RIS322270 Transitie Antidiscriminatievoorziening

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

dienst: dienstcode

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

OCW/10878061 RIS322270 Contactpersoon

Aan de gemeenteraad

Lars Smit Dienst

Dienst Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

OCW Stad en Bestuur Datum

Telefoonnummer

27 mei 2025

14070 E-mailadres

lars.smit@denhaag.nl

Onderwerp

Transitie Antidiscriminatievoorziening

Het college heeft gezamenlijk met de gemeentelijke Ombudsman het voornemen uitgesproken een transitie in te zetten voor wat betreft de Haagse antidiscriminatievoorziening. Deze transitie wordt in gang gezet om de ADV los te koppelen van de Ombudsman en een nieuwe, passende huisvesting en operationele leiding te vinden. Dit moet ervoor zorgen dat de ADV effectief kan blijven functioneren zonder de onafhankelijkheid van de Ombudsman in gevaar te brengen. In deze mededeling wordt nader ingegaan waarom deze transitie in gang wordt gezet en hoe het verdere transitie- en implementatieproces in grote lijnen eruit zal zien. Achtergrondinformatie. De antidiscriminatievoorziening (ADV) is een bij wet verplichte instelling welke elke gemeente in Nederland aan haar burgers moet bieden. Een ADV registreert en behandelt meldingen en klachten van discriminatie. Het biedt ondersteuning en advies aan mensen die discriminatie ervaren of hiervan getuige zijn. Ook voert de ADV preventieve taken uit. De gemeente ontvangt middelen om een antidiscriminatievoorziening in te richten en te ondersteunen bij haar wettelijke en preventieve taken. Ook werken beide nauw samen om het meldpunt beter vindbaar en zichtbaar te maken. Zo zorgen we ervoor dat we als gemeente en Discriminatie.nl Den Haag, de lokale antidiscriminatievoorziening, gezamenlijk een slag slaan om discriminatie tegen te gaan in onze stad.

In Den Haag is de Antidiscriminatievoorziening (ADV) momenteel ondergebracht bij de gemeentelijke Ombudsman. De Ombudsman heeft echter een onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente. Dit betekent dat de Ombudsman onafhankelijk moet opereren zonder beïnvloeding van gemeentelijke belangen. De benoeming vindt plaats door de gemeenteraden en deze is de formele werkgever van de Ombudsman. Voor de ADV ligt dit anders. De gemeente is de opdrachtgever van de ADV, waarbij Den Haag uitvoering geeft aan de taak zoals die in de wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (WGA) is vastgelegd. Het bestedingsplan van de ADV wordt door het College van B&W goedgekeurd. Door deze situatie staat de verantwoordingsverplichting voor de ADV taken op gespannen voet met de onafhankelijkheid van het instituut van de Ombudsman. Dat is onwenselijk. Deze organisatorische situatie is in Nederland vrij uitzonderlijk. Doorgaans zijn de ADV taken ondergebracht in een onafhankelijke stichting of bij een lokale welzijnsorganisatie. De gemeentelijke Ombudsman van Den Haag is ook Ombudsman voor de gemeente Leidschendam-Voorburg.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10878061

Echter, de ADV van de gemeente Leidschendam-Voorburg is niet ondergebracht bij de Ombudsman, maar bij de stichting iDb, die als antidiscriminatievoorziening fungeert voor meerdere gemeentes in de regio Haaglanden en Hollands-Midden. De transitie van de Haagse ADV heeft dus geen gevolgen voor de taken van de Ombudsman voor de gemeente Leidschendam-Voorburg. Uitgangspunten transitie. Om deze transitie in goede banen te leiden is een kwartiermaker aangetrokken, die verantwoordelijk is voor een goed verloop van de transitie, terwijl de continuïteit van de dienstverlening gewaarborgd blijft. De kwartiermaker gaat met stakeholders in gesprek om te inventariseren waar behoeftes, maar ook kansen liggen. Deze zullen worden uitgewerkt tot meerdere scenario’s, waar een ADV in Den Haag onderbracht kan worden. In de tweede fase, de implementatie, zal de kwartiermaker erop toezien dat de transitie verloopt volgens het gekozen scenario. Hij ziet erop toe dat de transitie organisatorisch goed verloopt en levert informatie aan voor een transparant verloop het bestuurlijk proces. Verder zijn voor de transitie volgende uitgangspunten leidend: -

De dienstverlening moet gedurende de transitie overeind blijven en melders van discriminatieklachten mogen geen hinder ondervinden.

-

De partnerschappen en netwerkcontacten van de ADV dienen behouden te blijven.

-

Overgang van het personeel van Ombudsmanorganisatie naar de nieuwe drager van de ADV gebeurt op basis van vrijwilligheid.

-

Nieuwe locatie van de ADV moet laagdrempelig, toegankelijk en zichtbaar blijven.

-

De juridische en inhoudelijke expertise van de huidige ADV dienen behouden te blijven.

