RIS322657 Oplegger raad

Raadsvoorstel Documentnummer: OCW/10908260 Zaaknummer: 335857

Oplegger gemeenteraad Onderwerp

Vaststelling Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028. Onder cultuureducatie verstaan wij kunst- en cultuuronderwijs in de context van school en cultuureducatie-aanbod dat door de culturele sector ten behoeve van het onderwijs wordt ontwikkeld. Onder cultuurparticipatie verstaan wij het actief meedoen aan kunst en cultuur in de vrije tijd, waaronder amateurkunst en community art.

Waarom dit raadsvoorstel?

Na de stelselwijziging in 2013, waarbij de subsidie op het aanbod van cultuurparticipatie vanuit het Koorenhuis werd stopgezet, is dit veld flink veranderd. Binnen ons ‘Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur’ (MJB) is de focus voor wat betreft cultuurparticipatie sindsdien gericht op het structureel ondersteunen van de Cultuurankers, die in de stadsdelen kunst en cultuur dichtbij brengen, en CultuurSchakel, die de amateurkunstensector (financieel) ondersteunt. Het overige deel van het veld van cultuurparticipatie is overgelaten aan de vrije markt, hetgeen heeft gezorgd voor een nieuw landschap met andere (financiële) voorwaarden, zowel voor aanbieders als deelnemers. Om de toegankelijkheid en nabijheid van het cultuurparticipatie aanbod te borgen, is aanvullend beleid op het gebied van cultuurparticipatie noodzakelijk. Waar we ons in de ‘Nota Cultuureducatie 2021’ uitsluitend op cultuureducatie richtten, kiezen we nu voor het combineren van cultuureducatie en cultuurparticipatie. Beide sectoren zijn immers onlosmakelijk met elkaar verbonden: met cultuureducatie op school kan de basis worden gelegd voor cultuurparticipatie in de vrije tijd. Daarnaast willen we aansluiten op een bestaande werkelijkheid, waarin een strakke scheiding van cultuurbeoefening onder schooltijd of in de vrije tijd voor inwoners en instellingen minder relevant is.

We streven naar het borgen van de toegankelijkheid en nabijheid van kunst en cultuurbeoefening in alle fasen van een leven en op alle momenten van een dag. Het stimuleren van die verbinding tussen cultuureducatie en cultuurparticipatie via culturele leerecosystemen en het stimuleren van de continuïteit, toegankelijkheid en aanwezigheid van het culturele aanbod in alle stadsdelen vergt een integrale blik op beide sectoren. Cultuureducatie en cultuurparticipatie hebben vanzelfsprekend een intrinsieke waarde, maar dragen ook bij aan de doelen van ons beleid op het gebied van armoede, jeugd, onderwijs, sport, welzijn en zorg. Op dit moment is de inzet van cultuureducatie en cultuurparticipatie vanuit andere beleidsdomeinen echter nog niet altijd vanzelfsprekend. De uitvoering van deze nota zien we dan ook als een mooie basis om die gezamenlijkheid actiever en structureler op te zoeken en vorm te geven in de beleidsperiode 2025-2028. De cultuureducatie- en cultuurparticipatiesector kent verschillende uitdagingen die in de afgelopen jaren zijn toegenomen, zoals het lerarentekort, de druk op het onderwijsprogramma, toenemende kritiek op cultureel aanbod met gevoelige (maatschappelijke) thema’s, gebrek aan locaties en voorzieningen en financiële uitdagingen.

