsen, audiovisuele ondernemers, huiskamer voor de wijk en continuering van de Energiekas. In 2026 worden de ateliers aan de Prinsegracht 14A-16 verder verduurzaamd en waarschijnlijk in 2026 afgerond. In 2026 gaan de voorbereidingen voor de verbouwing van Muzee Scheveningen en de werkzaamheden aan de Appelloods door. Met het oog op toekomstige ontwikkelingen van culturele voorzieningen overweegt de gemeente de overname van cultureel vastgoed. Hierbij moet achterstallig onderhoud worden uitgevoerd en bestaande leningen worden afgewikkeld. De gemeente stelt hiervoor 0,9 mln. beschikbaar. Het Uitvoeringsprogramma dat hoort bij de Nota broedplaatsen 2025-2030 zal worden vastgesteld in 2026.

Wat mag het kosten? Voor Accommodaties is in 2026 19,4 mln. aan lasten begroot. De lasten betreffen met name onderhoud ( 5,7 mln.) en kapitaallasten ( 10,6 mln.). De baten bestaan voornamelijk uit huuropbrengsten.

Musea Musea Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 25.800 26.547 28.359 27.095 26.458 26.203 1.919 1.894 1.894 1.894 1.894 1.894 23.881 24.653 26.465 25.201 24.564 24.309

Wat willen we bereiken? Tentoonstellingen, bijbehorende activiteiten en educatieve programmering van musea dragen in grote mate bij aan de aantrekkelijkheid van de stad, zoals genoemd in de Cultuurvisie. Met de verbouwing van het Haags Historisch Museum wordt het culturele karakter van het Museumkwartier verder versterkt en wordt een impuls gegeven aan het kwaliteitstoerisme. Dit wordt genoemd in de coalitieakkoorden van 2022 (RIS 313189) en 2023 (RIS 316672) en het Binnenstadsplan 2033 (RIS316359_bijlage 1). Voor de voormalige Amerikaanse ambassade zal een nieuwe bestemming worden gezocht.

Wat gaan we ervoor doen? •

•

•

•

We renoveren het Haags Historisch Museum en breiden het uit. In het Haags Historisch Museum zijn de publieksfaciliteiten en de installaties op het gebied van veiligheid, techniek en klimaat dringend aan vervanging toe zodat is besloten tot een verbouwing (RIS306881; RIS314587; RIS311896). Na de succesvolle aanbesteding voor de aannemer en de beschikbaarstelling door de raad van het uitvoeringskrediet vindt de realisatie plaats van de verbouwing. De huidige planning gaat uit van heropening in het voorjaar van 2027. Er werden plannen ontwikkeld om in het voormalige gebouw van de Amerikaanse ambassade een nieuw Eschermuseum te vestigen, voor de versterking van het Museumkwartier en om een impuls te geven aan het kwaliteitstoerisme. De lopende aanbesteding is medio 2025 tijdelijk on hold gezet voor nader onderzoek. In 2026 wordt verder gewerkt aan de invulling en herontwikkeling van het ambassadegebouw. Mocht hier uiteindelijk een andere functie worden ontwikkeld, blijft de gemeentelijke Escher collectie in het Paleis behouden voor het Museumkwartier. We denken mee met de huidige gebruiker van de Amerikaanse ambassade voor een nieuwe, zo mogelijk vaste, locatie. In 2026 wordt de vervanging van de installaties van het Kunstmuseum verder voorbereid en wordt dit grootschalige project ingericht.

Het verduurzamen van het gebouw en het vervangen van de installaties gaat gepaard met noodzakelijke bouwkundige aanpassingen waarbij ook gekeken wordt naar noodzakelijke functionele verbeteringen van de logistiek, depot en publieksfuncties zoals de entree. Met het Beleidskader 2025-2028 is ervoor gekozen dat musea die een gemeentelijke collectie beheren door middel van een begrotingssubsidie worden bekostigd. Dit zijn het Kunstmuseum, MuseonOmniversum, het Haags Historisch Museum, Museum Bredius en Escher in het Paleis.

Wat mag het kosten? Via het Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028 wordt aan musea ca. € 22,7 mln. subsidie verleend waarvan € 22,3 mln. in de vorm van begrotingssubsidies. Voor vastgoed is hier in totaal € 2,9 mln. opgenomen, zowel regulier als eenmalig budget. De lasten van overige zaken inzake musea bedragen per saldo € 2,8 mln. De baten betreffen ontvangen huren. 64

Archeologie Archeologie Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2.015 2.178 2.185 2.169 2.168 2.168 431 400 400 400 400 400 1.584 1.778 1.785 1.769 1.768 1.768

Wat willen we bereiken? In de Haagse bodem liggen archeologische resten die soms duizenden jaren oud zijn. Archeologie Den Haag beschermt, onderzoekt, bewaart en presenteert deze resten.

Wat gaan we ervoor doen? • Uitvoeren: de gemeente verwacht in 2026 circa 20 vooronderzoeken te doen, die mogelijk leiden tot 5 opgravingen. De uitkomsten van de onderzoeken worden gepubliceerd in de reeks Haagse Archeologische Rapporten. Een groot deel van de inzet van de afdeling gaat naar de werkzaamheden voor de renovatie van het Binnenhof. Ook de transformatie van Den Haag Zuidwest krijgt aandacht. Het budget voor onderzoeken komt veelal vanuit initiatiefnemers en de rest is afkomstig van de gemeente als opdrachtgever. • Advisering: in 2026 geeft Archeologie Den Haag als wettelijk bevoegd gezag ongeveer 200 adviezen voor vergunningaanvragen. Ook gaat de gemeente voor het omgevingsplan een update maken van de archeologische waarde- en verwachtingenkaart. • Collectie: Den Haag vindt het belangrijk dat resultaten van archeologisch onderzoek in de stad worden teruggegeven aan bewoners en bezoekers van de stad. Daarbij worden innovatieve technologieën ingezet: 3D-scanners, Virtual Reality en Augmented Reality. Hiermee worden resultaten gevisualiseerd en toegankelijk gemaakt voor het publiek en de wetenschap. • Educatieve programma's: er worden educatieve programma's onderhouden en uitgevoerd, waaronder lessen op scholen, workshops en exposities om bewoners en bezoekers te informeren over ons archeologisch erfgoed.

