RIS322655 Voorstel van het college inzake Wijziging Raadsvoorstel Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025

Datum

Ons Kenmerk

2 december 2025

DSO/10982875 RIS322655

Voorstel van het college inzake Wijziging Raadsvoorstel Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 Dit raadsvoorstel betreft de vaststelling van de Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025. Daarbij wordt eerst kort ingegaan op het waarom van een nieuwe nota, op de functie van de nieuwe Nota omgevingskwaliteit en hoe na vaststelling wordt verder gewerkt aan de nota. Daarna volgt het besluit. Tenslotte is er een toelichting op dit besluit. Met het vaststellen van De Nota omgevingskwaliteit vervalt is de opvolger van de Welstandsnota Den Haag 2017. De nieuwe nota vervangt hiermee ook de welstandsnota als pijler onder de omgevingsvisie Den Haag 2050. De omgevingsvisie is een richtinggevend en kaderstellend document voor al het beleid in de fysieke leefomgeving. Het bouwt voort op eerder door de raad genomen besluiten. De omgevingsvisie geeft invulling en sturing aan de doorvertaling van beleid in de vorm van thematische programma’s en gebiedsprogramma’s. Uiteindelijk moeten alle beleidsuitgangspunten opgenomen in de omgevingsvisie en in omgevingsprogramma’s juridisch planologisch worden geborgd in het omgevingsplan. De omgevingsvisie Den Haag 2050 wordt naar verwachting na de zomer vastgesteld. Voor sommige ambities en uitwerkingen van de Omgevingsvisie in thematische programma’s en gebiedsgerichte programma’s, is het nodig om deze juridisch te borgen in het omgevingsplan.

Dat geldt ook voor de nieuwe Nota omgevingskwaliteit. Het omgevingsplan dat als gevolg van de invoering van de Omgevingswet is ontstaan, borgt namelijk op dit moment de Welstandsnota uit 2017. Om de opvolger van de Welstandsnota uit 2017 te borgen, moet het omgevingsplan worden gewijzigd. Tot het moment dat het omgevingsplan is gewijzigd, blijft Welstandsnota 2017 van kracht. Formeel gaat daarom de nieuwe Nota omgevingskwaliteit in werking als het omgevingsplan is gewijzigd. Het vaststellen van deze nota is een eerste stap, die bestaat uit actualisering van het huidige welstandsbeleid, waaraan een aantal belangrijke thema's zijn toegevoegd. De nota geeft de kaders voor de plaatsing en het uiterlijk van bouwwerken. Ook is vastgelegd hoe de nota samen met ander gemeentelijk beleid over hetzelfde onderwerp, bijvoorbeeld beeldkwaliteitsplannen, te gebruiken. Daarnaast bevat de nieuwe nota haakjes voor een verbreding van de kaders, die na vaststelling van de omgevingsvisie verder uitgewerkt kunnen worden. De tweede stap van de nota is een uitgebreider document op basis van de omgevingsvisie, over omgevingskwaliteit breder dan de plaatsing en het uiterlijk van bouwwerken. Dit wordt de 2.0 versie. Daaraan wordt doorgewerkt na het vaststellen van de 1.0 versie die nu voorligt.

Dit is in lijn met de werkwijze die onder de Omgevingswet past, waarbij beleid regelmatig wordt gemonitord, geactualiseerd en uitgebreid. In de 2.0 versie zal er ook aandacht zijn voor de positionering van de Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed binnen de ontwikkelingen die spelen in het kwaliteitssysteem. De nota wordt geactualiseerd nadat er enkele jaren ervaring is opgedaan met het werken met de Haagse omgevingsvisie en er is gestart met het opstellen van gebiedsvisies als onderdeel van de omgevingsvisie.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10982875

Wat is de Nota omgevingskwaliteit Den Haag? De nota is het toetsingskader voor de advisering van de Adviescommissie omgevingskwaliteit en cultureel erfgoed. De nota geeft duiding over wat in Den Haag gezien wordt als een goede omgevingskwaliteit en bevat beleid voor de plaatsing en het uiterlijk van bouwwerken. Als het nodig is vooraf de plannen van een bouwwerk te toetsen of er sprake is van een goede omgevingskwaliteit, is meestal in het omgevingsplan opgenomen of voor deze activiteit een vergunning nodig is. Bij een vergunningsaanvraag geeft de commissie aan de hand van deze nota, advies bij een vergunningaanvraag of een bouwwerk aan deze goede omgevingskwaliteit voldoet. In het omgevingsloket is te checken of een bouwwerk vergunningsvrij is. Aanvragen kunnen via het digitale loket direct worden ingediend. De nota beslaat de hele stad. Voor specifieke delen van Den Haag is in de nota aanvullend beleid opgenomen, bijvoorbeeld voor de beschermde stadsgezichten, en kan aanvullend beleid worden vastgesteld: bijvoorbeeld beeldkwaliteitsplannen voor specifieke ontwikkelingen. De Nota omgevingskwaliteit en de beeldkwaliteitsplannen vormen samen de uitgangspunten voor het uiterlijk van bouwwerken. De regels over vergunningplicht zijn veelal landelijk vastgesteld en zijn dan ook niet in deze nota opgenomen. Meer informatie over vergunningplicht is te vinden op het omgevingsloket.

