RIS322596 Stop partnerschappen met instanties betrokken bij mensenrechtenschendingen in Palestina

GEMEENTERAAD

RIS-nummer: 322596

Schriftelijke vragen: Stop partnerschappen met instanties betrokken bij mensenrechtenschendingen in Palestina Indiener: Robin Smit, Partij voor de Dieren; Fatima Faïd, Haagse Stadspartij; Hera Butt, GroenLinks; Lesley Arp, Socialistische Partij, Janneke Holman, PvdA

Datum: 18 juni 2025 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, Uit openbare bronnen blijkt dat de gemeente Den Haag betrokken is bij diverse samenwerkingen met Israëlische entiteiten, met name via The Hague Security Delta (HSD). Deze partnerschappen bevinden zich met name op het terrein van cybersecurity en drone technologie. Dergelijke technologie kent militaire toepassingen en kan worden ingezet ten dienste van surveillancepraktijken. De gemeente Den Haag is actief strategisch en ‘premium’ partner van HSD, en ondersteunt de HSD Campus financieel en inhoudelijk [1]. Gezien de actuele situatie in Gaza en de schendingen van het internationaal recht door Israëlische staatsorganen en gelieerde bedrijven, is er een urgente aanleiding om dergelijke samenwerkingen kritisch tegen het licht te houden. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stellen de raadsleden Robin Smit (Partij voor de Dieren), Fatima Faïd (Haagse Stadspartij), Hera Butt (GroenLinks), Lesley Arp (Socialistische Partij) en Janneke Holman (Partij voor de Arbeid) de volgende vragen: 1.

Kan het college een overzicht geven van partnerschappen die vanuit HSD bestaan met Israëlische bedrijven? 2. Welk toetsingskader hanteert het college bij de beoordeling van internationale samenwerkingen op het gebied van (cyber)veiligheid en technologie? 3. Wordt er bijgehouden of er sprake is van kennisdeling over technologie met defensiegerelateerde toepassingen? 4. Wat vindt het college van de HSD-Israëlische samenwerkingsverbanden op het gebied van cybersecurity, ook gezien de actuele context van mensenrechtenschendingen in de Palestijnse gebieden? 5. Welke stappen heeft het college in de afgelopen drie jaar genomen om te voorkomen dat men zaken doet of steun geeft aan bedrijven of organisaties die betrokken zijn bij schending van mensenrechten? Op 28 november 2024 nam de raad het actieplan Maatschappelijk en Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen aan (RIS319227). Daarbij is een D66-amendement aangenomen dat ervoor zorgt dat bij aanbestedingen er extra gecontroleerd moet worden op betrokkenheid van indieners van offertes bij schendingen van mensenrechten. 6. Kan het college aangeven hoe deze controle is opgezet en wordt uitgevoerd? Bij hoeveel aanbestedingen heeft dit geleid tot het niet gunnen aan bedrijven?

Pagina 1 van 5

7.

Heeft het college expertise ingeschakeld om onderzoek te doen naar lopende contracten met bedrijven om die bedrijven door te lichten op betrokkenheid bij de schending van mensenrechten? Zo nee, waarom niet? En is het college bereid dit te gaan doen? 8. Ziet het college opdrachten en samenwerkingen binnen de (cyber)security als hoog risico? Zo nee, waarom niet? HSD en cybersecurity ecosystemen HSD werkt samen met het netwerk CyberSpark als ‘alliance partner’, een cyber security-cluster met directe banden met de Israëlische overheid. Bij de ondertekening van het project CyberSpark in 2014 meldde Times of Israel expliciet dat de IDF een satelliet-R&D-centrum op het terrein installeerde, en een grootschalige faciliteit buiten Be’er Sheva bouwt in het kader van CyberSpark [2]. De samenwerking met CyberSpark vindt ook plaats binnen het Global Ecosystems Partnership in Innovation and Cybersecurity (GLOBAL EPIC). GLOBAL EPIC verbindt 28 cyber security ecosystemen met een focus op kennis- en expertiseuitwisseling. [3 & 4] 9. Wat is de rol van de gemeente Den Haag en/of InnovationQuarter in samenwerking met HSD, CyberSpark en GLOBAL EPIC? 10. Kan geschetst worden wat de samenwerking is vanuit HSD met Cyberspark als ‘alliance partner’? Hoe wordt aan dit partnerschap vorm gegeven? 11.

