RIS322208 Bijlage 1 Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest
Tekst van het document
Kwaliteitsplan Zuidwest Participatieverslag
april 2025
contour Den Haag Zuidwest
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
1
Inhoudsopgave Inleiding
3
Participatie over kwaliteiten en Kwaliteitsopgaven Structuurvisie
4
Werksessies met woningcorporaties over kwaliteitsplan
6
Expert sessie
6
Morgenstondmarkt
11
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
2
Inleiding Bij de totstandkoming van het Kwaliteitsplan zijn er verschillende momenten geweest waar er bij bewoners, stakeholders en experts input is opgehaald. Al bij het opstellen van de Structuurvisie Zuidwest is er gesproken over de kwaliteiten van Zuidwest. Bewoners zijn bevraagd over de bestaande kwaliteiten die gekoesterd moeten worden en de kwaliteiten voor de toekomst. Deze zijn in verschillende bijeenkomsten over de structuurvisie naar boven gekomen. Tijdens de vaststellingsprocedure van de Structuurvisie en ook daarna zijn ook nog een aantal aanvullende bijeenkomsten georganiseerd waar de bewoners, stakeholders en experts geraadpleegd zijn over de uitwerking van de eerder opgehaalde kwaliteiten in het kwaliteitsplan.
De opzet van het participatieverslag bestaat uit de volgende onderdelen: •
Uitkomst uit de participatie Structuurvisie t.a.v. kwaliteiten en kwaliteitsopgaven (2021)
•
Uitkomsten uit de gesprekken van corporaties (2022)
•
Uitkomsten uit gesprekken met experts (2023)
•
Uitkomsten uit de bewonersmarkt over de kwaliteitsopgave ‘Thuis voelen’ (2023)
Doel van het participatie traject was het verzamelen van ideeën en beelden wat de bestaande kwaliteiten zijn en welke toekomstige kwaliteiten belangrijk zijn. De gemeente heeft bewoners, stakeholders en experts in verschillende fasen van de totstandkoming geraadpleegd.
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
3
Participatie over kwaliteiten en Kwaliteitsopgaven Structuurvisie Najaar 2021
Het Kwaliteitsplan is een uitwerking van de Structuurvisie Zuidwest (RIS 315261). Bij het opstellen van de Structuurvisie zijn in het najaar van 2021 tiental bijeenkomsten geweest waar bewoners en ondernemers zijn geraadpleegd over wat de belangrijkste opgaven zijn en wat de bijzondere en waardevolle plekken in Zuidwest zijn. Ook is er in workshops op interactieve wijze onderzocht wat belangrijk is voor de toekomst van Zuidwest t.a.v. verschillende thema’s van de fysieke leefomgeving (gebouwen, openbare ruimte, voorzieningen, mobiliteit, leefbaarheid). De workshops over gebouwen en openbare ruimte gingen over architectuur van de bebouwing, de kwaliteit van de openbare ruimte, maar ook over de sociale kwaliteiten in de wijken en buurten. De uitkomsten van deze bijeenkomsten zijn vastgelegd in de ‘Notitie bewonersparticipatie’, die als bijlage bij de Structuurvisie Zuidwest (RIS 315261) is vastgesteld. Daarin zijn ook verschillende punten opgenomen die gaan over de kwaliteiten en kwaliteitsopgaven van Zuidwest.
Conclusies participatie Structuurvisie over kwaliteiten en kwaliteitsopgaven:
Onderstaand een aantal punten die zijn meegegeven door bewoners over kwaliteiten van Zuidwest: Variatie in gebouwen(stijl), variatie en speels, mooie gevels, met allure en iconische waarde met ruimte voor enkele hoogteaccenten, maar niet te hoog. Behoud van kenmerkende details in wijk zoals gevelkunst. Hoe gaan verdichten en vergroenen samen? Het groen, ecologie en het groene karakter (denk ook aan de volks- en hobby- of moestuinen) moet ondanks verdichting behouden blijven en kwalitatief verbeterd worden, met meer ruimte om te spelen (verschillende typen (avontuurlijk, leeftijden)), te ontmoeten, te sporten en te bewegen en om de natuur te kunnen ervaren. Belang van behoud van sociale samenhang en kunnen ontmoeten en levendigheid, maar ook angst voor toenemende vervreemding en anonimiteit. Ook vanwege de geplande hoogbouw.
