RIS322256 GAD-onderzoek indicatoren in de jaarrekening 2024 bijlage 1 (Rapport)
Tekst van het document
\
Rapport onderzoek indicatoren 2024
GAD/2025.41 RISnr 322256 22 mei 2025 Spui 70, 2511 BT Den Haag secretariaatgad@denhaag.nl www.denhaag.nl 1/12
Inhoudsopgave Inleiding Aanpak Onderzoek aansluiting indicatoren Opvolging van onze aanbevelingen Tenslotte Bijlage: bevindingen indicatoren 2024
3 4 5 8 9 10
2/12
Inleiding In dit rapport onderzoeken wij de aansluiting tussen de waarde van de indicatoren in de programmarekening 2024 met de begroting 2024, de programmarekening 2023 en de brongegevens van 2024.
Soort indicator
Sturing op beleidsdoelstellingen vindt binnen de gemeente Den Haag mede plaats door middel van indicatoren. De indicatoren worden jaarlijks verantwoord in de betreffende programmateksten van de programmarekening. In de programmarekening 2024 zijn 208 indicatoren opgenomen (2023: 188 indicatoren), onderverdeeld naar de volgende soort indicatoren:
Aantal in programmarekening 2024
Prestatie-
Wij geven eerst een korte toelichting op de indicatoren in de programmarekening gevolgd door een toelichting op onze aanpak. Daarna geven wij de resultaten van onze werkzaamheden.
Doel
Voortgang van gemeentelijk beleid laten zien.
29
Effectindicatoren
Gerelateerde effecten in de samenleving laten zien.
65
Topindicatoren
Informatie geven over ontwikkelingen in output en/of
10
indicatoren
effecten van een programma of product. Beleidsindicatoren
Verplichte indicatoren door het Rijk, vooral ter
34
vergelijking met andere gemeenten. Kengetallen
Betreffen maatschappelijke ontwikkeling waarop
70
gemeente Den Haag geen directe invloed kan uitoefenen. TOTAAL
208
3/12
Aanpak Doel en reikwijdte onderzoek In artikel 3 van de controleverordening van de gemeente Den Haag is opgenomen dat de GAD in het accountantsverslag aandacht besteedt aan bestuurlijk relevante kengetallen en indicatoren. Net als vorig jaar vullen wij deze bepaling op de volgende wijze in: • •
Wij geven een analyse en toelichting op de voorgeschreven zes BBV-kengetallen in ons accountantsverslag 2024. We voeren specifiek onderzoek uit op de bestuurlijk relevante indicatoren uit de programmarekening 2024 in de vorm van een overige opdracht, waarover wij in deze rapportage de Rekeningencommissie informeren. Dit onderzoek is geen accountantscontrole.
2. Zijn afwijkingen tussen realisatie en begroting van >10% toegelicht? Daarnaast besteden wij aandacht aan de opvolging door de gemeente van onze aanbevelingen uit het onderzoek uit 2023. Klimaatrapportage Eind 2025 brengt het college de eerste Haagse Klimaatrapportage uit, waarin de gerealiseerde en verwachte (duurzaamheids-)prestaties worden verantwoord met behulp van specifieke indicatoren. Enkele van de in dit onderzoek betrokken indicatoren uit de beleidsprogramma’s 3 (Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie) en 9 (Buitenruimte) zullen naar verwachting ook betrokken worden in de Klimaatrapportage.
Wij hebben op 20 november 2024 een schriftelijk voorstel (GAD/2024.99) gedaan aan de Rekeningencommissie. In deze brief hebben wij aangegeven dat wij vanaf 2024 deze opdracht uitvoeren in een driejarige cyclus. Hierbij onderzoeken wij de verplichte beleidsindicatoren zoals voorgeschreven door de commissie BBV en opgenomen in de ‘Regeling beleidsindicatoren gemeenten’ waarbij de gemeente een eigen bron hanteert en verdelen wij de overige indicatoren over drie jaren. Voor deze meerjarige onderverdeling hanteren wij drie categorieën waaronder voor 2024 ‘Milieu’. Voor 2024 gaat het om 51 indicatoren. In de bijlage is de selectie voor 2024 opgenomen. Voor de onderzochte 51 indicatoren hebben wij de volgende vragen beantwoord: 1. Sluiten de waarden van de indicatoren in de programmarekening 2024 van 6 mei 2025 aan met: a. De programmabegroting 2025-2028; b. De programmarekening 2023; c. De brongegevens 2024?
