RIS322808 Staat van de Stad - trendrapportage 2025
Tekst van het document
Typ tekstTyp tekstTyp tekst
dienst: dienstcode
Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag
Ons kenmerk
BSD/10913039 RIS322808 Contactpersoon
Aan de gemeenteraad
Richard Post Dienst
Bestuursdienst Afdeling
BSD Bestuurszaken Datum
Telefoonnummer
15 juli 2025
14070 E-mailadres
richard.post@denhaag.nl
Onderwerp
Staat van de Stad - trendrapportage 2025
Om het gesprek met elkaar te kunnen voeren over de maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven van onze stad, vinden we een brede kennisbasis over onze stad essentieel. Daarom ligt nu voor u deze raadsmededeling waarin we in beknopte vorm de belangrijkste opvallendheden in de literatuur c.q. de cijfermatige trends duiden ten opzichte van de Staat van de Stad 2024 (RIS319193). In 2026 zullen we weer een nieuwe versie van het rapport aan u toesturen. Opzet De analyses zijn volgens de “Staat van de Stad formule” opgesteld: een waarde- en beleidsvrije analyse, gebaseerd op feiten, cijfers én voorzien van enige duiding. Aan de hand van langjarige cijferreeksen maken we belangrijke trends zichtbaar. Door over de sectoren in samenhang te rapporteren, ontstaat een totaalbeeld van de situatie in onze stad. Tegelijkertijd zal de korte, tussentijdse update een minder volledig beeld schetsen dan het rapport in boekvorm. Niet voor alle sectoren is er in een jaar tijd veel veranderd, of is er nieuw (extern) bronmateriaal gepubliceerd. Ook is voor bepaalde onderwerpen een uitgebreidere analyse nodig om het onderwerp goed te kunnen behandelen. Waar geen significante verschuivingen te melden zijn, is geen of een korte update opgenomen.1 Context en volgende editie De vorige editie van de Staat van de Stad is gepubliceerd in juni 2024.
De context is sindsdien niet dusdanig veranderd dat er grote verschuivingen te zien zijn in de Haagse cijfers. Eveneens geeft deze raadsmededeling – uitgebracht als tussentijdse editie in 2025 – in meerdere gevallen de trend weer tot aan 2023 of 2024. Enerzijds doordat gevolgen zich met enige vertraging pas manifesteren. Hoe bijvoorbeeld de ingezette handelsoorlog van de Verenigde Staten op landelijk en lokaal niveau doorwerkt zal nog moeten blijken. Anderzijds door de verschillende meet- en publicatiemomenten van onderliggend bronmateriaal. De exacte peildatum verschilt per thema en staat vermeld bij de bronnen.
1
Voorbeelden hiervan zijn de thema’s Gezondheid en Openbare Ruimte & Milieu. Deze thema’s worden weer behandeld in 2026.
Informatie over deze thema’s is beschikbaar via de Staat van de Stad 2024 (RIS319193), Den Haag in Cijfers en sectorale rapportages.
Gemeente Den Haag
Spui 70 Den Haag
Postbus 12600 2500 DJ Den Haag
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Zoals aangekondigd tijdens de bespreking van het vorige rapport in de commissie Bestuur d.d. 5 februari 2025, volgt in 2026 een nieuwe uitgave van de Staat van de Stad. We hanteren hiervoor dezelfde 13 kernhoofdstukken als in de vorige editie. Per hoofdstuk wordt ingegaan op de grotere thema’s die nu relevant zijn. Ook de aanbevelingen van de commissie Bestuur zullen hierin een plek krijgen, zoals de suggesties om in een volgende editie meer aandacht te schenken aan de thema’s arbeidsmigratie, netcongestie, bevolkingsgroei en de regio van Den Haag. Bevolking Den Haag groeit verder door, maar minder hard dan voorgaande jaren Per 1 januari 2025 telde Den Haag 569.387 inwoners. In 2024 is het aantal inwoners in Den Haag met 2.656 toegenomen, een groei van 0,5%. Dit groeipercentage is minder hoog in vergelijking met voorgaande jaren. De groei in Den Haag werd het afgelopen jaar voornamelijk veroorzaakt door een positief buitenlands migratiesaldo. Dit betekent dat meer mensen zich vanuit het buitenland in Den Haag vestigden dan dat er mensen vanuit Den Haag naar het buitenland vertrokken. Daarnaast werd de bevolkingsgroei van het afgelopen jaar in beperkte mate veroorzaakt door de natuurlijke groei. In het buitenlandse migratiesaldo is een daling zichtbaar. Deze bedroeg 4.982 in 2024.
Deze afname komt enerzijds doordat het aantal immigranten is afgenomen, terwijl anderzijds het aantal emigranten is toegenomen. Desondanks blijft het buitenlandse migratiesaldo voor de voornaamste bevolkingsgroei zorgen in 2024. De afname van buitenlandse migratie was vooral zichtbaar in het aantal Oost-Europeanen en migranten uit de nieuwe doelgroepen binnen Europa. In 2024 vestigden zich minder Bulgaren, Polen, Roemenen, Grieken, Ieren, Italianen, Portugezen en Spanjaarden in Den Haag dan in 2023. Ondanks de afname van deze migrantengroepen blijven deze groepen het grootste aandeel hebben in het buitenlandse migratiesaldo. Het migratiesaldo van Oekraïners is gestegen, van 438 in 2023 naar 723 in 2024. In totaal waren er eind 2024 4.908 Oekraïners in Den Haag. De trendmatige daling in de natuurlijke groei zet zich verder door. Er zijn in 2024 in Den Haag 5.524 kinderen geboren en er zijn 4.531 inwoners overleden. Afbeelding 1: Bevolkingsontwikkeling naar oorzaak, 1996-2024
Bron: Gemeente Den Haag, Dienst Stedelijke Ontwikkeling (SEPO), 2025
2/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Wonen De druk op de Haagse woningmarkt is ook in 2024 groot. Dit uit zich in lange wachttijden voor een sociale huurwoning, afnemend woningaanbod in de particuliere huur- en corporatiesector en stijgende verkoop- en verhuurprijzen. Het aanbod en het aantal verkopen in de koopsector is in 2024 toegenomen. Correctie trend verdeling woningvoorraad naar eigendom In de Staat van de Stad 2024 hebben we aangegeven dat er sprake is van een trendbreuk als het gaat om de inschatting van de verdeling van de woning over de eigendomsvormen en dat hierdoor meer woningen toebedeeld moeten worden aan de particuliere huursector en minder aan de koopsector dan in voorgaande jaren. Inmiddels is duidelijk geworden dat er beter gesproken kan worden over een afwijking in de trend in 2023. Deze afwijking is in 2024 gecorrigeerd. We zien door deze correctie in 2024 ten opzichte van 2023 een daling van het aantal en aandeel particuliere huurwoningen en een stijging van het aantal en aandeel koopwoningen. Afbeelding 2: Grootte woningvoorraad in Den Haag en verdeling in sectoren, peildatum 1 januari, 2019-2024
2019 Totaal aantal woningen2, waarvan: Koopwoningen
2020
2021
2022
2023*
2024**
253.494 256.170
259.419 262.527
264.127 266.863
112.724
113.033
112.773
113.576
110.627
113.707
Particuliere huurwoningen
58.601
60.302
63.962
65.786
71.727
71.026
Corporatiewoningen3
80.215
80.415
80.621
81.466
81.733
82.130
Eigendom niet bepaald
1.954
2.420
2.063
1.699
-
-
Koopwoningen
44,5%
44,1%
43,5%
43,3%
41,9%
42,6%
Particuliere huurwoningen
23,1%
23,5%
24,7%
25,1%
27,2%
26,6%
Corporatiewoningen
31,6%
31,4%
31,1%
31,0%
30,9%
30,8%
Eigendom niet bepaald
0,8%
0,9%
0,8%
0,6%
-
-
*afwijking in de trend door grofmaziger opzet methodiek voor de inschatting verdeling naar eigendom, waardoor meer woningen toebedeeld zijn aan de particuliere huursector dan voorheen. ** correctie van de trend door verfijning van de methodiek voor de inschatting van de verdeling naar eigendom in lijn met hoe dat in de periode 2019-2022 is gedaan. Bron: DHIC woningen naar eigendom op grond van cijfers van de Gemeentelijke Belastingdienst, bewerking Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling (SEPO)
Woningverkopen nemen weer toe in 2024, verkoopprijzen stijgen mee We zien het aantal woningverkopen toenemen in 2024 en ook de verkoopprijzen zijn weer gestegen na een daling in 2023. De toename in de woningverkopen komt vooral door een toename in het aantal verkochte appartementen in 2024. Het aantal verkochte appartementen is in 2024 groter dan in 2021.2
2
In overeenstemming met de begroting stappen we voor de Staat van de Stad over op een nieuwe bron voor de gegevens over de
koopsector: Calcasa. Vanuit deze bron zijn in de tabellen hieronder nieuwe reeksen gestart vanaf 2021. Waar de verkoopgegevens betrekking hebben op alle verkochte woningen in Den Haag, zitten in de gegevens van Calcasa alleen verkopen van natuurlijke personen en niet van beleggers. Daarom vallen de cijfers in aantallen lager uit dan in de voorgaande Staat van de Stad. Vanuit de bron Calcasa is een nieuwe reeks gestart vanaf 2021.
