RIS322500 Evaluatie van het weerbaarheidsproject Trias Pedagogica

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Jan van Zanen Burgemeester

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Bestuur

BSD/10904388 RIS322500 Dienst

Bestuursdienst Afdeling

Directie Veiligheid/IPPR Telefoonnummer

14070 E-mailadres

IPPR@denhaag.nl Datum

18 juni 2025 Onderwerp

Evaluatie weerbaarheidsproject Trias Pedagogica

Geachte voorzitter, Binnen de Haagse aanpak van radicalisering en extremisme worden in het speerpunt ‘maatschappelijke weerbaarheid’ verschillende weerbaarheidsprojecten uitgerold die schadelijke polarisatie en radicalisering verkleinen en waar mogelijk voorkomen. De weerbaarheidsprojecten richten zich op het verstevigen van verschillende beschermende factoren onder Haagse inwoners en worden in alle stadsdelen van Den Haag (onder andere) uitgerold binnen scholen, buurthuizen en het jongerenwerk. Om inzichtelijk te krijgen hoe deze weerbaarheidsprojecten een effectieve bijdrage leveren aan de Haagse aanpak, laat de gemeente Den Haag evaluaties uitvoeren. Zodoende is er gezamenlijk met de gemeente Zoetermeer een opdracht gegeven aan het onderzoeksbureau ICCT voor een proces- en effectenevaluatie van het opvoedondersteuningsproject Trias Pedagogica. Deze evaluatie is afgelopen jaar uitgevoerd in Den Haag en Zoetermeer en bouwt voort op een eerdere planevaluatie van Trias Pedagogica uit 2020. De uitkomsten die begin 2025 zijn opgeleverd, deel ik graag met uw raad. In deze brief beschrijf ik het doel en de bevindingen van de evaluatie. Daarna volgt een overzicht van de belangrijkste aanbevelingen van de onderzoeker en hoe wij deze van opvolging gaan voorzien. Onderaan deze beleidsreactie is een toegankelijke samenvatting van de evaluatie bijgevoegd.

Over Trias Pedagogica Binnen de Haagse aanpak worden weerbaarheidsprojecten met name uitgerold onder jongeren, professionals en ouders. Deze laatste doelgroep kan een belangrijke beschermende rol spelen bij de preventie van radicalisering. Bijvoorbeeld door kinderen positief te ondersteunen in hun identiteitsontwikkeling. Trias Pedagogica, sinds 2019 actief in Den Haag, versterkt ouders, en in het bijzonder vaders, in deze beschermende rol door gebruik te maken van dialoogsessies en door de inzet van positieve rolmodellen. Aan de hand van zes debatten en één terugkomdag gaan ouders met elkaar in gesprek over vaderschap, opvoedstijlen en bespreken ze moeilijke en/of taboeonderwerpen, waaronder radicalisering. Binnen de gemeente Den Haag wordt er, naast de verdiepingsbijeenkomsten over de preventie van schadelijke polarisatie en radicalisering, tevens aandacht besteed aan de preventie van huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Deze verdiepingsdebatten worden door middel van een cofinanciering met het programma Preventie met Gezag en het cluster inclusieve samenleving aangeboden.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10904388

Voor deze evaluatie is uitsluitend gekeken naar de basisdebatten en de verdiepingsdebatten gericht op de preventie van schadelijke polarisatie en radicalisering. Bevindingen De evaluatie die door het ICCT is opgesteld, richt zich op de uitvoering van het programma (procesevaluatie) en op de uitkomsten en effecten van de debatten (effectenevaluatie). Daarmee bouwt de evaluatie voort op de reeds eerder uitgevoerde planevaluatie uit 2021, waarin het plan van aanpak is getoetst.1 Uit de evaluatie komt naar voren dat de debattenreeksen van Trias Pedagogica bijdragen aan het versterken van de weerbaarheid en opvoedingsvaardigheden van ouders. Dit draagt op zijn beurt bij aan de weerbaarheid van kinderen tegen onder andere radicalisering. De evaluatie toont aan dat de debatten een positief effect hebben op gedragsbewustwording van deelnemers. Zo zijn ouders na deelname aan de debatten zich meer bewust van hun beschermende rol als opvoeder en erkennen ze vaker het belang van dialoog en gespreksvoering met hun kinderen ten behoeve van (o.a.) de preventie van radicalisering. Ook weten deelnemers na deelname aan de debatten factoren van radicalisering beter te herkennen.