4/12
Onderzoek aansluiting indicatoren Dit hoofdstuk geeft inzicht in de aansluitingen van de gerapporteerde én onderzochte 51 indicatoren in de programmarekening 2024 met: • • •
de begroting 2024; de programmarekening 2023; de brondocumentatie.
Tevens hebben wij onderzocht of indicatoren met een afwijking van 10% of hoger tussen begroting en realisatie in 2024 zijn toegelicht in de programmarekening 2024. Aanlevering brondocumentatie en realisatie De aanlevering van de brondocumentatie en realisatie heeft plaatsgevonden op twee momenten, waarbij de programmacoördinatoren na het eerste aanlevermoment van de GAD feedback ontvingen over de aanlevering. Aansluiting met de begroting 2024
Uit onze werkzaamheden komt het volgende naar voren: 1.
Begrote waarde 2024 in programmarekening sluit aan met begrote waarde 2024 in programmabegroting 2024-2027 én programmabegroting 2025-2028. 2. Begrote waarde 2024 in programmarekening sluit alleen aan met begrote waarde in programmabegroting 2025-2028. Totaal
21 30 51
Van de 30 indicatoren waarbij de begrote waarde alleen aansluit met de begroting 2025-2028 is in twee gevallen sprake van een nieuwe indicator per 2024 namelijk: “Kwaliteit schoon - acht aandachtsbeeldmeetlatten voor 25 wijken*” en “Kwaliteit schoon – gemiddelde van de stad”. De overige 28 indicatoren zijn kengetallen. Deze geven een stand van zaken per peildatum en hoeven noodzakelijkerwijs niet te worden begroot. Dit vanwege de beperkte mate van invloed van de gemeente op de realisatie van deze kengetallen.
Voor het aansluiten van de begrote waarde van 2024 met de programmarekening zijn wij uitgegaan van de meest recente programmabegroting 2025-2028. Wij hebben de begrote waarden van 2024 uit de programmarekening 2024 tevens aangesloten met de begrote waarden 2024 in de programmabegroting 2024-2027 om vast te stellen dat de begrote waarden niet tussentijds gewijzigd zijn. De Rekeningencommissie heeft eerder aangegeven dat dit niet wenselijk is, vanwege het karakter van een indicator in de begroting. Het college heeft bevestigd dit verzoek te zullen opvolgen (RISnr 318072). De opvolging van dit verzoek wordt in het volgende hoofdstuk behandeld.
5/12
Onderzoek aansluiting indicatoren Aansluiting met de programmarekening 2023 Voor het aansluiten van de gerealiseerde indicatorwaarde 2023 in de programmarekening 2024 zijn wij uitgegaan van de programmarekening 2023. Hiermee stellen wij vast dat deze gerealiseerde cijfers niet zijn aangepast. Uit onze werkzaamheden komt het volgende naar voren: 1.
Waardes sluiten aan.
2. Geen indicator in programmarekening 2023 ('nieuwe’ indicatoren). 3.
48 2
Indicator in programmarekening 2023 en 2024, maar geen vergelijkende 1 cijfers opgenomen. Totaal 51
De twee indicatoren die niet in de programmarekening 2023 zijn opgenomen betreffen nieuwe indicatoren zoals in de vorige paragraaf is toegelicht. De indicator zonder vergelijkende cijfers betreft ´Hernieuwbare elektriciteit´, waarvoor vanwege de systematiek alleen de waarde van de meest actuele peildatum wordt opgenomen. Deze indicator betreft een beleidsindicator en heeft als doel op een bepaalde peildatum vergelijking met andere gemeenten mogelijk te maken.
