RIS322273 Reactie op rapport Help hoe kom ik aan jeugdhulp

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

===

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Uw kenmerk Ons kenmerk

OCW/332023 RIS322273

Aan de gemeenteraad

Contactpersoon

Mariame Hmani Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Datum

Afdeling

22 mei 2025

OCW Stad en Bestuur Telefoonnummer

Onderwerp

14070

Reactie op Rapport Gemeentelijke Jeugdombudsman: Help, hoe kom ik

E-mailadres

Mariame.hmani@denhaag.nl

aan jeugdhulp?

Op 14 mei 2025 is het college op de hoogte gesteld door de Jeugdombudsman en Gemeentelijke Ombudsman van hun rapport ‘Help, Hoe kom ik aan Jeugdhulp?’ Het onderzoek is tot stand gekomen in samenwerking met de Universiteit Leiden. Zij hebben op kwalitatieve wijze onderzocht hoe het is gesteld met de rechtsbescherming van jeugdigen en ouders bij de toegang tot jeugdhulp in Den Haag, op basis van klachten die zijn ontvangen tussen 1 januari en 1 juli 2024. Klachten die na 1 juli 2024 zijn binnengekomen tot 1 april 2025 zijn in een later stadium door de Jeugdombudsman aan het onderzoek toegevoegd. In het rapport wordt expliciet gesteld dat op basis van deze aanpak geen algemene uitspraken kunnen worden gedaan over hoe vaak bepaalde situaties zich voordoen, noch over de (on)tevredenheid van jeugdigen en ouders. De uitkomsten bestaan dan ook uit een aantal aandachtspunten met betrekking tot de rechtsbescherming bij toegang tot jeugdhulp. Deze neemt het college ter harte, in de wetenschap dat sommige aandachtspunten inmiddels deels zijn ingehaald door recente ontwikkelingen. Het college bedankt beide ombudsmannen voor hun inspanningen en licht toe hoe de aanbevelingen zijn of worden opgepakt. Als college staan we voor toegankelijke jeugdhulp waarin de rechtspositie van jongeren en ouders goed is geborgd.

De nieuwe werkwijze sinds 1 januari 2024 vraagt veel van zowel (zorg)professionals als van jeugdigen en ouders die over zijn gegaan in een nieuw stelsel. De gedane aanbevelingen worden grotendeels herkend en erkend door het college. Hieronder gaan we per aanbeveling in op de verbeteringen die in de tussengelegen tijd zijn doorgevoerd en welke concrete acties er nog volgen. Voorafgaand daaraan is het goed om nog een keer stil te staan bij de noodzaak van de stelselwijziging in Den Haag, welke is gedragen door een ruimte meerderheid in uw raad. Noodzaak van stelselwijziging Sinds de decentralisatie in 2015 is het aantal jongeren dat jeugdhulp ontvangt flink toegenomen, ook in Den Haag. Dat gold ook voor het aantal aanbieders van jeugdhulp. In totaal waren dat eind 2023 circa 190 aanbieders. Echter, uit de evaluatie van het Haagse jeugdhulpstelsel is gebleken dat deze groei niet leidde tot betere resultaten. Mede daarom is de gemeente Den Haag overgestapt op een nieuw stelsel: via een dialooggerichte aanbesteding is gekozen voor twee gebiedsgerichte samenwerkingsverbanden, Kracht en rondomJou. Zij bieden ondersteuning op het gebied van preventie en basiszorg (jeugdteams) tot specialistische ambulante hulp, met focus op samenwerking, nabijheid en het versterken van de eigen kracht van gezinnen.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10867274

Deze brede opdracht en de hieraan gekoppelde taakgerichte bekostiging moeten onder meer versnippering tegengaan, de administratieve lasten verkleinen, en ruimte geven voor effectievere jeugdhulp. Hoewel de implementatie nog volop in beweging is, vormt het meerjarige contract (acht jaar) de noodzakelijke randvoorwaarde voor duurzame transformatie. Het belang van minder versnippering en meer nabijheid (c.q. de noodzaak voor een brede aanpak) van zorg wordt ook onderstreept door de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd in het rapport ‘Groeipijn’ Zo benadrukt de commissie dat de grote vraag naar jeugdhulp vooral ligt in de systemen buiten de jeugdzorg: in het gezin, op school en in de samenleving. Met het manifest ‘Samen opvoeden en opgroeien in Den Haag’, ondertekend door 31 organisaties, is de gezamenlijke beweging ingezet naar een jeugdhulp waarin minder wordt gemedicaliseerd en waar ondersteuning beschikbaar is in de directe leefomgeving van kinderen. Zo ontstaat er ruimte voor tijdige en passende hulp aan jongeren in de meest kwetsbare situaties. Tegelijkertijd is het werken aan een toekomstbestendig jeugdstelsel een complex proces dat tijd, aanpassing en samenwerking vraagt. Zo’n transformatie gaat niet zonder hobbels, maar is wel noodzakelijk. Een stad waar één op de zeven kinderen jeugdhulp nodig heeft om op te groeien, kan en wil Den Haag niet zijn.