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 25-6-2025 om 16:18

pagina 1 van 5

De leefwerelden van inwoners in Den Haag met veel en weinig hulpbronnen drijven steeds verder uiteen, waardoor de sociale samenhang en het vertrouwen in de samenleving onder druk komen te staan. Cultuureducatie en cultuurparticipatie zijn bij uitstek in staat om leefwerelden te verbinden en te investeren in kansengelijkheid. Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang

In het hart van ons cultuurbeleid staan vier opgaven centraal waarbij kunst en cultuur bij uitstek een rol van betekenis spelen. De opgave ‘onderwijs en ontwikkeling’ is één van de geformuleerde kernambities binnen de ‘Cultuurvisie Den Haag 2033’ waarmee we een grote rol zien weggelegd voor cultuureducatie en cultuurparticipatie als fundament voor verbinding, creativiteit en verbeeldingskracht. Beide zijn van doorslaggevend belang voor het welzijn, de persoonlijke en sociaal-emotionele vorming en de identiteitsontwikkeling van alle (jonge) inwoners van de stad. Uit onderzoek blijkt bovendien dat beide cruciale voorwaarden zijn voor sociale cohesie, kansengelijkheid en burgerschap. Met ons beleid streven we er dan ook naar om jong en oud een leven lang kunst en cultuur te bieden, waarin iedereen op elk moment van de dag en in elke levensfase gebruik kan maken van een inclusief en betekenisvol aanbod op het gebied van cultuureducatie en cultuurparticipatie. De doelstellingen en acties in deze nota zijn zoveel mogelijk SMART opgesteld. Middels periodieke gesprekken met en voortgangsrapportages van betrokken partners in de stad meten we de beoogde effecten van ons beleid.

Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp

Met de bijgevoegde ‘Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028: Fundament voor verbinding, creativiteit en verbeeldingskracht’ zetten we een belangrijke stap in de realisatie van de ambities voor cultuureducatie en cultuurparticipatie, zoals opgenomen in de ‘Cultuurvisie Den Haag 2033: De kunst van betekenis’ (RIS315525). De nota is daarnaast een aanvulling op en nadere uitwerking van het ‘Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2028: Ruimte voor ontwikkeling’ (RIS319865). De vorige ‘Nota Cultuureducatie 2021: Kunst en cultuur voor ieder kind en iedere jongere’ (RIS308967) werd in 2021 vastgesteld.

Beslispunten (dictum)

De ‘Nota Cultuureducatie en Cultuurparticipatie 2025-2028: Fundament voor verbinding, creativiteit en verbeeldingskracht’ vaststellen. Voor het volledige besluit met alle onderliggende beslispunten wordt u verwezen naar het raadsvoorstel.

Gebied waar het voorstel betrekking op heeft

De gemeente Den Haag

Vervolg

Met deze nota geven we richting aan een uitvoeringsagenda op het gebied van cultuureducatie, cultuurparticipatie en culturele leerecosystemen. Na de vaststelling van de nota zullen we starten met deze uitvoeringsagenda waarin we de ambities, doelstellingen en acties concreter uitwerken en koppelen aan een jaarplanning, budget en betrokken stakeholders. Over het uitvoeringsplan wordt u te zijner tijd geïnformeerd.

Risico's en kanttekeningen

1. In deze nota gaan we uit van de beschikbare middelen. Sinds de start van de vorige beleidsperiode 2021-2024 zijn er door zowel het Rijk als de gemeente extra financiële middelen ingezet voor cultuureducatie en cultuurparticipatie. Een groot deel hiervan betreft echter incidentele middelen, waardoor een verhoogde structurele inzet op cultuureducatie en cultuurparticipatie geen garantie is. Door de mogelijke afname van deze middelen komt de financiering van de cultuureducatie- en cultuurparticipatiesector onder druk te staan. Een mogelijk risico is dan ook dat bepaalde beleidsambities niet uitgevoerd kunnen worden. De komende beleidsperiode zullen we in samenwerking met in- en externe partners en fondsen zoeken naar (nieuwe) mogelijkheden om de financiering van het beleid steviger te borgen.

