RIS322774 Voortgang Haagse aanpak gendergerelateerd geweld

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Uw brief van kenmerk Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10870265 RIS322774 Contactpersoon

Manon Pont Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

14070 Faxnummer Datum

E-mailadres

8 juli 2025

manon.pont@denhaag.nl Aantal bijlagen

Onderwerp

Voortgang Haagse aanpak gendergerelateerd geweld

Geachte voorzitter,

Inleiding Eind december 2023 heeft de gemeenteraad de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld ontvangen (RIS317334). Deze aanpak is een aanvulling op de inzet die in Den Haag al jaren wordt gepleegd ten aanzien van het voorkomen, signaleren en aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling. De afgelopen periode is geïnvesteerd in de deskundigheid van professionals om signalen en rode vlaggen eerder en beter te herkennen en hier vervolgens naar te handelen. Daarnaast is het interventieaanbod voor plegers uitgebreid en is ingezet op een betere samenwerking tussen netwerkpartners. De aanpak gendergerelateerd geweld is innovatief van aard. De komende jaren willen we leren wat in de praktijk wel en niet werkt. Ook is aangegeven dat we de aanpak gaan monitoren. Zoals destijds is aangekondigd, is het Verwey Jonker Instituut gevraagd om ons hierbij te helpen. Hieronder wordt u geïnformeerd over dit traject. Voortgangsrapportage Haagse aanpak gendergerelateerd geweld In de bijlage treft u de eerste voortgangsrapportage Haagse aanpak gendergerelateerd geweld aan.

De Haagse aanpak gendergerelateerd geweld richt zich op de volgende vormen van gendergerelateerd geweld: • (ex-)partnergeweld waarbij er sprake is van intieme terreur en/of femicide; • (ex-)partnerstalking; • schadelijke praktijken, waaronder: o eergerelateerd geweld; o huwelijksdwang en achterlating; o vrouwelijke genitale verminking.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10870265

Deze aanpak is aanvullend op de reguliere aanpak van huiselijk geweld 1. Samenwerking tussen de straf- en zorgpartners is bij de aanpak gendergerelateerd geweld van groot belang. De bestaande samenwerking binnen het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden is daarom versterkt, dit geldt met name voor de aanpak van (ex-) partnerstalking. In de voortgangsrapportage is onderscheid gemaakt in de verschillende geweldsvormen en beschreven wat voor extra activiteiten zijn ondernomen op het gebied van deskundigheidsbevordering, het inzetten van veiligheidsinterventies en hulpaanbod en het herkennen van signalen. Deskundigheidsbevordering In de afgelopen periode is ingezet op deskundigheidsbevordering en het beter herkennen van signalen. Zo zijn er trainingen aangeboden over de aanpak van stalking en het herkennen van intieme terreur. Dit jaar wordt in opdracht van de gemeente Den Haag door de GGD Haaglanden de training Lefgozers aangeboden, onder andere aan jongerenwerkers in Den Haag. Onderzoek Het college heeft het Verwey Jonker Instituut (VJI) de opdracht verstrekt om te verkennen of en hoe de aanpak van gendergerelateerd geweld gemonitord kan worden. In deze gesprekken is door het VJI benadrukt dat het daadwerkelijk meten van het effect van de aanpak uiterst complex is. Om te komen tot betekenisvolle metingen is, in overleg, gekozen voor een stapsgewijze aanpak.