In 2026 worden 200 lessen over de Haagse archeologie gegeven in de Tempel en op scholen. • Publieksparticipatie: de gemeente betrekt burgers bij het erfgoed van Den Haag op verschillende manieren en in samenwerking met erfgoedpartners, zoals monumentenzorg en bibliotheken. In 2026 worden meer dan 90 activiteiten in de Historische Informatie Punten georganiseerd in alle Haagse Bibliotheken en 50 andere publieksactiviteiten, zoals lezingen en open dagen.

Wat mag het kosten? Het totale budget van de afdeling Archeologie bedraagt € 2,2 mln. Hiervan bedragen de personeelslasten circa € 1,6 mln. De overige € 0,6 mln. zijn onder meer voor archeologische onderzoeken. De baten bedragen € 0,4 mln. en betreft de vergoeding van archeologische onderzoeken door externe opdrachtgevers.

Gemeentearchief Gemeente archief Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 4.274 6.899 6.791 6.007 5.932 5.932 710 660 360 360 360 360 3.564 6.239 6.431 5.647 5.572 5.572

Wat willen we bereiken? Het Haags Gemeentearchief (HGA) wil informatie duurzaam toegankelijk maken en houden, zodat de gemeente verantwoording kan afleggen en rechtszekerheid biedt aan inwoners en bedrijven. Door te investeren in de kwaliteit van het informatiebeheer en in innovatieve vormen van digitale archivering, zorgt het HGA ervoor dat waardevolle gegevens ook in de toekomst beschikbaar blijven. Zo draagt het archief bij aan transparantie, rechtszekerheid en het behoud van het collectieve geheugen van de stad en haar inwoners.

65

Wat gaan we ervoor doen? Om dit te bereiken bereidt het HGA zich voor op de implementatie van de nieuwe Archiefwet. Deze wet verkort de overbrengingstermijn van overheidsarchieven van 20 naar 10 jaar, wat vraagt om het inhalen van achterstanden en het versnellen van processen. Het HGA werkt aan de inrichting van een goed functionerend digitaal archiefsysteem (e-depot), waarin digitale informatie veilig, betrouwbaar en langdurig bewaard kan worden. Daarnaast ontwikkelt het HGA beleid voor data-governance, zodat digitale gegevens op een verantwoorde manier worden beheerd. Als partner, adviseur en toezichthouder ondersteunt het HGA de gemeente bij het naleven van de Archiefwet en het verbeteren van de informatiehuishouding. Publieksbenadering Het HGA wil de verbinding met de stad versterken door samen te werken met erfgoedorganisaties en maatschappelijke partners. Door actief op zoek te gaan naar waardevolle archieven en collecties van instellingen, bedrijven en stichtingen, wordt het archief representatiever voor de Haagse samenleving. Tegelijkertijd zoekt het HGA naar manieren om deze collecties toegankelijk te maken op een manier die aansluit bij de taal, cultuur en belevingswereld van de inwoners.

Waarom dit belangrijk is Een goed functionerend archief is essentieel voor een transparante overheid, het beschermen van burgerrechten en het mogelijk maken van historisch en beleidsmatig onderzoek. Het HGA zorgt ervoor dat informatie niet verloren gaat, maar opnieuw gebruikt kan worden—door de gemeente, door burgers en door toekomstige generaties.

Wat mag het kosten? Voor het Gemeentearchief is € 6,8 mln. begroot aan lasten. Hiervan is € 4,8 mln. begroot voor personeelskosten en € 2,0 mln. huisvestings- en overige kosten. De baten betreffen bijdragen aan het uitvoeren van de archieffunctie voor gemeente Leidschendam-Voorburg. Voor de exploitatie van het depot in de Noodzetel is € 0,08 mln. per jaar gereserveerd voor 2026 en 2027.

Media Media Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 1.863 2.078 2.075 2.075 2.075 2.075 16 0 0 0 0 0 1.847 2.078 2.075 2.075 2.075 2.075

Wat willen we bereiken? De gemeente wil een sterke lokale journalistieke sector in de stad bevorderen. Dat is belangrijk voor het functioneren van de lokale democratie en het betrekken van burgers bij hun stad. • Daarom wil de gemeente ervoor zorgen dat er een goed functionerende en toegankelijke publieke lokale omroep in de stad actief is, die zorgt voor betrouwbare berichtgeving voor alle inwoners. • De gemeente wil dat nieuws en informatie eenvoudig in de stad verspreid kunnen worden en deze voorziening voor alle inwoners van Den Haag toegankelijk is, zodat zij op de hoogte zijn van wat er in hun stad speelt en gebeurt. Als internationale stad van vrede en recht wil de gemeente het belang van vrije journalistiek op zowel lokaal als (inter)nationaal niveau benadrukken en ondersteunen. De vrije journalistiek is onontbeerlijk voor het goed functioneren van de democratie. Den Haag is stad van het vrije woord. De gemeente wil dat er in het Atrium van het stadhuis, naast de activiteiten van de gemeente zelf, ruimte is voor onafhankelijke programmering.

Wat gaan we ervoor doen? • •

•

De lokale publieke omroep krijgt, conform de mediawet, steun van de gemeente. De omroep garandeert betrouwbare nieuws- en de informatievoorziening voor alle inwoners van de stad. Via de lokale omroep wordt ook de Haagse programmering van jongerenzender FunX structureel gefinancierd. Om onafhankelijke en pluriforme journalistiek te garanderen, ondersteunt de gemeente de Haagse stichting Luis in de Pels. Deze stichting verleent financiële steun aan lokale journalistieke projecten. De gemeente heeft geen enkele invloed op de inhoud van content, programma’s, artikelen of andere journalistieke uitingen. De gemeente werkt samen met organisaties die opkomen voor het vrije woord en persvrijheid. De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), Free Press Unlimited (FPU), Nieuwspoort en De Tegel 66

•

• •

zijn daar voorbeelden van. Daarbij gaat het nadrukkelijk om bijeenkomsten en/of evenementen die in Den Haag worden georganiseerd waarbij educatie op het gebied van persvrijheid/journalistiek en het bevorderen van nieuws- en mediawijsheid een belangrijk onderdeel zijn. Zie ook de subsidieregeling mediabeleid Den Haag 2022. Om de toegang tot de lokale media zo laagdrempelig mogelijk te maken, heeft de gemeente een studio ingericht in de Centrale Bibliotheek aan het Spui; Studio B. Vanuit deze studio, die voorzien is van camera’s zodat het publiek de radiostudio op internet ook kan zien tijdens de uitzending, zendt de lokale omroep dagelijks zijn live programma’s via RTV en online uit. De gemeente faciliteert de 350 muurkranten waarop lokaal nieuws verspreid wordt. Via dit digitale netwerk krijgen inwoners van Den Haag op allerlei locaties lokaal nieuws en informatie. De lokale omroep maakt een dagelijkse nieuwsminuut voor de muurkranten. Stichting Atrium faciliteert jaarlijks meer dan 50 exposities in het Atrium. Dit zijn zowel eigen producties van de stichting als producties van de gemeente en externe organisaties.

