RIS322858 Afdoening motie Onderzoek alternatieven Noot

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de gemeenteraad

OCW/10980062 RIS322858 Contactpersoon

Koen Roelofsen Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

17 december 2025

koen.roelofsen@denhaag.nl

Onderwerp

Afdoening motie: ‘Onderzoek alternatieven Noot’

Uw raad heeft, tijdens het debat over de commissiebrief inzake ‘Jaarrapportage 2024 Wmo’ (RIS321758) op 9 juli 2025, de door het raadslid de heer Thepass ingediende motie ‘Onderzoek alternatieven Noot’ (RIS322858) aangenomen. Hierbij informeert het college de raad over de afdoening van de motie. De motie luidt als volgt: Overwegende, dat: ▪ doelgroepenvervoer een belangrijke wettelijke taak is waar de meest kwetsbare stadsgenoten van afhankelijk zijn; ▪ de gemeente een zorgplicht heeft om de kwaliteit hiervan te bewaken en zo nodig op te treden wanneer dit (structureel) in het geding is; ▪ er niet lichtzinnig met mogelijk opzeggen van een aanbesteding moet worden omgegaan, maar het bij structureel ondermaatse dienstverlening voor de sturingsmogelijkheden van de gemeente tegelijkertijd van belang is om alternatieven in beeld te hebben.

Constaterende, dat: • de huidige aanbesteding met Noot ter waarde van 87 miljoen euro met Noot; • er echter sprake is van structurele langdurige problematiek in het leerlingenvervoer én wmovervoer, resulterend in een recente brandbrief van de klankbordgroep leerlingenvervoer en veel onvrede onder senioren; • Noot zich structureel niet aan afspraken en kwaliteitseisen uit de aanbesteding houdt, onder andere met betrekking tot beschikbaarheid van de AV070 en het creëren van een veilige situatie voor kinderen in het leerlingenvervoer; • Noot zich bovendien nalatig opstelt bij het tegengaan van personeelskrapte. Van mening, dat: ▪ deze situatie niet nog jaren door kan gaan, en meer drastische maatregelen daarom moeten worden overwogen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10980062

Verzoekt het college: ▪ mogelijke alternatieve scenario’s voor doelgroepenvervoer van Noot in beeld te brengen; ▪ hiervoor in ieder geval de volgende scenario’s, inclusief voor en nadelen, op een rij te zetten: (1) het overstappen naar de tweede partij binnen het eerder afgelegde aanbestedingstraject (2) inbesteden bij de gemeente (3) samenwerking met de HTM; ▪ de uitkomsten van dit onderzoek uiterlijk eind 2025 met de raad te delen. Het college doet de motie op de volgende manier af: Hieronder wordt ingegaan op de genoemde scenario's uit de motie met de voor- en nadelen daarvan. Na deze punten zullen ook andere mogelijke alternatieven geschetst worden. 1. Overstappen naar de tweede partij aanbesteding Het is mogelijk dat de tweede partij uit de aanbesteding het contract overneemt. De wachtkamerovereenkomst is in de zomer van 2025 verlengd met 2 jaar. Dit blijft de mogelijkheid bieden om over te stappen naar deze vervoerder als we het contract met Noot zouden ontbinden. Voordat gebruik gemaakt kan worden van deze wachtkamerovereenkomst moet het huidige contract of een gedeelte van het contract met vervoerder Noot eerst ontbonden worden. Daar gaat een lange juridische procedure aan vooraf. Naar verwachting duurt dit langer dan een halfjaar. Dat is exclusief een daaropvolgende implementatieperiode voor een andere vervoerder.