•
Aandacht voor meer variatie in gebouwen, kwaliteit van gebouwen, meer herkenbaarheid
•
Behoud van kenmerkende details in wijk zoals gevelkunst
•
Behoud groene karakter, in het bijzonder de groene binnentuinen, kwalitatief verbeteren, meer ruimte voor ontmoeten, spelen, bewegen en natuur te ervaren
•
Creëren van meer variatie, diversiteit en levendigheid in de openbare ruimte en in het groen
•
Behoud van sociale samenhang en creëren van levendigheid en ruimte voor ontmoeten
Zorg voor variatie, diversiteit en levendigheid in de openbare ruimte en in het groen, net als ruimte voor natuur en ecologie. Per wijk zijn de bijzondere plekken en parels benoemd, deze zijn terug te vinden op de volgende pagina.
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
4
Bijzondere plekken Morgenstond
Parels Bouwlust Vrederust
Bijzondere plekken Moerwijk
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
5
Werksessies met woningcorporaties over kwaliteitsplan Juli 2022
Nadat in mei 2022 de ontwerp Structuurvisie Zuidwest was vastgesteld door het college en was vrijgegeven voor inspraak is gestart met het opstellen van het kwaliteitsplan. Tijdens het opstellen van de structuurvisie Zuidwest was er een intensieve samenwerking met de woningcorporaties Haagwonen, Staedion en Hofwonen over de structuurvisie en de bijlagen daarvan. In juli 2022 is in navolging van de samenwerking een bijeenkomst georganiseerd met de corporaties om de input voor kwaliteitsplan op te halen. Er is geïnventariseerd wat kwaliteit voor de verschillende corporaties betekent. Daar kwam het volgende naar voren: •
Naast ruimtelijke kwaliteit gaat het ook om sociaal economische kwaliteit
•
Het gaat over de kwaliteit van gebouwen, tussenruimtes en openbare ruimte
•
Sociale kwaliteit gaat over ontmoeten en prettig kunnen samenleven
•
Er zit soms een spanningsveld tussen historische kwaliteit en toekomstige kwaliteit
Kwaliteit toevoegen door meer differentiatie van woningtypes en toevoegen van voorzieningen
Expert sessie
•
Samenhang en verbindingen tussen verschillende wijken
•
Beter benutten van het groen
Op 17 januari 2023 vond de Expertsessie over het Kwaliteitsplan Zuidwest plaats, op locatie in het Zuiderpark. Er waren verschillende ontwerpbureaus uitgenodigd die werken aan de plannen in Zuidwest of vanuit hun expertise kunnen bijdragen aan de brede kwalitatieve opgaven (sociaal/maatschappelijk) in Zuidwest (stedenbouwkundigen, architecten, cultuurhistorici, landschapsarchitecten en bureaus met oog voor sociale opgaven in ruimtelijk domein). De groep experts en betrokken ambtenaren hebben op de kwaliteitsopgaven gereflecteerd en daar het gesprek over gevoerd.
•
Er is aan de hand van de eerste opzet van kwaliteitsopgaven gesproken over de toekomstige kwaliteiten. Samenvattend: •
Maak ontwerpprincipes voor thuis voelen, herkenbaarheid/identiteit van de plek
•
Op welk schaalniveau wil je samenhang of juist verschil. Conclusie: de buurt is het schaalniveau waar samenhang moet zijn. Per buurt kunnen er meer verschillende en karakteristieken ontstaan.
•
Sturen op de kwaliteit van de parkeeroplossing, half verdiept met binnentuin op parkeerdek levert niet altijd de hoogste kwaliteit op, ook kwalitatief goed ingepast parkeerhubs kunnen meer kwaliteit in de directe omgeving opleveren.
•
Zorg dat niet alleen voorzieningen in de plint zitten, maar ook wonen, die afwisseling zorgt voor levendigheid en kwaliteit.
Jan 2023
Er waren drietal gespreksrondes met de experts aan de hand van drie thema’s: openbare ruimte, gebouwde omgeving en identiteit & leefkwaliteit. Zie onderstaand de verbeeldende samenvatting van die gesprekrondes.
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
6
In het gesprek over openbare ruimte kwam naar voren dat kwaliteitsopgaven per type openbare ruimte verschillen. Advies was om per type openbare ruimte (bijvoorbeeld park, laan, singel of woonstraat) duidelijk te maken hoe deze toekomstbestendig en integraal te ontwikkelen zijn. Zet daarbij de grote transitieopgaven, zoals mobiliteiten energietransitie, centraal. En zorg ervoor dat die opgaven concreet worden gemaakt in een soort vuistregels. Verder werden ook groene, autoluwe en toegankelijke openbare ruimte als belangrijke toekomstige kwaliteiten genoemd.