6/12
Onderzoek aansluiting indicatoren Aansluiting met de brondocumentatie
Wij hanteren een grens van 10% afwijking ten opzichte van de begrote waarde, omdat deze grens gebruikelijk is bij het toelichten van (financiële) verschillen in een jaarrekening. Uit onze werkzaamheden komt het volgende naar voren:
Wij hebben de brondocumenten aangesloten met de programmarekening 2024. Uit onze werkzaamheden komt het volgende naar voren: 1.
Bron sluit aan met waarde in programmarekening 2024.
2. Bron sluit aan met waarde in programmarekening 2024, maar bron is onzeker. Totaal
1.
29 22 51
De waarde van een indicator kan wel of niet aansluiten met de beschikbare brondocumentatie. Soms is de aard van de bron zodanig dat de waarde van de indicator foutgevoelig is. Dan is onze uitkomst ‘Bron sluit aan met waarde in programmarekening 2024, maar bron is onzeker’. Dit betekent niet dat de waarde niet aansluit, maar dat wij niet kunnen vaststellen of de totstandkoming betrouwbaar is. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor wanneer de waarde van de indicator op een complexe wijze in Excel wordt berekend, soms met grote databestanden vanuit systemen waarbij selecties en/of (veel) bewerkingen worden toegepast. Dit in tegenstelling tot de waarde van een indicator die wel rechtstreeks te herleiden is uit een systeem. Afwijkingen begroting en realisatie programmarekening 2024 >10% toegelicht Voor het berekenen van de afwijkingen tussen begroting en realisatie zijn wij uitgegaan van de realisatie in de programmarekening 2024 van 6 mei 2025 en de begrote waarden over 2024 in de programmabegroting 2025-2028.
Afwijking groter dan 10% is toegelicht.
3
2. Afwijking groter dan 10% is niet toegelicht.
1
3. Afwijking groter dan 10% maar niet toegelicht vanwege wijziging in systematiek. 4. Afwijking kleiner dan 10%, niet van toepassing.
7
5.
29
Geen afwijking te berekenen vanwege ontbreken waarde begroting. Totaal
11 51
Bij 1 indicator is de afwijking groter dan 10% en is geen toelichting opgenomen in de programmarekening. Het gaat om indicator ‘% gescheiden afval’. Bij 7 indicatoren is de afwijking groter dan 10%, maar is in de programmatekst toegelicht dat vanwege een systematiekwijziging de cijfers niet vergeleken kunnen worden met de programmabegroting. Bij 29 indicatoren is sprake van een peildatum in de programmabegroting in plaats van een begrote waarde. Hierdoor is de afwijking niet berekend. In de vergadering van de Rekeningencommissie op 29 mei 2024 (RIS319008) bij de bespreking van onze rapportage over 2023 is het volgende besproken: •
Toelichten van afwijkingen >10%: De Rekeningencommissie vraagt het college een voorstel te doen om dit vast te leggen in de financiële verordening.
Onze bevinding: In de geactualiseerde Algemene verordening financieel beheer en beleid Den Haag 2025 is het toelichten van afwijkingen >10% niet vastgelegd. De gemeentelijke organisatie heeft ons aangegeven dat in de aankomende herziening van de verordening dit voorstel alsnog wordt opgenomen.
7/12
Opvolging van onze aanbevelingen In de aanbiedingsbrief van ons voorgaande onderzoeksrapport Indicatoren 2023 (RIS318920) hebben wij 5 aanbevelingen opgenomen. In onderstaande tabel hebben wij de opvolging van deze aanbevelingen weergegeven. Nr. GAD-aanbeveling 2023
Opvolging in 2024
1.
