RIS322275 Actualisatie Staat van de Buitenruimte

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Robert Barker Wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Leefomgeving

DSB/10867431 RIS322275 Contactpersoon

Otto den Ouden Dienst

Dienst Stadsbeheer Afdeling

DSB BAS Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 juni 2025

otto.denouden@denhaag.nl

Onderwerp

Actualisatie Staat van de Buitenruimte

Geachte voorzitter, In de commissievergadering van 24 oktober 2024 is toegezegd dat u een actualisatie zou ontvangen van de Staat van de Buitenruimte. Met deze commissiebrief wordt daaraan tegemoetgekomen. Bewoners van de stad willen graag dat hun straat, buurt en wijk op orde zijn. Zij willen daar plezierig kunnen wonen, ontmoeten en recreëren. Een goede buitenruimte is daarom wenselijk. De openbare ruimte is ook het visitekaartje van de stad. Bezoekers van de stad willen een aantrekkelijke stad zien met een verzorgde openbare ruimte. Den Haag, als groene stad, direct liggend aan zee heeft alles om een prettige plek te zijn om te wonen, te werken en als vestigingsplaats voor bedrijven en (internationale) instellingen. Doordat de bevolking van Den Haag groeit en er grote bezoekersaantallen in de stad verblijven, staat de kwaliteit van de buitenruimte onder druk. Dit is zowel zichtbaar op prominente plekken in de stad als in de woonwijken. Om een beeld te geven van de kwaliteit van de buitenruimte is eerder de “Staat van de buitenruimte (RIS311727)” opgesteld. Omdat de “Staat van buitenruimte” bijna drie jaar geleden (april 2022) was opgesteld, is de commissie toegezegd op 24 oktober 2024 om een actualisatie op te stellen. De raad is ook meerdere keren geïnformeerd over de middelen voor het dagelijkse beheer van de buitenruimte, onder andere in de recente voorjaarsnota.

In de afgelopen jaren zien we dat de kosten voor het beheer fors zijn gestegen. Het budget voor het beheer liep niet altijd gelijk op met deze prijsstijging. Verder zien we, net als bij andere overheden, dat er steeds meer groot onderhoud nodig is aan de infrastructuur. Tegelijkertijd is het zo dat het onrealistisch is om te denken dat er nooit achterstallig onderhoud zal zijn. Het is zaak een goede balans te hebben. In de ‘Staat van de buitenruimte’ uit april 2022 kwamen de volgende onderhoudsthema’s aan bod: 1) Groenbeheer 2) Spelen 3) Toezicht en Handhaving 4) Wegbeheer

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoonummer 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10867431

5) Openbare verlichting 6) Kunstwerken Water, constructies en installaties 7) Strand 8) Straatreiniging 9) Openbare toiletten 10) Verkeersmanagement 11) Rioleringen waterzuivering 12) Afvalbeheer 13) Straatmeubilair en bebording Ad 1) Groenbeheer Doordat de stad steeds meer bewoners krijgt, worden de groengebieden en de parken steeds meer bezocht. Ook is de hoeveelheid groen en natuur in de stad iets toegenomen en vraagt kwetsbaar groen intensiever beheer. Met het beschikbare groenbudget kan momenteel 85 tot 90% van het dagelijks beheer worden uitgevoerd, dat betekent een structureel tekort op het dagelijks beheer van ongeveer € 4,1 mln. Binnen het openbaar groen ligt er een werkvoorraad van ca € 17,8 mln. Ad 2) Spelen Buitenspelen en buitensporten zijn essentieel voor de ontwikkeling en gezondheid van kinderen. Een vitale stad is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefomgeving. Daarom moeten er ook voor kinderen met een beperking samenspeelplekken beschikbaar zijn. De afgelopen jaren is er een breed aanbod van speelplekken ontstaan voor kinderen en jongeren van verschillende leeftijden. Naarmate de stad groeit, groeien de voorzieningen mee. Het aantal speel- en sportplekken is in de afgelopen tien jaar aanzienlijk toegenomen: van 400 in 2010 naar ruim 600 nu. Het is belangrijk dat deze voorzieningen niet verouderen of in verval raken.