Schets opgehaalde input thema openbare ruimte Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
7
In het gesprek over de gebouwde omgeving ging het over het spanningsveld tussen cultuurhistorie, de nieuwe tijdslagen die zijn gebouwd en in toekomst zullen worden toegevoegd, de vraag wat precies dat gelaagde stadsbeeld is. Aanbeveling was om vast te leggen wat de belangrijkste cultuurhistorisch waardevolle plekken en buurten zijn die gekoesterd moeten worden behouden moeten blijven. Er werd vooral benadrukt dat de sterke samenhangende structuur van lange lijnen en samenhang van gebouwen daarlangs structurerend principe moet blijven. Het landschap en groen vormt daarin de basis en de lange lijnen moeten van barrières, juist gaan fungeren als verbindingen tussen wijken.
Schets opgehaalde input thema gebouwde omgeving Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
8
In het gesprek over identiteit en leefkwaliteit was een pleidooi om vernieuwing en cultuurhistorie niet tegenover elkaar te bezien, maar juist de dynamiek daartussen als een kwaliteit te zien. Sommige naoorlogse kwaliteiten worden als saai gezien. Toevoegingen en vernieuwingen kunnen juist meer voorzieningen activeren, meer levendigheid teweegbrengen en mogelijk ook meer collectief gebruik. Maak buurtprofielen die kwaliteiten en opgaven scherp maken.
Schets opgehaalde input thema identiteit en leefkwaliteit Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
9
•
Algemene conclusies uit het expertgesprek waren:
•
Kwaliteit is een positieve boodschap, met welke kwaliteiten wordt Zuidwest een wijk van hoop en geloof in de toekomst
Maak duidelijk wat de waardevolle plekken, die we willen omarmen en koesteren. Op stedenbouwkundig niveau en op gebouw niveau
•
Omarm de kwaliteit van collectiviteit (ook in gebruik), dit komt o.a. tot uiting in het verbijzonderen van de portiekgevels of het belang van de kwaliteiten van de binnentuinen
•
Spreek niet alleen over Zuidwest, maar duidt de verschillen tussen gebieden, passend verdichten is per gebied anders
•
Casestudies om te testen wat goede oplossingen zijn. Inzoomen en uitzoomen
•
Wenkend perspectief, naar welk stadsbeeld werk je toe? Niet blijven hangen in principes
•
Grote transities centraal stellen klimaatadaptatie, biodiversiteit, energieopgave
•
Scherpte in openbare ruimte typologieën, per type openbare ruimte zijn er verschillende aanleidingen en kwaliteitsopgaven
•
Gebruik de kracht van het ontwerp: zo komen we tot oplossingen die meerdere doelen dienen, integrerend.
•
Maak concrete aanbevelingen
•
Lange lijnen werken verbindend: oversteken en kruispunten zijn veilig en aantrekkelijk
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
10
Morgenstondmarkt Juli 2023
Tijdens de bewonersmarkt Morgenstond in juli 2023 was er een van de markt ingericht om op te halen hoe bewoners aankijken tussen de kwaliteiten van Morgenstond en voor Zuidwest algemeen. Bij de Zuidwest algemene kwaliteitsopgaven werd ingezoomd op het opgave Thuisvoelen. Er werd gevraagd aan bewoners wat ervoor zorgt dat mensen zich thuis voelen en welke ruimtelijke onderdelen bijdragen aan deze ‘sociale kwaliteit’ van hun woonomgeving. Onderstaand schema laat zien wat bewoners belangrijk vinden om zich meer thuis te voelen in hun buurt en in Zuidwest. Daaruit kwam groen (tuinen, moestuinen, bloembakken) sterk naar voren, maar ook veiligheid, toegankelijkheid en betrokkenheid spelen een grote rol. Na vaststelling van structuurvisie (dec 2023) is de focus komen te liggen op aantal gebiedsontwikkelingen, zoals Morgenstond en uitwerking Dreven, Gaarden, Zichten en Venen. Het kwaliteitsplan is met de laatste inzichten uit de planvormingen en gebiedsontwikkelingen aangescherpt. Er is geen verdere participatie over het kwaliteitsplan geweest na vaststelling Structuurvisie.
Verzamelde input van bewoners over het thema thuisvoelen in Den Haag Zuidwest
Participatieverslag Kwaliteitsplan Zuidwest | april 2025
11