RIS323042 Beantwoording SV Inburgering asielzoekers stagneert op niveau kleuterklas onacceptabel

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

26 september 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden mevrouw Verdonk en de heer De Mos, luidend: ‘Inburgering asielzoekers stagneert op niveau 'kleuterklas', onacceptabel!’

SZW/10948862 RIS323042

De raadsleden mevrouw Verdonk en de heer De Mos hebben op 29 juli 2025 een brief met daarin zes vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 32 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Hart voor Den Haag slaat voor de zoveelste keer alarm over het falende inburgeringsstelsel. Waar het beleid juist gericht was op het verhogen van het taalniveau van nieuwkomers, blijkt drie jaar na invoering dat een ongekend grote groep asielzoekers op het laagste instapniveau wordt geplaatst: de ‘zelfredzaamheidsroute’, ofwel het niveau ‘kleuterklas’. 1.

Is het college het met Hart voor Den Haag eens, dat het volstrekt onacceptabel is dat bijna 30 procent van de statushouders in de ‘zelfredzaamheidsroute’ - niveau ‘kleuterklas’ - wordt geplaatst, in plaats van op het wettelijk bedoelde taalniveau B1? Zo nee, waarom niet?

Het college vindt het van toegevoegde waarde dat iedereen op de best passende manier kan deelnemen aan de samenleving en spreekt daarmee niet over wel of niet acceptabel. De zelfredzaamheidsroute is bedoeld voor mensen die naar verwachting veel moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal, waarbij taalniveau A1 het wettelijke uitgangspunt is. Het gaat vaak om mensen met beperkte of geen scholing in het land van herkomst. Voor deze mensen is de reguliere B1-route, waar het taalniveau op B1 ligt, en de onderwijsroute, waar het taalniveau op B2 of hoger ligt, niet haalbaar. 2.

Kan het college aangeven welke gevolgen het huidige inburgeringsbeleid heeft, waarbij de inburgering voor velen bestaat uit het fabriceren van knutselwerkjes en bezoekjes brengen aan de kinderboerderij, voor de integratie van statushouders en voor hun kans op een baan?

Het college begrijpt de zorgen over de inhoudelijke invulling van inburgeringstrajecten en de impact daarvan op de integratie en arbeidsmarktkansen van statushouders. De Wi2021 en de leerroutes die hieronder vallen hebben juist tot doel om inburgeraars sneller en effectiever te laten integreren door middel van taalonderwijs, begeleiding en participatie, bij voorkeur via werk. Hierbij heeft de wetgever rekening gehouden met de verschillen tussen mensen en de bijdrage die zij kunnen leveren aan de samenleving. Onder de vorige inburgeringswet kreeg een groot deel van deze groep mensen ontheffing van de inburgeringsplicht. De wetgever heeft in plaats daarvan in de huidige wet gekozen voor de zelfredzaamheidsroute. De zelfredzaamheidsroute is een intensief traject waarbij inburgeraars onder andere minimaal 800 taaluren moeten volgen en 800 uren aan participatie moeten besteden. Taal in de Praktijk is bijvoorbeeld onderdeel van het traject. Het doel van dit inburgeringsonderdeel is het spreken van de Nederlandse taal in de praktijk en tegelijk ervaring opdoen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Het bestaat uit verschillende workshops, themalessen en het volgen van taalstages. Na Taal in de Praktijk

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10948862

starten inburgeraars een traject bij Den Haag Werkt of een traject richting een andere vorm van participatie. Het college erkent dat de kwaliteit en relevantie van participatieactiviteiten essentieel zijn voor succesvolle integratie. Daarom wordt voortdurend gekeken naar de inhoudelijke versterking van deze trajecten, zodat ze bijdragen aan de zelfredzaamheid van inburgeraars. 3.

Deelt het college de mening van Hart voor Den Haag, dat deze groep statushouders tijdens de naturalisatieceremonie in feite niet in staat is de eed of belofte af te leggen? Zo nee, waarom niet?