3/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039 Afbeelding 3: Aantal verkochte woningen in Den Haag, 2021-2024
Bron: Den Haag In Cijfers/Calcasa/Kadaster bewerking gemeente Den Haag DSO/SEPO
De gemiddelde verkoopprijs van een eengezinswoning is in 2024 sterker toegenomen dan de gemiddelde verkoopprijs van een appartement. Afbeelding 4: Gemiddelde verkoopprijs van woningen in Den Haag, 2021-2024
Bron: Den Haag In Cijfers/Calcasa/Kadaster bewerking gemeente Den Haag DSO/SEPO
Woontevredenheid afgenomen onder Haagse inwoners Ten opzichte van voorgaande jaren is in de stadsenquête in 2024 een lichte daling zichtbaar in de gemiddelde woontevredenheid van inwoners. Dit geldt op verschillende vlakken; het gaat zowel om de tevredenheid met hun woning, als met de onderhoudsstaat van de woning en met de buurt waarin zij wonen. Het algemene beeld van de verschillen in tevredenheid tussen de stadsdelen komt wel overeen met dat van voorgaande jaren. Afbeelding 5: Scores op verschillende componenten van woontevredenheid over de jaren 2021-2024
2021
2022
2023
2024
Rapportcijfer tevredenheid met de woning
7,8
7,9
7,9
7,6
Rapportcijfers tevredenheid met de buurt
7,7
7,8
7,7
7,3
Aandeel respondenten dat de onderhoudsstaat van de woning als goed tot zeer goed beoordeelt
72%
70%
70%
65%
Bron: Inwonersonderzoek Den Haag 2024
4/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Duurzaamheid en energietransitie Positieve trend energielabels Haagse woningvoorraad De Haagse woningvoorraad wordt steeds duurzamer. Net als in voorgaande jaren, nam in 2024 het aantal slecht geïsoleerde woningen (energielabel D t/m G) af en nam het aantal woningen met energielabel C of beter toe. Corporatiewoningen hebben gemiddeld betere energielabels dan de woningen in de particuliere voorraad. Op 1 januari 2025 had 80% van de corporatiewoningen een energielabel C of beter, terwijl dat in de particuliere woningvoorraad voor 59% van de woningen geldt. In 2024 is een relatief grote stijging te zien in het aantal particuliere huurwoningen met energielabel A of beter. Die stijging is veel beperkter als het gaat om koopwoningen. Dit houdt waarschijnlijk verband met de eerder beschreven afwijking in de trend die is ontstaan vanwege een nieuwe methodiek voor het verdelen van de woningvoorraad naar eigendom. Hierdoor zijn in 2023 meer woningen dan voorheen toegeschreven aan de particuliere huurvoorraad. Verschillende ontwikkelingen in de particuliere huursector kunnen bovendien invloed hebben gehad op deze toename. Denk hierbij aan het aangekondigde verbod op de verhuur van woningen met een energielabel E, F of G en aanpassingen in het woningwaarderingsstelsel waardoor het energielabel zwaarder weegt in het bepalen van de huurprijs. Afbeelding 6: Energielabels per sector, 2024-2025
Bron: RVO/januari 2024 /Gemeentelijke Belastingdienst 2023, bewerking Gemeente Den Haag Dienst Stedelijke Ontwikkeling (SEPO)
In heel Den Haag nu sprake van netcongestie voor grootverbruikaansluitingen In de Staat van de Stad 2024 is gemeld dat er in een deel van Den Haag sprake is van netcongestie voor grootverbruikers. Waar nieuwe kleinverbruikaansluitingen in Den Haag vooralsnog mogelijk blijven, gelden er voor grootverbruikaansluitingen nu in heel Den Haag beperkende maatregelen. Dit geldt voor het hoogspanningsnet van Tennet en voor grote delen van het laag- en middenspanningsnet van Stedin. Dit wordt ook wel gelaagde netcongestie genoemd. Voor het oplossen van gelaagde netcongestie in Den Haag is uitbreiding op het elektriciteitsnet van Tennet en van Stedin noodzakelijk.
5/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Tot dit tijd komen nieuwe grootverbruikaansluitingen en de uitbreiding hiervan op een wachtlijst te staan. Economie Haagse economie in 2024 gegroeid In 2024 groeide de Haagse economie harder dan Nederland gemiddeld en de andere vier grote steden. De groei van het Bruto Regionaal Product (BRP) van de regio Den Haag was 2,1%, terwijl dit in Nederland 1,0% betrof en in de ander drie grote steden tussen de 1,1% en 1,3%. Zoals eerder geconstateerd in de Staat van de Stad 2024, groeit Den Haag het ene jaar harder dan de andere grote steden en het andere jaar juist minder hard. De langjarige trend van een substantieel lagere Haagse groei in de periode 2010-2018 is echter gestopt. Ook het vooruitzicht is relatief gunstig.3 Daarbij groeide ook het aantal banen in 2023 met ruim 3% ten opzichte van een jaar eerder.4 Afbeelding 7: volumemutaties Bruto Regionaal Product (BRB), Corop-plus regio’s
2019
2020
2021
2022
2023*
2024*
Agglomeratie Den Haag
2,0%
-1,9%
3,2%
8,1%
-0,2%
2,1%
Groot-Amsterdam
5,1%
-6,8%
8,7%
11,2%
3,5%
1,2%
Groot-Rijnmond
1,9%
-3,2%
5,4%
4,3%
0,4%
1,1%
Stadsgewest Utrecht
4,3%
-0,5%
7,5%
4,7%
2,4%
1,3%
*voorlopige cijfers Bron: CBS
Meer algemeen is de stemming onder Nederlandse consumenten en producenten in mineur.5 Een opeenvolging van oorlog, energiecrisis en de handelsoorlog van de Verenigde Staten zijn hiervoor genoemde oorzaken. Dit staat echter haaks op de voorspellingen van het CPB, de Europese Commissie, ING, ABN Amro en Rabobank, waar een positieve economische groei wordt verwacht voor 2025 (tussen de 1,0% en 1,5%) en 2026 (tussen de 0,6% en 1,2%). Voor Nederland becijferde Raboresearch een bijstelling van -0,4 procentpunt (1,3% i.p.v. 1,7%) in 2025.6 In 2026 wordt -0,6 procentpunt lagere groei verwacht (0,6% i.p.v. 1,2%). Dit komt overeen met de meest recente studie van het CPB die uitkomt op 1,0 procentpunt lagere groei voor 2025 en 2026 tezamen.7 De Haagse economie drijft sterk op diensten en overheid en minder op industrie, waardoor het effect voor de Haagse economie kleiner zal zijn. Trendbreuk bij aantallen starters; in 2024 weer meer stoppers en faillissementen Over de hele linie neemt het aantal banen bij bedrijven toe: eenmanszaken, het midden- en kleinbedrijf (2-100 medewerkers) en het grootbedrijf (vanaf 100 medewerkers). Wel droeg de groei in eenmanszaken, waarvan ongeveer 95% bestaat uit zzp’ers, het afgelopen decennium het meest bij aan de groei van banen. In het laatste jaar (2023-2024) is een afvlakking in de groei van eenmanszaken waar te nemen (8%).
