RIS322341 Beantwoording SV Verantwoordelijkheden van de Internationale Stad van Vrede en Recht

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

17 juni 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Butt, luidend: ‘Verantwoordelijkheden van de Internationale Stad van Vrede en Recht’

BSD/10903530 RIS322341

De raadsleden de heer Ahraui en mevrouw Butt hebben op 27 mei 2025 een brief met daarin 11 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig art. 30 van het Reglement van orde stelt het raadslid Samir Ahraui (PvdA) en Hera Butt (GroenLinks) de volgende vragen. Op 6 februari jl. stelde de Amerikaanse president per decreet sancties in tegen het in onze stad gevestigde Internationaal Strafhof. Dit deed hij als straf voor de arrestatiebevelen die het Hof uitvaardigde tegen de Israëlische premier en defensieminister. Dat deed het Hof gelijktijdig met een arrestatiebevel tegen de leider van Hamas. Inmiddels wordt het Strafhof keihard geraakt door deze sancties en zouden de werkzaamheden zo goed als stil liggen. De Amerikaanse sancties bestaan uit financiële straffen en visumrestricties voor iedereen die het Hof helpt bij onderzoeken naar Amerikaanse burgers of bondgenoten van de VS. Daardoor zouden bijvoorbeeld de aanklagers geen toegang meer hebben tot hun e-mail van Microsoft, en zouden ook hun bankrekeningen zijn bevroren. Daarnaast hebben tientallen Amerikaanse personeelsleden te horen gekregen dat ze het risico lopen opgepakt te worden wanneer ze afreizen naar de VS. Als gevolg hebben veel niet-gouvernementele organisaties uit vrees voor represailles al hun samenwerking met het Strafhof opgeschort.

En dat terwijl ze juist ontzettend belangrijk zijn voor onderzoeken naar oorlogsmisdrijven, bijvoorbeeld tijdens de burgeroorlog in Soedan. Daarmee staan de bijzonder belangrijke werkzaamheden van het Hof stil. Voor ons in Den Haag, als Internationale stad van Vrede en Recht, is dat zeer onwenselijk. 1.

Is het college bekend met het Amerikaanse presidentiële decreet van 6 februari met sancties tegen het Internationaal Strafhof?

Ja, het college is bekend met dit decreet. 2.

Deelt het college de mening dat Den Haag als zetel van het Internationaal Strafhof, en tevens als Internationale stad van Vrede en Recht, verantwoordelijkheid draagt voor het - waar mogelijk faciliteren van de werkzaamheden van het Hof?

Het college is trots op het feit dat Den Haag gaststad is van het Internationaal Strafhof. Het Internationaal Strafhof vormt een belangrijk onderdeel van onze propositie als Internationale Stad van Vrede & Recht. Het college vindt het van groot belang dat medewerkers van internationale organisaties in de stad – zoals het Internationaal Strafhof – hun werk veilig kunnen uitvoeren. De gemeente Den Haag levert hier een belangrijke bijdrage aan in samenwerking met de rijksoverheid.

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10903530

De Rijksoverheid sluit als gastland voor verschillende internationale organisaties en internationale hoven zogenaamde zetelverdragen met deze organisaties. In een zetelverdrag worden allerlei zaken rondom de vestiging van een internationale organisatie in Nederland vastgelegd, waaronder status van de organisatie en haar medewerkers, en de verantwoordelijkheden die het gastland heeft voor het functioneren van de betreffende organisatie. De rol van de gemeente hierin als gaststad is faciliterend in praktische en logistieke zaken. 3.

Is het college bereid haar afkeuring uit te spreken over het Amerikaanse presidentiële decreet van 6 februari met sancties tegen het Internationaal Strafhof? Overweegt het college dit tevens aan de Amerikaanse delegatie te doen tijdens de NAVO-top?

Het college sluit zich aan bij de uitspraken hierover van de minister van Buitenlandse Zaken die de sancties betreurt en het belang van het werk van het Internationaal Strafhof in het bestrijden van straffeloosheid benadrukt. Begin deze maand nog heeft de minister nogmaals uitgesproken dat onafhankelijke internationale hoven en tribunalen hun werk ongehinderd moeten kunnen uitvoeren. De verantwoordelijkheid voor de diplomatieke betrekkingen met de Amerikaanse overheid ligt echter bij de rijksoverheid. Het college zal tijdens de NAVO-top zelf geen formeel contact hebben met de Amerikaanse delegatie, of delegaties van andere NAVO-landen. 4.

Overweegt het college te onderzoeken op welke manieren de gemeente het Hof waar nodig zou kunnen ondersteunen en faciliteren in de goede uitvoering van haar werkzaamheden?