Wat mag het kosten? De Stichting Stadsomroep Den Haag en FunX ontvangen voor hun activiteiten samen een begrotingssubsidie van € 0,9 mln., de stichtingen Atrium en Luis in de Pels samen € 0,2 mln. Voor de subsidieregeling mediabeleid is € 0,2 mln. opgenomen. Voor personeel en overige kosten wordt € 0,8 mln. begroot.

Monumentenzorg Monumentenzorg Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 1.443 1.571 1.603 1.603 1.603 1.602 20 0 0 0 0 0 1.423 1.571 1.603 1.603 1.603 1.602

Wat willen we bereiken? Het in kaart brengen, beschermen en ontwikkelen van Haags erfgoed. En het bereiken en in stand houden van goede omgevingskwaliteit.

Wat gaan we ervoor doen? Erfgoed In het kader van onderzoek en het uitdragen en delen van kennis worden in 2026 twee publicaties in de VOM reeks voorbereid: 50 jaar Monumentenzorg Den Haag en Bouwhistorie. Er vindt een expositie plaats over Haags stadsbeeld naar aanleiding van de publicatie uit 2025. Ook worden er diverse publieksactiviteiten georganiseerd, zoals de Open Monumentendag in september, lessen basis en voortgezet onderwijs binnen Cultuurmenu en lezingen en wandelingen vanuit de Historische informatiepunten. De monumentenapplicatie wordt continu geactualiseerd. In 2026 worden er gemeentelijke monumenten aangewezen uit de periode Post 65 en uit de periode tussen 1850 en 1940 (operatie stofkam). Ook wordt gestart met het aanwijzen van beeldbepalende bebouwing. Dit alles vraagt uitgebreide participatietrajecten. Er zijn diverse subsidieregelingen die erfgoedeigenaren steunen in verduurzaming en ontwikkeling van panden. Dit betreft de regeling religieus erfgoed, regeling monumentenzorg, de regeling verduurzaming gemeentelijk erfgoed en subsidie voor het Nationaal Monument Oranjehotel. Omgevingskwaliteit In 2026 wordt het kwaliteitssysteem verder ontwikkeld op basis van de Omgevingsvisie en de Nota omgevingskwaliteit 2025. Jaarlijks legt de Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed verantwoording af met het jaarverslag.

In het kader van de gebiedsvisies worden er cultuurhistorische verkenningen uitgevoerd per gebied.

Wat mag het kosten? Het totale budget van de activiteit bedraagt € 1,6 mln. Hiervan wordt € 1,1 mln. besteed aan apparaatslasten. Voor de subsidieregelingen kerken, monumentenzorg, Oranjehotel enz. en overige kostenposten (zoals ICT-uitgaven) is € 0,5 mln. begroot.

67

Bibliotheek Den Haag Bibliotheek Den Haag Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 29.441 32.883 31.201 26.473 26.433 27.198 3.992 3.350 1.770 1.770 1.770 1.770 25.449 29.533 29.431 24.703 24.663 25.428

Wat willen we bereiken? Bibliotheek Den Haag wil een plek zijn waar iedere inwoner zich welkom voelt en zich kan ontwikkelen. We streven ernaar om een laagdrempelige, toegankelijke en gastvrije omgeving te bieden, waar mensen naast boeken ook inspiratie, ontmoeting en nieuwe inzichten vinden. Met een breed aanbod aan collecties, activiteiten en programma’s willen we bijdragen aan persoonlijke groei, kennisdeling en culturele verrijking. Dit aanbod past binnen de vijf wettelijke taken die het uitgangspunt vormen voor het werk van Bibliotheek Den Haag. Door de aanwezigheid op 56 locaties (17 vestigingen, 39 Bibliotheken op school) in de stad zijn we altijd dichtbij. Het doel is dat bezoekers de bibliotheek verrijkt verlaten—met nieuwe ideeën, vaardigheden of ervaringen die voor ieder individu anders kunnen zijn.

Wat gaan we ervoor doen? In 2026 wordt gestart met de uitvoering Meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Den Haag 2026-2029. In dit plan wordt ingezet op versterking van Bibliotheek Den Haag niet per se door altijd méér te doen, maar door accenten te leggen en zo nog meer in te zetten op kwaliteit. Altijd de bibliotheek in de buurt Bibliotheek Den Haag is met 17 vestigingen en 39 scholen die deelnemen aan het programma de Bibliotheek op school aanwezig op 56 plekken in de stad. Er is dus altijd een bibliotheek in de buurt waar mensen kunnen leren, ontdekken en geïnspireerd kunnen worden. Programmering In alle 17 vestigingen is ruim aanbod: een rijke collectie en een divers aanbod aan programmering. Er is een samenhangend evenwichtig programma voor de stad. We doen dit op drie hoofdlijnen: • Educatie 0-25 jaar (Lezen en taal als basis) • Basisvaardigheden en digitaal burgerschap (18+) (Meedoen aan de samenleving) • Cultuur en maatschappij (Inspireren en ontwikkelen) Met het landelijke programma de Bibliotheek op school werken we aan het stimuleren van meer lezen, op school en thuis. Dit en het aantal scholen dat in 2026 aangesloten kan worden is afhankelijk van de financiering. Community librarian De bibliotheek wil een ondersteunende rol spelen in het leven van de inwoners binnen de kaders van de wettelijke taken die de bibliotheek heeft.