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 25-6-2025 om 16:18

pagina 2 van 5

2. Op dit moment is de inzet van cultuureducatie en cultuurparticipatie vanuit andere beleidsdomeinen nog niet altijd vanzelfsprekend. De uitvoering van deze nota zien we dan ook als een mooie basis om die gezamenlijkheid actiever en structureler op te zoeken en vorm te geven in de beleidsperiode 2025-2028. 3. We zien het verder verstevigen van de rol en positie van cultuureducatie en cultuurparticipatie in onze samenleving als een gezamenlijke opgave, gemeentelijke domeinen overstijgend en in nauwe samenspraak met alle betrokken partners in de stad. We realiseren ons dat deze nota vooruit kan lopen op beleid van andere domeinen. Een voorbeeld hiervan is de Haagse Educatieve Agenda voor 2027-2030 die op dit moment wordt ontwikkeld. Ook het vervolg van de Haagse Preventieaanpak wordt op dit moment nog bepaald. Dat betekent dat we nog niet altijd zicht hebben op de manier waarop de gestelde ambities binnen deze nota in samenwerking met verschillende domeinen uitgevoerd kunnen worden. Overwogen alternatieven of scenario's

Nee

Waarom zijn er geen alternatieven of scenario’ s overwogen?

De vorige nota sluit niet meer aan bij de actualiteit. Vanuit inhoudelijke en financiële ontwikkelingen is het opstellen van nieuw beleid op het gebied van cultuureducatie en cultuurparticipatie noodzakelijk (zie ook de tekst bij 'Waarom dit raadsvoorstel?').

Maatschappelijke kosten en baten

Kunst en cultuur zijn – zoals ook beschreven in de ‘Cultuurvisie Den Haag 2033: De Kunst van betekenis’ – in al hun vormen en uitingen op uiteenlopende manieren van betekenis. Die betekenis begint bij de intrinsieke waarde; bij wat kunst en cultuur onderscheidt van andere sectoren, bij wat zij van zichzelf zijn en uitdrukken. Maar kunst is ook een uitdrukking van onze cultuur, van hoe wij als mensen (samen)leven. Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en de welvaart van de stad en hebben zowel invloed op het collectief (zoals sociale cohesie of de aantrekkingskracht van de stad) als op het individu (zoals ontroering, plezier of talentontwikkeling). (Inter)nationale onderzoeken tonen aan dat kunst en cultuur een positieve invloed hebben op de (mentale) gezondheid, sociale cohesie en leefbaarheid in de wijken.

Financiële consequenties

De financiën voor deze nota zijn afkomstig van de gemeente (programma 5 (deels uit MJB), 6 en 8) en het Rijk. In 2025 is het budget voor cultuureducatie € 8,1 miljoen. Door potentieel teruglopende middelen valt dit budget in 2026 mogelijk terug tot € 8,0 miljoen en in 2027 en 2028 tot € 6,7 miljoen. Dit heeft met name betrekking op het activiteitenbudget van de voorschoolse educatie en de educatie-instellingen in het MJB. In 2025 is het budget voor cultuurparticipatie € 7,4 miljoen. Door potentieel teruglopende middelen valt dit budget in 2026 mogelijk terug tot € 7,2 miljoen en in 2026 en 2027 tot € 6,5 miljoen. Dit heeft met name betrekking op de combinatiefuncties cultuur en de Subsidieregeling cultuurparticipatie jong. In 2025 en 2026 is het budget voor culturele leerecosystemen € 0,4 miljoen. Door potentieel teruglopende middelen valt dit budget in 2027 en 2028 mogelijk terug tot € 0,3 miljoen. Het project ‘Kinderen, Cultuur en Kansen’ is door het ontbreken van financiering vanaf 2025 beëindigd. Om de terugloop in financiën vanaf 2026 op te vangen, wordt de komende beleidsperiode samen met inen externe partners en fondsen gezocht naar (nieuwe) mogelijkheden om de financiering van het beleid steviger te borgen.

Juridische consequenties

Deze nota heeft geen directe juridische consequenties. Activiteiten die uit de 'Nota Cultuureducatie en

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 25-6-2025 om 16:18

pagina 3 van 5

Cultuurparticipatie 2025-2028' volgen, worden middels subsidieregelingen en begrotingssubsidies uitgevoerd. Uitvoeringsconsequenties

Bij de totstandkoming van deze nota zijn we uitgegaan van bestaande inzet en middelen, zowel bij de gemeente als bij de betrokken partners in de stad.