Om naast gedragsbewustwording, ook gedragsverandering van deelnemers te kunnen bewerkstelligen, is een langere doorlooptijd van debatten nodig, waarin het thema radicalisering blijvend aandacht krijgt en deelnemers binnen een langere periode de opgedane kennis kunnen leren toepassen. Zodoende kan de impact van de debatten op deelnemers worden vergroot. Op procesniveau blijkt uit de evaluatie dat Trias Pedagogica een effectieve wervingsstrategie hanteert. Door de inzet van sleutelfiguren en een flexibele houding vanuit de organisatie, is een sterk netwerk opgebouwd waarin Trias Pedagogica zich effectief kan bewegen. Daarbij hebben zij in de afgelopen jaren intensief geïnvesteerd in contact met gemeenschappen binnen Den Haag wat drempelverlagend werkt voor de werving van nieuwe groepen. Tegelijkertijd blijft de spreiding van de debatten in de stad een uitdaging, doordat er jaarlijks slechts beperkte middelen beschikbaar zijn. Het waarborgen van een goede verdeling van groepen over de stad is daarmee een aandachtspunt voor Trias Pedagogica. Ten slotte wordt het verloop van de opvoeddebatten als succesvol gewaardeerd door deelnemers. Deze positieve beoordeling is grotendeels te danken aan betrokken trainers die inspelen op de behoefte van de groep, afwisselende werkvormen en een cultuur sensitieve benadering van de organisatie.

Implementatie van aanbevelingen in de Haagse aanpak Op basis van de uitkomsten van de evaluatie, zijn er een aantal aanbevelingen geformuleerd die het programma van Trias Pedagogica verder moet versterken. Deze zullen zoveel als mogelijk worden geïmplementeerd. De belangrijkste aanbevelingen voor het programma binnen de gemeente Den Haag, kunnen onderverdeeld worden in drie thema’s, te weten: 1. Voortgang en terugkoppeling De evaluatie en terugkoppeling door Trias Pedagogica vindt momenteel plaats via een jaarverslag en een mondeling evaluatiemoment tussen de gemeente en de uitvoerder. Om meer inzicht te krijgen in hoeverre de geformuleerde doelstellingen van de debatten worden behaald, adviseert de onderzoeker om structureel schriftelijke evaluatiemomenten met deelnemers in te bouwen. Hiervoor is de ontwikkeling van een laagdrempelige en doelgroepgerichte evaluatietool gewenst. Om invulling te geven aan deze aanbeveling zullen wij in samenwerking met Trias Pedagogica onderzoeken hoe een laagdrempelige evaluatietool ontwikkeld kan worden, als aanvulling op de jaarverslagen en mondelinge terugkoppelingsgesprekken die structureel plaatsvinden tussen de gemeente en de organisatie. 1 Voor de uitkomsten van deze evaluatie, zie:

https://www.triaspedagogica.nl/docs/20210127132444_Plan_evaluatie_weerbare_vaders_13_Jan_2021. pdf 2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10904388

Door deze evaluaties systematisch te laten plaatsvinden, met zowel een voor- als nameting, kan doelgericht worden vastgesteld in hoeverre de debatten aansluiten op actuele ontwikkelingen en wensen van deelnemers en waar verdere aanscherping gewenst is. 2. Werkvormen en didactische aanpak De debatten van Trias Pedagogica dragen momenteel voornamelijk bij aan bewustwording van gedrag, terwijl daadwerkelijke gedragsverandering slechts in beperkte mate wordt bereikt. Hierdoor heeft de opgedane kennis onder deelnemers een beperkt langetermijneffect. Om dit te verbeteren, adviseert de onderzoeker om herhaalsessies of langere reeksen van debatten te organiseren, waarbij kennis herhaald en verdiept wordt. Daarnaast kunnen oefenopdrachten en huiswerk binnen het programma een waardevolle bijdrage leveren aan dit proces. Het betrekken van Haagse professionals bij de debatten kan bovendien de drempel voor deelnemers verlagen om bij specifieke hulpvragen meer inzicht te krijgen in de Haagse sociale kaart, en hen te stimuleren hier daadwerkelijk gebruik van te maken. Het versterken van de langetermijneffecten van initiatieven als Trias Pedagogica en het vergroten van het potentiële bereik, is van groot belang om de weerbaarheid van onze stad tegen radicalisering hoog te houden.