Het is daarom belangrijk dat de vertrouwensband met de stad verdiept. De "community librarians" werken samen met lokale gemeenschappen en partners. Zo zorgen we ervoor dat het voor steeds meer mensen evident wordt om de drempel van de bibliotheek over te gaan. En alleen zo zijn we de betrouwbare partner die actief zorgt voor verbinding in de stad. Dit gaan we verder uitbouwen door "community librarians" op te leiden en de contacten met de partners in de stad en onze collega’s van de gemeente (zoals stadsdelen en wijken, CJG's en financiële hulpverlening) te versterken.

Wat mag het kosten? Voor Bibliotheek Den Haag is in 2026 voor € 31,2 mln. aan lasten begroot. Hiervan heeft € 7,7 mln. betrekking op huisvesting inclusief afschrijvingen, € 16,4 mln. is bedoeld voor personeel en € 2,2 mln. is geraamd voor programmering en activiteiten, € 1,7 mln. aan decentralisatie uitkering en € 3,2 mln. aan overige lasten. Er is € 1,8 mln. aan baten begroot.

68

Financiële verdieping bedragen x € 1.000 2025 2026 2027 2028 2029 Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2025-2028 150.965 148.614 145.495 143.072 0 Reeds goedgekeurde mutaties* 6.129 0 0 0 0 Subtotaal actuele begroting 2025-2028 157.094 148.614 145.495 143.072 0 (inzet) Budgettair kader (zie hoofdstuk 1) 1.050 2.100 0 0 900 Overige (neutrale) mutaties 3.133 12.550 5.250 6.805 148.556 Lasten Ontwerpbegroting 2026-2029 161.277 163.264 150.745 149.877 149.456 *RIS321479 Aanpassing begroting n.a.v. Kadernota begroting en verantwoording Overhead Met RIS321479 is de budgetverschuiving overhead primair proces, die voortkomt uit de Kadernota begroting en verantwoording Overhead (RIS320519), voor het jaar 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In dit raadsvoorstel is aangekondigd dat de meerjarige budgetverschuiving zal worden verwerkt in de Programmabegroting 2026-2029. Voor Cultuur is dit in 2026 € 0,9 mln., in 2027 € 0,9 mln., in 2028 € 0,9 mln. en in 2029 € 0,9 mln. Voor de Bibliotheek is dit in 2026 € 3,8 mln., voor 2027 € 3,9 mln., voor 2028 € 3,9 mln. en voor 2029 € 3,9 mln. Voor het Haags Gemeentearchief is dit in 2026 € 1,2 mln., voor 2027 € 1,2 mln., voor 2028 € 1,2 mln. en voor 2029 € 1,2 mln.

De begroting stijgt in 2026 ten opzichte van 2025 structureel onder andere wegens trend bij Cultuur (€ 1,4 mln.) en bij Musea (€ 0,6 mln.), en stijgt bij Musea incidenteel met € 1,6 mln. vanwege overgeheveld budget in 2025 en incidenteel cultureel vastgoedbudget in 2026. Verder daalt de begroting in 2027 ten opzichte van 2026 met € 2,5 mln. met name vanwege het aflopen van de tijdelijke incidentele middelen die aan de begroting zijn toegevoegd voor een meerjarige subsidie MJB categorie B voor Diligentia & PePijn en KOO. Bij Accommodaties voor kunstbeoefening is in 2026 een aantal grote incidentele onderhoudsprojecten gepland, waarna de begroting in 2027 met ruim € 3 mln. daalt. De toerekening van de huisvestingskosten Spui zijn herzien en dit resulteert in een verlaging in de begroting van de Bibliotheek van € 3,1 mln. resp. € 3,8 mln. en bij het Haags Gemeentearchief van € 0,5 mln. Vooruitlopend op de nieuwe Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen is in 2025 en 2026 een bedrag van € 1,7 mln. per jaar opgenomen aan decentralisatie uitkering, vanaf 2027 is de verwachting dat dit via het Gemeentefonds gaat lopen. Daarnaast zijn de specifieke uitkeringen € 2,2 mln. lager omdat daar nog geen nieuwe afspraken voor zijn en komt de incidentele toevoeging vanuit de activareserve € 0,9 mln. te vervallen.

Tenslotte daalt de begroting van de Gemeentearchief vanaf 2027 met € 0,8 mln. als gevolg van het wegvallen van incidentele bijdrage voor het inhalen van achterstanden. Bij de Bibliotheek dalen in 2026 zowel de baten als de lasten met € 1,6 mln. doordat de specifieke uitkeringen voor lokale bibliotheekvoorzieningen dalen.

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2025-2028 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2025-2028 (inzet) Budgettair kader (zie hoofdstuk 1) Overige (neutrale) mutaties Baten Ontwerpbegroting 2026-2029

Voorziening

2025

2026

2027

bedragen x € 1.000 2028 2029

12.703 0 12.703 0 931 13.634

11.475 0 11.475 0 254 11.729

11.515 0 11.515 0 254 11.769

11.452 0 11.452 0 254 11.706

Beginsaldo ToeAan2026 voegingen wendingen

Voorziening Frictie- & transitiekosten kunstenplan

420 420

0 0

De voorziening blijft gehandhaafd in verband met lopende bezwaarzaken.

69

0 0

0 0 0 0 11.706 11.706

bedragen x € 1.000 Vrijval Eindsaldo 2026 0 0

420 420

bedragen x € 1.000 Investeringen

Totaal

Begroting 2026 en verder

Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2026 voorz. in 2026 2026 16.268 div. 2.819 750 0 750 3.036 div. 1.971 0 0 0 40.846 div. 36.014 10.928 0 10.928 12.540 div. 12.540 0 0 0 15.080 div. 10.495 5.214 0 5.214

Bibliotheek IHP Bibliotheken IHP Cultuur IHP Cultuur en bibliotheken Musea Overige accommodaties voor kunstbeoefening Totaal

8.483 96.253

div.

7.837

4.380

0

4.380

71.676 21.272

0

21.272

Grote investeringen betreft o.a. de renovatie en uitbreiding van het Haags Historisch Museum en de vervanging van installaties van verschillende accommodaties.