Hoewel de middelen voor beheer deels zijn toegenomen, blijft er door onder andere prijsstijgingen een structureel tekort. Dit tekort wordt minimaal geschat op ongeveer € 0,4 miljoen per jaar. Ad 3) Toezicht en Handhaving Niet alleen het aantal bewoners in de stad neemt toe, maar ook het aantal evenementen en festiviteiten, waardoor de openbare ruimte intensiever wordt gebruikt, hetgeen meer druk legt op de handhavingscapaciteit. Dit vraagt niet alleen om extra capaciteit, maar ook om het slim inzetten van de handhavers. Desondanks is de vraag naar leefbaarheidshandhaving nog steeds groter dan de beschikbare capaciteit. De verwachting is dat dit beeld ook de komende jaren zo zal blijven. Er is niet een specifieke norm voor de hoeveelheid toezicht en handhaving. Daarom is er geen tekort in de overzichtstabel. Ad 4) Wegbeheer De kosten per kilometer voor beheer, onderhoud en vervanging zijn de afgelopen jaren flink gestegen ten opzichte van wat het in het uitvoeringsplan wegen 2021 – 2025 (RIS110474) is bepaald. De meeste wijkontsluitingswegen en fietspaden verkeren in een voldoende tot redelijke conditie waarbij de vraag naar onderhoud het grootst is bij de hoofdwegen, de woonstraten en de hoofdwandelroutes. Het streven is om de werkvoorraad van het wegbeheer te beperken tot maximaal 10% (onvoldoende) van het areaal en tevens landelijk een geaccepteerde werkvoorraad.

Met het dit jaar aan het college aan te bieden Uitvoeringsprogramma Wegen 2026 – 2030 wordt op basis van de meest recente inspecties bepaald welk en hoeveel onderhoud moet plaatsvinden. Een voorzichtig eerste beeld van de staat van de verhardingen geeft aan dat de kwalificatie ‘onvoldoende’ op dit moment 24 % bedraagt.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10867431

De verdichting in de stad leidt verder tot intensiever gebruik van de assets en leidt bij veelgebruikte wegen (zowel voor auto’s als voetgangers) tot meer onderhoud. Er is een structurele werkvoorraad van € 4 mln. en incidenteel € 68 mln. Ad 5) Openbare verlichting Als gevolg van de verduurzaming van de openbare verlichting en de versnelde overgang naar duurzame ledverlichting is het structurele tekort ten opzichte van het budget over de gehele levenscyclus afgenomen. Tot en met 2027 zal de vervanging van armaturen worden voortgezet, gefinancierd via de reeds beschikbaar gestelde Eneco-middelen. Om de openbare verlichting voor 2030 volledig te verduurzamen met ledverlichting in lijn met landelijke klimaatafspraken was eerder een raming opgesteld die uitkwam op € 24 mln., daar is indertijd € 12 mln. aan toegewezen. Er resteert dan nog een bedrag van € 12,0 mln. (vanaf 2028) om volledig over te schakelen naar LEDarmaturen. Dan zal een maximale energiebesparing van 60% in 2030 gerealiseerd kunnen worden, wat neerkomt op een besparing van 11,9 GWh. Op de middellange termijn zullen ook lichtmasten en kabels vervangen moeten worden. Hiervoor resteert een structurele werkvoorraad van € 0,7 miljoen. De exploitatielasten van de openbare verlichting zijn hierbij niet meegenomen. Ad 6)

Water, constructies en installaties

Onderhoud constructies Voor civiele kunstwerken die niet vallen onder het Meerjarenprogramma Kunstwerken kan er een structureel knelpunt ontstaan, omdat de financiële dekking enkel voorziet in beheer en onderhoud en niet in vervanging van assets. Er komt op basis van levensduur van de assets een grote hoeveelheid aan vervangingen aan. Daarnaast is de indexering op de markt hoger dan de toegekende compensatie vanuit het gemeentefonds. Als voorbeeld wordt de Hubertustunnel genoemd, alleen al voor deze tunnel zijn de jaarlijkse beheerkosten als gevolg van een aanbesteding circa € 0,4 mln. hoger. Voor alle kunstwerken samen is dit bedrag € 3,0 mln. Meerjarenprogramma Kunstwerken De initiële prognose voor de vervanging van tweetal beweegbare bruggen (de Trekvlietbrug en de Laakbrug) in MJPK4 is bijgesteld. Als gevolg van de huidige marktomstandigheden en de slechte staat waarin de bruggen verkeren is de benodigde investering hoger dan initieel begroot. Het gaat ongeveer om € 22 miljoen extra middelen (= € 1,2 mln. kapitaallasten per jaar). De scope van MJPK5 wordt op dit moment bepaald. Eind 2025 wordt de raad hierover geïnformeerd over welke middelen nodig zijn voor het nieuwe meerjarenprogramma. De opgave voor constructies betreft zoals vermeld, alleen het reguliere onderhoud.