In overleg met de uitvoerder wordt daarom onderzocht welke verbeteringen er mogelijk zijn in de huiswerkopdrachten en zal er worden overlegd over de mogelijkheden om herhaalsessies te organiseren voor groepen deelnemers. Ook de doorontwikkeling gericht op het bereiken van nieuwe doelgroepen is een belangrijk aandachtspunt. De eerste stappen hierin zijn afgelopen jaar gezet. Zo is de methodiek van Trias Pedagogica aangepast waarbij ouders zonder migratieachtergrond ook betrokken kunnen worden. Deze aangepaste werkwijze zal in het najaar van 2025 worden getest in een pilot. Op basis van de resultaten van deze pilot zal de methodiek verder worden aangescherpt. Tot slot is de afgelopen jaren de betrokkenheid vergroot van diverse (sociale) gemeentelijke diensten in de opvoeddebatten. Dit om de drempel naar overheidsdiensten voor deelnemers zoveel als mogelijk te verlagen. Deze samenwerking heeft ervoor gezorgd dat Trias Pedagogica een reeks debatten op uiteenlopende thema’s kan aanbieden in Den Haag. 3. Verdieping en doorontwikkeling Het CTER- landschap is voortdurend in ontwikkeling, waar nieuwe dreigingen en voedingsbodems opkomen en nieuwe inzichten constant om aanpassing en doorontwikkeling vragen. Dergelijke doorontwikkelingen zijn ook noodzakelijk voor de huidige weerbaarheidsprojecten binnen de lokale aanpak.

Op basis hiervan raadt de onderzoeker aan het thema mediageletterdheid een prominentere plek te geven binnen het huidige programma van Trias Pedagogica zodat ouders hun jongeren beter kunnen ondersteunen in de omgang met extremistische content. Gezien het veranderende CTER-landschap dienen de weerbaarheidsprojecten naast de thematiek, ook de scope van de projecten uit te breiden. Zodoende raadt de onderzoeker aan om aan een strategisch plan te werken waarin nieuwe doelgroepen betrokken worden die momenteel nog niet aangesproken worden door het programma. Op deze manier blijven de debatten, ondanks het veranderende landschap relevant en passend bij de Haagse context. In samenspraak met Trias Pedagogica zullen wij het verdiepingsaanbod op de preventie van radicalisering verder aanscherpen en nieuwe ontwikkelingen een plaats geven in het aanbod, waaronder online. Daarbij is extra aandacht voor werkvormen die gedragsverandering onder deelnemers stimuleren. Hoewel mediageletterdheid van ouders al onderdeel is van het huidige aanbod, wordt er gekeken naar aanvullende manieren om het een nog prominentere plek te geven binnen het huidige programma. Tevens lopen al verschillende andere projecten op dit gebied, zoals het weerbaarheidsproject voor middelbare scholieren (Under Pressure) en inzet van de bibliotheken op mediawijsheid.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10904388

Conclusie De preventie van radicalisering vraagt om een effectieve aanpak. De daadwerkelijke effecten van primaire preventieprojecten zijn tegelijkertijd lastig meetbaar. Met deze proces-en effectenevaluatie is extra inzicht verkregen in de wijze waarop manier Trias Pedagogica een positieve bijdrage levert aan de preventie van radicalisering. Tegelijkertijd biedt de evaluatie handvatten voor verbetering. Wij kunnen ons goed vinden in de uitkomsten van deze evaluatie en zien aanknopingspunten om het project verder aan te scherpen. Voor een aantal aanbevelingen zijn de nodige stappen al gezet. Zo heeft Trias Pedagogica een start gemaakt met de aanpassing van hun methodiek zodat nieuwe doelgroepen betrokken kunnen worden in het programma en is er in samenwerking met andere clusters binnen de gemeente gewerkt aan langere debatreeksen waardoor gedragsverandering beter wordt bestendigd. Deze stappen zullen worden gecontinueerd. De evaluatie zal daarbij op korte termijn worden besproken met Trias Pedagogica en met hen zullen we afspraken maken om de verschillende aanbevelingen zo goed mogelijk te implementeren. Over de voortgang hiervan zal u worden geïnformeerd via de jaarlijkse voortgangsrapportage. Met vriendelijke groet, Jan van Zanen

4/4