Daarbij is in eerste instantie verkend welke gegevens over gendergerelateerd geweld in Den Haag beschikbaar zijn en welk beeld dat geeft. De politie-eenheid Den Haag, Veilig Thuis Haaglanden (VTH), Reclassering Nederland (RN) en het Openbaar Ministerie zijn verzocht om mee te werken aan het onderzoek. Er zijn alleen gegevens aangeleverd door de politie, omdat zij de enige organisatie zijn die relevante gegevens geautomatiseerd kan ontsluiten. Op basis van de door de politie verstrekte gegevens is gekozen om te focussen op drie vormen van gendergerelateerd geweld, te weten (ex-)partnergeweld, stalking en femicide in de periode van 2020 t/m 2024. Het onderzoek laat voor Den Haag een aantal cijfers zien. In de jaren 2020-2024 is n Den Haag bij gemiddeld 87 procent van de huiselijke geweldsincidenten sprake van mannelijke plegers en vrouwelijke slachtoffers. In gemiddeld 84 procent van deze incidenten zijn de pleger en het slachtoffer (ex-)partners van elkaar. Voor stalking wordt dezelfde verhouding gevonden: in gemiddeld 83 procent van de stalkingsincidenten is de pleger een meerderjarige man en het slachtoffer een meerderjarige vrouw. Tot slot doden Haagse mannen zeven keer vaker hun vrouwelijke (ex-)partners dan andersom. In totaal zijn er voor de periode 2020-2023 7 niet-natuurlijke doden met mannelijke dader en vrouwelijk slachtoffer gepleegd.

Deze gegevens zijn vergelijkbaar met eerdere onderzoeken. De hoofdconclusie van het onderzoek is dat het met de beschikbare data niet mogelijk is om gendergerelateerd geweld in Den Haag betekenisvol te monitoren. Daarvoor is een systematische en betrouwbare registratie door verschillende netwerkpartners nodig die niet zonder aanpassingen in hun werkwijze en registratiesysteem bereikt kan worden. Deze wijzigingen kunnen niet op lokaal of regionaal niveau worden doorgevoerd. Daarom roepen we het Rijk op om landelijk niveau met organisaties, zoals het Landelijk Netwerk Veilig Thuis en de politie afspraken te maken over registratie en monitoring van gendergerelateerd geweld. De komende tijd wordt samen met de onderzoekers en netwerkpartners bepaald welke alternatieve mogelijkheden er zijn om de huidige aanpak gendergerelateerd geweld te monitoren. In de tweede voortgangsrapportage wordt u hierover nader geïnformeerd.

1

Voor het einde van dit jaar ontvangt uw raad de lokale aanpak huiselijk geweld en een nieuwe regiovisie huiselijk geweld Haaglanden.

2/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10870265

Looptijd De aanpak heeft een looptijd tot en met eind 2026. Binnen programma 8 van de begroting (bestemmingsreserves huiselijk geweld) zijn hiervoor tot en met eind 2026 financiële middelen beschikbaar. Volgend jaar wordt bepaald of en op welke wijze de aanpak wordt voortgezet. Hierover wordt u in de tweede voortgangsrapportage over geïnformeerd. Hieronder worden specifieke onderwerpen uit de rapportage uitgebreider toegelicht. Ex-partnerstalking Een belangrijk resultaat van het afgelopen jaar is dat in februari 2024 de pilot (ex-)partnerstalking gestart is. Het doel is om samen met de betrokken netwerkpartners de bestaande aanpak te verbeteren. Stalkingszaken worden vroegtijdig en zo lang als nodig bij het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden besproken en voorzien van een integraal plan van aanpak. Bij alle zaken wordt een casusregisseur aangewezen die regie voert over de inhoudelijke aanpak. Bij aanvang is gekozen om de zaken met de volgende criteria in te laten stromen in de pilot: • Er is sprake van (ex-)partner stalking. • Het slachtoffer en de pleger wonen in de regio Haaglanden. • Er is een hoge SASH2 door de politie afgegeven. • Er is aangifte gedaan door het slachtoffer. In 2024 zijn in totaal 21 casussen ingestroomd: vijf daarvan zijn inmiddels afgesloten en 16 casussen zijn nog lopend en dus nog onderdeel van de pilot.