Bij het mkb neemt dit juist weer sneller toe.
3
BT, Toegevoegde waarde: de groeispurt van agglomeratie ‘s-Gravenhage en Zuidwest-Gelderland, 12 maart 2025, https://www.bt-
online.nl/artikel/56/toegevoegde-waarde-de-groeispurt-van-agglomeratie-s-gravenhage-en-zuidwest-gelderland. 4
Werkgelegenheidsregister Haaglande, peildatum 1 april 2024.
5
CBS, Dashboard economie, https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-economie/conjunctuurklok; en zie ook: Mathijs Bouma, FD
30 mei 2025: De modellen voorspellen groei, maar het gevoel zegt krimp. 6
Raboresearch (2025). Trumps escalerende handelsoorlog in vijf scenario’s: impact op de Nederlandse economie (en breder).
7
CPB (2025). Economische effecten van importheffingen.
6/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039 Afbeelding 8: jaarlijks gemiddelde groei banen naar grootteklasse van bedrijven voor verschillende tijdvakken*
Eenmanszaken
20152024 7,8%
20152018 6,5%
20182021 8,7%
20212024 8,3%
20232024 8,0%
Mkb excl. eenmanszaken (2-100 mw) Grootbedrijf (vanaf 100 mw)
0,9% 1,5%
0,5% 0,3%
1,1% 2,2%
1,2% 2,1%
2,2% 2,2%
Totaal
2,3%
1,2%
2,8%
2,9%
3,3%
*nieuwe peildatum op 1 april, aantallen komen hierdoor niet overeen met eerdere rapportage(s) Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden
Wat betreft het aantal starters is een duidelijke trendbreuk te zien. Deels kan dit komen door economische factoren, maar voor een ander deel moet de oorzaak gezocht worden in de (anticipatie op) de vanaf 1 januari 2025 aangepaste regels voor zzp’ers. De belangrijkste aanpassing betreft een aanscherping van de handhaving op de aantoonbaarheid van een zelfstandige werkrelatie. Zzp-schap droeg via de oprichting van eenmanszaken het afgelopen decennium sterk bij aan het aantal starters, omdat er veel vraag naar zzp’ers was en de opstartkosten laag zijn. Ook de stijging in het aantal stoppers is hiervoor een indicatie: stoppen met zzp-schap is relatief eenvoudig door lage bedrijfskosten en geschiet via een simpele KvK-uitschrijving. Afbeelding 9: ontwikkeling starters, stoppers en faillissementen, 2013-2024
2024
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
2015
0
0
Faillissementen
2014
50
0 2024
100
2.000 2023
150
4.000
2022
200
6.000
2021
250
8.000
2020
300
10.000
2019
350
12.000
2018
5.000
400
14.000
2017
10.000
450
16.000
2016
15.000
18.000
2015
20.000
c) 500
2014
25.000
b) Stoppers 20.000
2013
Starters
2013
a) 30.000
Bron: Kamer van Koophandel
Weliswaar is ook het aantal faillissementen toegenomen. In Den Haag gaat het om ongeveer 140 bedrijven in 2024. Hoewel we geen gegevens hebben over sectoren en redenen van faillissementen, lijken de hogere kosten in de horeca, detailhandel en duurzame energiesector een belangrijke oorzaak.8 Denk aan een verzadiging in de zonnepanelen- en isolatiemarkt en gestegen energie- en personeelskosten in de horeca. Wat betreft de detailhandel zijn consumenten overigens niet minder geld gaan uitgeven, maar zijn de preferenties op het gebied van het kopen van kleding en elektronica verandert, zoals meer online en in vernieuwende winkelconcepten. Ontwikkeling ruimte voor bedrijven, kantoren en retail De ontwikkeling van kantoorruimte stabiliseert. Terwijl de kantoorruimte tussen 2016 en 2020 nog met 10,6% afnam, is dat in de periode 2021-2025 nog maar 1,2%.9 Voor bedrijfsruimte is deze trend nog niet gestabiliseerd, maar is de afname geringer dan bij kantoren. 8
Hoogleraar Joris Knoben op Ondernemer.nl, 2 jan 2025. Faillissementsexpert voorziet dat er meer bedrijven omvallen: ‘Of ondernemers
stoppen zelf’. Geraadpleegd: 2 juni 2025. 9
Op basis van BAG-cijfers peildatum 1 januari 2025.
7/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
De krapte blijft onverminderd groot. Het percentage leegstand ligt nog onder de frictieleegstand (5%). Dit is de minimale leegstand die nodig is om een gezonde dynamiek van vestiging, verhuizing en vastgoedvernieuwing mogelijk te maken. Voor kantoren wordt in de Haagse context zelfs een gezonde frictieleegstand van 7% gehanteerd, vanwege de dominante rol van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) in de opname van (nieuwe) meters kantoren. Afbeelding 10: ontwikkeling leegstand
Bron: BAG 2025, bewerking C&W/gemeente Den Haag
Het aantal fysieke winkelmeters voor recreatief (niet de aankoop maar plezierig uitje staat centraal) en doelgericht (specifiek opzoek naar een aankoop) winkelen daalt al langere tijd. Voor dagelijkse winkels geldt dat er gemiddeld gezien (nog) sprake is van groei. Winkelruimte wordt opgevuld met andere functies. In alle type winkelgebieden nam het aantal ‘overige’ voorzieningen zoals horeca en cultuur en ontspanning de afgelopen jaren toe. Hiermee is een deel van de panden dat leeg is komen te staan als gevolg van de afnemende behoefte aan recreatieve en doelgerichte winkels weer ingevuld met andere aantrekkelijke centrumfuncties (of wonen). Denk aan kunst en cultuur, horeca, (flex)kantoren, maakbedrijven, zorg, onderwijs, wonen en dienstverleners. Door deze transformatie is de leegstand al jaren stabiel en neemt deze niet verder toe: leegstand van het winkelvloeroppervlak in de Haagse hoofdwinkelstructuur lag in de periode 2018-2024 tussen 9% en 12% (in 2024 was dit 10%). Bovendien is deze geconcentreerd op specifieke herontwikkelingslocaties. In de meeste winkelgebiedstypen nam de leegstand af. In de binnenstad daalde de leegstand van 8% naar 6%. Ook in de winkelgebieden die meer gericht zijn op dagelijks aankopen daalde de leegstand. In kleine wijkwinkelcentra daalde de leegstand van 6% naar 4%. In grote wijkwinkelcentra van 8% naar 3%.