Er dient rekening gehouden te worden gehouden met een opgave die het veelvoud is van de (financiële) omvang van het onderhoud. Ad 7) Strand Het Haagse strand heeft een steeds grotere aantrekkingskracht. Ook buiten het strandseizoen weten steeds meer bezoekers het strand te vinden. Dat wordt mede veroorzaakt door meer jaarrond activiteiten in het gebied, zoals bijvoorbeeld op het sportstrand in Scheveningen. Dit vraagt om steeds meer voorzieningen op het strand, zoals meer en betere stranddouches, meer en grotere afvalbakken en meer faciliteiten om goede toegankelijkheid (ook voor mensen met een beperking) van het strand te bewerkstelligen. Daarnaast vraagt het in standhouden van alle voorzieningen op het strand, vanwege de gestage klimatologische veranderingen (kortere winters/langere zomers), om steeds meer inzet en capaciteit.

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10867431

Indien op het huidige kwaliteitsniveau wordt blijven beheerd is er jaarlijks structureel € 0,4 mln. extra budget nodig. Daarnaast zijn de huidige assets van het Haagse strand aan een cyclische tijd verbonden waarbij einde levensduur van diverse assets reëel is. Hierdoor worden ook incidentele financiële investeringsopgaven in de tabel genoemd. Ad 8) Straatreiniging Onder straatreiniging valt niet alleen het schoonmaken van de straten, maar ook het legen van afvalbakken, de onkruidverwijdering en gladheids- en de aanpak van de overlast van dieren. Met het toenemend gebruik van de buitenruimte, neemt ook de druk toe om de openbare ruimte sneller schoon te maken, waardoor de kosten toenemen. Met extra toekende middelen en de SUP-middelen is de achterstand ingelopen. Voor het verwijderen van onkruid, is er budget om één keer per jaar in de hele stad het onkruid weg te halen. Bij doorgaande wegen en beeldbepalende locaties kan dit vaker. Wanneer meer inzet gewenst is op het bestrijden van onkruid is er structureel € 1,6 mln. nodig. Voor het bestrijden van gladheid en het schoonhouden van het strand is het weer een bepalende factor. Bij strenge winters is de inzet op de gladheidsbestrijding hoger, hetzelfde geldt voor de inzet op strandreiniging, dan is de inzet groter bij veel zomerse dagen.

Met name de overlast van ratten heeft geleid tot extra interventies, gericht op het voorkomen van overlast, immers het achterlaten van etensresten in de buitenruimte is de hoofdoorzaak van de rattenoverlast. Bij een normale bestrijding is het budget voldoende, wanneer er meer inzet wenselijk is, zal meer budget benodigd zijn. Ad 9) Openbare toiletten Met het structurele bedrag van € 150.000,- per jaar voor openbare toiletten kunnen er extra toiletten worden geplaatst. Van dit budget dient ook het jaarlijkse beheer en onderhoud betaald te worden. Het plaatsen van een openbaar toilet (dat voor iedereen toegankelijk is) kost rond de € 120.000,- tot € 150.000,- en de beheer- en onderhoudskosten (incl. extra schoonmaak) zijn ca. € 15.000 per jaar. Ad 10) Verkeersmanagement Met het huidige budget kunnen jaarlijks 13 à 14 verkeersregelinstallaties (VRI’s) vervangen worden, terwijl vanuit structureel onderhoud 17 VRI’s per jaar wenslelijk is te vervangen. Hierdoor ontstaat een structureel tekort van € 750.000,- per jaar. In 2026/2027 loopt het contract voor het digitaal reizigersinformatiesysteem (DRIP’s) af. De DRIP’s worden gebruikt om de reiziger te informeren, te geleiden en te sturen. Het uiteindelijke doel is dat deze informatie via apps en in-carsystemen digitaal bij de reiziger terecht komt. Zover is het echter nog niet.

Met het vervangen van DRIP’s is een incidenteel bedrag van € 4,2 mln. gemoeid. Ad 11) Rioleringen waterzuivering De inkomsten uit de rioolheffing dekken de kosten voor beheer, onderhoud en vervanging en zijn toereikend voor deze planperiode van het huidige Rioleringsplan 2021 – 2025 (RIS306620). De kosten per km voor beheer, onderhoud en vervanging zijn de afgelopen jaren flink gestegen. In het Water- en Rioleringsprogramma 2026 – 2030 wordt bepaald of de heffingstarieven voor het rioolrecht de komende jaren daardoor anders dan alleen trendmatig zullen stijgen.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10867431