Indicatoren Prestatieindicator Rapportcijfer cultuuraanbod in Den Haag Kengetallen Aantal deelnemende leerlingen PO aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen VO aan cultuureducatie Aantal deelnemende leerlingen MBO aan cultuureducatie

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2017 2024 2025 2026 2027 2028 2029 7,6

7,3

7,6

7,6

7,6

7,6

NB

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting JR 2024 2025 2026 2027 2028 2029 103.431

342.979

153.979

154.498

161.845

170.755

NB

54.436

118.827

64.765

71.494

70.945

74.836

NB

14.612

14.876

16.859

18.454

NB

Het aantal deelnemende leerlingen MBO is vanaf de begroting 2025 opgenomen. Effectindicator: aantal bezoekers aan kunst- en cultuurinstellingen Podiumkunsten Klassieke muziek (oud/nieuw) Podiumkunsten Pop, jazz, urban, wereldmuziek Podiumkunsten Theater, toneel, dans

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting JR 2024 2025 2026 2027 2028 2029

123.184

356.043

367.998

373.268

376.123

382.668

NB

567.317

396.763

677.550

705.674

723.699

730.699

NB

534.417

385.175

409.981

424.618

409.929

427.522

NB

70

Podiumkunsten Cultuurankers Podiumkunsten Film Podiumkunsten Letterkunde Beeldende kunst en vormgeving

87.641

123.918

187.112

119.558

53.052

Musea

774.183

204.096

212.525

214.557

222.426

NB

293.584

302.448

309.938

317.439

NB

13.720

16.770

19.220

21.070

NB

44.138

113.995

118.385

119.200

120.015

NB

988.942

1.046.502

1.055.193

1.141.656

1.167.820

NB

% actieve cultuurdeelname 84% 86% 80% 80% 80% 80% NB voor heel Den Haag Het percentage actieve cultuurdeelname betreft het percentage respondenten aan de stadsenquête dat aangeeft in het afgelopen jaar een bezoek te hebben gebracht aan bijvoorbeeld een museum, theater, bioscoop/filmhuis, muziekpodium of festival. Met ingang van 2025 is de nieuwe MJB-periode 2025-2028 ingegaan, met nieuwe budgetten en instellingen. De realisatie 2024 betreft nog de afspraken uit de vorige MJB-periode 2021-2024. Effectindicator: Bezoekers aan de bibliotheek

Nulmeting Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2.578.000 1.994.847 1.914.000 2.075.000 2.116.000 2.159.000 2.202.000

Effectindicator: Volwassen leden bibliotheek Effectindicator: Jeugdleden bibliotheek

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 35.773

37.000

37.000

37.000

38.000

39.000

Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 87.065

53.000

71

90.000

92.000

94.000

96.000

2.6 Onderwijs Portefeuillehouder: Hilbert Bredemeijer

Ambitie Alle Haagse inwoners moeten ongeacht hun achtergrond de kans krijgen om via onderwijs het beste uit zichzelf te halen. De gemeente wil gelijke onderwijskansen voor alle kinderen en jongvolwassenen in Den Haag.

Samenvatting De gemeente Den Haag streeft naar gelijke onderwijskansen voor alle inwoners, ongeacht achtergrond. Onderwijs vormt de basis voor persoonlijke ontwikkeling, maatschappelijke participatie en economische zelfstandigheid. In 2026 zetten we in op het versterken van kansengelijkheid door te investeren in een goede start voor jonge kinderen, het verbeteren van basisvaardigheden, en het creëren van een veilige en stimulerende leeromgeving. We werken aan inclusieve onderwijsvoorzieningen en passende ondersteuning voor kinderen en jongeren, met extra aandacht voor het voorkomen van schooluitval en het begeleiden van jongeren naar onderwijs of werk. De samenwerking tussen onderwijs, jeugdhulp en andere partners wordt verder versterkt. We zorgen voor inclusieve kinderopvang, tussenvoorzieningen voor (dreigende) thuiszitters en verbeteren het leerlingenvervoer. We zorgen voor adequate onderwijshuisvesting en starten met meerdere nieuwbouwen renovatieprojecten. Ook zetten we in op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, en op het versterken van het studentenleven in Den Haag. De Haagse Educatieve Agenda (HEA) ‘Kiezen voor kansen’ (RIS311077) vormt het beleidskader voor deze inzet. In 2026 wordt een nieuwe HEA vastgesteld.

Tegelijkertijd is er sprake van een afname van beschikbare middelen door landelijke bezuinigingen op onderwijsachterstandenbeleid (RIS321963). bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen Onttrekkingen Saldo inclusief reserves

Realisatie 2024 160.998 67.304 93.694 4.896 12.758 85.833

Activiteiten 2026 1. Onderwijsbeleid 2. Kinderopvang 3. Leerlingzaken 4. Leerlingenvervoer 5. Onderwijshuisvesting Totaal

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Lasten Baten Saldo 84.483 44.651 39.832 6.070 5.672 398 6.749 1.119 5.630 11.444 0 11.444 42.435 27 42.408 151.181 51.469 99.712

2025 188.281 88.879 99.402 3.357 3.243 99.516

72

Begroting 2026 2027 151.181 154.545 51.469 50.150 99.712 104.395 0 0 0 0 99.712 104.395

2028 152.292 49.855 102.437 0 0 102.437

2029 151.863 49.855 102.008 0 0 102.008

Toelichting w-vragen per onderdeel

Onderwijsachterstandenbeleid en taal Onderwijsbeleid Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 91.336 114.331 84.483 89.294 89.689 89.443 58.227 76.658 44.651 44.451 44.156 44.156 33.109 37.673 39.832 44.843 45.533 45.287

Wat willen we bereiken? De gemeente wil dat alle Haagse kinderen en jongeren, ongeacht hun achtergrond, gelijke kansen krijgen om zich via het onderwijs optimaal te ontwikkelen. Dit draagt bij aan kansengelijkheid en brede welvaart in de stad. De Haagse Educatieve Agenda 2022–2026 Kiezen voor kansen (RIS311077) vormt het beleidskader voor dit doel. Hierin staan vier ambities centraal die hieronder worden toegelicht. Daarnaast heeft het demissionaire kabinet besloten om de Onderwijskansenregeling voor het voorgezet onderwijs af te schaffen. Op 3 juli heeft de tweede kamer een motie aangenomen die de regering oproept de bezuiniging terug te draaien. We sluiten ons daarbij aan. Alsook het terugdraaien van de korting op de Onderwijsachterstandsmiddelen.

