RIS323021 Monument ter herdenking van het Indisch Oceanische koloniaal en slavernijverleden

GEMEENTERAAD

RIS-nummer: 323021

Schriftelijke vragen: Monument ter herdenking van het Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden Indiener: Lenne Baboeram (GroenLinks), Lesley Arp (SP), Robin Smit (Partij voor de Dieren), Samir Ahraui (PvdA) en Adeel Mahmood (DENK)

Datum: 18 juli 2025

Aan de voorzitter van de gemeenteraad,

Op 17 augustus 1945 werd Indonesië onafhankelijk van Nederland en op 17 augustus a.s. is dit 80 jaar geleden. Nederland heeft via de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) mogelijk tussen de 650.000 en 1 miljoen mensen verhandeld vanuit landen als hedendaags Zuid-Afrika, Indonesië, Madagaskar, Sri Lanka, India en Bangladesh naar de Nederlandse kolonies, mijnen en plantages 1. In 1853 werden de eerste contractarbeiders uit China gehaald en naar Suriname gebracht 2. Den Haag werd ook wel ‘de weduwe van Indië’ genoemd en Den Haag is hierdoor de ‘Indische en Hindoestaanse hoofdstad van Nederland’ geworden3. ‘Het Haags koloniaal en slavernijverleden’ (RIS305697) verzocht de realisatie van slavernijmonumenten op prominenten plekken in Den Haag: één die eer doet aan het Trans-Atlantisch koloniaal- en slavernijverleden en één die eer doet aan het Indisch-Oceanisch koloniaal en slavernijverleden. Op 21 maart 2023 besloot het college om de commissie van Stroom de opdracht te geven aan drie geselecteerde kunstenaars om een schetsontwerp te maken voor een monument ter herdenking van het trans-Atlantisch slavernijverleden (RIS318622).

Op 27 maart 2023 schreef Den Haag Centraal in het artikel, ‘Voorlopig alleen monument voor slavernij in ‘de West’’, “Binnenkort wordt een adviescommissie koloniaal en slavernijverleden ingesteld en die moet zich mede gaan bezighouden ‘met de erkenning van het slavernijverleden in de Oost’. Of dit betekent dat er dan een apart monument komt voor de Aziatische slavernij is nog niet bekend”4. Op 14 mei 2023 schreef het Algemeen Dagblad in het artikel ‘Eerste slavernijmonument is in de maak, gemeente denkt al aan tweede om geen nazaten te schofferen’5, “het heeft mensen echt geraakt dat hun verleden nu nog niet erkend wordt … Dat heel veel verdriet gedaan”. Op 30 juni 2025 schreef de Volkskrant in het artikel, ‘‘Ook Den Haag, de stad van het recht, herdenkt eindelijk de slavernij. ‘De discussie is in tien jaar tijd volledig verschoven’’6, “mogelijk komt er in de toekomst alsnog een apart monument dat het koloniale verleden in de Oost herdenkt, zo liet de gemeente al eens doorschemeren”. 1 Dat er geen monument komt voor slachtoffers slavernij in de Oost is een dolkstoot in de rug van de nazaten - Joop -

BNNVARA, Haags Historisch Museum - Koloniaal Den Haag p. 36 2 Haags Historisch Museum - Koloniaal Den Haag p. 23 3 Haags Historisch Museum - Koloniaal Den Haag p. 38 4 Voorlopig alleen monument voor slavernij in ‘de West’| Den Haag Centraal 5 Eerste slavernijmonument is in de maak, gemeente denkt al aan tweede om geen nazaten te schofferen | Den Haag | AD.nl 6 Ook Den Haag, de stad van het recht, herdenkt eindelijk de slavernij. ‘De discussie is in tien jaar tijd volledig verschoven’ | de Volkskrant Pagina 1 van 2

Overeenkomstig art. 32 van het Reglement van orde stellen de raadsleden Lenne Baboeram (GroenLinks), Lesley Arp (SP), Robin Smit (Partij voor de Dieren), Samir Ahraui (PvdA) en Adeel Mahmood (DENK) de volgende vragen: 1.

Is het college bereid in gesprek te gaan met nazaten van het slavernijverleden in Azië over een Indisch-Oceanisch koloniaal en slavernijverleden monument? 2. Is het college bereid de mogelijkheid van dit monument voor te leggen aan de Adviescommissie koloniaal en slavernijverleden? Op 15 januari 2025 kondigde de gemeente Utrecht aan een onderzoek te starten naar hoe het slavernijen koloniale verleden in de Oost op een passende manier erkend en herdacht kan worden met de verschillende gemeenschappen, zoals de Indische, Molukse en Papoea-groepen. Hierbij wordt gekeken naar mogelijke vormen van erkenning en herdenking, zoals bijvoorbeeld een monument, educatieve programma’s of andere initiatieven7. 3. Zou het college openstaan om te onderzoeken hoe de Aziatische slavenhandel erkend en herdacht kan worden met de verschillende gemeenschappen?

Lenne Baboeram

Lesley Arp

Robin Smit

Samir Ahraui

Adeel Mahmood

GroenLinks

SP

Partij voor de Dieren

PvdA

DENK

7 Utrecht onderzoekt erkenning slavernijverleden in de Oost | gemeente Utrecht

Pagina 2 van 2