RIS322198 Beantwoording SV Ouderenmishandeling in Den Haag

Datum

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

11 juni 2025 Ons kenmerk Onderwerp

Antwoord van het college op de vragen van de raadsleden de dames Baboeram en Holman, luidend: ‘Ouderenmishandeling in Den Haag’

OCW/10901193 RIS322198

De raadsleden Baboeram en Holman hebben op 13 mei 2025 een brief met daarin 13 vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht. Overeenkomstig artikel 30 van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, beantwoordt het college deze vragen als volgt. Op 8 mei 2025 schreef het Algemeen Dagblad het volgende artikel, ‘Aantal gevallen van oudermishandeling in Den Haag afgelopen jaar gegroeid ten opzichte van 2023’ 1. In 2023 waren er 225 lopende zaken en in 2024 waren er 260 lopende zaken van oudermishandeling in Den Haag waarbij thuiswonende kinderen hun ouders mishandelen. De stijging komt volgens het Landelijk Netwerk Veilig Thuis onder meer door de krapte op de woningmarkt en ook drugsgebruik kan een rol spelen. Op 17 juni 2024 tekende het college de samenwerkingsovereenkomst Lokale Alliantie Den Haag tegen ouderenmishandeling, met als doel om misbruik van ouderen zo veel mogelijk tegen te gaan en te voorkomen aan de hand van vijf concrete uitgangspunten (functies) (RIS318995): i. ii. iii.

iv. v.

1.

Haar netwerk en bijeenkomsten inzetten voor het delen van kennis en ervaring rondom het thema ouderenmishandeling en financieel misbruik van ouderen (netwerkfunctie); Voorlichtingsactiviteiten en voorlichtingsmateriaal delen en ontwikkelen ten behoeve van bewustwording en deskundigheidsbevordering (voorlichtingsfunctie); Haar netwerk en bijeenkomsten inzetten voor het creëren van korte lijnen die kunnen worden benut door alliantiepartijen en externe partijen in het geval van informatiebehoefte (consultatiefunctie); Worden benut voor het (gezamenlijk) signaleren van ouderenmishandeling en financieel misbruik (signaleringsfunctie); Worden benut voor het bespreken, analyseren en leren van casussen en het delen van ervaringen. Bij het toepassen van de casuïstiekfunctie wordt rekening gehouden met de geldende privacywetgeving. Casussen worden volledig anoniem besproken (casuïstiekfunctie). Hoe reflecteert het college op het artikel van het Algemeen Dagblad, ‘Aantal gevallen van oudermishandeling in Den Haag afgelopen jaar gegroeid ten opzichte van 2023’?

Het aantal meldingen van ouderenmishandeling in Den Haag is in 2024 in vergelijking met 2023 met tien gestegen (van 105 naar 115). Dit cijfer geeft echter geen volledig beeld van de werkelijke omvang van ouderenmishandeling in de stad. Ouderenmishandeling is nog steeds een onderbelicht probleem en wordt weinig gemeld. Het college vindt het van groot belang dat ouderenmishandeling beter in beeld komt binnen de gemeente. Wanneer er sprake is van ouderenmishandeling is het essentieel dat de juiste interventies/ hulp wordt ingezet om deze mishandeling te stoppen. Een goede samenwerking tussen partners binnen de gemeente is daarbij cruciaal. De alliantie speelt hierin een belangrijke rol.

’1 Aantal gevallen van oudermishandeling in Den Haag afgelopen jaar gegroeid ten opzichte van 2023 | Den Haag | AD.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10901193

2.

Is de stijging van het aantal gevallen van ouderenmishandeling besproken in de Lokale Alliantie Den Haag? Zo ja, wat was de uitkomst hiervan en de mogelijke oorzaken van de stijging? Zo nee, waarom is dit niet besproken en wat zouden mogelijke oorzaken kunnen zijn van de stijging?