Wat gaan we ervoor doen? Ambitie 1: Voldoende, bevoegde en bekwame onderwijsprofessionals

• We ondersteunen professionals in en om de klas via 10 bovenbestuurlijke leernetwerken en inzet in 100 klassen door circa 80 studenten. • Jaarlijks doen 30 Haagse ambtenaren mee aan het programma Haagse Ambtenaren in de Klas. • We bieden begeleiding aan minimaal 25 schoolleiders in het primair onderwijs. • We verduurzamen het wijkgericht opleiden in Laak en breiden dit uit naar 2 andere wijken met lerarentekorten (RIS319452). • We ondersteunen zij-instromers via het Noodplan Personeelstekort en bieden startende docenten begeleiding via het Haags Inductie Programma. • Vakkrachten in het primair onderwijs kunnen een opleidingstraject volgen via Hogeschool Inholland en De Haagse Hogeschool. • Via het programma De Rode Loper stimuleren we instroom van nieuwe docenten, o.a. via Wereldburgers voor de Klas, de Haagse Lerarenbeurs en de Haagse Banenmarkt. • We zetten de Haagse LerarenPas voort en versterken de arbeidsmarktcommunicatie in samenwerking met de onderwijsregio Haaglanden. • We faciliteren gratis parkeren voor onderwijspersoneel bij scholen en zetten in op betaalbare woningen. Ambitie 2: Optimale leer- en ontwikkelomgeving

• • • • • • • • • •

We zetten peuterconsulenten in en bieden gratis voorschoolse educatie aan doelgroepkinderen. In 2026 zijn er 10 zomerscholen gericht op basisvaardigheden en talentontwikkeling. De vijf bestaande kopklassen worden voortgezet. We bieden extra (taal)ondersteuning aan nieuwkomers via nieuwkomersonderwijs, internationale schakelklassen en mbo-trajecten. Brugfunctionarissen leggen verbinding tussen ouders, school en wijk; in Den Haag Zuidwest zijn zij actief op vrijwel alle scholen. We faciliteren extra leertijd op scholen gericht op taal, sport, kunst en persoonlijke ontwikkeling. We behouden het gemiddelde van twee culturele activiteiten per leerling. Voor ruim 100 scholen faciliteren we schoolzwemmen. We stimuleren leesbevordering via Heel Den Haag Leest en de Bibliotheek Den Haag. We bieden 300 plekken voor huiswerkbegeleiding in bibliotheken en buurthuizen.

Ambitie 3: De juiste ondersteuning en passende plek voor alle kinderen en jongeren

• We versterken de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp via gesprekken met samenwerkingsverbanden (SPPOH, SWVZHW) en aanbieders (Kracht, rondomJou), gericht op inclusieve leeromgevingen (RIS318251).

73

• Met het dashboard verzuim en thuiszitters (RIS321711) krijgen we beter inzicht in oorzaken van schooluitval. • We investeren in deskundigheidsbevordering binnen reguliere kinderopvang en ontwikkelen gespecialiseerde voorzieningen voor kinderen met extra zorgbehoeften (RIS318493). • Op negen Haagse scholen zijn startklassen met jeugdhulp ingericht (RIS317605). Schoolbesturen kunnen op wijkniveau plaatsingstafels organiseren voor kinderen zonder onderwijsplek (RIS318493). • Leerkrachten uit het speciaal onderwijs worden ingezet op vijf kinderdagcentra om kinderen met onderwijspotentieel voor te bereiden op school. • Schoolmaatschappelijk werk+ (smw+) wordt uitgevoerd door Kracht en rondomJou in het po, vo en voorschoolse educatie; in het mbo gebeurt dit onder regie van de instellingen, mede gefinancierd door de gemeente. • Het Steunpunt nieuwkomers van SPPOH ondersteunt scholen bij het vinden van passende onderwijsplekken voor nieuwkomers met ondersteuningsbehoeften. • We zetten Jongerenpunt070 in om jongeren die dreigen uit te vallen of al zijn uitgevallen te begeleiden naar onderwijs of werk. De inzet richt zich op persoonlijke begeleiding, maatwerktrajecten en het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt.

• Op tien locaties in de stad worden hybride leerlijnen aangeboden: leer-werkplekken bij erkende werkgevers met praktijkervaring en theoretisch onderwijs. Ambitie 4: Onderwijs dat bijdraagt aan de brede welvaart van Hagenaars

• We bieden een breed aanbod van trajecten voor volwassenen met beperkte basisvaardigheden (taal NT1/NT2, rekenen, digitale vaardigheden), inclusief taalles onder werktijd. • Bij toekenning van rijkssubsidie starten we in 2026 met de pilot Collectief voor Laaggeletterden en Laagopgeleiden, gericht op scholing en werktoeleiding in samenwerking met scholen, gemeenten, UWV en werkgevers. • We subsidiëren zeven trajecten voor vernieuwend opleidingsaanbod in tekortsectoren en voor omen bijscholing van werkenden en werkzoekenden. • We stimuleren gelijke stagekansen via samenwerking tussen onderwijsinstellingen en bedrijven. • We ondersteunen acht subsidieaanvragen voor vernieuwend mbo-, hbo- en wo-onderwijs en toegepast onderzoek dat bijdraagt aan grootstedelijke uitdagingen. • Via het Platform Student en Stad organiseren we een gezamenlijke introductieweek, sportactiviteiten en zetten we in op studentenwelzijn en betaalbare huisvesting. • We subsidiëren studentenorganisaties die bijdragen aan een bloeiend en divers studentenleven. • We voeren in 2026 het Actieplan Taal (RIS316363) uit, met interventies gericht op het doorbreken van laaggeletterdheid bij kinderen (0–12 jaar) en hun ouders/verzorgers.

Wat mag het kosten? Voor Onderwijsbeleid zijn er in 2026 voor € 84,4 mln. aan lasten en € 44,7 mln. aan baten begroot. De lasten bestaan uit: € 77,9 mln. voor bekostiging van de subsidieregelingen en opdrachten, € 5,9 mln. salarissen en sociale lasten en € 0,6 mln. diverse overige kosten. De baten bestaan uit: € 44,7 mln. rijksmiddelen in de vorm van specifieke uitkeringen (SPUKS).

Kinderopvang Kinderopvang Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 5.051 6.215 6.070 6.625 5.927 5.982 5.259 5.732 5.672 5.672 5.672 5.672 -208 483 398 953 255 310

Wat willen we bereiken? De gemeente Den Haag wil dat alle kinderopvanglocaties voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen, zodat kinderen van 0 tot 13 jaar zich veilig en optimaal kunnen ontwikkelen in een pedagogische omgeving. Goede kinderopvang draagt bij aan een sterke start op school, ondersteunt ouders bij werk of studie en versterkt Den Haag als aantrekkelijke vestigingsstad voor werkende en studerende inwoners.