Er vindt regelmatig overleg plaats met alle betrokken partijen om het (veilig) functioneren van het Internationaal Strafhof in Den Haag te waarborgen. Den Haag is de enige gemeente die periodiek diplomatiek overleg heeft met Buitenlandse Zaken en de NCTV waardoor mogelijk mistanden en dreigingen eerder in beeld komen. Als enige politieafdeling in Nederland heeft Den Haag een afdeling bewaken en beveiligen die belast is met de beveiliging van ambassades en Internationale Organisaties. Sinds 2021 werkt de gemeente Den Haag ook aan het programma ‘Digitaal Veilig Den Haag’ dat zich richt op het verhogen van de digitale weerbaarheid van vitale, hoog risico-organisaties in de stad. Het Internationaal Strafhof en de andere Internationale Organisaties in de stad worden beschouwd als essentiële stakeholders binnen het programma. Binnen al deze gremia is ook aandacht voor de actuele ontwikkelingen binnen het Internationaal Strafhof en wordt gekeken hoe de gemeente daarin kan ondersteunen of faciliteren. Daarnaast is er ook regelmatig contact met het ICC. 5.

Welke stappen onderneemt het college om het Ministerie van Buitenlandse Zaken aan te sporen om aan de Amerikaanse overheid afkeuring uit te spreken over het presidentiële decreet van 6 februari met sancties tegen het Internationaal Strafhof? Overweegt het college het Ministerie tevens aan te sporen dit aan de Amerikaanse delegatie te doen tijdens de NAVO-top?

De minister van Buitenlandse Zaken heeft reeds in februari en begin deze maand aangegeven de sancties te betreuren. Ook heeft hij daarbij het belang aangegeven van een sterke internationale rechtsorde met goed functionerende instituties. Zoals in het antwoord op vraag 4 aangegeven, heeft de gemeente regelmatig overleg met het Ministerie van Buitenlandse Zaken over de Internationale Organisaties in de stad waarin we onze zorgen kunnen uiten en bespreken op welke manier de gemeente deze organisaties in hun functioneren kunnen ondersteunen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

BSD/10903530

6.

Welke stappen onderneemt het college om het Ministerie van Buitenlandse Zaken aan te sporen het Hof waar nodig te ondersteunen en faciliteren in de goede uitvoering van haar werkzaamheden, dan wel te onderzoeken wat de mogelijkheden hiertoe zijn?

Zie de antwoorden op vragen 2 en 4. 7.

Overweegt het college bijvoorbeeld de financiële positie van het Strafhof te waarborgen door het Ministerie van Buitenlandse Zaken aan te sporen garanties te geven aan Nederlandse en Europese banken, ter vrijwaring van potentiële toekomstige Amerikaanse claims tegen hen die zaken doen met het Strafhof?

Zie de antwoorden op vragen 2, 4 en 5. 8.

Overweegt het college bijvoorbeeld om het Ministerie van Buitenlandse Zaken aan te sporen op Europees niveau in te zetten op activering van het ‘blokkeringsstatuut’, waarmee Europese bedrijven beschermd kunnen worden door niet te hoeven voldoen aan de Amerikaanse sancties, en zij eventuele geleden schade zouden kunnen verhalen?

Zie de antwoorden op vragen 2, 4 en 5. 9.

Is het college bereid om, in samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, met landen die het Internationaal Strafhof ondersteunen een diplomatieke bijeenkomst in Den Haag te organiseren om de positie van het Hof te versterken?

Ja, daartoe is het college bereid, indien het Ministerie van Buitenlandse Zaken i.s.m. andere partnerlanden een dergelijke internationale bijeenkomsten zouden willen organiseren. Als Internationale Stad van Vrede & Recht is Den Haag de ideale ontmoetingsplaats voor internationale diplomatieke bijeenkomsten op het gebied van het internationaal recht en hebben we de nodige ervaring om dit soort bijeenkomsten veilig en gastvrij te laten verlopen. 10. Welke overige maatregelen overweegt het college om de positie van Den Haag als Internationale stad van Vrede en Recht te behouden en te versterken? Momenteel wordt een internationaal beleidskader ontwikkeld. De maatregelen en acties die we in dit beleidskader beschrijven versterken de positie van Den Haag als Internationale stad van vrede en recht. Hierover wordt u binnenkort nader geïnformeerd. 11.

Is het college gezien de urgentie bereid deze schriftelijke vragen voor aanvang van de NAVO-top te beantwoorden?

Ja, daartoe is het college bereid. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

3/3