RIS322564 Behoud cultureel erfgoed Manuskowski

RIS-nummer: 322564 Schriftelijke vragen: behoud cultureel erfgoed Manuskowski Indiener: Lotte van Basten Batenburg, Haagse VVD Datum: 11 juni 2025 Aan de voorzitter van de gemeenteraad, In mei 1940 woonden ongeveer 17.000 Joden in Den Haag woonden. Meer dan dan 12.000 van hen werden vermoord tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook veel overlevenden keerden niet terug naar Den Haag. Met hen verdween het leven uit de Joodse buurt in de Haagse Binnenstad. Veel gebouwen zijn in de decennia na de oorlog gesloopt en veel historische plekken zijn onherkenbaar veranderd. Alleen plakkaten, hoog op muren, herinneren nog aan de ooit levendige Joodse buurt. Een van de weinige uitzonderingen, een overblijfsel uit de verdwenen Joodse buurt, is postzegelhandel Manuskowski. Een winkel die in 1925 is opgericht door Abraham Mozes Manuskowski. Manuskowski opende zijn zaak direct naast wat toen nog de Grote Synagoge was. Het huidige interieur van de winkel is nog nagenoeg identiek aan dat uit begin jaren vijftig, ontworpen en gemaakt door Co Brandes (18841955). Het pand waarin de winkel is gevestigd, is op dit moment eigendom van Staedion. De huidige postzegelwinkel heeft financiële problemen, waardoor dit laatste stukje Joodse geschiedenis in de wijk, mogelijk voorgoed uit Den Haag verdwijnt. Naar aanleiding hiervan en overeenkomstig art.

30 van het Reglement van orde stellen de raadsleden Lotte van Basten Batenburg (Haagse VVD), Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP), Ralf Sluijs (Hart voor Den Haag), Kavish Partiman (CDA), Samir Ahraoui (PvdA), Hera Butt (GroenLinks), Adeel Mahmood (DENK), Lesley Arp (SP) en Robin Smit (Partij voor de Dieren) de volgende vragen: 1.

Is het college op de hoogte van de financiële problemen van de postzegelhandel Manuskowski, die het voortbestaan van de historische waarde van het pand bedreigen? Graag een toelichting. 2. Wat is de relatie van de gemeente met het pand, naast erfpacht? Is er in het verleden ooit subsidie vertrekt voor behoud (van de culturele waarde) van het pand? Zo ja, graag een toelichting over het doel van de subsidie en eventuele voorwaarden? 3. Is het college het met de vraagstellers eens dat Manuskowski cultureel erfgoed is en van grote cultuurhistorische waarde is voor Den Haag? Zijn er afspraken gemaakt met verhuurder Staedion over het behoud van dit cultureel erfgoed? Zo ja, welke? Bij de bespreking van de aanpak antisemitisme is gesproken over de wenselijkheid van een plek voor Joodse culturele leven en is tevens een motie aangenomen over een Joods Cultureel Kwartier (RIS 321881). Doel van de motie is om samen met de Haagse Joodse gemeenschap in overleg te treden met het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam om samen te werken aan een betere en aansprekende zichtbaarheid van de Joodse cultuur die Den Haag rijk was. Het pand aan de Wagenstraat 105, waar Manuskowski in is gevestigd, zou een uitermate passende en geschikte plek zijn om deze twee doelen te combineren.

Er is een initiatief ontstaan dat als uitgangspunt heeft om het van oorsprong Joodse karakter van het winkelpand te behouden, inclusief het originele interieur en om het pand in te zetten om het Joodse leven in Den Haag beter zichtbaar te maken voor het algemene publiek. Dit willen de initiatiefnemers onder meer doen door een permanente tentoonstelling over het Joodse leven in Den Haag in de afgelopen eeuwen, maar ook moet er plek zijn voor activiteiten zoals lezingen en bijeenkomsten die passen bij de Joodse identiteit. 4. Is het college op de hoogte van dit initiatief? Is het college net als de vraagstellers van mening dat dit een unieke kans kan bieden om het cultureel erfgoed Manuskowski te behouden, om de historie van de Joodse buurt beter zichtbaar en beleefbaar te maken en ruimte voor nieuwe culturele ontmoeting te creëren waaraan behoefte bestaat? 5. Is het college bereid om met de initiatiefnemers in gesprek te gaan over de realisatie van een dergelijk (historisch) cultureel centrum?

Pagina 1 van 2

Om de uitwerking en ontwikkeling van dit initiatief kans van slagen te geven is het van groot belang dat het winkelpand Manuskowski, als de huidige uitbater stopt, beschikbaar blijft. 6. Is het college bereid om met Staedion in gesprek te gaan om het pand, als de huidige winkel zijn activiteiten stopt, voor een bepaalde tijd beschikbaar te houden voor dit initiatief? 7. Is het college bereid deze vragen uiterlijk 1 juli te beantwoorden? Lotte van Basten Batenburg, Haagse VVD Samir Ahraoui PvdA

Judith Klokkenburg ChristenUnie/SGP

Hera Butt GroenLinks

Ralf Sluijs Hart voor Den Haag

Adeel Mahmood DENK

Lesley Arp SP

Kavish Partiman CDA Robin Smit Partij voor de Dieren

Pagina 2 van 2