Welk toetsingskader of beleid hanteert HSD bij de beoordeling van internationale samenwerkingen op het gebied van (cyber)veiligheid en technologie? 12. Is er een overzicht van welke Haagse cybersecurity startups gebruik maken of hebben gemaakt van de kansen die GLOBAL EPIC biedt? Zo ja, in welke gevallen is er sprake van een afhankelijkheidsrelatie? In 2019 sloot HSD een partnerschap met New York City en Jeruzalem Venture Partners (JVP) om samen bedrijven te steunen op het gebied van cybersecurity. [5] 13. Kan het college aangeven of het partnerschap nog steeds actief is? Zo ja, waarom? 14. Kan het college aangeven of elk bedrijf dat zich aanmeldt als partner bij de HSD wordt geaccepteerd? Zo ja, waarom? Zo nee, op welke criteria wordt die afweging gemaakt? VRH en ResponDrone project Het ResponDrone project is opgezet om effectiever een vloot drones te kunnen besturen vanuit één bestuurder [5]. De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) heeft deelgenomen aan het ResponDrone project. [6] De technologie kent zowel civiele als militaire toepassingen. De IAI ontving voor dit project meer dan €1,4 miljoen Europese subsidie. De Israëlische defensie-industrie, waaronder IAI, ligt onder vuur vanwege de inzet van drones in bezette gebieden en vermeende betrokkenheid bij schendingen van het internationaal humanitair recht.

[7 & 8] Israel Aerospace Industries is meerdere malen beschuldigd van het uitvoeren van drone testen op Gazanen en andere Palestijnen, met als gevolg een massale groei in verkoopcijfers van de geteste drones. Deze drones belanden mogelijk op plekken waar mensenrechtenschendingen gaande zijn. [9 & 10] 15. Kan het college toelichten wat de rol van de VRH was in het ResponDrone-project en of de gemeente hierover is geïnformeerd of betrokken is geweest?

Pagina 2 van 5

16. Kan het college toelichten wat na het afronden van ResponDrone project in juni 2022 is gebeurd met dit partnerschap en uitkomsten van het project? 17. Is er na afronding van het project in juni 2022 sprake geweest van vervolgtrajecten, nieuwe samenwerkingen of kennisuitwisseling? Zo ja, welke? 18. Heeft het college zicht op de wijze waarop via deze samenwerking technologie of operationele kennis is gedeeld met Israëlische defensie-instanties? 19. Hoe reflecteert het college op de samenwerking tussen de VRH en het ResponDrone project? 20. Wordt er binnen de VRH een toets uitgevoerd op de ethische of juridische implicaties van deelname aan projecten met buitenlandse defensiebedrijven? Zo ja, hoe ziet dat toetsingskader eruit? EBS en moederbedrijf Egged Vervoersbedrijf EBS verzorgt sinds augustus 2019 het openbaar vervoer in het concessiegebied Haaglanden Streek. Deze concessie loopt tot december 2030. Het Israëlisch moederbedrijf en enige aandeelhouder van EBS, Egged Transportation Ltd., is door de Verenigde Naties op een zwarte lijst gezet omdat ze de kolonisering van Palestijns grondgebied mogelijk maken door vervoer naar illegale nederzettingen te organiseren. [11] Ook vervoert het bedrijf soldaten van de IDF gratis [12], en doet het bedrijf donaties aan het Israëlisch leger [13].

Geld van EBS vloeit door naar Egged, waardoor publiek geld, zoals subsidies van gemeenten en de MRDH, en geld van reizigersinkomsten indirect wordt gebruikt om transport van soldaten en kolonisten en donaties aan het Israëlisch leger te financieren. 21. Is het college bekend met de activiteiten van Egged Transportation Ltd. in Israël ter ondersteuning van de IDF en de illegale nederzettingen op Palestijns grondgebied? Waren de gemeente en MRDH hiermee bekend toen de concessie Haaglanden Streek werd gegund aan EBS? 22. Kan het college een overzicht geven van alle subsidies die EBS heeft ontvangen van de gemeente Den Haag en de MRDH sinds de gunning van de concessie Haaglanden Streek? 23. Welke afspraken zijn gemaakt met EBS over vroegtijdige beëindiging van de concessie? Welke consequenties zijn hieraan gebonden voor de gemeente en MRDH? Ziet het college mogelijkheden om de concessie vroegtijdig te beëindigen? 24. Is het college bereid zich in te zetten om EBS buiten te sluiten bij de volgende concessiegunning van de concessie Haaglanden Streek? Is het college bereid om de mogelijkheden voor het uitsluiten uit te zoeken met behulp van een juridisch onderzoek en advies? 25.