Informatie over hoe het voorstel tot stand is gekomen

In voorbereiding op deze nota, heeft een uitgebreide deskresearch plaatsgevonden van diverse bronnen (onderzoeken, wetenschappelijke en online artikelen, cultuurbeleid van andere G4-gemeenten, etc.) op het gebied van cultuureducatie en cultuurparticipatie. Daarnaast bouwen we voort op beleid van verschillende gemeentelijke diensten en het Rijk, waaronder de Haagse Preventieaanpak en de Haagse Educatieve Agenda 2023-2026. Omdat een volledig beeld op de ontwikkelingen en omvang van cultuurparticipatie in de stad en de verschillende wijken ontbrak, heeft DSP-groep geholpen de ontwikkelingen van de afgelopen tien jaar op het gebeid van cultuurparticipatie in Den Haag op hoofdlijnen in kaart te brengen en gesproken met mensen die betrokken zijn bij deze sector. In aanloop naar deze nota hebben we vanaf april 2024 veel (groeps)gesprekken gevoerd met partners in de stad over de betekenis en waarde van kunst en cultuur, zowel op het gebied van cultuureducatie als cultuurparticipatie. De betrokkenheid van de partners bij de totstandkoming van deze nota was groot. Cultuur- en onderwijsbeleid hebben in samenwerking met DSP-groep het gehele proces van de totstandkoming van de nota begeleid.

Is er sprake geweest van een inspraak- of participatieproces?

Ja

Toelichting op het doorlopen participatieen/of inspraaktraject

Voor cultuurparticipatie spraken we circa 140 deelnemers, waaronder voormalig medewerkers van het Koorenhuis, CultuurSchakel, de Cultuurankers, culturele instellingen met een focus op cultuurparticipatie, jongeren, de Muziekacademie Den Haag, (voormalig) beleidsmedewerkers cultuur van de gemeente en de Bibliotheek en bewoners en aanbieders van cultuurparticipatie in de acht stadsdelen. Voor cultuureducatie en culturele leerecosystemen spraken we circa 130 deelnemers, waaronder docenten, directeuren, besturen, experts, adviseurs, leerkrachten, cultuurcoaches, leerlingen en studenten van organisaties voor kinderopvang, scholen, CultuurSchakel en culturele en maatschappelijke organisaties. Tijdens de voorbereiding van de nota heeft de gemeente twee enquêtes uitgezet: één onder het Stadspanel Den Haag over cultuurparticipatie (950 respondenten) en één onder scholieren in het voortgezet onderwijs en studenten in het mbo over cultuureducatie en de relatie tot cultuurparticipatie (764 respondenten). De tekst van de nota is in een eerste concept voorgelegd aan een groep van circa tachtig meelezers, afkomstig van zowel binnen als buiten de gemeentelijke organisatie. Zij hebben vanuit hun specifieke expertise aanvullingen voorgesteld of gereageerd op feitelijke onjuistheden in de teksten.

De reacties zijn zo veel mogelijk verwerkt, met name vanuit een aanvulling op feitelijke onjuistheden of inhoudelijke duiding bij een specifiek onderwerp.

Communicatie

De deelnemers aan het participatieproces ontvangen de nota digitaal, zodra deze is vastgesteld. Daarnaast communiceren we de nota via de nieuwsbrief 'Cultuur Actueel' waarop een groot deel van het culturele

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 25-6-2025 om 16:18

pagina 4 van 5

veld geabonneerd is. Is er sprake van termijngebondenheid?

Nee

Openbaar / Geheim

Openbaar

Bijlage(n)

250577_OCW_Nota_Cultuureducatie_en_Cultuurparticipatie_JZ_v10

Deze oplegger is in IRIS gegenereerd op 25-6-2025 om 16:18

pagina 5 van 5