Aanbevelingen Jeugdombudsman 1.Zorg voor een besluitvormingsproces met een duidelijk begin en eind. Het moment van de aanvraag moet duidelijk zijn en er moet altijd een beschikking worden afgegeven. Stem de praktijk en de regelgeving op deze punten op elkaar af en pas de verordening aan. De opdracht aan de twee samenwerkingsverbanden is per 1 januari 2024 gewijzigd ten opzichte van de taak die voorheen bij de jeugdteams lag. Naast het bieden van jeugdhulp zijn zij nu ook verantwoordelijk voor een deel van het preventieve aanbod. Dit is mogelijk de oorzaak waarom een aantal jeugdigen aangeeft onduidelijkheid te ervaren ten aanzien van het traject. Bij het eerste contact, aanmelding voor jeugdhulp, wordt verkend of er sprake is van een hulpvraag die valt onder de Jeugdwet, of dat de vraag binnen het voorliggend veld of preventief kan worden beantwoord. Daarna vindt een uitgebreide verkenning plaats, waarbij dieper wordt ingegaan op de situatie om concreter te beoordelen of het om een aanvraag in het kader van de Jeugdwet gaat. Dit moment geldt als het formele moment van aanvraag. Naast dat dit mondeling wordt gecommuniceerd, ontvangen jeugdigen en ouders op dat moment in het proces standaard een informatiefolder met meer informatie over het proces.

Aangaande het beschikkingsarm werken, verwijst het college naar de recente collegebrief: Reactie op Verzoek tot vernietiging van de Verordening jeugdhulp Den Haag 2024 aan de Kroon (RIS322080). Hierin wordt nader onderbouwd waarom het college een voorstel tot wijziging van de verordening (artikel 2.6 dat ziet op het beschikkingsarm werken) gaat voorleggen aan de gemeenteraad. En hoe de samenwerkingsverbanden op een arbeidsluwe manier beschikkingen gaan afgeven waarmee wordt voldaan aan de wettelijke vereisten van de Algemene wet Bestuursrecht en de Jeugdwet. 2 Zorg voor duidelijke klachtroutes, zodat voor iedereen (jeugdigen, ouders én medewerkers) duidelijk is welke route wanneer van toepassing is. Betrek daarbij wat in dit rapport is opgemerkt over de verschillende wettelijke kaders voor klachten. Betrek ook de Appreciatiebrief 18 maart 2024 van de Jeugdombudsman en haar rapport De weg kwijt in een oerwoud van klachtregelingen. De gemeente, Kracht en rondomJou hebben uniforme klachtregelingen. Het proces en de taal op de websites van rondomJou en Kracht zijn op elkaar afgestemd. Dit neemt niet weg dat de regelingen in verschillende wettelijke kaders vallen.

2/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10867274

Zo valt een klacht over de toegang tot jeugdhulp onder de Algemene Wet Bestuur en dient deze door de gemeente afgehandeld te worden. Als de klacht ziet op de jeugdhulpaanbieder valt deze onder de Jeugdwet, en dient deze in het geval van ambulante jeugdhulp afgehandeld te worden bij Kracht of rondomJou. De afspraak is dat waar de klacht ook binnenkomt en wie deze moet afhandelen, de gemeente en samenwerkingsverbanden zorgen ervoor dat de klacht op de juiste plek terecht komt. Het college erkent op basis van de bevindingen uit het onderzoek dat hierover duidelijker kan worden gecommuniceerd. De komende periode zal hierin geïnvesteerd worden. 3 Zorg voor uniforme, voldoende en duidelijke informatie over het besluitvormingsproces en de klachtprocedure bij toegang. Het gaat dan om informatie die via de diverse kanalen wordt verstrekt (websites, folder, mondeling via medewerkers). En betrek daarbij de zorgpunten over de informatieverstrekking uit dit rapport. Het is noodzakelijk dat deze informatie ook toegankelijk en goed te begrijpen is voor jeugdigen. In 2024 is er vanuit rondomJou, Kracht en de gemeente een folder (Jeugdhulp in Den Haag hoe werkt dat en wat zijn jouw rechten) voor inwoners ontwikkeld die de verschillende klachtroutes en rechten en plichten toelicht (gemeentebreed). Ouders krijgen na het triagegesprek bij de toegang standaard deze folder.