In de overige winkelgebieden concentreert de leegstand zich al jaren vooral in de grootschalige concentratie Megastores. Afbeelding 11: Leegstandsontwikkeling naar type winkelgebied
Bron: Locatus (2024). Bewerking: Stec Groep, 2024
8/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
In 2024 meer bezoekers naar Den Haag, maar een afname in dagbezoeken 10 Het aantal overnachtingen is in 2024 met +74% gestegen ten opzichte van 2019 tot 2,9 miljoen en het aantal verblijfsgasten is in diezelfde periode met 44% (1,5 miljoen in 2024). Daarmee is Den Haag voor het eerst na Amsterdam de tweede toeristenstad van Nederland – eerst was Rotterdam de tweede stad. Afbeelding 12: Aantal gasten en overnachtingen, 2019-2024
Bron: CBS, 2025
Voor het nationale dagbezoeken zien we een aantal opvallende ontwikkeling voor 2024. Het aantal unieke bezoekers steeg in 2024 sneller dan in de andere steden. Het totaal aantal bezoeken daalde echter en harder dan de andere steden. Dit komt omdat het herhaalbezoek in Den Haag daalde van 3,5 in 2023 naar 2,7 in 2024. Uit het imago onderzoek van Verian (2024) blijkt ook dat de tevredenheid en de aanbevelingsintentie in 2024 iets is gedaald ten opzichte van 2022. Wel is de score nog steeds bovengemiddeld goed. Werk, inkomen en bestaanszekerheid Mismatch vacatures en werkzoekenden in regio Haaglanden Het UWV stelt dat de arbeidsmarktkrapte in de regio Haaglanden in de loop van 2024 licht is afgenomen. De spanningsindicator, berekend door het geschatte aantal open vacatures te delen door het aantal personen dat op hetzelfde moment korter dan 6 maanden een WW-uitkering ontvangt, is gedaald van 3,98 (Q4 2023) naar 3,38 (Q4 2024). Ook deze waarde valt nog ruim binnen de typering ‘krap’. Specifiek voor de gemeente Den Haag lijkt de langdurige stijging van de (netto) arbeidsparticipatie uit te vlakken. Waar deze tussen 2014 en 2023 steeg van 61,3% naar 69,3%, bracht 2024 een afname naar 68,8%. Dit ligt onder het landelijke gemiddelde van 73,2%. Het werkloosheidspercentage blijft na een daling in de periode 2014-2022 nu redelijk constant.
Na twee jaar op 4,7% bedraagt deze voor 2024 4,9%. Kijkend naar de toekomst, stelt het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) dat de regio Haaglanden zich in een fase van “verdere verruiming” bevindt. Oftewel, de arbeidsmarkt is anno 2025 ruim en zal tot 2028 zo blijven. Hoewel de regio volgens dit model geen krapte hoeft te vrezen, is de realiteit anders. Het gemiddelde verbergt namelijk de scheve verhouding in vraag en aanbod naar opleidingsniveau op de regionale arbeidsmarkt. In de regio Haaglanden bestaat een mismatch tussen het complexiteitsniveau waarop vacatures openstaan en waarop werk wordt gezocht. Duidelijk is te zien dat er op ISCO 1 en 2 niveau veel werkzoekenden zijn en maar weinig vacatures, terwijl dit op ISCO 3 en 4 niveau andersom is. Er is dus een mismatch op de arbeidsmarkt: veel aanbod in het lagere segment en veel vraag in het hogere segment. Dit verklaart ook waarom er krapte wordt ervaren, ondanks de relatief hoge werkloosheid.
10
Het Dashboard Bezoekerseconomie biedt actueel inzicht in hoe toerisme in Den Haag zich ontwikkelt. In deze paragraaf voldoen we met
een aantal actuele cijfers over 2024.
9/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039 Afbeelding 13: Verhouding vacatures en werkzoekenden in regio Haaglanden naar ISCO niveau*
* International Standard Classification of Occupations (ISCO) is het beroepenclassificatiesysteem van de internationale arbeidsorganisatie (ILO) Bron: UWV
Uit de spanningsindicator van het UWV blijkt dat Haaglanden op veel fronten meer krapte ervaart dan de rest van Nederland (zorg & welzijn, ICT, Openbaar bestuur, veiligheid en juridische beroepen, pedagogische beroepen), en dat in de algehele krapte zorg & welzijn en ICT er bovenuit springen.11 In 2022 lichte daling Haagse minimahuishoudens Het gemiddelde inkomen van Haagse huishoudens blijft relatief laag ten opzichte van het Nederlands gemiddelde en veel andere steden.12 Kanttekening daarbij is dat de armoedecijfers van het CBS altijd twee jaar achterlopen. Het aantal huishoudens met een inkomen tot 130% van het wettelijk sociaal minimum en een vermogen binnen de grenzen van de Participatiewet betrof in 2021 (waarover in de Staat van de Stad in 2024 is gerapporteerd) circa 42.000 en is in 2022 gedaald naar circa 41.000. Landelijk lijkt over 2023 op basis van de eerste prognose en voorlopige cijfers echter weer sprake van een lichte stijging van het aantal minimahuishoudens. In hoeverre dit ook daadwerkelijk zo is en geldt voor Den Haag is nog niet bekend. Hier komen we op terug bij de nieuwe Aanpak Geldzorgen en Geldproblemen. Verder concluderen zowel het CPB als het CBS dat de intensiteit van armoede toeneemt.13 De groep mensen in Nederland die dieper in de armoede zit, bestaat vaak uit huishoudens met inkomen uit werk (loon of zelfstandig).
Complexiteit problematiek van de doelgroep bijstandsgerechtigden Recente CBS-gegevens verstevigen het heersende beeld dat de meerderheid van de doelgroep Haagse bijstandsgerechtigden (voorlopig) niet aan het werk kan.14 De meerderheid van de doelgroep was altijd al lastig bemiddelbaar, maar is dat in de loop van de tijd nog vaker geworden. Dit blijkt uit de maatwerkcijfers van het CBS voor de bijstandspopulatie in 2015, 2018 en 2022. Door te kijken naar de samenhang van verschillende kenmerken, zoals gemaakte (GGZ) zorgkosten, recente werkervaring, opleidingsniveau, schulden, leeftijd en migratieachtergrond, is de Haagse bijstandspopulatie uit 2015 — het jaar dat de Participatiewet werd ingevoerd — ingedeeld in zeven van elkaar verschillende groepen of clusters. 11
UWV spanningsindicator.
12
CBS, armoedemonitor gemeente Den Haag 2022, 15 november 2024.
13
CPB (2025), De armoede-intensiteit: een raming van de diepte van armoede, en CBS (2024), Nieuwe armoedemeting: 540 duizend
mensen arm in 2023, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/42/nieuwe-armoedemeting-540-duizend-mensen-arm-in-2023. 14
CBS (2024), Clusteranalyse bijstandsgebruikers Den Haag 2015, 2018 en 2022, https://www.cbs.nl/nl-
nl/maatwerk/2024/24/clusteranalyse-bijstandsgebruikers-den-haag-2015-2018-en-2022.