De stijging van het aantal gevallen van oudermishandeling is inderdaad besproken binnen de Lokale Alliantie Den Haag. Er is geen specifieke reden voor de stijging van het aantal gevallen van oudermishandeling in Den Haag aan te wijzen. De alliantie, bestaande uit diverse experts en organisaties, heeft zich ingezet om deze problematiek aan te pakken door middel van samenwerking en voorlichting. Binnen de Lokale Alliantie zijn verschillende maatregelen en initiatieven voorgesteld om ouderenmishandeling te voorkomen en verminderen, waaronder: • Meer voorlichting bij professionals en burgers: door kennis te delen over de sociale, juridische en financiële aspecten van ouderenmishandeling. • Betere samenwerking tussen organisaties: Het bundelen van krachten van zorgverleners (o.a. woonzorgcentra, ouderenconsulenten, medisch personeel), welzijnsorganisaties (o.a. Wijkz, st. Vobis, st. Schets en mantelzorgorganisaties), financiële organisaties (o.a. banken en notarissen) en politie om een bredere aanpak te realiseren. De mogelijke oorzaken van de stijging van ouderenmishandeling kan worden toegeschreven aan verschillende factoren: • Verhoogde meldingsbereidheid: meer mensen (met name professionals) weten Veilig Thuis te vinden om advies in te winnen of hun zorgen te delen, wat kan bijdragen aan een hoger aantal gemelde gevallen.

• Het thema Ouderenmishandeling wordt steeds meer geagendeerd bij de verschillende organisaties, zoals Veilig Thuis. • Mogelijk betere registratie van melding die in relatie staan tot mogelijk ouderenmishandeling. • Krapte op de woningmarkt: inwonende volwassen kinderen waarbij diverse problematiek speelt zoals schulden, verslaving, mentale gezondheid. • Vergrijzing; het aantal ouderen stijgt en dus ook het aantal gevallen van ouderenmishandeling. • Langer thuis blijven wonen; ouderen blijven langer thuis wonen, hebben meer hulp in huis nodig van familie/naasten wat zorgt voor meer druk op mantelzorgers. Daarnaast zijn ouderen regelmatig zelf ook mantelzorger van hun partner of andere naaste. • Tekorten in de zorg leiden tot meer druk op de zorgverleners en mantelzorgers. • Eenzaamheid; isolatie en een kleiner wordend netwerk van ouderen maakt ze kwetsbaarder. 3.

Kan het college van de 260 zaken van ouderenmishandeling een uitsplitsing geven van de soort ouderenmishandeling? Hoe vaak was er bijvoorbeeld sprake van ‘ontspoorde mantelzorg’?

Het artikel in het AD geeft aan dat voor dit verhaal is ingezoomd op de cijfers voor kindermishandeling, geweld tegen ouders en partnergeweld. De definitie van geweld tegen ouders is: Geweld tegen ouders onder de 65 jaar door hun kinderen onder de 23 jaar. Het genoemde aantal van 260 gaat dus over het aantal casussen met ontvangen meldingen in 2024, waarbij sprake was van geweld tegen ouders onder de 65 jaar door hun kinderen onder de 23 jaar. Er is voor dit artikel dus niet ingezoomd op de cijfers ouderenmishandeling (65+). Bij het CBS zijn de cijfers ouderenmishandeling voor de gemeente Den Haag ook terug te vinden.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10901193

In het jaar 2023 ging het om 95 casussen met ontvangen meldingen over ouderenmishandeling en voor 2024 om 105 casussen met ontvangen meldingen. Uitgesplitst in vormen van geweld in 2024 gaat het om: Fysieke mishandeling: 45 Verwaarlozing: 25 Emotionele mishandeling: 100 Financieel misbruik 20 Er zijn meerdere vormen van geweld mogelijk bij dezelfde directbetrokkenen. Bij 20 casussen met ontvangen meldingen in 2024 in Den Haag was sprake van (vermoedens) van ontspoorde mantelzorg. Bron CBS: StatLine - Huiselijk geweld; aard geweld, aanvullende informatie, regio

4.