Het aantal ingestroomde zaken is minder dan van tevoren verwacht. De beperkte instroom heeft verschillende oorzaken: • Bij een deel van de casussen met een hoge SASH is geen aangifte gedaan. • De pleger is onbekend, of het slachtoffer wil niet aangeven wie de pleger is, waardoor het niet mogelijk is om te beoordelen of het daadwerkelijk gaat om (ex-)partnerstalking. • Eén of meerdere van leden van het systeem woont niet in de regio Haaglanden. In samenwerking met betrokken netwerkpartners, zoals het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden, Veilig Thuis Haaglanden en de politie-eenheid Den Haag is besloten de pilot te continueren in 2025, waarbij een aantal aanpassingen zijn doorgevoerd op basis van de evaluatie: • Alle vaste netwerkpartners kunnen stalkingscasuïstiek aanmelden voor de pilot. • De aanmeldcriteria: hoge SASH, aangifte en woonachtig/verblijvend in de regio Haaglanden zijn geen harde criteria meer, maar richtlijnen. • Tijdens het weegoverleg wordt afgewogen of een casus passend is voor de pilot. Doel hiervan is om de meest zorgelijke en complexe stalkingscasuïstiek in de pilot op te nemen. • Intensievere inzet van de reclassering. • Inzet op casusregie door regiogemeenten. Ook dit jaar wordt de pilot geëvalueerd. Het doel is om in 2026 een vaste werkwijze te borgen voor de aanpak van (ex-)partnerstalking.

U wordt hierover in de tweede voortgangsrapportage geïnformeerd. Femicide Op 20 maart 2024 heeft u tijdens de werkbespreking ‘Voorkomen van femicide’ met Haagse netwerkpartners, experts en vertegenwoordigers van nabestaanden gesproken over de aanpak van femicide. Hierbij spraken de nabestaanden hun waardering uit voor de bestaande aanpak en deden suggesties voor verdere verbeteringen.

2

SASH: Screening Assessment for Stalking and Harassment

3/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10870265

Zij deden ook twee oproepen: 1. Benoem moord op vrouwen in heldere taal en gebruik geen verhullende termen zoals ‘gezinsdrama's’ of slachtoffers in de familiare kring. 2. Regel als gemeente nazorg voor de nabestaanden van slachtoffers van femicide en help hen in de kwetsbare periode na de moord. Beide wensen zijn inmiddels gerealiseerd. Niet alleen het college, maar ook de politie en het Openbaar Ministerie, hebben hun (landelijke) woordvoeringslijn. Daarnaast is in Den Haag een werkproces ontwikkeld om vanuit de gemeente goede nazorg voor nabestaanden van slachtoffers van femicide te verlenen. Het werkproces is overigens niet beperkt op femicide maar richt zich, in lijn met de door u aangenomen motie ‘Zorg voor nabestaande na moord’ (RIS319553), op Haagse nabestaanden van slachtoffers van levensdelicten. Daarnaast is er de afgelopen periode extra ingezet op deskundigheidsbevordering en op betere samenwerking tussen netwerkpartners. Op 4 oktober 2024 is op regionaal niveau het Manifest Aanpak Huiselijk Geweld Haaglanden door alle betrokken netwerkpartners van het Bestuurlijk Overleg Zorg en Veiligheid Haaglanden bekrachtigd. Daarin is onder andere aangegeven dat: 1. Ingezet wordt op het eerder en beter (h)erkennen van en acteren op signalen van huiselijk geweld. 2. Alle betrokken partijen klare taal gebruiken om over huiselijk geweld, (ex)partnerdoding en femicide te spreken.

3. Er ingezet wordt op het verbeteren van de zorg voor nabestaanden van slachtoffers van femicide in de regio. Op regionaal niveau wordt momenteel gekeken op welke wijze een lerend netwerk kan worden georganiseerd. Het voorstel is dat door het Zorg- en Veiligheidshuis met de betrokken netwerkpartners reflectiesessies worden georganiseerd als er in de regio Haaglanden sprake is van femicide. Dit wordt opgenomen in de nieuwe regiovisie huiselijk geweld Haaglanden. Uw raad ontvangt deze voor het einde van dit jaar. Aanpak schadelijke praktijken Tijdens het tweeminutendebat d.d. 19 juni jl. is met uw raad gesproken over de aanpak van schadelijke praktijken en met name over vrouwelijke genitale verminking. Graag benadrukt het college nogmaals dat vrouwelijke genitale verminking in Nederland strafbaar is en dat het college vrouwelijke genitale verminking dan ook afkeurt. Hieronder ga ik, zoals toegezegd, in op de kosten van het spreekuur, de procedure van uitschrijven van personen die naar het buitenland vertrekken en welke mogelijkheden er zijn om in het inburgeringsprogramma aandacht te besteden aan vrouwelijke genitale verminking. Spreekuur vrouwelijke genitale verminking Het is spreekuur vrouwelijke genitale verminking in het HAGA-ziekenhuis is, zoals u weet, nu een keer per week. Uitbreiding van dit spreekuur kost op jaarbasis €23.253 voor een extra dag.