Allereerst moet de vervoerder in gebreke gesteld worden. Vervolgens moet de vervoerder binnen een redelijke termijn de kans krijgen de kwaliteit te verbeteren. Als dat niet lukt volgens de gestelde eisen kan het contract of een gedeelte daarvan ontbonden worden. Het is niet op voorhand te zeggen of een rechter in het geval van een eventuele rechtszaak de gemeente daarin in het gelijk stelt. Gebeurt dit wel, dan kan gebruik gemaakt worden van de wachtkamerovereenkomst. Het inzetten van een wachtkamerovereenkomst is een zware maatregel. Daarbij dient worden opgemerkt dat de start van het schooljaar 2025/2026 vergeleken met de start van het contract aanzienlijk beter verlopen is. Uiteraard is en wordt wel ingezet op verbetering door Noot, zoals betere communicatie en een goede planning. Of het overstappen op een andere vervoerder voor verbetering zorgt is onzeker en verdient daarom niet de voorkeur. Een andere vervoerder kampt met dezelfde uitdagingen, zoals het landelijke chauffeurstekort. De vraag is ook of de vervoerder daadwerkelijk in staat is om het huidige contract over te nemen voor de resterende periode. Los van het ontbinden van het contract kan het nemen van juridische escalatie richting de huidige vervoerder wel een signaalfunctie bieden dat de kwaliteit beter moet. 2.

Inbesteden bij de gemeente Inbesteden is een alternatief voor het doorlopen van een Europese aanbesteding. Dit is mogelijk door: 1. het vervoer zelf uit te voeren 2. het vervoer quasi-in te besteden bij HTM of een derde partij. Het inbesteden bij een derde partij (specifiek bij HTM) wordt bij punt 3 uitgelicht. Het voordeel van inbesteding is dat er geen aanbestedingsprocedure doorlopen hoeft te worden. Wel moeten de voorwaarden juridisch goed afgebakend worden.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10980062

Een voordeel van het vervoer zelf uitvoeren is dat de gemeente meer directe zeggenschap krijgt over het contract, zoals bijvoorbeeld over de geboden arbeidsvoorwaarden. We hebben direct inzicht in inzet van personeel en de planning van ritten. Het niet hoeven schakelen met een derde partij bij bijvoorbeeld klachten kan bovendien doorlooptijden van klachten versnellen. Als we als gemeente het vervoer zelf willen uitvoeren moet de gemeente opereren binnen de kaders van de Wet Markt en Overheid (WMO). Daarbij moet de gemeente ten minste de integrale kosten doorberekenen en mag het eigen overheidheidsbedrijf niet bevoordeeld worden. Deze voorwaarden moeten goed afgehecht zijn. Er zal ook veel in de dienstverlening aangepast moeten worden. Waar bij een aanbesteding deze zaken door een derde partij geregeld wordt, houdt dat in dat de gemeente in dit geval zelf: -een regiecentrale op moet richten; -circa 500-600 chauffeurs in dienst moet nemen; -circa 500 voertuigen aan moet schaffen; -kennis over de doelgroepen in huis moet hebben; -de dagelijkse coördinatie voor alle ritten (circa 75.000 per maand) op zich moet nemen. De bovenstaande zaken hebben een grote impact op de organisatie. Naast het aannemen van personeel en aanschaffen van voertuigen moet ook de benodigde expertise binnengehaald worden. Het is daarmee niet gezegd dat de kwaliteit van het vervoer verbetert.

Grote vervoerders hebben jarenlange ervaring in het uitvoeren van dit type vervoer in tegenstelling tot de gemeente. Naast de organisatorische uitdagingen van de bovenstaande punten blijkt uit ervaringen elders in het land dat door het vervoer uit te besteden de kosten gedrukt kunnen worden. De regio Gooi en Vechtstreek heeft in 2020 het vervoer inbesteed. Daar is te zien dat de kosten door inbesteding hoger uitvallen. Qua kwaliteit van het vervoer wordt geen vergelijking gemaakt met de stiptheidscijfers van de periode voor de inbesteding. Vergeleken met Den Haag wordt er momenteel niet hoger op kwaliteit/stiptheid gescoord. Het is dus niet aannemelijk dat de kwaliteit beter wordt van inbesteden. 3. Samenwerking met HTM/inbesteden Er wordt door Noot momenteel al samengewerkt met HTM. HTM-C voert als onderaannemer voor Noot een deel van het doelgroepenvervoer uit. In totaal rijden de onderaannemers zo’n 100 routes per dag. HTM is een vervoerder met veel expertise en ervaring op het gebied van (openbaar) vervoer, maar minder met voornamelijk leerlingen- en jeugdwetvervoer. Ook in andere G4-gemeenten wordt het doelgroepenvervoer bij een aparte vervoerder met veel expertise over de uitvoering van diverse vervoersstromen belegd. Waar openbaar vervoerpartijen zich richten op vaste bewegingen, met vaste opstappunten, is het doelgroepenvervoer veel complexer.