10/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Tot de relatief beter bemiddelbare clusters behoren: • De jonge (alleenstaande) moeders met recent arbeidsverleden en Nederlandse herkomst (5.040 personen, 15%). • Alleenstaanden met een recent arbeidsverleden (4.440 personen, 13%). • Zelfstandigen (1.220 personen, 4%). Tot bijstandsgerechtigden voor wie werk (voorlopig of altijd) een stap te ver is, behoren: • Alleenstaande mannen zonder recent arbeidsverleden (7.200 personen, 21%). • Alleenstaanden met GGZ-problematiek (1.980 personen, 6%). • (Alleenstaande) moeders met migratieachtergrond (7.610 personen, 23%). • Langdurig bijstandsgerechtigden met gezondheidsproblematiek (6.210 personen, 18%). In het onderzoek is gekeken hoe deze groepen zich in de loop van de jaren hebben ontwikkeld: voor de Haagse bijstandsgerechtigden uit 2018 — vanaf dat jaar trok de economie en de arbeidsmarkt aan — en voor de populatie uit 2022 — het jaar waarvoor de meest recente gegevens beschikbaar waren. Was in 2015 al 68% niet of zeer lastig bemiddelbaar naar werk, in 2022 gold dit inmiddels voor ruim driekwart van de Haagse bijstandsgebruikers. De instroom van de kansrijkere groepen daalde zowel in aantal als in aandeel vanaf 2018. Omdat zij ook steeds vaker uitstroomden, daalde hun aandeel in de totale populatie.
In diezelfde periode stroomden de moeilijker en niet-bemiddelbare groepen weliswaar vaker uit, maar stegen tegelijkertijd hun aantallen en percentages die nieuw in de bijstand stroomden. Hoewel lastiger aan te tonen op basis van uitsluitend administratieve gegevens, bevestigt het onderzoek het beeld van groepen bijstandsgerechtigden die te maken hebben met een stapeling van problematiek. Zo hebben de alleenstaanden met GGZ-problematiek niet alleen te maken met psychische problemen, maar bijvoorbeeld met verslavingen, schulden en een lage Human Capital Index (HCI). Ze werden bovendien vaak verdacht van misdrijven. De groep langdurig bijstandsgerechtigden heeft weer te maken met een stapeling van andere problemen: zij hebben bijna allemaal fysieke en/of psychische gezondheidsproblemen, geen of geen recente werkervaring en een laag opleidingsniveau. Zij zijn gemiddeld het oudste van de zeven groepen en de helft van deze (vooral) vrouwen is langer dan twaalf jaar afhankelijk van de bijstand. Schulden hebben zij daarentegen vrijwel nooit. Onderwijs Lerarentekort houdt aan, wel daling ten opzichte van 2023 Het lerarentekort in Den Haag vormt nog altijd een structurele uitdaging. In 2024 bedroeg het gemiddelde tekort in het primair onderwijs 17,3%.
Daarmee is sprake van een daling ten opzichte van 2023 (20,7%), maar ligt het tekort nog altijd boven het niveau van 2020 (11,7%) en ruim twee keer hoger dan het landelijk gemiddelde van 8,1%. Ook binnen de G4 neemt Den Haag een ongunstige positie in. Het lerarentekort in 2024 in het primair onderwijs is in Den Haag hoger dan in Rotterdam (16,0%), Amsterdam (15,5%) en Utrecht (9,3%). Met name in het Haagse basisonderwijs, het speciaal basisonderwijs en het speciaal voortgezet onderwijs zijn de tekorten substantieel.
11/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039 Afbeelding 14: Lerarentekort onderwijs, 2020-2024
2020
2021
2022
2023
2024
Gemiddelde primair onderwijs
11,7%
15,8%
17,8%
20,7%
17,3%
Basisonderwijs
11,5%
16,0%
17,3%
21,8%
17,5%
Speciaal basisonderwijs
14,1%
14,6%
25,9%
15,0%
15,5%
Speciaal (voortgezet)onderwijs
11,8%
14,2%
18,5%
14,6%
16,6%
Totaal voortgezet onderwijs
5,5%
10,1%
5,2%
Praktijkonderwijs
3,5%
4,9%
4,1%
Vmbo havo vwo
5,4%
10,6%
5,3%
15,2%
12,6%
11,0%
Totaal schoolleiders basisonderwijs
16,6%
Bron: Centerdata, 2024
Binnen de stad blijft sprake van een ongelijke spreiding. In Laak bedraagt het tekort 27,2%, ondanks een afname ten opzichte van 2023 (32,2%). Ook in Centrum (21,0%) en Escamp (18,9%) zijn de tekorten hoog, hoewel ook daar sprake is van een lichte daling. In Segbroek is het tekort juist verder opgelopen naar 19,4% in 2024. Volgens de huidige prognoses in de arbeidsmarktramingen onderwijs zal het tekort de komende jaren licht afnemen, maar wordt vanaf 2028 opnieuw een stijgende trend verwacht.15 Afbeelding 15: Lerarentekort primair onderwijs per stadsdeel, 2020-2024
2020
2021
2022
2023
2024
Loosduinen
8,5%
7,7%
11,0%
14,6%
10,5%
Escamp
14,7%
17,5%
21,3%
25,7%
18,9%
Segbroek
6,3%
10,1%
12,0%
16,7%
19,4%
Scheveningen
13,0%
17,8%
13,2%
12,8%
10,0%
Centrum
9,0%
17,5%
16,6%
25,4%
21,0%
Laak
21,4%
28,0%
25,9%
32,2%
27,2%
Haagse Hout
12,0%
13,4%
18,4%
16,2%
17,5%
Leidschenveen-Ypenburg
10,0%
12,0%
18,4%
17,6%
11,6%
Bron: Centerdata, 2024
Dalende trend aantal studenten met name door afname onder hbo-studenten Het aantal studenten in Den Haag is tussen 2019 en 2021 gestegen van 47.303 naar 49.678, maar vertoont sindsdien een dalende trend. Hiermee volgt Den Haag de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot studentenaantallen. In 2022 daalde het aantal studenten in de stad naar 48.533 en in 2023 verder naar 47.295, vrijwel terug op het niveau van 2019. De daling in het totaal aantal studenten sinds 2021 wordt voornamelijk veroorzaakt door de afname in het hbo. In het mbo blijft het aantal studenten de afgelopen jaren relatief stabiel. In 2023 zijn er 13.484 mbo-studenten, vrijwel gelijk aan het voorgaande jaar en iets lager dan de piek in 2020 (14.080). Het wo vormt ten opzichte van de overige sectoren een uitzondering. Hier is sprake van een lichte stijging die wordt veroorzaakt door de uitbreiding van Universiteit Leiden in Den Haag. In 2023 zijn er 7.098 studenten ingeschreven, meer dan in 2019 (5.943).
15
Centerdata, 2024. Een nadere analyse is opgenomen in de rapportage Stand van zaken lerarentekort 2024 (RIS320813).