74

Wat gaan we ervoor doen? • • • • • •

We geven GGD Haaglanden opdracht om 100% van de kinderdagverblijven, buitenschoolse opvanglocaties en gastouderbureaus te inspecteren, conform de wettelijke verplichting uit de Wet kinderopvang. We laten daarnaast 100% van de gastouderlocaties inspecteren, ondanks dat de landelijke norm op 50% ligt, vanwege het belang van veiligheid en kwaliteit. We voeren extra, onaangekondigde flitsinspecties uit om de naleving van de kwaliteitseisen te versterken. We verdiepen het toezicht op goed presterende locaties door aanvullend te kijken naar pedagogische kwaliteit. We geven structureel voorlichting aan nieuwe en bestaande houders, organiseren bijeenkomsten en voeren gesprekken bij signalen van structurele tekortkomingen of hoge boetes. We houden het Haagse deel van het Landelijk Register Kinderopvang actueel, inclusief tijdige verwerking van nieuwe aanvragen en wijzigingen.

Wat mag het kosten? Voor Kinderopvang zijn er in 2026 voor € 6,1 mln. aan lasten en € 5,7 mln. aan baten begroot. De lasten bestaan uit: € 2,5 mln. kapitaallasten, € 1,5 mln. toezicht en handhaving kinderopvang, € 1,5 mln. salarissen en sociale lasten, € 0,4 mln. overige goederen en diensten en € 0,2 mln. belastingen. De baten bestaan uit: € 5,5 mln. huren en € 0,2 mln. diverse overige baten (leges en boetes).

Leerlingzaken Leerlingzaken Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 9.453 12.044 6.749 5.156 4.607 4.603 3.768 6.462 1.119 0 0 0 5.685 5.582 5.630 5.156 4.607 4.603

Wat willen we bereiken? De gemeente wil dat zoveel mogelijk jongeren onderwijs volgen, uitstromen met minimaal een startkwalificatie en daarmee een stevig fundament hebben voor hun toekomst.

Wat gaan we ervoor doen? • • • •

We blijven inzetten op samenwerking met scholen, jeugdhulp en andere partners rondom jongeren en hun ouders, vanwege de toename van complexe casuïstiek bij schoolverzuim. Het Routeboek verzuim en thuiszitters (RIS318489) is daarbij een belangrijk instrument. In schooljaar 2025–2026 besteden we extra aandacht aan de bekendheid en toepassing ervan bij scholen en jeugdhulporganisaties. De gemeente zet het thuiszittersteam voort vanaf 2026. Dit team van gespecialiseerde leerplichtambtenaren voorkomt dat kinderen langdurig buiten beeld raken en versterkt de samenwerking met onderwijs en zorg. De casemanagers bij het Jongerenpunt070 blijven jongeren laagdrempelig ondersteunen bij onderwijs, werk en het versterken van hun zelfredzaamheid. In samenwerking met leerplicht, scholen en zorgpartners worden jongeren die uitvallen of dreigen uit te vallen gesignaleerd en begeleid naar een passend vervolgtraject. De invoering van de wet van school naar duurzaam werk per 1 januari 2026 versterkt de samenwerking tussen de gemeente en het mbo, en biedt een stevigere basis voor regionale samenwerking rond voortijdig schoolverlaten.

Wat mag het kosten? Voor Leerlingzaken zijn er in 2026 voor € 6,7 mln. aan lasten en € 1,1 mln. aan baten begroot. De lasten bestaan uit: € 5,7 mln. salarissen en sociale lasten en € 1,0 mln. kosten voor de uitvoering Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC/VSV). De baten bestaan uit: € 1 mln. rijksbijdrage voor de uitvoering Regionale Meld- en Coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten (RMC/VSV) en € 0,1 mln. diverse overige baten.

75

Leerlingenvervoer Leerlingenvervoer Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 11.274 11.592 11.444 11.439 11.439 11.439 0 0 0 0 0 0 11.274 11.592 11.444 11.439 11.439 11.439

Wat willen we bereiken? De gemeente wil dat alle leerlingen die recht hebben op leerlingenvervoer veilig, tijdig en passend naar school kunnen reizen. We stimuleren waar mogelijk zelfstandig reizen en streven naar maximale zelfredzaamheid van leerlingen en hun gezinnen. Het aanvraagproces moet toegankelijk, begrijpelijk en betrouwbaar zijn.

Wat gaan we ervoor doen? • • • • • •

We handelen aanvragen voor leerlingenvervoer tijdig en volgens de wettelijke termijnen af. We verbeteren structureel onze informatievoorziening, zodat deze aansluit bij de behoeften en het taalniveau van de doelgroep. We stimuleren zelfstandig reizen door voor leerlingen vanaf 9 jaar, waar mogelijk, een vervoersontwikkelplan op te stellen. We blijven in gesprek met ouders, scholen en andere betrokkenen om signalen op te vangen en de dienstverlening te verbeteren. Ook wanneer ouders geen recht hebben op vervoer, denken we mee over passende alternatieven en schakelen we waar nodig ketenpartners in. We monitoren de kwaliteit van het leerlingenvervoer actief en stemmen periodiek af met vervoerders en coördinatoren om tijdig bij te sturen.

Wat mag het kosten? Voor Leerlingenvervoer zijn er in 2026 voor € 11,4 mln. aan lasten begroot. De lasten bestaan uit € 9,7 mln. vervoersvoorzieningen, € 0,8 mln. salarissen en sociale lasten en € 0,9 mln. diverse overige kosten.

Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting Lasten Baten Saldo

Inclusief toevoegingen en onttrekkingen aan reserves, bedragen x € 1.000 Realisatie Begroting 2024 2025 2026 2027 2028 2029 48.780 47.456 42.435 42.031 40.630 40.396 12.807 3.270 27 27 27 27 35.973 44.186 42.408 42.004 40.603 40.369

Wat willen we bereiken? De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Scholen moeten kunnen functioneren in veilige, toekomstbestendige gebouwen met voldoende capaciteit.