Het college zou graag overgaan tot uitbreiding van dit spreekuur, maar heeft, zoals aangegeven tijdens het debat, binnen de begroting van programma 8 hiervoor geen structurele middelen. Procedure uitschrijven van personen die naar het buitenland vertrekken In Den Haag wordt uitvoering gegeven aan de aangepaste Wet basisregistratie personen BRP. Dit betekent dat als een gezin naar het buitenland vertrekt de uitschrijving door één persoon in het gezin kan worden gedaan. Dit kan aan de balie of digitaal.

4/5

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10870265

Daar waar niet het hele gezin of een enkel gezinslid vertrekt naar het buitenland, moeten de vertrekkers én de achterblijvers in persoon verschijnen aan de balie in Den Haag. Er is uitgebreid omschreven welke voorwaarden er zijn, door wie in welke (gezins-)situatie aangifte gedaan moet worden, wat hiervoor nodig is en op welke wijze de aangifte moet worden gedaan. Dit jaar is de website aangepast, waardoor het duidelijker is geworden wanneer iemand in persoon aangifte moet doen en in welke gevallen je digitaal aangifte moet doen. Ook is de knop voor het digitaal aangifte doen naar beneden geschoven op de pagina, zodat men eerst de informatie doorneemt en dan pas op de aangifteknop kan drukken, de kans dat men weet dat er in persoon aangifte gedaan moet worden is daarmee groter geworden. Voor iedereen die wil emigreren wordt dezelfde werkwijze gehanteerd, ongeacht afkomst en/of het land waar men naar toe gaat emigreren. Als mensen aan de balie komen en een baliemedewerker vermoedt dat de emigratie niet vrijwillig is (door signalen en gedrag van de personen die aanwezig zijn), wordt een melding bij Veilig Thuis gedaan. De moeilijkheid blijft daar waar mensen bewust handelen. Als personen bewust in het buitenland worden achtergelaten wordt vooraf geen aangifte gedaan.

Of er wordt online aangifte gedaan, waarna de personen in kwestie vaak al vertrokken zijn naar het buitenland op het moment dat de vermissing wordt opgemerkt. De gemeente kan hier helaas niet expliciet tegen optreden. De mensen die een persoon achterlaten in het buitenland kiezen er bewust voor om zich niet te houden aan de wet- en regelgeving omtrent een uitschrijving. Het college volgt nauwlettend landelijke ontwikkelingen met betrekking het strafbaar stellen van huwelijksdwang- en achterlating. Inburgeringsprogramma Het inburgeringstraject bestaat uit diverse onderdelen. Er wordt in het traject aandacht besteed aan met name taalverwerving, arbeidsmarktparticipatie en deelname aan de maatschappij. Er is een goede afweging gemaakt tussen wat toevoegen aan dit traject en wat er reeds is binnen de bestaande voorlichtingen aan nieuwkomers. In afstemming is besloten dat we het onderwerp vrouwelijke genitale verminking in ieder geval toevoegen aan de start van het inburgeringstraject door informatie te verstrekken over het verbod op vrouwelijke genitale verminking. Daarnaast voorzien we de casemanagers inburgering van meer kennis over dit onderwerp, zodat zij dit kunnen meenemen in gesprekken met statushouders. Tot slot Met deze brief en voortgangsrapportage hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd over de voortgang van de Haagse aanpak gendergerelateerd geweld.

Samen met alle netwerkpartners, de diverse organisaties in de stad en onze lokale teams zetten we ons ook de komende tijd in voor de aanpak van gendergerelateerd geweld. Met vriendelijke groet, de wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken Mariëlle Vavier Afdruk aan:

5/5