12/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039 Afbeelding 16: Ontwikkeling aantal studenten naar sector, 2019-2023
Bron: DHIC/Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap/DUO
Jeugd, zorg en welzijn Per januari 2024 zijn de samenwerkingsverbanden Jeugd gestart: Kracht en rondomJou 16. We monitoren de komende jaren de kwantitatieve en kwalitatieve effecten van deze transformatie. Wachtlijsten voor KDC-zorg in Den Haag, Haaglanden en rest van Nederland Landelijk zijn er stevige signalen vanuit kinderopvang, onderwijs en zorg over de stijgende aanmeldingen en toenemende wachtlijsten voor jonge kinderen van 2 tot ongeveer 6 jaar met een extra ondersteuningsbehoefte. Dit speelt helaas ook in Den Haag. KinderDagCentrum (KDC)-zorg is ingekochte zorg in regio Haaglanden. Deze specialistische jeugdzorg valt buiten de opdracht van Kracht en rondomJou. Wel zijn Kracht en rondomJou één van de wettelijke verwijzers naar deze zorg. In regio Haaglanden is het aantal kinderen dat gebruik maakt van KDC-zorg in 2022-2024 met 3% toegenomen, meer dan de helft daarvan zijn Haagse kinderen, die veelal in Escamp en Centrum wonen. In 2024 is vooral het aantal kinderen op de wachtlijst (737) gestegen ten opzichte van 2022 (160) en 2023 (436).17 Afbeelding 17: Aantal kinderen dat gebruik maakt van een KDC-plaats in Den Haag en in Haaglanden 2022-2024
2022
2023
2024
Haaglanden
696
738
719
Den Haag
388
421
398
Bron: Regiovisiemonitor Jeugd 2024
JeugdzorgPlus De landelijke ambitie is om in 2030 zo min mogelijk jongeren op te vangen binnen de JeugdzorgPlus (gesloten jeugdhulp). In landsdeel Zuidwest zijn iHUB en Schakenbosch de aanbieders van de JeugdzorgPlus. Den Haag is accounthouder van Schakenbosch. In 2024 is met het landsdeel het bovenregionale plan verder ontwikkeld. Er is afgesproken dat Schakenbosch vanaf 2027 de enige JeugdzorgPlus aanbieder in het landsdeel is en dat iHUB in 2025 en 2026 gefaseerd het gesloten aanbod van de drie locaties van iHUB afbouwt. Door de afbouw van iHUB creëert Schakenbosch vanaf 2025 tijdelijk extra plekken om de instroom op te kunnen blijven vangen. Deze plekken worden vervolgens weer afgebouwd, tot uiteindelijk 54 plekken voor het landsdeel in 2028.
16
Het zgn ‘Toekomstperspectief voor jeugd-en gezinshulp’, RIS309877.
17
Regiovisiemonitor Jeugd 2023 en 2024.
13/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Dakloosheid en maatschappelijke opvang In de Staat van de Stad 2024 deelden wij dat we in Den Haag steeds meer mensen dakloos zien raken, met hoofdzakelijk een huisvestingsprobleem. Een groot aantal jongeren (tot 27 jaar), alleenstaanden (27+ jaar) en gezinnen, waaronder remigrantengezinnen, meldt zich bij het Daklozenloket. Ook komen EU-arbeidsmigranten op straat terecht vanwege gebrek aan goede huisvesting en na verlies van werk. Het totaal aantal unieke meldingen bij het Daklozenloket is ten opzichte van 2023 toegenomen. Opvallend is dat de toename alleenstaanden (27+ jaar) betreft. De druk op beschikbare woningen is ook in 2024 hoog. De cijfers van meldingen bij het daklozenloket zijn representatief voor het bredere beeld rond dakloosheid. Niet alleen het aantal unieke aanmeldingen bij het loket stijgt, maar ook het aantal briefadressen en het aantal uitgegeven daklozenuitkeringen. Afbeelding 18: Aantal unieke meldingen Daklozenloket, 2023-2024
2023
2024
Alleenstaanden (27+ jaar)
1.686
1.980
Jongeren (tot 27)
863
808
Gezinnen
490
466
Totaal
3.037
3.254
Bron: CVS Dienst OCW
Den Haag heeft dit jaar deelgenomen aan de ETHOS telling.18 De uitkomsten worden in het najaar verwacht en zullen een nauwkeuriger beeld geven van de groep dak- en thuisloze mensen in onze stad. Mobiliteit Verkeersgewonden licht gedaald na jaren van stijging Er is een langjarige trend met steeds meer verkeersslachtoffers; in de afgelopen jaren was er in Den Haag, maar ook landelijk, een stijging van het aantal gewonden als gevolg van een verkeersongeval. De steeds drukkere stad, met meer verkeer, creëert deze onveiligheid. In 2024 is voor het eerst in jaren weer een lichte daling van het aantal verkeersgewonden zichtbaar. Het aantal dodelijke slachtoffers fluctueert jaarlijks; in 2023 zijn er 13 verkeersdoden geregistreerd en in 2024 waren er 6 doden te betreuren als gevolg van een verkeersongeval. Afbeelding 19: Aantal verkeersgewonden en verkeersdoden, 2018-2024
Bron: VIA
18
ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion‘.
14/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Participatie, dienstverlening en vertrouwen Ontwikkelingen in bereidheid tot participatie onder inwoners Meer dan de helft van de respondenten weet, net als in 2023, niet of zij voldoende inspraak heeft en/of is niet bekend met inspraak in gemeentelijke beleidsonderwerpen (tussen 49% en 71%). Het aandeel inwoners dat aangeeft inspraak te hebben, is in de meeste gemeentelijke beleidsonderwerpen toegenomen. De grootste stijging is te zien bij de beleidsonderwerpen wonen en bouwen (van 10% in 2023 naar 15% in 2024) en gezondheid en welzijn (van 9% in 2023 naar 14% in 2024), gevolgd door criminaliteit en veiligheid (van 9% in 2023 naar 13% in 2024), onderwijs (van 8% in 2023 naar 12% in 2024), en jeugd en jeugdzorg (van 7% in 2023 naar 10% in 2024).19 Evenals vorig jaar zijn zes op de tien Hagenaars bereid om mee te denken over de toekomst van hun stadsdeel, wijk, buurt of straat (60%). Het aandeel dat hiertoe niet bereid is, is sinds 2021 gedaald van 20% naar 13% in 2024. Tijdsgebrek is voor inwoners ook in 2024 de voornaamste reden om niet mee te doen (64%). Ten opzichte van vorig jaar geven minder inwoners aan het niet leuk te vinden om mee te doen.
Dit aandeel was eerst gestegen (van 16% in 2021, 19% in 2022 naar 30% in 2023 om vervolgens te dalen naar 17% in 2024).20 Het aandeel inwoners dat het liefst meedoet door te reageren via internet of sociale media is stabiel de laatste jaren (74% in 2024). Het aandeel inwoners dat graag een bijdrage levert door af en toe iets te organiseren voor de buurt is in 2024 gedaald (van 24% naar 17%).21 Digitaal contact blijft toenemen In 2024 hebben Hagenaars gemiddeld genomen meer contact gehad met de gemeente dan in 2023, met name via de website denhaag.nl en bezoeken aan de stadsdeelkantoren. Er waren geen grote trendbreuken of veranderingen in de dienstverlening. Wel is het aantal klachten gedaald. In 2024 ontving de gemeente 1.620 klachten, in lijn met de dalende trend zijn dit ca. 750 klachten minder dan in 2023. Zeven op de tien inwoners (71%) heeft in het afgelopen jaar contact gehad met de gemeente, dat is wat gestegen sinds 2023 (65%). Inwoners hebben met name contact met de gemeente over zaken rondom wonen en leefomgeving (48%), dit gaat bijvoorbeeld om afval of parkeren, en over burgerzaken (45%) waarbij het met name gaat om de aanvraag van reisdocumenten zoals een paspoort of Nederlandse Identiteitskaart.22 Digitaal contact blijft groeien; de voorkeur voor het regelen van de meeste zaken (zoals een afspraak maken of product aanvragen) is via de website.
In 2024 waren er ca. 5.3 miljoen bezoeken aan de gemeentelijke website denhaag.nl, dat is wat gestegen ten opzichte van 4.7 miljoen in 2023. Er waren 370.000 telefoongesprekken en de publieksbalies aan het Spui, op de Leyweg en in Escamp werden bijna 340.000 keer bezocht. Dit is een flinke stijging t.o.v. de 200.000 bezoeken aan de publieksbalies in 2023, dit komt met name door de piek in de aanvragen van reisdocumenten. Via het klantcontactcentrum kwamen 58.000 e-mails binnen en er waren 29.000 contacten via de chat. Er werd ca.155.000 keer via sociale media met de gemeente gecommuniceerd. 23 Sport en cultuur Kleine verschuivingen bij Vitaliteitsonderzoek Haagse sportverenigingen Sinds 2012 voert de gemeente Den Haag een tweejaarlijks onderzoek uit naar de vitaliteit en maatschappelijke functie van Haagse sportverenigingen. Om te beoordelen of verenigingen vitaal zijn, wordt gekeken naar organisatiekracht en maatschappelijke oriëntatie.