Het gaat om individuele ophaal/afzetadressen, en er is veel kennis over de doelgroep nodig. HTM ziet wel kansen om in te zetten op meer integratie van doelgroepenvervoer en openbaar vervoer. Denk hierbij aan korte ritten naar toegankelijke ov-haltes. Dit is echter niet voor alle gebruikers van het Wmo-vervoer voldoende. Ook biedt dit geen oplossing voor het routegebonden vervoer (Wmo-dagbesteding, leerlingen- Wswen jeugdwetvervoer). Het zou daarom wel een deeloplossing voor het Wmo-vervoer kunnen zijn. Er bestaat een juridische mogelijkheid om vervoer in te besteden bij de HTM. De voorwaarden moeten dan wel scherp gedefinieerd worden. Ook hier is het voordeel van inbesteding dat de gemeente geen hele aanbestedingsprocedure hoeft te doorlopen. En er is meer zeggenschap in de uitvoering van het vervoer. Deze vorm van inbesteding zorgt wel voor een aandachtspunt qua (bestuurlijke) verantwoordelijkheid.

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10980062

Er kunnen belangenverschillen optreden tussen de gemeente en HTM als partners. Bij quasiinbesteding wordt gebruikgemaakt van een BV. Daarin hebben zowel HTM als de gemeente Den Haag een belang. Hierbij wordt de wethouder financiën verantwoordelijk voor de uitvoering. De organisatie van HTM is momenteel ingericht op het uitvoeren van openbaar vervoer qua wagenpark en personeel. Zij moet op haar beurt de opdracht voor doelgroepenvervoer ook deels uitzetten bij een of meerdere opdrachtnemers. Er is dan dus alsnog sprake van inzet van vervoer door derden. Mogelijk kan HTM daar wel strakker op sturen als vervoerspartij. Er zit dan net als bij een Europese aanbesteding wel een extra schakel tussen gemeente en uitvoerende onderaannemers. 4. Overige scenario’s nieuwe aanbesteding doelgroepenvervoer Splitsing vervoersstromen Een nieuwe aanbesteding voor het doelgroepenvervoer biedt kansen om te leren van de lessen uit de huidige en afgelopen aanbestedingen. Het college neemt de commissie Samenleving hier ook aan de voorkant in mee bij een nieuwe aanbesteding. Het contract is per 1 augustus 2023 geharmoniseerd. Dat biedt theoretisch voordelen, zoals een flexibele inzet van voertuigen en chauffeurs. De Verbeteragenda Doelgroepenvervoer (bijlage 1) wijst ook op dit voordeel.

Door de vervoersstromen los aan te besteden ontstaat het voordeel dat bij krapte de diverse vervoersstromen geen last van elkaar hebben. Bij drukke tijden zien we, zowel in Den Haag als landelijk, dat het leerlingenvervoer soms voorrang krijgt op Wmo-vervoer. Door het ontvlechten van het vervoer is dit niet mogelijk. Problemen binnen de ene vervoersstroom vertalen zich dan niet automatisch door naar andere vervoersstromen. Per vervoersstroom is een vervoerder aansprakelijk. Het nadeel van ontvlechting is dat de gemeente meerdere vervoerders moet aansturen. Ook is eventueel schaalvoordeel vanwege slimme inzet van personeel en materiaal niet mogelijk. Regionale samenwerking De regio Haaglanden (exclusief gemeente Den Haag) heeft het Wmo-vervoer collectief aanbesteed. Daar is Noot ook de vervoerder. We gaan onderzoeken of het waardevol is om op termijn voor verschillende vervoersstromen aan te sluiten bij de regio voor het vervoer. Aangezien de contracten verschillende looptijden hebben zal dat nu nog niet haalbaar zijn. Het voordeel van regionaal aanbesteden is dat inwoners van Den Haag dan makkelijker naar andere gemeenten kunnen reizen. Het nadeel is ook hier wel de (bestuurlijke) verantwoordelijkheid en sturing. Beslissingen over het vervoer moeten dan door alle gemeenten apart genomen worden waarbij alle gemeenten het eens moeten zijn over te nemen maatregelen.

