RIS323021 Beantwoording SV Monument ter herdenking van het Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

9 september 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Beantwoording schriftelijke vragen van de raadsleden de dames Baboeram, Arp en de heren Smit, Ahraui en Mahmood, luidend: 'Monument ter herdenking van het Indisch-Oceanische koloniaal en slavernijverleden'

OCW/10941849 RIS323021

De raadsleden de dames Baboeram, Arp en de heren Smit, Ahraui en Mahmood hebben op 18 juli 2025 een brief met daarin drie vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 32 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 17 augustus 1945 werd Indonesië onafhankelijk van Nederland en op 17 augustus a.s. is dit 80 jaar geleden. Nederland heeft via de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) mogelijk tussen de 650.000 en 1 miljoen mensen verhandeld vanuit landen als hedendaags Zuid-Afrika, Indonesië, Madagaskar, Sri Lanka, India en Bangladesh naar de Nederlandse kolonies, mijnen en plantages1 . In 1853 werden de eerste contractarbeiders uit China gehaald en naar Suriname gebracht2. Den Haag werd ook wel ‘de weduwe van Indië’ genoemd en Den Haag is hierdoor de ‘Indische en Hindoestaanse hoofdstad van Nederland’ geworden3. ‘Het Haags koloniaal en slavernijverleden’ (RIS305697) verzocht de realisatie van slavernijmonumenten op prominenten plekken in Den Haag: één die eer doet aan het TransAtlantisch koloniaal- en slavernijverleden en één die eer doet aan het Indisch-Oceanisch koloniaal en slavernijverleden.

Op 21 maart 2023 besloot het college om de commissie van Stroom de opdracht te geven aan drie geselecteerde kunstenaars om een schetsontwerp te maken voor een monument ter herdenking van het trans-Atlantisch slavernijverleden (RIS318622). Op 27 maart 2023 schreef Den Haag Centraal in het artikel, ‘Voorlopig alleen monument voor slavernij in ‘de West’’, “Binnenkort wordt een adviescommissie koloniaal en slavernijverleden ingesteld en die moet zich mede gaan bezighouden ‘met de erkenning van het slavernijverleden in de Oost’. Of dit betekent dat er dan een apart monument komt voor de Aziatische slavernij is nog niet bekend”4. Op 14 mei 2023 schreef het Algemeen Dagblad in het artikel ‘Eerste slavernijmonument is in de maak, gemeente denkt al aan tweede om geen nazaten te schofferen’ 5, “het heeft mensen echt geraakt dat hun verleden nu nog niet erkend wordt … Dat heel veel verdriet gedaan”. Op 30 juni 2025 schreef de Volkskrant in het artikel, ‘‘Ook Den Haag, de stad van het recht, herdenkt eindelijk de slavernij. ‘De discussie is in tien jaar tijd volledig verschoven’’ 6, “mogelijk komt er in de toekomst alsnog een apart monument dat het koloniale verleden in de Oost herdenkt, zo liet de gemeente al eens doorschemeren”. 1.

Is het college bereid in gesprek te gaan met nazaten van het slavernijverleden in Azië over een Indisch-Oceanisch koloniaal en slavernijverleden monument?

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10941849

Ja, zoals toegezegd in de mededeling aan uw raad (RIS314875) zal het college in dialoog gaan met de gemeenschappen over de erkenning en bewustwording van het koloniaal en slavernijverleden in Azië tijdens de VOC-periode. Daarbij wordt ook advies gevraagd aan de adviescommissie koloniaal en slavernijverleden. 2.

Is het college bereid de mogelijkheid van dit monument voor te leggen aan de Adviescommissie koloniaal en slavernijverleden?

Ja, zie antwoord op vraag 1. Op 15 januari 2025 kondigde de gemeente Utrecht aan een onderzoek te starten naar hoe het slavernijen koloniale verleden in de Oost op een passende manier erkend en herdacht kan worden met de verschillende gemeenschappen, zoals de Indische, Molukse en Papoea-groepen. Hierbij wordt gekeken naar mogelijke vormen van erkenning en herdenking, zoals bijvoorbeeld een monument, educatieve programma’s of andere initiatieven7 . 3.

Zou het college openstaan om te onderzoeken hoe de Aziatische slavenhandel erkend en herdacht kan worden met de verschillende gemeenschappen?

Ja, het college zal in de dialogen ook de erkenning en herdenkingscultuur meenemen. Verschillende initiatieven vanuit het programma koloniaal en slavernijverleden hebben de basis gelegd voor een verdere verkenning. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

2/2