Mantelzorgorganisaties worden gezien als een belangrijke ketenpartner in de aanpak van ouderenmishandeling. Kan het college ervoor zorgen dat mantelzorgorganisaties, zoals Haags Ontmoeten, zich aansluiten bij de Lokale Alliantie Den Haag?

Er is (nog) geen directe vertegenwoordiger vanuit Haags Ontmoeten aangesloten bij de lokale Alliantie Den Haag. De verschillende locaties van Haags ontmoeten worden al wel bij diverse activiteiten betrokken door de GGD en de lokale Alliantie om het thema ouderenmishandeling onder de aandacht te brengen. Zo zijn er trainingen huiselijk geweld en ouderenmishandeling georganiseerd voor zowel professionals als vrijwilligers betrokken bij Haags Ontmoeten. Ook is de theatervoorstelling Au!derdom diverse malen gespeeld voor bezoekers en vrijwilligers van Haags ontmoeten. Na de voorstelling vindt er altijd een nagesprek plaats waarbij bezoekers in de gelegenheid worden gesteld om ervaringen te delen. Het nagesprek wordt geleid door de hiervoor speciaal getrainde acteurs en de GGD, in aanwezigheid van een professional van de organisatie waar de voorstelling is gehouden. We gaan in gesprek met Haags Ontmoeten over de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij de Lokale Alliantie. 5.

Welke netwerkbijeenkomsten hebben plaatsgevonden van de Lokale Alliantie Den Haag en op welke thema’s lag de focus?

•

Talkshow/Webinar: “Zie je mij”; fysieke en digitale bijeenkomst waarbij de verschillende vormen van ouderenmishandeling werden toegelicht door leden van de Lokale Alliantie (GGD, Rabobank, bewindvoerder). Casuïstiek bespreking: voor en door de leden Lokale alliantie: over de aanpak van actuele casussen. Netwijkbijeenkomst ‘Mantelzorg onder druk“, netwerkbijeenkomst voor organisaties die mantelzorgers ondersteunen, met bijdrage van diverse leden van de Lokale Alliantie. Informatiebijeenkomst Veilig Thuis en Politie> netwerkbijeenkomst voor leden Lokale Alliantie. Leden van de lokale Allianties zoals wijkcentra, maatschappelijk werkers, ouderenconsulenten en Alzheimer Trefpunt organiseren regelmatig informatiemiddagen/ avonden.

• • • •

6.

Bij welke landelijke campagnes is er aangesloten en welke lokale campagnes hebben plaatsgevonden? Wat voor bereik hebben deze campagnes gehad en in hoeverre is hierdoor oudermishandeling minder verborgen geworden?

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10901193

In Den Haag is de campagne “Zie je mij” georganiseer door de GGD Haaglanden en de gemeente Den Haag; Zie je mij - GGD Haaglanden. Deze campagne had een breed bereik binnen de regio Haaglanden. Onder andere heeft de fototentoonstelling in het Atrium van het stadhuis gestaan, en is er een voor alle inwoners en professionals toegankelijke bijeenkomst geweest in de Bibliotheek. De campagne heeft bijgedragen aan het toegankelijker en beter bespreekbaar maken van verschillende vormen van ouderenmishandeling, onder andere door het gebruik van persoonlijke verhalen van ouderen en professionals in de tentoonstelling. 7.

Wat zijn de plannen van de Lokale Alliantie Den Haag voor de rest van 2025?