Per soort indicator in bijlage 5 van de programmarekening In de bijlagen bij de programmarekening is geen werkwijze opgenomen omtrent het wel of niet begroten van aangeven wanneer een indicator wel of niet begroot moet worden, indicatoren en het opnemen van het vergelijkend cijfer jaar t-1. zodat de interne werkwijze ook zichtbaar wordt in de jaarrekening. Dit geldt ook voor het vergelijkend cijfer jaar t-1.
2.
Tussentijdse mutaties van indicatoren (zowel begrote cijfers als andere wijzigingen) worden op verzoek van de Rekeningencommissie vanaf 2024 niet meer uitgevoerd.
3.
In kaart brengen van de redenen van incomplete en/of niet tijdige De gemeentelijke organisatie geeft de volgende redenen aan: niet tijdige beschikbaarheid van realisatie van aanleveringen van brondocumentatie. indicatoren, capaciteitstekort en werkdruk.
4.
Het kiezen van een niet-aanpasbare bron (bijvoorbeeld een externe website of interne applicatie) en handmatige bewerkingsslagen zoveel mogelijk vermijden.
In 18 van de 51 gevallen is sprake van een bron die wel aansluit met de realisatie, maar waarvan de betrouwbaarheid onzeker is. In alle gevallen is de onderbouwing in Excel aangeleverd en veelal ook met veel bewerkingen tot stand gekomen.
5
Aanpassen systematiek toelichten.
Voor de aangesloten indicatoren uit onze selectie, hebben wij een aangepaste systematiek geconstateerd voor de indicatoren omtrent CO2-uitstoot. Deze systematiekwijziging is toegelicht in de programmarekening.
In het begrotingsjaar 2024 zijn de begrote waarden van de indicatoren niet aangepast. Twee nieuwe indicatoren zijn toegevoegd. De overige indicatoren waarbij de waarde is aangepast, is sprake van kengetallen. Deze bevatten een waarde per peildatum en geen begrote waarde.
8/12
Tenslotte Onze verantwoordelijkheid
Ondertekening
De aard van de hiervoor beschreven uitgevoerde werkzaamheden houdt in dat op de genoemde indicatoren geen accountantscontrole (geen assurance-opdracht) is toegepast terwijl wij tevens geen beoordelingsopdracht hebben uitgevoerd. Eén en ander impliceert dat aan onze rapportage geen zekerheid met betrekking tot de getrouwheid van de indicatoren kan worden ontleend, anders dan ter zake van de aspecten zoals door ons onderzocht en waarover dienovereenkomstig door ons in deze rapportage feitelijk wordt gerapporteerd.
Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn natuurlijk bereid een nadere toelichting te geven in de vergadering van de Rekeningencommissie op woensdag 28 mei 2025.
Onze opdracht is uitgevoerd volgens het Nederlands recht. Bij het uitvoeren van onze werkzaamheden hebben wij de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) nageleefd. Wij leven tevens de onafhankelijkheidsregels van de Verordening inzake de Onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) na en passen de ‘Nadere voorschriften kwaliteitssystemen’ (NVKS) toe. Op grond daarvan beschikken wij over een samenhangend stelsel van kwaliteitsmanagement inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van ethische voorschriften, professionele standaarden en andere relevante wet- en regelgeving.
Gemeentelijke Accountantsorganisatie Den Haag, Den Haag, 22 mei 2025 Origineel getekend door drs. S.A.L. (Bas) Wakkerman RA MGA Plaatsvervangend directeur GAD
Met vriendelijke groet,
Verantwoordelijkheid van gemeente en Rekeningencommissie De gemeente is verantwoordelijk voor de gerapporteerde indicatoren in de programmarekening waarop wij ons onderzoek hebben gebaseerd. Van de Rekeningencommissie wordt verwacht dat zij een eigen afweging maken van de door ons gerapporteerde bevindingen en hun eigen conclusies trekken uit de door ons uitgevoerde werkzaamheden.
9/12
Bijlage: bevindingen indicatoren 2024
10/12
11/12
12/12