Beleid voor monumenten is vastgelegd in de Erfgoedwet en in de Monumentennota die in Q4 2025 wordt geactualiseerd. In de nota is beleid voor de huidige beschermde stadsgezichten opgenomen. Een aanwijzing van Mariahoeve als gemeentelijk beschermd stadsgezicht is in voorbereiding. Na aanwijzing wordt de toelichting vertaald in uitgangspunten voor de Nota omgevingskwaliteit, volgens dezelfde systematiek als de huidige beschermde stadsgezichten. Vervolg De nieuwe Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 is een eerste belangrijke stap om onder de Omgevingswet de omgevingskwaliteit van Den Haag nader te duiden. De stad is altijd in ontwikkeling en dit willen wij met zorg voor de veelzijdige en bijzondere verschijningsvormen van de stad doen, met oog voor de opgaven en kansen van de huidige tijd. Samen met het uitwerken van de omgevingsvisie in gebiedsvisies per stadsdeel en de dóórontwikkeling van het kwaliteitsstelsel wordt de Nota omgevingskwaliteit op termijn geactualiseerd. Dit zal niet eerder gebeuren dan in 2027. Daarbij wordt ook de Reclamenota met de kaders voor onder meer gevelreclame, nu een zelfstandige nota (RIS170855), geactualiseerd en de relevante delen geïntegreerd in de Nota omgevingskwaliteit. Na vaststelling wordt tevens de digitale viewer in gebruik genomen waarin de inhoud van de nota op adres te vinden is.

De viewer bevat digitale kaarten met de begrenzing van de beschermde stadsgezichten en wordt nog aangevuld met inspirerende foto’s van beeldbepalende architectonische elementen. De tekst van de nota wordt na vaststelling in een beperkte oplage gedrukt en is digitaal in te zien op de website van Den Haag. Het gesprek over omgevingskwaliteit wordt met de mensen uit de stad voortgezet. Ook bij het vervolgtraject voor de 2.0 nota worden de diverse bewoners en partners uit de stad weer betrokken.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10982875

Gezien het vorenstaande stelt het college de raad voor het volgende besluit te nemen: de raad van de gemeente Den Haag, gezien het voorstel van het college van 2 december 2025, Besluit: I.

de gewijzigde Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 vast te stellen;

II.

kennis te nemen van het Participatieverslag Nota omgevingskwaliteit;

III.

de Welstandsnota Den Haag 2017 in te trekken op het moment dat het omgevingsplan Den Haag is gewijzigd op het onderdeel welstand in artikel 22.7 en 22.29;

IV.

de Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 in werking te laten treden op het moment dat het omgevingsplan Den Haag is gewijzigd op het onderdeel welstand in artikel 22.7 en 22.29.

Aldus besloten in de openbare raadsvergadering van … De griffier,

De voorzitter,

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSO/10982875

Toelichting Voor u ligt de concept Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 (hierna: de nota). Het document heeft ter inzage gelegen tussen 8 maart en 18 april 2025. De 11 ingediende zienswijzen zijn verwerkt. Sommige zienswijzen hebben tot aanpassing geleid, andere zienswijzen gaan over het vervolgtraject na vaststelling van de nota of hebben geen betrekking op het document zelf. Graag bieden wij u de Nota omgevingskwaliteit Den Haag 2025 aan voor bespreking en besluitvorming. De nota is na de bespreking in de commissie Ruimte van 10 september 2025 op onderdelen aangepast. De begrippenlijst is aangevuld en aangescherpt en de toepassing van deze begrippen in de nota is waar nodig aangepast, zodat ieder begrip steeds op dezelfde manier en met dezelfde bedoeling of betekenis wordt gebruikt. Proces Bij de totstandkoming van de nota is op meerdere momenten afgestemd met de erfgoedpartners van het Haags Monumentenplatform, met vertegenwoordigers van wijkverenigingen van beschermde stadsgezichten en met een aantal architecten die veel in Den Haag werken. Ook is er binnen de gemeentelijke organisatie integraal afgestemd. De conceptnota heeft ter inzage gelegen van 8 maart tot 18 april 2025. Tijdens deze periode heeft op 2 april 2025 een werkbespreking met de raad plaatsgevonden. Er zijn uiteindelijk 11 zienswijzen ingediend.

In de bijlagen vindt u uitleg over de behandeling van deze zienswijzen evenals de aangepaste nota. Het participatietraject werd gewaardeerd door zowel de ambtenaren als door de diverse bewoners en partners. Het levert wederzijds begrip op en in sommige gevallen verduidelijkende en verrassende aanvullingen op de tekst. Wat verandert er in de nieuwe nota? In de Omgevingswet komt de term welstand niet meer voor, maar wordt gesproken van “het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit” en van de verplichting om “beleidsregels voor het uiterlijk van bouwwerken” op te stellen. De beweging die de Omgevingswet inzet, is gericht op integrale kwaliteitsdoelen en op het gesprek vooraf, in plaats van alleen toetsing achteraf. De nieuwe nota omvat een actualisering, een aanpassing, een aanvulling en een beperkte uitbreiding van de kaders. Ook heeft deze nota een sterk Haags karakter, een wens van de bewoners en van de gemeente. De veranderingen zijn als volgt samen te vatten:



 

In de nieuwe nota worden de toetsingskaders anders geformuleerd, van “wat mag niet” naar “hoe doe ik het goed". Daarmee verwachten wij een basis te bieden voor het gesprek over ontwikkelingen en aanpassingen. De nota is verrijkt met een aantal relevante en belangrijke thema's, zoals duurzaamheid, dakopbouwen en Haagse principes die van belang zijn voor de Haagse omgevingskwaliteit. Den Haag heeft 20 beschermde stadsgezichten die wij nader hebben beschreven, zodat duidelijker is op welke manier ontwikkelingen en aanpassingen mogelijk zijn.

4/4