Hoe gaat het college ervoor zorgen dat publiek geld dat EBS ontvangt niet doorstroomt naar het Israëlisch moederbedrijf? Reflectie op de internationale rol van Den Haag De stad Den Haag positioneert zich als internationale stad van vrede, recht en mensenrechten. Tegelijkertijd lijken er partnerschappen en relaties te bestaan met entiteiten die internationaal bekritiseerd worden wegens vermeende oorlogsmisdaden en betrokkenheid bij surveillance en onderdrukking. Er lopen momenteel twee zware juridische procedures tegen Israël op het wereldtoneel: een genocidezaak bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ), aangespannen door Zuid-Afrika, en een strafrechtelijk onderzoek bij het Internationaal Strafhof (ICC), waarin arrestatiebevelen zijn uitgevaardigd tegen de premier van Israël en de voormalige minister van defensie wegens gegronde redenen om aan te nemen dat zij strafrechtelijk verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Daarnaast hebben talloze mensenrechtenorganisaties zich

Pagina 3 van 5

uitgesproken, en onlangs demonstreerden meer dan 150.000 mensen in Den Haag tegen het geweld in Gaza.

26. Is het college van mening dat het onderhouden van samenwerkingen met Israëlische (defensie)bedrijven en overheidsinstellingen in overeenstemming is met de internationale uitstraling en kernwaarden van Den Haag? 27. Ziet het college net als de indieners dat samenwerking met instanties die zich mogelijk schuldig hebben gemaakt aan actieve betrokkenheid bij mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden uiterst problematisch zou zijn voor een stad van Vrede en Recht? 28. Deelt het college de zorgen over de legitimiteit en reputatie van Den Haag als stad van Vrede en Recht wanneer dergelijke samenwerkingen ongewijzigd blijven? Graag een reflectie. 29. Is het college bereid om, in het licht van de actuele mensenrechtensituatie en het internationaal recht, de samenwerkingen van de gemeente Den Haag, direct en indirect, met Israëlische defensiebedrijven en gerelateerde instellingen per direct te herzien en op te schorten? Zo nee, waarom niet? Op dit moment is HSD bezig met het opstellen van een nieuw vijfjarenplan. Daarover de volgende vragen: 30. Kan het college aangeven welke waarborgen HSD inbouwt om te voorkomen dat zij steun geeft aan bedrijven die meewerken aan schendingen van mensenrechten? 31.

Kan het college aangeven waarom er in de recent verstuurde brief en rapportage over de voortzetting van de HSD (RIS322392) op geen enkele wijze wordt ingegaan op de mogelijke betrokkenheid van partners en bedrijven bij de schending van mensenrechten en hoe dat te voorkomen?

Robin Smit Partij voor de Dieren

Fatima Faïd Haagse Stadspartij

Hera Butt GroenLinks

Lesley Arp Janneke Holman SP PvdA

[1] https://securitydelta.nl/nl/partners/partneroverzicht/city-of-the-hague [2] https://www.timesofisrael.com/bgu-government-sign-cyberspark-security-rd-deal/ [3] https://securitydelta.nl/partners/overview-partners/cyberspark [4] https://securityinsight.nl/article-alert/the-value-of-international-collaboration-in-internationalpeace-and-security [5] https://respondroneproject.com/about-us/overview/ [6] https://respondroneproject.com/partners/ [7] https://cordis.europa.eu/project/id/833717 [8] https://www.hrw.org/news/2025/03/20/gaza-israeli-military-war-crimes-while-occupyinghospitals [9] https://www.aljazeera.com/features/2023/11/17/israels-weapons-industry-is-the-gaza-war-itslatest-test-lab [10] https://www.amnesty.org.il/en/2019/05/21/amnesty-report-israeli-companies-export-weapons/ [11] https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessionsregular/session31/database-hrc3136/23-06-30-Update-israeli-settlement-opt-database-hrc3136.pdf [12] ‫ אגד‬- ‫ חיילות ושוחרים‬,‫חיילים‬ [13] https://www.egged.co.il/%D7%9E%D7%90%D7%9E%D7%A8-16777,1428%D7%A4%D7%99%D7%A0%D7%95%D7%A7%D7%9C%D7%97%D7%99%D7%99%D7%9C%D7%99%D7%A0%D7%95Pagina 4 van 5

%D7%91%D7%A2%D7%95%D7%98%D7%A3-%D7%A2%D7%96%D7%94%D7%91%D7%99%D7%95%D7%96%D7%9E%D7%AA-%D7%A1%D7%A0%D7%99%D7%A3%D7%90%D7%92%D7%93-%D7%91%D7%90%D7%A9%D7%93%D7%95%D7%93.aspx

Pagina 5 van 5