Context landelijke stelsel- en wetswijziging. Het Ministerie van BZK heeft een wets- en stelselwijziging in voorbereiding die het huidige stelsel van ADV’s moet gaan versterken. Dat betekent concreet dat de huidige knelpunten bij de inrichting, taken en financiering van de ADV’s aangepakt gaan worden. Dit geldt voor het gehele landelijke stelsel rondom de ADV’s, dus ook Den Haag. Eén van de middelen om tot een effectievere aanpak van discriminatie te komen is het inrichten van een centrale, landelijke organisatie met regionale en lokale vertegenwoordigers. De Haagse ADV is inmiddels aangesloten en draagt de naam Discriminatie.nl Den Haag. Voorzien is dat medio 2025 de conceptwet ter consultatie wordt voorgelegd. BZK is daarnaast gestart met de procesmatige voorbereiding voor het op- en inrichten van een nieuwe organisatie. Het tijdpad van invoering van de wets- en stelselwijziging is 1/1/2027. Er zijn echter veel afhankelijkheden en onzekerheden, omdat nog lang niet duidelijk is wat de politieke wensen zijn rondom de stelselwijziging. Het heeft zodoende geen zin hierop te wachten, bovendien zal na de wijziging nog steeds behoefte zijn aan preventieve taken om discriminatie te voorkomen en de gemeenten hierbij te adviseren. Hierin gaan de lokale ADV’s dan ook een rol in spelen.

Het is de nadrukkelijke wens van de G4 gemeenten dat er voldoende ruimte blijft voor preventieve taken en een goede lokale invulling en inbedding. Vanzelfsprekend kan de transitie in Den Haag niet geïsoleerd worden van de landelijke ontwikkelingen.

2/3

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10878061

Het voorgenomen landelijke traject is vastgelegd in een hoofdlijnennotitie1 van januari 2025 “Versterking van het stelsel van antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s)1” van de minister van BZK aan de Tweede Kamer. Deze ontwikkelingen worden meegenomen tijdens de transitie en er wordt bijgestuurd indien nodig. Tijdspad. Het beoogde tijdspad ziet er als volgt uit: Inventarisatiefase april tot juli 2025 – Inventarisatie bij alle potentiële stakeholders over mogelijkheden rondom de transitie: In deze fase zal de kwartiermaker beginnen met het identificeren en benaderen van alle relevante stakeholders, waaronder lokale overheidsinstanties, maatschappelijke organisaties, en potentiële partnerbureaus zoals RADAR. Het doel is om een grondige inventarisatie te maken van de mogelijkheden en uitdagingen die gepaard gaan met de transitie van de ADV. Dit omvat het evalueren van de capaciteiten en middelen van verschillende organisaties, het opstellen van samenwerkingsvoorstellen en het verzamelen van feedback. Deze fase is cruciaal om een goed geïnformeerd besluit te kunnen nemen over de toekomstige huisvesting en operationele leiding van de ADV. Implementatiefase juli tot december 2025 – Start implementatieproces: Na de inventarisatiefase begint de implementatiefase, waarin het gekozen scenario in werking wordt gesteld.

Dit omvat het formaliseren van samenwerkingsverbanden met het geselecteerde bureau en het opzetten van de benodigde infrastructuur en processen. De kwartiermaker zal nauw samenwerken met de gemeentelijke Ombudssman, de gemeente en de nieuwe organisatie om ervoor te zorgen dat de overgang soepel verloopt en dat de dienstverlening van de ADV niet wordt onderbroken. januari 2026 – Opening van de nieuwe Haagse ADV ondergebracht bij een nieuwe organisatie: In januari 2026 zal de nieuwe Haagse ADV officieel worden geopend en ondergebracht bij de geselecteerde organisatie. Dit markeert het einde van de transitieperiode en het begin van een nieuwe fase voor de ADV. We zullen we de gemeenteraad informeren over de relevante landelijke ontwikkelingen rondom de landelijke stelsel- en wetswijziging en de gevolgen hiervan op zowel de transitie van de Ombudsman naar een nieuwe drager als ook in de tijd daarna. Bestuurlijk proces. Gedurende de transitie wordt de raad geïnformeerd over de voortgang en de afronding van dit proces. Na de inventarisatiefase zal het college een overzicht van scenario’s presenteren en een afwegingskader schetsen dat de keuze voor een specifiek scenario onderbouwt. Het college is bevoegd om een ADV aan te wijzen, zodat deze haar wettelijke taak kan uitvoeren.

De raad stelt echter in de verordening regels vast met betrekking tot de inrichting en de uitvoering van die taak en is bevoegd deze verordening te amenderen. Zodoende zal na de inventarisatie een raadsvoorstel ter goedkeuring aan de raad worden voorgelegd. Bij akkoordbevinding van de aanpassing van de verordening zal de implementatie van de ADV plaatsvinden, waarbij de verantwoordelijkheid verschuift van de Ombudsman naar de nieuwe drager. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx 1

Jan van Zanen

https://open.overheid.nl/documenten/a0536ef8-470d-4382-a257-5e3dd36cd767/file

3/3