Aanpassen gunningscriteria en weging Voor de beoordeling van de aanvragen in een aanbestedingsprocedure wordt gescoord op diverse gunningscriteria. Vervolgens wordt deze score op kwalitatieve criteria gerelateerd aan de score op prijs. Het is mogelijk om deze prijs/kwaliteit weging te veranderen. Bij bijvoorbeeld een 60/40% verdeling wordt dan meer zwaarte toegekend aan de kwaliteit van de uitvoering van de opdracht dan aan de prijs. Afstemmen algemene voorzieningen en doelgroepenvervoer Een scenario is ook om breder in te zetten op algemene voorzieningen zoals de wijkbus en Begeleiden en Rijden. Daarmee maken we een beweging van gebruik van maatwerkvoorzieningen naar algemene voorzieningen. Dit kan de druk verlichten op het Wmo-vervoer. Ook is de ov-coach in Den Haag actief. Daarbij leren mensen vaardigheden om zelfstandig met het ov te kunnen reizen. Dit vergroot de zelfredzaamheid van inwoners en zorgt voor een verlichting op de druk van het doelgroepenvervoer.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10980062

Aanpassen voorwaarden gebruik doelgroepenvervoer Sinds oktober 2024 is de nieuwe verordening Bekostiging leerlingenvervoer van kracht. Daarin wordt meer gekeken naar vervoersalternatieven in plaats van het inzetten van aangepast vervoer. Een scenario voor het Wmo-vervoer zou het instellen van een ritbijdrage en/of een kilometermaximering kunnen bijdragen aan een evenredig gebruik van Wmo-vervoer onder reizigers. Huidige aanpak verbeteren doelgroepenvervoer In de commissiebrief stand van zaken doelgroepenvervoer wordt u in december 2025 geïnformeerd over genomen maatregelen om de kwaliteit van het vervoer te verbeteren. Het college gaat graag door op deze ingeslagen weg van verbetering. Los van hoe een nieuw contract ingericht wordt zullen deze verbeteringen in een nieuw contract bestendigd worden. 5. Samenvatting Het doelgroepenvervoer is een complexe voorziening. De mobiliteitsproblemen in Den Haag zijn lastig voor alle inwoners, en ook voor vervoerders. Deze uitdaging geldt ook voor alle genoemde scenario’s. Met het gebruikmaken van de wachtkamerovereenkomst gelden dezelfde uitdagingen. Bij inbesteding kan meer grip ontstaan, maar zien we in andere gemeenten dat de kwaliteit niet beter scoort en dat de kosten toenemen.

Inbesteding bij HTM kan leiden tot meer integratie van openbaar vervoer en doelgroepenvervoer, maar is geen oplossing voor alle vervoersstromen en kent organisatorische complexiteiten. Het inzetten op meer aanbod van algemene voorzieningen kan de druk op het doelgroepenvervoer verlichten, maar vergroot wel de druk op vrijwilligers. Voor een nieuwe aanbesteding kan het college de geleerde lessen en ingeslagen weg van verbeteringen gebruiken om een opdracht (of deelopdrachten) zo goed mogelijk in de markt te zetten. De commissie Samenleving zal bij de voorbereiding hiervan actief op de hoogte gesteld worden. Het college beschouwt de motie hiermee als afgedaan. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

5/5