Op dit moment is een hernieuwde versie in de maak. Daarbij worden naast de samenwerkingsverbanden de Ouderraad en JONG doet mee betrokken. Hierin zullen de zorgpunten uit het rapport verwerkt worden. De nieuwe folder wordt naar verwachting rond de zomervakantie online gepubliceerd op jeugdhulpdenhaag.nl en zoals bovenstaand vermeld gebruikt door de samenwerkingsverbanden. 4 Zorg dat je als gemeente een registratie bijhoudt van alle klachten die over de toegang zijn ingediend, ook als deze klachten (via gesprekken) zijn opgelost. Houd zicht op klachten en kwaliteit van klachtbehandeling. En gebruik de registratie van klachten om de dienstverlening/toegang tot jeugdhulp te verbeteren. Het college herkent dit punt van zorg en neemt deze aanbeveling over. De registratie van klachten en diens aard is essentieel om de jeugdhulp te verbeteren. Om die reden registeren zowel samenwerkingsverbanden als de gemeente hun klachten. In de afgelopen periode is duidelijk geworden dat deze registratie extra aandacht behoeft. Zo is de wijze van registreren van informeel afgehandelde klachten niet eenduidig. En zit er verschil tussen professionals in wanneer zij een klacht daadwerkelijk als klacht herkennen. Dit leidt ertoe dat het vooralsnog niet een eenduidig beeld oplevert waar lering uit getrokken kan worden. De gesprekken hierover vinden reeds plaats.

Voor de zomer zal deze registratie op orde zijn. 5 Zorg dat jeugdigen en ouders die moeten wachten op toegang tot jeugdhulp adequaat worden geïnformeerd over wachttijd, alternatieven en rechtsbescherming. Laat hun weten hoe lang de wachttijd is zodat zij weten waar ze aan toe zijn. Zorg dat ze een vast contactpersoon hebben tijdens die wachttijd. En zorg dat ze (door gemeente, Kracht en rondomJou) op uniforme wijze worden geïnformeerd over de mogelijkheid voor alternatieve hulp en rechtsbescherming. Denk daarbij o.a. aan het aanvragen van een pgb, het indienen van bezwaar tegen een fictieve weigering, een ingebrekestelling bij het uitblijven van een beslissing of hulp. Aan een deel van deze aanbevelingen is reeds opvolging gegeven. Er bestaan twee type wachttijden: een voor het eerste contact en een voor de in te zetten zorg. Beide samenwerkingsverbanden communiceren actief over beide wachttijden, maar het is niet altijd duidelijk over welke wachttijd het gaat. Tijdens de wachttijd is er geen sprake van een vaste contactpersoon. Dit is een bewuste keuze. Een jeugdige, of ouder, kan altijd contact opnemen met de samenwerkingsverbanden over actuele informatie over de wachtlijst. Tegelijkertijd zijn de signalen over onduidelijkheid over die wachttijden bekend.

3/4

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10867274

Daarom zijn we met de samenwerkingsverbanden aan het kijken hoe zij meer proactief wachtenden op de hoogte kunnen houden van de actuele wachttijd. Bij dringende zaken kunnen wachtenden altijd terecht via de spoedtelefoonnummers en chats op de websites van de samenwerkingsverbanden of de reguliere hulpnummers. De constatering dat er gebrekkig wordt gecommuniceerd over alternatieve hulp, zoals de mogelijkheid van een pgb, wordt niet herkend. Ook dit zullen wij bespreken en ophelderen met de samenwerkingsverbanden. In de regel moet er gecommuniceerd worden over het proces en de rechten (conform artikel 2.3 Verordening jeugdhulp Den Haag 2024). Voor wat betreft de rechtsbescherming, zie reacties op aanbevelingen 2 en 3. Tot slot De afgelopen week is er reeds contact geweest met de samenwerkingsverbanden over het rapport ‘Help, Hoe kom ik aan jeugdhulp?’ Het college zal toezien op de opvolging van de aanbevelingen, zodat de toegang tot, en communicatie met, de jeugdhulpverleners in Den Haag verder wordt verbeterd. Hierbij maakt het college naast het rapport van de Ombudsmannen gebruik van de inzichten van de Deskundigencommissie Van Ark en diens adviesrapport ‘Groeipijn.’ Ook dit rapport gaat in op de uitvoerbaarheid, en het college is positief over de gedeeltelijke doorvertaling hiervan in de landelijke voorjaarsnota.

Dit laat onverlet dat het college achter de nieuwe werkwijze staat: Een brede opdracht aan de twee samenwerkingsverbanden, waarbij de administratieve lasten worden verkleind, de marktwerking tegen wordt gegaan en de jeugdhulp toegankelijker en effectiever wordt

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

4/4