19
Inwonersonderzoek 2024, deelrapportage Publiekszaken, Inspraak in gemeentelijke beleidsonderwerpen, p. 42-43.
20
Inwonersonderzoek 2024, deelrapportage Publiekszaken, Mogelijkheid en bereidheid om mee te denken, p. 34.
21
Inwonersonderzoek 2024, deelrapportage Publiekszaken, Meedenken over de toekomst van stadsdeel, wijk, buurt of straat, p. 35.
22
Inwonersonderzoek 2024, deelrapportage Publiekszaken, Voorkeur voor informatieverstrekking en benadering, p. 45-46.
23
Gemeente Den Haag, Jaarverslag 2024, Stadsdelen, integratie en dienstverlening Indicatoren.
15/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Hoe beter een vereniging in staat is om haar sportaanbod voor haar huidige en potentiële leden te organiseren, des te hoger de organisatiekracht. Maatschappelijke oriëntatie richt zich ook op functies die de vereniging uitoefent in de samenleving, die niet direct aan sport gerelateerd zijn. In het vitaliteitsonderzoek 2024 valt, ten opzichte van 2022, een lichte daling van het aantal vitale verenigingen (-6%) op, net als een stijging van het aantal krachtige verenigingen (+6%). Krachtige verenigingen scoren op organisatiekracht voldoende of goed, maar niet op maatschappelijke oriëntatie. Vitaal is een vereniging pas als er zowel op organisatiekracht als ook op maatschappelijke oriëntatie voldoende of goed gescoord wordt. Achterliggende factoren voor deze kleine verschillen ten opzichte van het vorige onderzoek kunnen liggen in respons van andere verenigingen voor het onderzoek in 2024 dan in 2022 en in veranderingen in de verenigingen, zoals bestuurswissels. Afbeelding 20: Verenigingssegmenten met Haagse en landelijke scores, 2022 en 2024
Vitale verenigingen Krachtige verenigingen Maatschappelijke verenigingen
Den Haag 2022 41% 24% 9%
Den Haag 2024 35% 32% 10%
Landelijk 2022 20% 41% 10%
Landelijk 2024 24% 37% 9%
Kwetsbare verenigingen
27%
23%
29%
30%
Bron: Vitaliteitsonderzoek 2024
Stijgende lijn bezoekersaantallen musea zet door In de vorige rapportages van de Staat van de Stad waren de gevolgen van corona in de culturele sector, waaronder de musea, goed zichtbaar. Dat gold ook nog voor 2022, want hoewel de bezoekersaantallen toenamen ten opzichte van 2019-2021, waren in het begin van dat jaar veel culturele voorzieningen nog gesloten als gevolg van de coronamaatregelen, en bij heropening duurde het even voordat het aanbod weer was opgestart en het publiek weer de weg naar cultuur wist te vinden. Inmiddels zijn de bezoekersaantallen van 2023 (opgaven instellingen) bekend en is te zien dat de stijgende lijn doorzet. Afbeelding 21: Ontwikkeling aantal bezoekers musea, 2019-2023
2019
2020
2021
2022
2023
Kunstmuseum (vm. Gemeentemuseum)
416.204
200.866
87.412
274.530
361.992
Mauritshuis
481.667
138.916
113.000
400.000
451.193
Museon-Omniversum
186.650
81.754
65.144
215.000
309.925
Panorama Mesdag
140.000
44.000
34.000
79.166
101.500
GEM/Fotomuseum
147.684
49.631
24.399
50.010
61.052
Escher in het Paleis
171.667
60.931
51.675
120.479
183.778
Beelden aan Zee
132.000
60.307
42.695
51.407
95.000
Gevangenpoort
59.165
20.746
13.740
34.851
61.002
Haags Historisch Museum
38.805
17.585
14.731
38.897
46.742
Muzee
24.156
11.826
5.898
20.531
12.301
Huis van het Boek (vm. Meermanno)
28.023
11.348
10.000
12.233
19.773
Museum Bredius
19.765
12.843
6.879
9.662
13.152
Letterkundig Museum/Kinderboekenmuseum
123.517
62.190
58.231
106.571
147.277
Museum Collectie Mesdag
13.339
8.054
3.150
6.200
9.389
Galerij Willem V
31.288
1.223
12.600
17.528
Louwman Museum
161.000
88.000
83.000
163.000
Oranjehotel
11.000
11.000
12.000
25.743
35.000
Bron: opgaven instellingen
16/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Veiligheid24 Algemene ontwikkelingen misdrijven en overlast In 2024 is het aantal misdrijven stabiel gebleven ten opzichte van 2023 (3%). Het aantal misdrijven per 1.000 inwoners in Den Haag was 68 in 2024. In 2023 bedroeg dit 66 misdrijven per 1000 inwoners. Op lange termijn (2020-2024) is er ook sprake van een stabiel beeld (4%), na een aantal jaar met afnames in registraties. Ook het aantal prioriteitsdelicten en veelvoorkomende vermogensdelicten zijn stabiel gebleven. Opmerkelijk is dat de daling van het aantal inbraken van de afgelopen acht jaar is gestabiliseerd (-3%), na een jarenlange daling. Investering in goede preventiemaatregelen (o.a. sloten) en voorlichtingscampagnes worden benoemd voor wat betreft de verklaring van deze daling, naast een mogelijke verschuiving naar gedigitaliseerde criminaliteit, al is dat verband nog niet vastgesteld. Wat betreft de stabilisatie van de woninginbraken kan een verzadigingspunt zijn bereikt: de ‘makkelijk te voorkomen’ inbraken zijn al grotendeels teruggedrongen, en wat overblijft zijn situaties die moeilijker te beïnvloeden zijn met preventieve maatregelen.25 Het aantal registraties van het delict ‘inbraak in box/garage/schuur’ is in 2024 wel gestegen (29%), vermoedelijk door de toename van (de waarde van) elektrische fietsen, maar de beperkte beveiliging van schuren en tuinhuizen t.o.v. woningen.
Verder was in 2024 sprake van een aanzienlijke afname van het aantal winkeldiefstallen (-13%), zakkenrollerij (-18%) en diefstal van brom- en snorfietsen (-10%). Criminaliteit in de online wereld – cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit – zijn belangrijke thema's binnen het veiligheidsdomein. In Den Haag steeg het aantal meldingen hiervan in 2024 met 7% ten opzichte van 2023. Na een jarenlange toename van het aantal cyberdelicten, werd er in 2024 een daling van 35% ten opzichte van 2023 geregistreerd. Er werden 232 gevallen van cyberdelicten gemeld, vergeleken met 359 in 2023. Ook landelijk (-42%) en binnen de G4 (-34%) vond een aanzienlijke daling van het aantal cyberdelicten plaats. Ondanks de recente daling ligt het aantal cyberdelicten nog altijd twee keer zo hoog als in 2019, vóór de toename inzette. Volgens het Openbaar Ministerie is de daling van cyberdelicten en de toename van vormen van online fraude gedeeltelijk te verklaren door het feit dat de politie meer mogelijkheden heeft gekregen om deze vormen van gedigitaliseerde criminaliteit te registreren, wat voor een deel administratief van aard zou zijn. Het aantal geregistreerde gevallen van fraude met online handel nam in 2024 namelijk toe met 8%. Desondanks kan geen volledig beeld gegeven worden van de daadwerkelijke omvang van cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit.