Het college vindt het van groot belang dat ouderenmishandeling beter in beeld komt binnen de gemeente. Wanneer er sprake is van ouderenmishandeling is het essentieel dat de juiste interventies/ hulp wordt ingezet om deze mishandeling te stoppen. Een goede samenwerking tussen partners binnen de gemeente is daarbij cruciaal. De alliantie speelt hierin een belangrijke rol en heeft voor 2025 nog de volgende plannen:

•

•

• •

•

•

Voorlichting en Bewustwording: Diverse voorlichtingsbijeenkomsten zullen worden georganiseerd om zowel professionals als burgers te informeren over het herkennen en melden van ouderenmishandeling. Samenwerking Versterken: De alliantie blijft de samenwerking tussen verschillende organisaties, zoals de GGD Haaglanden en lokale zorginstellingen, versterken om een gecoördineerde aanpak te waarborgen. Ondersteuning en Hulpverlening: Er wordt gewerkt aan het verbeteren van de ondersteuning en hulpverlening voor slachtoffers van ouderenmishandeling, inclusief juridische en financiële hulp. Trainingen voor Zorgverleners: Er worden trainingen aangeboden aan zorgverleners om hen beter toe te rusten in het herkennen en aanpakken van mishandeling en financieel misbruik van ouderen. Casuïstiekbijeenkomst in het najaar: De Lokale Alliantie organiseert een bijeenkomst voor haar leden om casussen van ouderenmishandeling te bespreken. Dit biedt een platform voor leden om ervaringen uit te wisselen, te leren van elkaars aanpak en de samenwerking te versterken. Viering van de Internationale Dag tegen Ouderenmishandeling op 15 juni: Deze dag wordt speciaal gevierd voor de Haagse burgers, met een bijzondere focus op de Hindoestaanse gemeenschap. Het doel is om bewustwording te vergroten en steun te bieden aan ouderen binnen deze gemeenschap.

Tijdens de viering zijn er lezingen over het belang van mantelzorg en financieel misbruik, ervaringsdeskundigen delen hun ervaringen, en er is ruimte voor verschillende workshops over huiselijk geweld.

Tijdens de Commissie Samenleving van 26 juni 2024 gaf de wethouder aan, “wij willen juist meer meldingen krijgen, omdat ouderenmishandeling heel erg verborgen blijft”. 8.

Hoe betrekt het college ouderen zelf bij de aanpak van ouderenmishandeling, bijvoorbeeld via ervaringsdeskundigen, bewonerspanels of ouderenorganisaties?

Op dit moment worden ouderen nog niet direct betrokken bij de aanpak. De Lokale Alliantie richt zich voornamelijk op samenwerking tussen professionals en organisaties om ouderenmishandeling aan te pakken. Ouderen worden wel indirect betrokken via voorlichtingsactiviteiten en bewustwordingscampagnes. Daarnaast organiseert Stichting Vobis (één van de betrokken alliantiepartijen) wekelijks activiteiten voor ouderen. Deze activiteiten zijn niet direct gericht op ouderenmishandeling, maar bieden wel een veilige omgeving waarin signalen van ouderenmishandeling kunnen worden opgemerkt en besproken.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10901193

Ook kunnen ouderenorganisaties gebruikmaken van het gratis aanbod van de gemeente Den Haag en de GGD om de theatervoorstelling Au!derdom aan te bieden. 9.

Welke signalen krijgt het college over drempels die ouderen ervaren om melding te doen van mishandeling door bijvoorbeeld familieleden of kinderen? Wat wordt hieraan gedaan?

Er zijn meerdere drempels die ouderen kunnen ervaren die van invloed zijn op het wel of niet doen van een melding: • Afhankelijkheid van de pleger: Ouderen zijn vaak afhankelijk van de persoon die hen mishandelt, wat het moeilijk maakt om melding te doen zonder angst voor repercussies. • Schaamte en schuldgevoel: Veel ouderen voelen zich beschaamd of schuldig over de mishandeling, vooral als deze wordt gepleegd door een familielid. Ze willen de familiebanden niet verstoren. • Gebrek aan kennis: Sommige ouderen weten niet waar ze terecht kunnen voor hulp of hoe ze mishandeling kunnen melden. • Angst voor escalatie: Er is vaak angst dat de situatie erger wordt als ze melding doen, vooral als de pleger dichtbij woont of dagelijks contact heeft. Om deze drempels te verlagen, worden verschillende maatregelen genomen: • Voorlichting en Bewustwording: Er worden voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd om ouderen en hun omgeving te informeren over het herkennen en melden van mishandeling. • Veilig Thuis: Deze organisatie biedt een laagdrempelige manier om mishandeling te melden, inclusief de mogelijkheid om anoniem advies te vragen. • Ondersteuning en Hulpverlening: Er wordt gewerkt aan het verbeteren van de ondersteuning voor slachtoffers, inclusief juridische en financiële hulp.