Ad 12) Afvalbeheer Het budget van de afvalstoffenheffing wordt in hoofdzaak gebruikt voor de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval en interventies gericht op bijgeplaatst afval (voorkomen, handhaven, opruimen). De afvalverwerking valt buiten de scope van de Staat van de Buitenruimte. Het gemeentelijk afvalbeheer is conform vastgesteld beleid te realiseren binnen het beschikbare budget. Ad 13) Straatmeubilair en bebording De buitenruimte wordt steeds intensiever gebruikt, door jong en oud. Straatbankjes, fietsbeugels en anti-parkeerpaaltjes moeten vaker onderhouden worden en soms wordt gekozen voor een hoger kwaliteitsniveau. Door de strengere milieueisen is ook de (thermo)belijning eerder aan slijtage onderhevig en moet er frequenter onderhoud gepleegd worden. De RVV-borden worden regelmatig gerepareerd of vervangen. Hierdoor is er een structureel tekort van € 0,65 mln. Bij Straatmeubilair en bebording ligt er een werkvoorraad van € 2 mln. Op basis van het voorgaande is onderstaande tabel op te stellen. Tabel 1 overzicht beheerkosten

Onderwerp Openbaar groen en openluchtrecreatie Groenbeheer Spelen

Werkvoorraad structureel 2022

Werkvoorraad structureel 2025

Werkvoorraad incidenteel 2022

Werkvoorraad incidenteel 2025

€ 6,0 mln. € 0,6 mln.

€ 4,1 mln. € 0,4 mln.

€ 18 mln.

€ 17,8 mln.

Toezicht en handhaving Inrichting en onderhoud buitenruimte

-

-

-Wegbeheer -Openbare verlichting -Water, constructies en installaties1 - Strand - Straatreiniging - Onkruidverwijdering - Openbare toiletten

€ 6,0 mln. € 1,2 mln. € 7,5 -8,8 mln.

€ 4,0 mln. € 0,7 mln. € 4,2 mln.

€ 76,0 mln. -

€ 68,0 mln. € 12,0 mln. -

€ 0,47 mln. € 1,5 mln. -

€ 0,4 mln. € 1,6 mln. -

-

-

Verkeersmanagement

€ 1,25 mln.

€ 0,75 mln.

-

€ 4,2 mln.

Riolering en waterzuivering Afvalverwijdering

-

-

-

-

Straatmeubilair en bebording

€ 0,65 mln.

€ 0,65 mln.

€ 1.5 mln.

€ 2,0 mln.

Opgemerkt wordt dat bovenstaande tabel een actualisatie van de Staat van de Buitenruimte uit 2022 is. Ontwikkelingen die zich in de afgelopen drie jaar hebben voorgedaan is de toename van de kosten voor het baggeren van de Haagse binnenwateren. Ook loopt de werkvoorraad bij de zeehaven op bijvoorbeeld voor het baggeren van de haven en de bewaking.

1

Hierbij is nog geen rekening gehouden met MJPK5

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DSB/10867431

Voor het beheer van de pollerinstallaties in de stad is ook daar, door de stijging van de kosten, een achterstand in het beheer ontstaan. Door pollers te vervangen door camera’s (ANPR ((RIS319505) wordt deze achterstand opgelost. Verder valt op dat op veel plekken het structurele tekort is ingelopen. De reden hiervoor is dat op verschillende momenten extra middelen zijn toegekend in de periode sinds 2022. Bij deze actualisatie van de ‘Staat van Buitenruimte’ wordt verder opgemerkt dat de middelen voor beheer en onderhoud schaars zijn. Het is niet realistisch om te bedenken dat ‘alles kan’. Daar komt bij dat, tijdens het uitvoeren van het beheer en onderhoud, de stad door moet draaien. De stad kan maar een zekere hoeveelheid werkzaamheden aan zonder dat het functioneren ontwricht wordt. Dat vraagt altijd om een fasering in de tijd voor de uitvoering van de verschillende werkzaamheden. Deze actualisatie heeft als doel om richting te geven aan het beheer en onderhoud van de buitenruimte voor de komende jaren. Wanneer specifieke plannen voor beheer en onderhoud verder zijn uitgewerkt worden ze apart voorgelegd, inclusief financiële gevolgen en dekking. Tot die tijd worden er geen onomkeerbare besluiten genomen. Daarom is deze commissiebrief nadrukkelijk ter kennisname en dient niet ter vaststelling van onderhoud en beheer voor de komende periode.

Met vriendelijke groet, de wethouder van Buitenruimte, Dierenwelzijn en Milieu Robert Barker

6/6