De aangiftebereidheid van slachtoffers van deze vormen van criminaliteit is laag en slachtofferenquêtes en zelfrapportage van daders kennen methodologische verschillen.26 Ondanks deze beperkingen mag de impact van cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit niet worden onderschat. Zo geeft circa 16% van de Haagse respondenten van de Veiligheidsmonitor (2023) aan slachtoffer te zijn geweest van één of meer vormen van online criminaliteit in het afgelopen jaar. Uit studies blijkt ook dat online criminaliteit wijdverspreid is in de samenleving en alle lagen van de maatschappij raakt: van burgers en zzp’ers tot mkb’ers, overheden en grote organisaties 27.
24
De thema’s jeugdcriminaliteit en ondermijning blijven, gezien de complexiteit van deze materie, buiten beschouwing in deze bijdrage.
Primair is geput uit beschikbare (openbare) politiedata. 25
Zie het fenomeen van ‘preventiekloven’, waarbij specifieke groep mensen veel vaker slachtoffer wordt van een inbraak, omdat deze
groep minder preventie maatregelen neemt of kan nemen. 26
Tollenaar,N., Rokven, J., Macro, D., & Beerthuizen, M.G.C.J. (2019). Predictieve textmining in politieregistraties: Cyber- en
gedigitaliseerde criminaliteit. WODC. DOI: 10.13140/RG/2/2/32921.47206; Erp, JG., W. Stol, V., & van Wilsem, J. (2013). Criminaliteit en Criminologie in een gedigitaliseerde wereld. Tijdschrift voor Criminologie, 55(4), 327-341. 27
Leukfeldt, E. R. (2024). Meer dan alleen een goed idee: naar een empirisch onderbouwde aanpak van cybercrime. Leiden. Opgehaald
van https://hdl.handle.net/1887/4108035
17/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Eerdere studies naar de gevolgen van slachtofferschap van 'online delicten' laten zien dat slachtoffers deels dezelfde psychosociale en financiële gevolgen ondervinden als slachtoffers van traditionele offline delicten.28 Het aantal overlastmeldingen in 2024 is gelijk gebleven ten opzichte van 2023 (-3%), waarbij het aantal meldingen van openbare dronkenschap (-19%), geluidsoverlast (-15%) en jeugdoverlast (-6%) gedaald zijn. Het aantal meldingen van burenruzies is echter gestegen (13%). Een aanzienlijk deel van de overlastmeldingen hebben betrekking op gevallen van overlast door personen met verward of onbegrepen gedrag of overlast door gebruik van alcohol of drugs. De maatschappelijke impact van deze vormen van overlast is groot, onder meer op het gebied van leefbaarheid, veiligheidsbeleving en hulpverleningsinstanties. Uit de Veiligheidsmonitor blijkt dat voornamelijk bewoners in stadsdelen Centrum (13,1%) en Laak (9,2%) veel overlast van verwarde personen ervaren.29 Misdrijven en overlast op lokaal niveau In de meeste stadsdelen bleef het aantal geregistreerde misdrijven in 2024 stabiel. Alleen in Segbroek (10%), en in mindere mate Laak (6%) en Escamp (6%) zijn procentuele toenames geregistreerd. Bewoners van stadsdeel Centrum ervaren relatief de hoogste misdrijfdruk met 111,5 misdrijven per 1.000 inwoners.
Bewoners van Leidschenveen-Ypenburg ervaren de minste misdrijfdruk met 38,5 misdrijven per 1.000 inwoners. Op wijkniveau is een substantiële toename te zien in 2024 ten opzichte van 2023 van het aantal misdrijven in Archipelbuurt (33%), Groente- en Fruitmarkt (33%), en Geuzen- en Statenkwartier (30%). Voor de Archipelbuurt en het Geuzen- en Statenkwartier is door de jaren heen een schommelde beweging zichtbaar, terwijl in de Groente- en Fruitmarkt juist sprake lijkt te zijn van een stijgende lijn die zichtbaar is geworden in 2024. In totaal is in negentien wijken het aantal misdrijven gestegen met 5% of meer. Daarnaast zijn er wijken waar het aantal misdrijven is gedaald, waaronder Kijkduin en Ockenburgh (-25%), van Stolkpark en Scheveningse Bosjes (-19%), en Duindorp (-16%), al is het aantal misdrijven in deze wijken in absolute zin redelijk klein. In totaal is in acht wijken het aantal misdrijven gedaald met meer dan 5%. Het aantal overlastmeldingen is op stadsdeelniveau afgenomen in Leidschenveen-Ypenburg (-20%), Escamp (-13%), en Laak (-7%). Alleen in stadsdeel Segbroek (0%) en Centrum (-2%) dalen de overlastmeldingen niet. Bewoners van stadsdeel Centrum ervaren relatief de hoogste overlastdruk met 73,2 meldingen per 1.000 inwoners. Bewoners van Leidschenveen-Ypenburg ervaren de minste overlastdruk, met 14,1 overlastmeldingen per 1.000 inwoners.
In 2024 bestaan de meeste meldingen in elk stadsdeel uit overlast door personen met verward of onbegrepen gedrag. Brede Welvaart Verschuivingen in nieuwe regionale monitor Het CBS heeft een Regionale Monitor Brede Welvaart ontwikkeld waarin brede welvaart voor alle gemeenten, (COROP-)regio’s en provincies in Nederland in beeld wordt gebracht. Het CBS heeft deze in december 2024 geactualiseerd.30
28
Leukfeldt, R., Notté, R. & Malsch, M. (2018). Slachtofferschap van online criminaliteit. WODC. Opgehaald van:
https://repository.wodc.nl/handle/20.500.12832/2355 29
Veiligheidsmonitor 2023.
30
CBS, Regionale Monitor Brede Welvaart, 9 december 2024, https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/regionale-monitor-brede-welvaart.
18/19
Gemeente Den Haag Ons kenmerk
BSD/10913039
Afbeelding 22: Haagse trends uit CBS Regionale Monitor Brede Welvaart 2024
Daarin onderscheidt Den Haag zich gunstig op het relatief laag aandeel geregistreerde misdrijven, de nabijheid van sportvoorzieningen, het hoge aandeel natuur- en bosgebieden binnen het grondgebied en het lage aandeel broeikasemissies. De economische productiviteit, arbeidsproductiviteit en arbeidsparticipatie zijn in Den Haag echter relatief laag. Het aandeel inwoners met een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt is in Den Haag, net als in Rotterdam, duidelijk lager dan in de andere drie grote steden. Op een aantal indicatoren laat Den Haag een ongunstige ontwikkeling zien. Op economisch gebied is het beeld verdeeld: er zijn meer mensen aan het werk en de gemiddelde schuld per huishouden neemt af. De regionale economie laat echter een lichte krimp zien. Het aandeel inwoners dat wel eens vrijwilligerswerk verricht neemt toe. Den Haag kent op deze indicator ook de meest gunstige positie binnen de G4. Dit geldt ook voor het aandeel inwoners dat tevreden is met het sociaal leven. Tot slot De jaarlijkse Staat van de Stad-producten geven goed weer hoe de stad en zijn bewoners ervoor staan op tal van terreinen en ontwikkelingen daarin. Desalniettemin ligt de meerwaarde ervan vooral in hoe we deze kennis benutten. De oproep blijft dan ook: gebruik de inzichten uit de Staat in het debat; in het beleid; in het contact met de organisaties en bewoners.
Zo kunnen we nog beter aansluiten bij de behoeften van de inwoners van Den Haag. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx
Jan van Zanen
19/19