• Trainingen voor Zorgverleners: Zorgverleners krijgen trainingen om hen beter toe te rusten in het herkennen en aanpakken van mishandeling. • Deze initiatieven zijn bedoeld om een veiligere omgeving voor ouderen te creëren en hen te ondersteunen bij het melden van mishandeling. 10. Op welke manier houdt de Lokale Alliantie Den Haag rekening met culturele en sociaaleconomische verschillen onder ouderen in Den Haag bij het herkennen en aanpakken van mishandeling? De Lokale Alliantie Den Haag houdt rekening met culturele en sociaaleconomische verschillen via een aantal belangrijke strategieën en initiatieven: • Samenwerking met diverse organisaties: De alliantie brengt kennis en capaciteiten van verschillende organisaties samen, waaronder zorginstellingen, welzijnsorganisaties en financiële experts. Dit zorgt voor een brede kennisbasis die rekening houdt met de verschillende achtergronden van ouderen. • Voorlichting en educatie: Er wordt veel aandacht besteed aan voorlichting en educatie, waarbij partners van de Lokale Alliantie hun expertise delen over de sociale, juridische en financiële aspecten van ouderenmishandeling. De bijeenkomsten/trainingen worden op een laagdrempelig manier aangeboden, meestal tijdens de reguliere bijeenkomsten in wijkcentra, rekening houdend met culturele en sociaaleconomische verschillen.

Denk aan voorlichting door een aandachtfunctionaris huiselijk geweld of informatie van een notaris. • Tijdens bijeenkomsten wordt o.a. rekening gehouden met aspecten zoals taalbarrière van de deelnemers en cultuur -sensitieve taboes, zoals het bespreken van overbelaste mantelzorg binnen bepaalde culturen.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10901193

11.

Hoe werkt het college samen met huisartsen, ouderenadviseurs of sleutelfiguren om ouderen zelfredzamer te maken en het taboe rondom ouderenmishandeling door familieleden te doorbreken?

Op 11 juni aanstaande wordt speciaal voor de doelgroep “medisch personeel “een symposium georganiseerd rondom het thema kwetsbare ouderen, huiselijk geweld en ouderenmishandeling om het onderwerp meer onder de aandacht te brengen van deze doelgroep. Het blijkt vanuit de aanmeldingen dat deze doelgroep moeilijk te bereiken is. Het college zal extra aandacht besteden aan het bereiken van deze doelgroep. In 2025 wordt over de uitkomsten van een enquête onder senioren gerapporteerd over hoe zij de stad ervaren, en wordt eveneens de Ouderenmonitor geüpdatet (RIS319799, p. 92). 12. Wanneer worden de uitkomsten van de enquête onder senioren gerapporteerd? De rapportage van de enquête is als bijlage toegevoegd bij de actielijn Seniorvriendelijk Den Haag. https://denhaag.raadsinformatie.nl/modules/13/Overige%20bestuurlijke%20stukken/1043255 13. Wanneer is de Ouderenmonitor geüpdatet? De ouderenmonitor is voor het laatst geüpdatet in 2023. De ouderenmonitor wordt vanaf dit jaar vervangen door een live dashboard op Den Haag in cijfers. Hierin staan de meest recente cijfers over de verschillende thema’s die ouderen in Den Haag raken. We verwachten dat het dashboard na de zomer online staat. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de locoburgemeester, Ilma Merx

Robert van Asten

6/6