Nee, het college deelt deze mening niet. Met de Verklaring van verbondenheid wordt beloofd dat iemand de vrijheden en rechten die bij het Nederlanderschap horen respecteert en de plichten vervult. Voor statushouders in de zelfredzaamheidsroute geldt dat zij vaak een grotere afstand tot taalverwerving hebben. Dat betekent niet dat zij geen besef hebben van de betekenis van het moment of niet in staat zijn om de eed of belofte uit te spreken. In de praktijk wordt hier zorgvuldig mee omgegaan. Er is ruimte voor ondersteuning en waar nodig wordt de tekst van de eed of belofte uitgelegd. Daarnaast is het belangrijk te benadrukken dat de normen en waarden die ten grondslag liggen aan de Verklaring van verbondenheid ook tijdens het inburgeringstraject veel aandacht krijgen. 4.

Is het college het met de vragenstellers eens dat deze statushouders als ouders, in de praktijk niet goed in staat zijn hun kind(eren) wegwijs te maken in de complexe Nederlandse samenleving? Zo nee, waarom niet?

Het college ziet ook dat het ingewikkeld kan zijn om een nieuwe samenleving goed te leren kennen en tegelijkertijd iemand anders hierin wegwijs te maken. Binnen het inburgeringstraject is hier aandacht voor. Een belangrijk onderdeel van inburgering is het leren kennen van de Nederlandse samenleving. Tijdens het inburgeringsonderdeel maatschappelijke begeleiding worden statushouders bijvoorbeeld tot een jaar begeleid door VluchtelingenWerk Nederland. Dit inburgeringsonderdeel is gericht op het regelen van praktische zaken en het leren kennen van de Nederlandse samenleving. Onderdeel van deze begeleiding is ook statushouders bekend maken met instanties waar verdere ondersteuning gekregen kan worden. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld 10 peuterconsulenten actief in delen van de stad. Zij helpen ouders in het vinden van een geschikte locatie met voorschoolse educatie, waar jonge kinderen (tussen 2,5 en 4 jaar) de Nederlandse taal kunnen leren en spelen met leeftijdgenoten. Zo ontwikkelen zij zich verder en bereiden zij zich beter voor op de basisschool. Voor kinderen die dat nodig hebben (doelgroepkinderen) is de voorschool gratis in de hele stad. De behoefte van het kind staat hierin centraal, niet of de ouders werken en recht hebben op Kinderopvangtoeslag. Er zijn zoveel mogelijk drempels weggenomen, zodat in het kader van kansengelijkheid zoveel mogelijk kinderen zullen deelnemen.

Kinderen leren de samenleving tenslotte kennen via hun ouders maar daarnaast bijvoorbeeld ook op school, tijdens het sporten en van leeftijdsgenoten. 5.

Kan het collega aangeven hoeveel mensen, woonachtig in Den Haag, de afgelopen drie jaar de ‘zelfredzaamheidsroute’ hebben doorlopen?

De Wet inburgering 2021 is op 1 januari 2022 ingevoerd. Vanaf dat jaar stromen inburgeraars de verschillende leerroutes in. Op 1 september 2025 namen in totaal 2956 inburgeraars deel aan de verschillende leerroutes. Het gaat om 1352 statushouders en 1604 gezinsmigranten. Van de 2956 inburgeraars zitten 483 mensen in de zelfredzaamheidsroute. Het gaat om 376 statushouders en 107 gezinsmigranten.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

SZW/10948862

6.

Is het college bereid om met spoed aan de bel te trekken bij het Rijk inzake het falende inburgeringsbeleid? Zo nee, waarom niet?

Het college ziet geen reden om te spreken van falend inburgeringsbeleid. Wel is duidelijk dat het inburgeringsstelsel zich nog volop ontwikkelt. Het ministerie van SZW heeft mede daarom verschillende onderzoeken uitgevoerd in het kader van een tussenevaluatie van de Wet inburgering 2021. Hierbij wordt ook gekeken naar de werking van de wet. Daarnaast wordt een onderzoek uitgevoerd naar de financiering van gemeenten om de inburgeringswet uit te voeren. We hebben samen met de VNG en de overige G4 gemeenten verschillende keren bij het Rijk onder de aandacht gebracht dat gemeenten onvoldoende uitvoeringsmiddelen ontvangen. De verwachting is dat het ministerie eind 2025 de tussenevaluatie publiceert en een reactie geeft op de verschillende onderzoeken. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3