Wat gaan we ervoor doen? Schoolbesturen krijgen via jaarlijkse programma’s onderwijshuisvesting bekostiging vanuit de gemeente voor nieuwbouw of renovatie van schoolgebouwen. In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs Den Haag 2024 – 2034 (RIS317535) wordt 10 jaar vooruitgeblikt op de te verwachten investeringen in nieuwbouw of renovatie. De volgende grote projecten, voorgesteld op het concept Programma onderwijshuisvesting 2026, worden verwacht te starten in 2026: • Vervangende nieuwbouw van Maris College Waldeck aan Albardastraat 25. Daarnaast is de verwachting dat met de volgende projecten uit eerdere programma’s onderwijshuisvesting in 2026 gestart wordt: • Vervangende nieuwbouw van Horizon aan Paets van Troostwijk 93 • Vervangende nieuwbouw van Montessori Houtwijk aan Architect Berlagelaan 125; • Vervangende nieuwbouw van de Oranje Nassauschool aan Weissenbruchstraat 119; • Uitbreiding van The International School of The Hague, aan Wijndaelerweg 11.

76

Wat mag het kosten? Voor Onderwijshuisvesting zijn er in 2026 voor € 42,4 mln. aan lasten begroot. De lasten bestaan uit € 20,3 mln. kapitaallasten, € 8,0 mln. exploitatiekosten programma Onderwijshuisvesting, € 7,4 mln. overige goederen en diensten, € 3,7 mln. belastingen, € 2 mln. salarissen en sociale lasten en € 1 mln. aan subsidies.

Financiële verdieping bedragen x € 1.000 2025 2026 2027 2028 2029 Lasten (incl. reserves) Lasten Vastgestelde begroting 2025-2028 150.894 145.051 147.553 146.160 0 Reeds goedgekeurde mutaties* 2.338 0 0 0 0 Subtotaal actuele begroting 2025-2028 153.232 145.051 147.553 146.160 0 (inzet) Budgettair kader (zie hoofdstuk 1) 0 0 0 0 0 Overige (neutrale) mutaties 38.406 6.130 6.992 6.132 151.863 Lasten Ontwerpbegroting 2026-2029 191.638 151.181 154.545 152.292 151.863 *RIS321479 Aanpassing begroting n.a.v. Kadernota begroting en verantwoording Overhead Met RIS321479 is de budgetverschuiving overhead primair proces, die voortkomt uit de Kadernota begroting en verantwoording Overhead (RIS320519), voor het jaar 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. In dit raadsvoorstel is aangekondigd dat de meerjarige budgetverschuiving zal worden verwerkt in de Programmabegroting 2026-2029. Voor 2026 tot en met 2029 is dit € 2,1 mln. per jaar. Ten opzichte van de vastgestelde begroting 2025-2028 zijn voor het jaar 2025 de volgende SPUKS incidenteel geactualiseerd met € 34,6 mln. • • • • • •

Onderwijsachterstandenbeleid wordt verhoogd € 25 mln. Volwasseneducatie wordt verhoogd met € 3,2 mln. NPO (Nationaal Programma Onderwijs) wordt verhoogd met € 1,2 mln. RMC/VSV (Regionale Meld- en Coördinatiefunctie/ Voortijdig Schoolverlaten) wordt verhoogd met € 5,5 mln. Regiodeal Zuidwest wordt verhoogd met € 0,2 mln. Kansrijke Wijk wordt verlaagd met € 0,5 mln.

Daarnaast is de rest van de begroting geactualiseerd met de volgende mutaties ter hoogte van : • Binnen Onderwijsbeleid en Leerlingzaken is de uitruiming (verlaging) van de DU Jeugd structureel doorgevoerd voor een bedrag van € 2,5 mln. • Er is structureel € 0,5 mln. bijgekomen voor het leerlingenvervoer vanuit de verwachte onderbesteding WMO vervoer voor 2025. • Er is structureel € 0,6 mln. bijgekomen voor de trend. • Via de meicirculaire is voor de aanpak van laaggeletterdheid € 0,3 mln. ontvangen. • Het effect van de budgetverschuiving overhead primair proces voor 2025 is € 2,5 mln.

Baten (incl. reserves) Baten Vastgestelde begroting 2025-2028 Reeds goedgekeurde mutaties Subtotaal actuele begroting 2025-2028 (inzet) Budgettair kader (zie hoofdstuk 1) Overige (neutrale) mutaties Baten Ontwerpbegroting 2026-2029

2025

2026

2027

56.578 0 56.578 0 35.544 92.122

50.624 0 50.624 0 845 51.469

50.354 0 50.354 0 -204 50.150

bedragen x € 1.000 2028 2029 49.439 0 49.439 0 416 49.855

0 0 0 0 49.855 49.855

De SPUKS worden aan de batenkant evenveel verhoogd als aan de lastenkant met € 34,6 mln. De rest van het verschil zit in diverse interne mutaties.

77

Reserve

Beginsaldo 2026

Toevoegingen

12.720 12.720

0 0

Reserve Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen

bedragen x € 1.000 Ont- Eindsaldo trekkingen 2026 0 0

12.720 12.720

De reserve Onderwijshuisvesting exploitatiemiddelen blijft in 2026 ongewijzigd op €12,7 miljoen en zal in de loop van 2026 worden bijgewerkt nadat het nieuwe programma Onderwijshuisvesting bekend is. Deze reserve is bedoeld voor de dekking van exploitatiekosten zoals tijdelijke huisvesting, inrichting van klaslokalen en huur van sportterreinen. De inzet van deze middelen ondersteunt de continuïteit van het onderwijsaanbod in Den Haag en biedt flexibiliteit bij onvoorziene omstandigheden in de uitvoering van onderwijshuisvestingsprojecten. bedragen x € 1.000 Investeringen

Totaal

IHP Onderwijs Kinderopvang

Nog te Bijdragen Aandeel Investerings- Jaar van realiseren Waarvan derden/ gemeente bedrag oplevering vanaf in 2026 voorz. in 2026 2026 59.828 div. 59.828 0 0 0 18.268 div. 6.826 4.716 0 4.716

Onderwijshuisvesting Activiteiten en projecten stedelijk onderwijsbeleid Onderwijshuisvesting Bijzonder (voortgezet) speciaal onderwijs Onderwijshuisvesting Bijzonder basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder basisonderwijs Onderwijshuisvesting openbaar en bijzonder voorgezet onderwijs Totaal